Αρχείο ετικέτας Θεσμικό πλαίσιο Αυτοδιοίκησης

ΕΝΔΟΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ

ενδοδημοτικη αποκεντρωση
1. Εισαγωγή – Έννοια και θεσμοί της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης

Ενδοδημοτική ή Δημοτική Αποκέντρωση είναι το σύστημα θεσμικών οργάνων και λειτουργιών που αναφέρονται σε τμήματα της δημοτικής περιφέρειας και στοχεύουν στην αποκεντρωμένη άσκηση δημοτικών αρμοδιοτήτων ή στην αποκεντρωμένη παροχή υπηρεσιών. Ιστορικά η έννοια της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης συνδυάστηκε με την θεσμική οργάνωση της συμμετοχής των πολιτών στη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων. Τούτο προέκυψε αναπόφευκτα αφού σε μεγάλες χωρικές ενότητες, όπως είναι οι δήμοι των αστικών περιοχών είναι αδύνατη η άμεση συμμετοχή των πολιτών λόγω της δυσχερούς πρόσβασης στα τοπικά κέντρα λήψης των αποφάσεων. Έτσι από τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, με την υπερμεγένθυνση των πόλεων, σε πολλούς ευρωπαϊκούς δήμους άρχισαν να οργανώνονται «συμβούλια γειτονιάς» τα οποία είχαν ως κύριο μέλημα τη μεταφορά αιτημάτων προς την κεντρική δημοτική αρχή αλλά και τη διαχείριση των καθημερινών ζητημάτων της γειτονιάς. Έτσι, ξεκίνησε η ιστορία του θεσμού της δημοτικής αποκέντρωσης στους μεγάλους δήμους της Ιταλίας και σταδιακά, από το αυθόρμητο αίτημα των ενδοδημοτικών συμμετοχικών θεσμών, κατέληξε στη θεσμοθέτηση διαμέσου των δημοτικών κανονισμών των οργάνων της δημοτικής αποκέντρωσης τα οποία εκτός από φορείς μεταφοράς των αιτημάτων των πολιτών εξελίχθηκαν και σε όργανα διαχείρισης αποκεντρωμένων αρμοδιοτήτων των δήμων. Στην Ελλάδα η πρώτη θεσμοθέτηση της δημοτικής απόκεντρωσης έγινε με τον Δημοτικό και Κοινοτικό Κώδικα του 1980 όπου θεσμοθετήθηκε η διαίρεση των Δήμων με πληθυσμό άνω των 150.000 κατοίκων σε δημοτικά διαμερίσματα και η αποκέντρωση δημοτικών υπηρεσιών σε αυτά. Ουσιαστικά όμως ο νόμος που θεμελίωσε τη δημοτική αποκέντρωση στην Ελλάδα ήταν ο νόμος 1270/1982, ο οποίος θεσμοθέτησε τα συμβούλια δημοτικού διαμερίσματος στους προαναφερόμενους μεγάλους δήμους και τα συνοικιακά συμβούλια στους υπόλοιπους δήμους της χώρας. Ο ίδιος νόμος θεσμοθέτησε επίσης και τους παρέδρους των συνοικισμών στις πολυάριθμες –τότε- κοινότητες. Τα διαμερισματικά συμβούλια εκλεγόνταν ταυτόχρονα με τις δημοτικές αρχές και είχαν την ευθύνη για την επίβλεψη της λειτουργίας των υπηρεσιών που αποκεντρώνονταν στο δημοτικό διαμέρισμα. Η προβλεπόμενη όμως από τον νόμο μεταβίβαση αποφασιστικών αρμοδιοτήτων, με απόφαση των οικείων δημοτικών συμβουλίων, υπήρξε δειλή έως μηδενική, επιβεβαιώνοντας τον κανόνα ότι η αποκέντρωση εξουσιών αποτελεί κυρίως πρόβλημα πολιτικού πολιτισμού και είναι δυσχερής για όσους κατέχουν την εξουσία. Εντούτοις, τα διαμερισματικά συμβούλια απέκτησαν στοιχειώδη λειτουργικότητα και καταξιώθηκαν ως όργανα της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης. Αντίστοιχης λειτουργικότητας έτυχαν και οι πάρεδροι των συνοικισμών οι οποίοι εκλέγονταν ταυτόχρονα με τα δημοτικά ή κοινοτικά συμβούλια. Είχαν δικαίωμα ψήφου, για θέματα που αφορούσαν αποκλειστικά το συνοικισμό τους και ανταποκρίθηκαν στην αναγκαιότητα θεσμικής εκπροσώπησης των συνοικισμών, που συνήθως λόγω πληθυσμιακού μεγέθους βρισκόντουσαν στο περιθώριο του ενδιαφέροντος των κοινοτικών αρχών, ιδίως στις μεγαλύτερες κοινότητες. Αντίθετα, τα συνοικιακά συμβούλια θεμελιώθηκαν στην προαιρετικότητα και στην πολιτική βούληση των δημοτικών αρχών. Τα πρώτα, μετά το 1982, χρόνια ο θεσμός εξαπλώθηκε και οι Δήμοι συγκροτούσαν τα συνοικιακά συμβούλια και οργάνωναν την εκλογή τους με διάφορα εκλογικά συστήματα, μεταξύ των οποίων πάντως, η αριθμητική υπεροχή της εφαρμογής της απλής αναλογικής ήταν πασίδηλη. Σταδιακά όμως, ο θεσμός ατόνησε και περιήλθε σε παρακμή, έως την ουσιαστική του πλέον απαξίωση. Η έλλειψη ενιαίας θεσμικής κατοχύρωσης, η πολυδιάσπαση των δημοτικών περιφερειών, η κομματική ή παραταξιακή πατρωνία και κυρίως η έλλειψη αποφασιστικών αρμοδιοτήτων αποτελούν τις βασικές αιτίες για την αποτυχία του θεσμού (παρότι, στις αρχές της εφαρμογής του, συνέβαλε καθοριστικά στην υλοποίηση της λαϊκής συμμετοχής στη τοπική διοίκηση, διαδικασίες που υπήρξαν πρωτοφανείς για την ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση και μπορούσαν να συγκριθούν μόνο με την εποχή των θεσμών της Λαϊκή Αυτοδιοίκησης στην Κατοχή). Το θεσμικό πλαίσιο της δημοτικής αποκέντρωσης καθιερώθηκε στο σύνολο των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης με το νόμο 2359/1997, δηλαδή με το νόμο του Προγράμματος «Ιωάννης Καποδίστριας». Έκτοτε, όλοι οι καταργηθέντες ΟΤΑ που συναποτέλεσαν τους «καποδιστριακούς» δήμους θεσμοθετήθηκαν ως «μονάδες» ενδοδημοτικής αποκέντρωσης τα δημοτικά ή – εν συνεχεία- τοπικά διαμερίσματα, στα οποία οι δημότες, ταυτόχρονα με την εκλογή της δημοτικής αρχής, εξέλεγαν τα τοπικά συμβούλια. Επικεφαλής κάθε τοπικού συμβουλίου ήταν ο πρόεδρός του, ο οποίος κατά την πρώτη οκταετία εφαρμογής του θεσμού ήταν ταυτόχρονα και δημοτικός σύμβουλος και μετείχε ισότιμα στο Δημοτικό Συμβούλιο. Την τελευταία τετραετία (2003-2010) ο πρόεδρος του Τοπικού Συμβουλίου δεν ήταν δημοτικός σύμβουλος αλλά μετείχε με δικαίωμα ψήφου στις συνεδριάσεις του δημοτικού Συμβουλίου μόνο για θέματα που αναφέρονται αποκλειστικά στο τοπικό του διαμέρισμα. Τα τοπικά συμβούλια είχαν ορισμένες κρίσιμες αρμοδιότητες εκ του νόμου, αλλά το δημοτικό συμβούλιο είχε την ευχέρεια να μεταφέρει και άλλες αρμοδιότητες σε τομείς που -μόνο ενδεικτικά- προέβλεπε ο νόμος. Στην πράξη πάντως, καταγράφεται η θεσμική υπερκινητικότητα του προέδρου του τοπικού συμβουλίου και πολύ λιγότερο η λειτουργία του συμβουλίου ως βουλευομένου οργάνου που εκφράζει το τοπικό διαμέρισμα.

2. Οι Δημοτικές και Τοπικές Κοινότητες

Ο ν. 3852/2010, ο νόμος του Προγράμματος «Καλλικράτης», διατηρεί το σύστημα της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης που εφαρμόστηκε στους «καποδιστριακούς» δήμους καθώς και το σύστημα του ν. 1270/1982 ως προς τα συμβούλια δημοτικού διαμερίσματος, πλην όμως καταστρώνει ορισμένες κρίσιμες νεωτεριστικές επιλογές. Διακρίνει το σύνολο των δημοτικών ή τοπικών διαμερισμάτων σε δύο νέες κατηγορίες με βάση των πληθυσμό τους: ξεχωρίζει τις δημοτικές και τις τοπικές κοινότητες: Στις δημοτικές κοινότητες περιλαμβάνονται τα δημοτικά διαμερίσματα του νόμου 1270/1982 και όλα τα τοπικά διαμερίσματα με πληθυσμό άνω των 2000 κατοίκων. Επίσης αναγνωρίζονται ως μονάδες ενδοδημοτικής αποκέντρωσης όλοι οι πρώην ΟΤΑ που καταργήθηκαν με τον νόμο 2359 ανεξαρτήτως ένα ήταν ή όχι έδρα του ΟΤΑ καθώς και οι οικισμοί ανεξαρτήτως πληθυσμού που αντιστοιχούσαν σε έναν και μόνο ΟΤΑ. Όλα τα τοπικά διαμερίσματα με πληθυσμό λιγότερο των 2000 κατοίκων ονομάζονται τοπικές κοινότητες και διακρίνονται από τις υπόλοιπες δημοτικές κοινότητες. Στη συνέχεια παρουσιάζεται αναλυτικότερα κάθε κατηγορία Δημοτικής ή τοπικής κοινότητας.

2.1. Οι Δημοτικές Κοινότητες – πρώην Δημοτικά Διαμερίσματα του νόμου 1270/1982

Στην κατηγορία αυτή ανήκουν όλα τα δημοτικά διαμερίσματα των Δήμων με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, όριο το οποίο ίσχυε για τη διαίρεση των μεγάλων δήμων σε δημοτικά διαμερίσματα. Στους δήμους που λειτουργούσαν ήδη τα δημοτικά διαμερίσματα, οι δημοτικές κοινότητες έχουν τα αντίστοιχα όρια κάθε παλαιού δημοτικού διαμερίσματος (βλ. http://www.kedke.gr/uploads/plithismosOTA_FEKB92024062010.pdf) Στις περιπτώσεις αυτών των δημοτικών κοινοτήτων εκλέγονται δεκαπενταμελή Συμβούλια.

2.2. Οι Δημοτικές Κοινότητες – τα Δημοτικά Διαμερίσματα του νόμου 2359/1997 με πληθυσμό άνω των 2000 κατοίκων

Τα τοπικά διαμερίσματα των καποδιστριακών δήμων, οι έδρες των καποδιστριακών δήμων που δεν εξέλεγαν τοπικά συμβούλια λόγω πληθυσμού εφόσον έχουν πληθυσμό άνω των 2000 κατοίκων καθώς και οι Δήμοι που συγχωνεύονται στους «καλλικρατικούς» Δήμους και δεν ήταν καποδιστριακοί Δήμοι αποτελούν πλέον δημοτικές κοινότητες στις οποίες εκλέγεται Συμβούλιο. 2.3. Οι Τοπικές Κοινότητες με πληθυσμό άνω των 300 κατοίκων Οι τοπικές κοινότητες είναι τα τοπικά διαμερίσματα με πληθυσμό κάτω των 2000 κατοίκων. Αυτές διακρίνονται σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τον πληθυσμό τους. Η μία κατηγορία είναι οι τοπικές κοινότητες με πληθυσμό άνω των 300 κατοίκων. Σε αυτές εκλέγεται τριμελές συμβούλιο και πρόεδρος της τοπικής κοινότητας 2.4. Οι Τοπικές Κοινότητες με πληθυσμό λιγότερο των 300 κατοίκων Οι τοπικές κοινότητες με πληθυσμό κάτω των 300 κατοίκων είναι η άλλη κατηγορία τοπικών κοινοτήτων. Στις τοπικές κοινότητες, με πληθυσμό κάτω 300 κατοίκων, εκλέγεται μόνο ένας εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας.

3. Τα Όργανα των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων και οι αρμοδιότητές τους

3.1 Τα Όργανα των δημοτικών κοινοτήτων

3.1.1. Συμβούλιο – αρμοδιότητες Εκλογή και συγκρότηση Συμβουλίου Το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας είναι βουλευόμενο συλλογικό όργανο ενδοδημοτικής αποκέντρωσης. Ο αριθμός των μελών ορίζεται ανάλογα με τον πληθυσμό τη ς δημοτικής κοινότητας ως εξής: Σε δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό έως 10.000 κατοίκους το συμβούλιο αποτελείται από πέντε (5) μέλη. Σε δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό από δέκα χιλιάδες έναν (10.001) έως πενήντα χιλιάδες (50.000) κατοίκους το συμβούλιο αποτελείται από έντεκα μέλη. Σε δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό πενήντα χιλιάδες έναν (50.001) και άνω αποτελείται από δεκαπέντε (15) μέλη. Το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας εκλέγεται ταυτόχρονα με την εκλογή των δημοτικών αρχών και ακολουθεί τη θητεία τους. Η εκλογή του Συμβουλίου γίνεται αποκλειστικά και μόνο διαμέσου των συνδυασμών των υποψηφίων Δημάρχων. Δεν επιτρέπεται η εκλογή εκτός των ως άνω συνδυασμών, συνεπώς δεν επιτρέπεται η εκλογή ανεξαρτήτων μεμονωμένων υποψηφίων. Ο αριθμός των υποψηφίων συμβούλων της δημοτικής κοινότητας ανά συνδυασμό είναι ίσος με τον αριθμό των εδρών του συμβουλίου και μπορεί να αυξηθεί κατά έναν περισσότερο. Στις δημοτικές κοινότητες ο συνδυασμός του επιτυχόντος Δημάρχου καταλαμβάνει τα 3/5 των εδρών και οι επιλαχόντες συνδυασμοί, αναλογικά, τα 2/5 κατά αντιστοιχία με τα εφαρμοζόμενα για την κατανομή των εδρών του δημοτικού συμβουλίου (άρθρα 32,33 και 41 του ν. 3852/2010). Μάλιστα, για την κατανομή των εδρών, λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός των εγκύρων ψηφοδελτίων, που έλαβε ο κάθε συνδυασμός στο σύνολο των εκλογικών τμημάτων του Δήμου. Οι Αρμοδιότητες του Συμβουλίου Σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 83 του ν.3852/2010 το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας ασκεί τις ακόλουθες αρμοδιότητες: Αποφασίζει για την προέγκριση ίδρυσης ή εγκατάστασης καταστημάτων, επιχειρήσεων και λοιπών δραστηριοτήτων, όπως ορίζεται από την ισχύουσα κάθε φορά νομοθεσία. Αποφασίζει για την χορήγηση ης άδειας μουσικής. Τις αντίστοιχες αρμοδιότητες στα όρια των τοπικών κοινοτήτων ή των Δήμων που δεν έχουν δημοτικές κοινότητες ασκεί η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής. Ασφαλώς η άσκηση της αρμοδιότητας αυτής ακολουθεί τις κατευθύνσεις που διαμορφώνει το Δημοτικό Συμβούλιο και η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής. Προτείνει του χώρους λειτουργίας των λαϊκών αγορών, τις θέσεις όπου επιτρέπεται η άσκηση του στάσιμου υπαίθριου εμπορίου, η λειτουργία εμποροπανηγύρεων, χριστουγεννιάτικων αγορών και γενικά όλες οι υπαίθριες εμπορικές δραστηριότητες, πλην εκείνων που ανήκουν στην αρμοδιότητα άλλων υπηρεσιών ή οργάνων. Οι προτάσεις του συμβουλίου δημοτικής κοινότητας πρέπει να ψηφιστούν από την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του και υποβάλλονται στην Επιτροπή ποιότητας Ζωής η οποία είναι αρμόδια για να εισηγηθεί στο Δημοτικό Συμβούλιο την ψήφιση και έκδοση των σχετικών τοπικών κανονιστικών αποφάσεων. Το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας έχει επίσης γνωμοδοτική αρμοδιότητα για ένα ευρύ φάσμα τοπικών υποθέσεων, την οποία ασκεί, είτε με δική του πρωτοβουλία -όταν κρίνει ότι υπάρχουν ζητήματα για τα οποία είναι αναγκαία η γνωμοδότησή του, ή όταν το ζητήσουν τα αρμόδια όργανα του δήμου . Πέρα από τις γνώμες επί συγκεκριμένων προτάσεων που διατυπώνουν τα όργανα του Δήμου, το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας μπορεί να επεξεργάζεται και να υποβάλλει προτάσεις λύσεων για τα ζητήματα που εντάσσονται στην γνωμοδοτική του αρμοδιότητα και τα οποία αναφέρονται στους ακόλουθους τομείς: Στις υπηρεσιακές μονάδες του Δήμου που κρίνεται αναγκαίο να λειτουργήσουν στα όρια της δημοτικής κοινότητας, έτσι ώστε να εξυπηρετούνται καλύτερα οι κάτοικοι και να αναπτύσσεται η περιοχή. Στην αξιοποίηση των ακινήτων του Δήμου που βρίσκονται στα όρια της δημοτικής κοινότητας. Στην πολεοδομική ανάπτυξη και αξιοποίηση της περιοχής. Στη συντήρηση. καθαριότητα και λειτουργία των δημοτικών οδών και των πλατειών, των δημοτικών αλσών και κήπων, των υπαίθριων χώρων αναψυχής και όλων γενικά των κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων που βρίσκονται στα όρια της δημοτικής κοινότητας. Στην κυκλοφορία και τη συγκοινωνία της περιοχής. Στην εκτέλεση νέων έργων, τη συντήρηση και λειτουργία των έργων που έχουν εκτελεστεί. Στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, των πολιτιστικών μνημείων, την αναβάθμιση της αισθητικής περιοχών καθώς και στην καθαριότητά τους. Στη δημόσια υγεία και την προστασία των κατοίκων από την ηχορύπανση. Στην περισυλλογή και φροντίδα των αδέσποτων ζώων. Στη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων και γενικότερα στα ζητήματα πολιτιστικής πνευματικής και κοινωνικής ανάπτυξης της περιοχής της δημοτικής κοινότητας. Στη μέριμνα για την υγεία και την κοινωνική φροντίδα, την πρόνοια και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών με γνώμονα την καλύτερη εξυπηρέτηση των κατοίκων. Στην τροποποίηση των ορίων της δημοτικής κοινότητας. Στην προώθηση λύσεων στα προβλήματα που αφορούν τις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού και τους αστέγους της περιοχής της δημοτικής κοινότητας. Στην αξιοποίηση των τοπικών πόρων της περιοχής της δημοτικής κοινότητας. Επίσης το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας, στο πλαίσιο της άσκησης των αρμοδιοτήτων του, συνεργάζεται και με τις υπάρχουσες στην κοινότητα ομάδες εθελοντών, προκειμένου να εξυπηρετούνται καλύτερα οι πολίτες και να προωθείται ο εθελοντισμός. Το δημοτικό συμβούλιο με απόφασή του η οποία λαμβάνεται από την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του μεταβιβάζει συγκεκριμένες αρμοδιότητές του στο συμβούλιο τις δημοτικής κοινότητας. Οι αρμοδιότητες πρέπει να είναι αυστηρά προσδιορισμένες, συγκεκριμένες και όχι αόριστες. Η απόφαση αυτή είναι δυνητική και έχει ως στόχο την καλύτερη άσκηση των αρμοδιοτήτων αυτών, αποκεντρωμένα και πλησιέστερα στους κατοίκους. Ως προς το περιεχόμενο των αρμοδιοτήτων δεν υπάρχει σαφής προσδιορισμός, αλλά αυτές -κατά κύριο λόγο- πρέπει να εκτείνονται στις θεματικές ενότητες για τις οποίες αναγνωρίζεται γνωμοδοτική αρμοδιότητα. Δηλαδή να εντάσσονται στις προαναφερόμενες θεματικές ενότητες, χωρίς ασφαλώς να αποκλείεται και η δυνατότητα αποκέντρωσης και αρμοδιοτήτων από άλλες θεματικές ενότητες. Επίσης, δεν είναι δυνατή η αποκέντρωση των ειδικών αρμοδιοτήτων για τις οποίες απαιτείται οπωσδήποτε απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, π,χ. ψήφιση προϋπολογισμού, τεχνικού προγράμματος, επιβολή τελών, εισφορών, δικαιωμάτων, η έκδοση κανονιστικών αποφάσεων κ.ο.κ. Η απόφαση με την οποία μεταβιβάζονται οι αρμοδιότητες στα συμβούλια δημοτικών κοινοτήτων δημοσιεύονται σε μία τουλάχιστον ημερήσια ή εβδομαδιαία εφημερίδα και αναρτώνται στην ιστοσελίδα του Δήμου.

3.1.2. Πρόεδρος- αρμοδιότητες Επικεφαλής του Συμβουλίου της δημοτικής κοινότητας είναι ο Πρόεδρος του, ο οποίος εκλέγεται για θητεία ίση με το μισό της δημοτικής περιόδου. Τον Πρόεδρο εκλέγει το σύνολο των μελών του συμβουλίου της δημοτικής κοινότητας. Επίσης, εκλέγεται στην ίδια συνεδρίαση και αντιπρόεδρος ο οποίος αναπληρώνει τον πρόεδρο όταν απουσιάζει ή κωλύεται. Σε αντίθεση με τα άλλα μονοπρόσωπα όργανα της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης (Πρόεδρος και εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας) ο νομοθέτης δεν περιορίζει την εκλογή του Προέδρου από το συνδυασμό που πλειοψήφησε, ούτε καθορίζεται ο ορισμός του Προέδρου από τον αριθμό των σταυρών προτίμησης και την κατάταξη των υποψηφίων, με βάση τον αριθμό αυτό. Επίσης, παρακάμπτει τη βασική επιλογή του συστήματος συγκρότησης του προεδρείου του δημοτικού συμβουλίου, σύμφωνα με την οποία ο πρόεδρος προτείνεται και επιλέγεται αποκλειστικά από την πλειοψηφούσα δημοτική παράταξη. Η ειδική συνεδρίαση για την εκλογή Προέδρου και αντιπροέδρου της δημοτικής κοινότητας συγκαλείται την πρώτη Κυριακή του Σεπτεμβρίου του πρώτου και τρίτου έτους της δημοτικής περιόδου, σύμφωνα με το άρθρο 79, παρ.1 του ν.3852/2010, από τον πλειονοψηφήσαντα σύμβουλο του επιτυχόντος – στο σύνολο του Δήμου – συνδυασμού που έλαβε τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων (σταυρών προτίμησης). Η εκλογή του Προέδρου και αντιπροέδρου γίνεται με φανερή ψηφοφορία. Κατά την πρώτη θητεία των οργάνων της δημοτικής κοινότητας, που ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2011, η θητεία του Προέδρου και αντιπροέδρου ορίζεται από το άρθρο 282, παρ. 16 του ν. 3852/2010, σύμφωνα με το οποίο, η πρώτη θητεία των οργάνων που εκλέγονται στις δημαιρεσίες της 2ας Ιανουαρίου 2011, λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2012 και η δεύτερη θητεία ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου 2013 έως την 31η Αυγούστου 2014. Ο Πρόεδρος της δημοτικής κοινότητας λαμβάνει έξοδα κίνησης τα οποία χορηγούνται από το Δήμο, ενώ το ύψος τους καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, μετά από τη γνωμοδότηση της Κεντρικής Ένωσης Δήμων. Ο Πρόεδρος του συμβουλίου της δημοτικής κοινότητας έχει -κατά βάση- τις ακόλουθες αρμοδιότητες: Προεδρεύει του συμβουλίου και το εκπροσωπεί. Εκτελεί τις αποφάσεις που λαμβάνει το συμβούλιο κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 83 του ν. 3852/2010. Ασκεί τις αρμοδιότητες που του αναθέτει ο Δήμαρχος. Ενημερώνει και εισηγείται στο Δήμαρχο και τα άλλα αρμόδια όργανα του Δήμου για τα προβλήματα της δημοτικής κοινότητας και μεριμνά για την επίλυσή τους. Συνεργάζεται με το δήμαρχο, τους αντιδημάρχους και τις υπηρεσίες του δήμου για την επεξεργασία των εισηγήσεών του προς το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας. Παρακολουθεί την πορεία της εφαρμογής των αποφάσεων ή της συμπερίληψης των γνωμοδοτήσεων του συμβουλίου δημοτικής κοινότητας στις αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων του δήμου και ενημερώνει σχετικά το συμβούλιο δημοτικής κοινότητας. Συμμετέχει στις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου και της εκτελεστικής επιτροπής, στις οποίες καλείται υποχρεωτικά όταν έχει εγγραφεί την ημερήσια διάταξη θέμα, που αφορά ειδικά την οικεία δημοτική κοινότητα. Στις περιπτώσεις αυτές έχει δικαίωμα ψήφου στο δημοτικό συμβούλιο. Αντίθετα, περιορίζεται μόνο στην συμμετοχή και στην έκφραση γνώμης στις αντίστοιχες συνεδριάσεις της εκτελεστικής επιτροπής. Ο πρόεδρος ενεργεί πληρωμές με τη διαδικασία της πάγια προκαταβολής, όπως ορίζουν οι σχετικές διατάξεις. Το δικαίωμα αυτό το είχε εξάλλου ο πρόεδρος του τοπικού συμβουλίου και με τον ισχύοντα Δημοτικό Κώδικα, αλλά στην πράξη δεν εφαρμόστηκε διότι προϋποθέτει νομοθετική αναθεώρηση και αναλυτικά προσδιορισμένη διαδικασία εφαρμογής. Το ανώτερο χρηματικό όριο της πάγιας προκαταβολής το οποίο είναι εξαιρετικά χαμηλό και το γεγονός ότι, υπόλογος πρέπει να ορίζεται υπάλληλος του Δήμου, καθιστούν δυσχερή την εφαρμογή του σχετικού δικαιώματος του Προέδρου. Οι δημοτικές κοινότητες αντιστοιχούν σε εντελώς διαφορετικές καταστάσεις: Οι δημοτικές κοινότητες των Δήμων με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, ή οι δημοτικές κοινότητες μεσαίων και μεγάλων πόλεων, δεν έχουν ούτε τον ίδιο φόρτο, ούτε την ίδια μορφή και ποιότητα προβλημάτων και διοικητικών υποθέσεων. Ο Πρόεδρος στις περιπτώσεις των μεγάλων δημοτικών κοινοτήτων μπορεί και πρέπει να αναλαμβάνει – μετά από σχετική ανάθεση από το δήμαρχο- την ευθύνη για την παρακολούθηση και διαχείριση των θεμάτων της καθημερινότητας, επικουρώντας τον αντίστοιχο αντιδήμαρχο ή και υποκαθιστώντας τον στην άσκηση των τοπικών αρμοδιοτήτων. Στις μικρότερες δημοτικές κοινότητες, ο Πρόεδρος του συμβουλίου έχει κυρίως την ευθύνη για την καταγραφή των προβλημάτων, την προώθηση και τη διεκδίκηση λύσεων σε αυτά και γενικά να εκπροσωπεί τη δημοτική κοινότητα στη δημοτική αρχή. Ασφαλώς και στην περίπτωση αυτή μπορεί και πρέπει να λειτουργεί σε συνεργασία με τον αρμόδιο για κάθε τομέα αντιδήμαρχο.

3.2. Όργανα των τοπικών κοινοτήτων

3.2.1 Συμβούλιο- αρμοδιότητες Εκλογή- Συγκρότηση Το συμβούλιο της τοπικής κοινότητας εκλέγεται στις τοπικές κοινότητες που έχουν περισσότερους από 300 κατοίκους. Η εκλογή του συμβουλίου τοπικής κοινότητας γίνεται με το ίδιο σύστημα που ίσχυε για τα τοπικά συμβούλια. Η κατανομή των εδρών γίνεται με το σύστημα της απλής αναλογικής, μεταξύ των συνδυασμών που έχουν υποψηφίους στην τοπική κοινότητα. Συνεπώς, η εκλογή του συμβουλίου της τοπικής κοινότητας δεν επηρεάζεται από την εκλογή του Δημάρχου, σε αντίθεση με τα ισχύοντα για την εκλογή του συμβουλίου της δημοτικής κοινότητας. Οι Αρμοδιότητες Το συμβούλιο τοπικής κοινότητας έχει κατεξοχήν γνωμοδοτικές αρμοδιότητες οι οποίες εκτείνονται στα ακόλουθα θέματα και απευθύνονται στο δημοτικό συμβούλιο. Την αξιοποίηση των ακινήτων του δήμου που βρίσκονται στην τοπική κοινότητα. Την πολεοδομική ανάπτυξη και ανάπλαση της περιοχής. Τον τρόπο διάθεσης των βοσκησίμων εκτάσεων που βρίσκονται στην περιφέρεια της τοπικής κοινότητας. Την εκμίσθωση χωρίς δημοπρασία δημοτικών δασικών εκτάσεων που βρίσκονται στα όρια της τοπικής κοινότητας. Την εκποίηση, εκμίσθωση, δωρεάν παραχώρηση χρήσης, ανταλλαγή και δωρεά περιουσιακών στοιχείων του δήμου που βρίσκονται στα όρια της τοπικής κοινότητας. Τον ορισμό των υπηρεσιακών μονάδων του δήμου που υπάρχει ανάγκη να λειτουργήσουν στην περιφέρειά του. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, το συμβούλιο της τοπικής κοινότητας διατυπώνει γνώμη –κυρίως- για τα θέματα διαχείρισης της δημοτικής περιουσίας, είτε αυτή αναφέρεται σε κτίρια, είτε σε βοσκοτόπους ή δασικές εκτάσεις. Οι αρμοδιότητα αυτή είναι σημαντική, γιατί το συμβούλιο τοπικής κοινότητας πρέπει να έχει διαρκή μέριμνα για την προστασία και την αξιοποίηση της περιουσίας του δήμου. Πολύ δε περισσότερο, όταν αυτή η αξιοποίησή της περιουσίας συνδεθεί με τη διάθεση των αντίστοιχων πόρων για την ενίσχυση του προϋπολογισμού και του τεχνικού προγράμματος που αντιστοιχεί στην τοπική κοινότητα. Η αρμοδιότητα περί καθορισμού των υπηρεσιακών μονάδων του Δήμου (που πρέπει να λειτουργούν στην περιφέρεια της τοπικής κοινότητας) στην πράξη αποβαίνει εκ του περισσού, διότι η αποκέντρωση των δημοτικών υπηρεσιών και η χωροθέτησή τους είναι αντικείμενο των κεντρικών οργάνων του Δήμου (δεδομένου ότι αυτά έχουν την ευθύνη αλλά και τη δυνατότητα αξιολόγησης του βαθμού και του περιεχομένου της αποκέντρωσης). Πέραν από τις προαναφερόμενες γνωμοδοτικές αρμοδιότητες, το συμβούλιο τοπικής κοινότητας υποβάλλει στην Επιτροπή Ποιότητας Ζωής προτάσεις για τα ακόλουθα θέματα: Προτείνει χώρους λειτουργίας των λαϊκών αγορών και θέσεις που επιτρέπεται η άσκηση του υπαίθριου στάσιμου εμπορίου, η λειτουργία των εμποροπανηγύρεων, των χριστουγεννιάτικων αγορών και γενικά των υπαίθριων εμπορικών δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται στην περιοχή της τοπικής κοινότητας. Προτείνει τους χώρους στάθμευσης των οχημάτων. Οι παραπάνω αρμοδιότητες είναι σημαντικές για τη λειτουργία του χώρου σε μικρούς οικισμούς ή μικρές κωμοπόλεις και είναι ορθό η αρμόδια για τα θέματα αυτά Επιτροπή Ποιότητας Ζωής να αποφασίζει, αφού προηγουμένως έχουν διατυπωθεί οι προτάσεις των συμβουλίων τοπικής κοινότητας. Σε κάθε περίπτωση, οι αρμοδιότητες αυτές ενέχουν την υποχρεωτικότητα και συνεπώς η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής πρέπει να ζητά την υποβολή προτάσεων προκειμένου να λάβει τις αποφάσεις της. Η μη υποβολή πρότασης, λόγω μη διατύπωσης σχετικού αιτήματος από την Επιτροπή Ποιότητας Ζωής, πρέπει να οδηγεί στην ακυρότητα των αποφάσεών της για τα συγκεκριμένα θέματα. Η Επιτροπή έχει ασφαλώς την ευχέρεια να απορρίψει τις προτάσεις, αλλά μετά από αιτιολογημένη απόφασή της. Στο συμβούλιο τοπικής κοινότητας αναγνωρίζεται επίσης ειδικός γνωμοδοτικός, εισηγητικός ρόλος για την άσκηση μέρους της δημοτικής πολιτικής κοινωνικής φροντίδας. Συγκεκριμένα, το συμβούλιο τοπικής κοινότητας με αιτιολογημένη απόφασή του -που λαμβάνεται από την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του- προτείνει και εισηγείται στο δημοτικό συμβούλιο: Γενικά τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για τη διαβίωση και την περίθαλψη των οικονομικά αδύνατων κατοίκων και των πολυτέκνων. Την χορήγηση χρηματικών βοηθημάτων. Τη μείωση των δημοτικών τελών ή τη μείωσή τους. Το συμβούλιο τοπικής κοινότητας μπορεί επίσης να προτείνει τα άτομα που χρήζουν συμμετοχή στο «Βοήθεια στο Σπίτι» και διοικητική βοήθεια. Το συμβούλιο τοπικής κοινότητας έχει καθοριστική αρμοδιότητα στα θέματα αποδοχής κληροδοτημάτων, κληρονομιών ή δωρεών που διατίθενται αποκλειστικά και ρητά για την τοπική κοινότητα. Αρμόδιο όργανο για την αποδοχή είναι ασφαλώς η οικονομική επιτροπή η οποία όμως αποφασίζει μετά από σύμφωνη γνώμη του συμβουλίου της τοπικής κοινότητας. Το δημοτικό συμβούλιο έχει την ευχέρεια να αναθέτει επιπλέον αρμοδιότητες στο συμβούλιο τοπικής κοινότητας με απόφαση που λαμβάνεται από την απόλυτη πλειοψηφία των μελών του, στην έναρξη κάθε δημοτικής περιόδου. Οι αρμοδιότητες αυτές δεν μπορούν να αναφέρονται πάντως στην έκδοση κανονιστικών πράξεων, στην επιβολή φόρων, τελών και δικαιωμάτων, στη σύναψη δανείων, στη σύσταση παντός είδους νομικών προσώπων του Δήμου και στην ανάδειξη των οργάνων τους και σε κάθε άλλο θέμα για το οποίο απαιτείται ειδική πλειοψηφία των μελών του δημοτικού συμβουλίου, σύμφωνα με αντίστοιχες ειδικές διατάξεις. Από τα παραπάνω συνάγεται, ότι όλες οι άλλες αρμοδιότητες του δημοτικού συμβουλίου μπορούν να μεταβιβαστούν (κατά ένα μέρος ή συνολικά) στο συμβούλιο της τοπικής κοινότητας. Σε κάθε περίπτωση όμως, η μεταβίβαση νέων αρμοδιοτήτων –συνήθως- προσκρούει στην έλλειψη λειτουργικών μέσων (προσωπικού και πόρων) για την άσκησή τους με αποτέλεσμα τα δημοτικά συμβούλια να μην υλοποιούν αυτήν τη νομοθετική πρόνοια. Αντίθετα, το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να διευρύνει το φάσμα των γνωμοδοτικών αρμοδιοτήτων του συμβουλίου τοπικής κοινότητας καθιερώνοντας περισσότερες γνωμοδοτικές αρμοδιότητες για θέματα που αναφέρονται αποκλειστικά στην τοπική κοινότητα. Για παράδειγμα, μπορεί να παραπέμπει ή να ζητά τη γνώμη του συμβουλίου για το σύνολο των αιτήσεων των δημοτών ή κατοίκων της τοπικής κοινότητας που υποβάλλονται στο δημοτικό συμβούλιο. Είναι προφανές, ότι δεν μπορούν να μεταβιβαστούν στο συμβούλιο τοπικής κοινότητας αρμοδιότητες που ανήκουν σε άλλο δημοτικό όργανο, πλην του δημοτικού συμβουλίου. Η μεταβίβαση-ανάθεση των αρμοδιοτήτων γίνεται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου που αναρτάται υποχρεωτικά στην ιστοσελίδα του Δήμου και σε μία τουλάχιστον εφημερίδα του νομού. Τέλος, εάν το συμβούλιο της τοπικής κοινότητας δεν ασκεί όλες ή μέρος των αρμοδιοτήτων του, αυτές ασκούνται από το Δήμο δια των αρμοδίων οργάνων του ή οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς τη γνωμοδότηση του συμβουλίου ή χωρίς την πρότασή του. Προκειμένου όμως, να αναγνωριστεί η μη λειτουργία του συμβουλίου, το δημοτικό συμβούλιο εκδίδει διαπιστωτική πράξη -μετά από εισήγηση του αρμοδίου για την αντίστοιχη δημοτική ενότητα αντιδημάρχου- η οποία πάντως πρέπει να είναι πλήρως και λεπτομερειακά τεκμηριωμένη. Πριν από την λήψη της απόφασης είναι χρήσιμο να ενημερωθούν όλα τα μέλη του συμβουλίου της τοπικής κοινότητας. Εν συνεχεία, η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου να καταστεί γνωστή σε όλους τους κατοίκους της τοπικής κοινότητας. Παρότι λοιπόν, ο νόμος δεν το προβλέπει ρητά, κρίνεται αναγκαία η ανάρτηση της απόφασης στην ιστοσελίδα του Δήμου και η δημοσίευσή της σε μία τουλάχιστον εφημερίδα του νομού, στο μέτρο που η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου λαμβάνεται μετά από τη διαρκή και ολοκληρωτική άρνηση του συμβουλίου τοπικής κοινότητας να ασκήσει όλο το εύρος των αρμοδιοτήτων, ή έστω τις σημαντικότερες από αυτές.

3.2.2. Πρόεδρος τοπικής κοινότητας – αρμοδιότητες Ο Πρόεδρος του συμβουλίου της τοπικής κοινότητας ορίζεται από τον νόμο (άρθρο 80 Ν. 3852/2010). Είναι ο πρώτος σε σταυρούς προτίμησης υποψήφιος σύμβουλος του συνδυασμού που πλειοψηφεί στην τοπική κοινότητα, ανεξαρτήτως όπως προαναφέραμε, από εκείνον που πλειοψήφησε στο σύνολο του Δήμου. (Σε περίπτωση ισοψηφίας εκείνος που εγγράφεται πρώτος στην απόφαση ανακήρυξης). Εάν παραμείνει κενή η θέση λόγω θανάτου, παραιτήσεως, έκπτωσης ή άλλου λόγου, τότε καταλαμβάνεται από τον αμέσως επόμενο σε σταυρούς προτίμησης σύμβουλο του ιδίου συνδυασμού. Ο Πρόεδρος του συμβουλίου τοπικής κοινότητας είναι μέλος του συμβουλίου. Αυτός συγκαλεί τις συνεδριάσεις του συμβουλίου, προεδρεύει και εισηγείται τα θέματα. Είναι υπεύθυνος για την υλοποίηση των αποφάσεων και συνεργάζεται με το Δήμαρχο, τους αρμοδίους κατά θέμα και τόπο αντιδημάρχους, για την προώθηση λύσεων στα προβλήματα της τοπικής κοινότητας. Μετέχει με δικαίωμα ψήφου τις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου, προσκεκλημένος υποχρεωτικά όταν έχουν εγγραφεί την ημερήσια διάταξη θέματα που αναφέρονται ειδικά στην τοπική κοινότητα. Στον Πρόεδρο της τοπικής κοινότητας καταβάλλονται από το Δήμο έξοδα κίνησης το ύψος των οποίων ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, μετά από γνώμη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων. Ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας ασκεί τις ακόλουθες αρμοδιότητες: Μεριμνά για την καλή κατάσταση του δικτύου της εσωτερικής και αγροτικής οδοποιίας στα όρια της τοπικής κοινότητας παρακολουθώντας και εποπτεύοντας την καλή εκτέλεση των σχετικών εργασιών συντήρησης. Για το σκοπό αυτό υποβάλλει στην Τεχνική Υπηρεσία -δια του αρμοδίου αντιδημάρχου- σχετικό υπόμνημα, στο οποίο μεταξύ των άλλων αναγράφεται το είδος των εργασιών, ο τόπος και ο χρόνος εκτέλεσης αυτών. Μεριμνά για την καθαριότητα στους κοινόχρηστους χώρους και συνεργάζεται με την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου για την καλή τήρηση της καθαριότητας Στις περιπτώσεις των ζημιών επείγοντος χαρακτήρα, στο δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης, λαμβάνει μέτρα για την άμεση αποκατάσταση. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις αναθέτει την εκτέλεση των εργασιών αποκατάστασης ζημιών μικρής κλίμακας, εάν από την καθυστέρηση δημιουργείται κίνδυνος για την επαρκή υδροδότηση της κοινότητας, ενημερώνοντας εγγράφως τον αρμόδιο αντιδήμαρχο ή τον πρόεδρο της ΔΕΥΑ. Εννοείται ότι, της έγγραφης ενημέρωσης, πρέπει να προηγηθεί προφορική ενημέρωση και συμφωνία, έτσι ώστε να μην χαθεί ο απαραίτητος χρόνος. Μεριμνά για την αποκατάσταση των ζημιών στο δίκτυο του δημοτικού φωτισμού και συνεργάζεται με την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου. Μεριμνά για την καλή κατάσταση και την ασφάλεια των εγκαταστάσεων των παιδικών χαρών και συνεργάζεται με τον υπεύθυνο λειτουργίας των παιδικών χαρών του Δήμου. Μεριμνά για την εύρυθμη λειτουργία, συντήρηση και ευταξία των κοιμητηρίων της τοπικής κοινότητας, προεγκρίνει την κατασκευή των οικογενειακών τάφων σύμφωνα με τον κανονισμό νεκροταφείου και εκδίδει τις άδειες ταφής, παράτασης ταφής και ανακομιδής οστών. Καταγράφει το ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών και συγκροτεί ομάδες πυρασφάλειας των οποίων είναι υπεύθυνος. Συνεργάζεται με τα αρμόδια όργανα του Δήμου για την κατάρτιση του σχεδίου πρόληψης πυρκαγιών και φυσικών καταστροφών και στη διάρκεια των επιχειρήσεων τίθεται στη διάθεση των αρμοδίων αρχών. Μεριμνά από κοινού με το συμβούλιο της τοπικής κοινότητας για την προστασία της δημοτικής περιουσίας και αναφέρει «αμελλητί» στο Δήμαρχο ή στον αρμόδιο αντιδήμαρχο τις τυχόν ζημίες ή προσβολές των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων του δήμου. Ενεργεί πληρωμές με τη διαδικασία της πάγια προκαταβολής, όπως ορίζουν οι σχετικές διατάξεις.

3.2.3. Εκπρόσωπος τοπικής κοινότητας- αρμοδιότητες Στις τοπικές κοινότητες με πληθυσμό λιγότερο των 300 κατοίκων δεν εκλέγεται συλλογικό όργανο, παρά μόνο ένα μονοπρόσωπο όργανο, ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας. Εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας εκλέγεται ο πρώτος σε σταυρούς προτίμησης υποψήφιος του συνδυασμού που πλειοψήφησε στην τοπική κοινότητα. Αν η θέση παραμείνει κενή για οποιοδήποτε λόγο, καταλαμβάνεται από τον αμέσως επόμενο υποψήφιο του επιτυχόντος στην τοπική κοινότητα συνδυασμού. Εάν εξαντληθεί η σειρά των υποψηφίων ή δεν υπάρχει άλλος υποψήφιος του επιτυχόντος συνδυασμού, η θέση καταλαμβάνεται από τον πρώτο σε σταυρούς προτίμησης υποψήφιο του αμέσως επόμενου, επιλαχόντος συνδυασμού. Ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας καλείται υποχρεωτικά και μετέχει με δικαίωμα ψήφου στις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου για τα θέματα που έχουν εγγραφεί στην ημερήσια διάταξη και αναφέρονται αποκλειστικά και μόνο στην τοπική του κοινότητα. Ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας δικαιούται εξόδων κίνησης τα οποία καταβάλλονται από το Δήμο και καθορίζονται με Απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, μετά από γνώμη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων. Μεριμνά για την καλή κατάσταση του δικτύου της εσωτερικής και αγροτικής οδοποιίας στα όρια της τοπικής κοινότητας παρακολουθώντας και εποπτεύοντας την καλή εκτέλεση των σχετικών εργασιών συντήρησης. Για τον σκοπό αυτό υποβάλλει στην Τεχνική Υπηρεσία -δια του αρμοδίου αντιδημάρχου- σχετικό υπόμνημα, στο οποίο μεταξύ των άλλων αναγράφεται το είδος των εργασιών, ο τόπος και ο χρόνος εκτέλεσης αυτών. Μεριμνά για την καθαριότητα στους κοινόχρηστους χώρους και συνεργάζεται με την αρμόδια υπηρεσία του δήμου για την καλή τήρηση της καθαριότητας. Στις περιπτώσεις των ζημιών επείγοντος χαρακτήρα στο δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης λαμβάνει μέτρα για την άμεση αποκατάσταση. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις αναθέτει την εκτέλεση των εργασιών αποκατάστασης ζημιών μικρής κλίμακας, εάν από την καθυστέρηση δημιουργείται κίνδυνος για την επαρκή υδροδότηση της κοινότητας, ενημερώνοντας εγγράφως τον αρμόδιο αντιδήμαρχο ή τον πρόεδρο της ΔΕΥΑ. Εννοείται ότι, της έγγραφης ενημέρωσης πρέπει να προηγηθεί προφορική ενημέρωση και συμφωνία, έτσι ώστε να μην χαθεί ο απαραίτητος χρόνος. Μεριμνά για την αποκατάσταση των ζημιών στο δίκτυο του δημοτικού φωτισμού και συνεργάζεται με την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου. Μεριμνά για την καλή κατάσταση και την ασφάλεια των εγκαταστάσεων των παιδικών χαρών και συνεργάζεται με τον υπεύθυνο λειτουργίας των παιδικών χαρών του Δήμου. Μεριμνά για την εύρυθμη λειτουργία, συντήρηση και ευταξία των κοιμητηρίων της τοπικής κοινότητας, προεγκρίνει την κατασκευή των οικογενειακών τάφων σύμφωνα με τον κανονισμό νεκροταφείου και εκδίδει τις άδειες ταφής, παράτασης ταφής και ανακομιδής οστών. Καταγράφει το ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών και συγκροτεί ομάδες πυρασφάλειας των οποίων είναι υπεύθυνος. Συνεργάζεται με τα αρμόδια όργανα του Δήμου για την κατάρτιση του σχεδίου πρόληψης πυρκαγιών και φυσικών καταστροφών και στη διάρκεια των επιχειρήσεων τίθεται στη διάθεση των αρμοδίων αρχών. Μεριμνά για την προστασία της δημοτικής περιουσίας που βρίσκεται στα όρια της τοπικής κοινότητας και αναφέρει «αμελλητί» στο δήμαρχο ή στον αρμόδιο αντιδήμαρχο τις τυχόν ζημίες ή προσβολές των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων του Δήμου. Ενεργεί πληρωμές με τη διαδικασία της πάγια προκαταβολής, όπως ορίζουν οι σχετικές διατάξεις. Ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας ασκεί και όσες αρμοδιότητες ασκούν τα συμβούλια τοπικής κοινότητας. Συγκεκριμένα: Διατυπώνει γνώμη προς το δημοτικό συμβούλιο για τα ακόλουθα θέματα: Την αξιοποίηση των ακινήτων του δήμου που βρίσκονται στην τοπική κοινότητα. Την πολεοδομική ανάπτυξη και ανάπλαση της περιοχής. Τον τρόπο διάθεσης των βοσκησίμων εκτάσεων που βρίσκονται στην περιφέρεια της τοπικής κοινότητας. Την εκμίσθωση, χωρίς δημοπρασία, δημοτικών δασικών εκτάσεων που βρίσκονται στα όρια της τοπικής κοινότητας. Την εκποίηση, εκμίσθωση, δωρεάν παραχώρηση χρήσης, ανταλλαγή και δωρεά περιουσιακών στοιχείων του δήμου που βρίσκονται στα όρια της τοπικής κοινότητας. Τον ορισμό των υπηρεσιακών μονάδων του δήμου που υπάρχει ανάγκη να λειτουργήσουν στην περιφέρειά του. Προτείνει στην Επιτροπή Ποιότητας Ζωής για τα όρια της τοπικής του κοινότητας: χώρους λειτουργίας των λαϊκών αγορών και θέσεις που επιτρέπεται η άσκηση του υπαίθριου στάσιμου εμπορίου, η λειτουργία των εμποροπανηγύρεων, των χριστουγεννιάτικων αγορών και γενικά των υπαίθριων εμπορικών δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται στην περιοχή της τοπικής κοινότητας. χώρους στάθμευσης των οχημάτων. Ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας γνωμοδοτεί και προτείνει για την τοπική του κοινότητα: Γενικά τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για τη διαβίωση και την περίθαλψη των οικονομικά αδύνατων κατοίκων και των πολυτέκνων. Τη χορήγηση χρηματικών βοηθημάτων. Τη μείωση των δημοτικών τελών. Τα άτομα που χρίζουν συμμετοχή στο «Βοήθεια στο Σπίτι» και διοικητική βοήθεια. Ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας έχει αρμοδιότητα έκφρασης σύμφωνης γνώμης στα θέματα αποδοχής κληροδοτημάτων, κληρονομιών ή δωρεών που διατίθενται αποκλειστικά και ρητά για την τοπική κοινότητα. Αρμόδιο όργανο για την αποδοχή είναι ασφαλώς η οικονομική επιτροπή η οποία όμως αποφασίζει μετά από σύμφωνη γνώμη του εκπροσώπου της τοπικής κοινότητας. 3.3. Η Συνέλευση των κατοίκων τοπικής κοινότητας Ο θεσμός της συνέλευσης των κατοίκων -που είχε εισαχθεί στο δημοτικό μας δίκαιο με τον νόμο 1270/1982- συνεχίζει να υπάρχει, με την μορφή πλέον της Συνέλευσης των κατοίκων της τοπικής κοινότητας. Ο πρόεδρος του συμβουλίου τοπικής κοινότητας ή ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας έχουν την ευθύνη της σύγκλισης της συνέλευσης των κατοίκων την οποία ασκούν όμως σε συνεργασία με τον αρμόδιο- εννοείται κατά τόπο- αντιδήμαρχο. Σε συνέλευση καλούνται, τουλάχιστον, μία φορά τον χρόνο οι κάτοικοι και οι φορείς της τοπικής κοινότητας και προτείνουν στα αρμόδια όργανα του δήμου τις δράσεις που πρέπει να αναλάβει ο δήμος, ανάλογα με τον χαρακτήρα των αναγκών των κατοίκων και τις προτεραιότητες που η δημοτική αρχή έχει χαράξει για την τοπική ανάπτυξη. Ενδεικτικά – αλλά όχι αποκλειστικά- αναφέρονται στο νόμο: Η παροχή κοινωνικών ή άλλων υπηρεσιών για την εξυπηρέτηση των κατοίκων της τοπικής κοινότητας. Η λήψη μέτρων για την προστασία των ηλικιωμένων και των παιδιών στην κοινωνική πολιτική του δήμου. Τα έργα που είναι αναγκαίο να εκτελεστούν στην τοπική κοινότητα. Η παροχή υπηρεσιών για την τουριστική αξιοποίηση και προβολή της τοπικής κοινότητας. Η εφαρμογή πολιτιστικών, ψυχαγωγικών και αθλητικών προγραμμάτων. Κάθε άλλο θέμα που αφορά την τοπική κοινότητα. Επισημαίνουμε ενδεικτικά τα θέματα προστασίας και αξιοποίησης της δημοτικής περιουσίας που είναι στον χώρο της τοπικής κοινότητας και ιδίως εκείνης που αποτελεί κληροδότημα, κληρονομία ή δωρεά για σκοπούς που αναφέρονται στην τοπική κοινότητα, θέματα διαχείρισης του χώρου, όπως ρυθμίσεις κυκλοφορίας, χρήση πεζοδρομίων κ.ο.κ. και τέλος, αξιοποίηση πόρων που ανήκουν, ιστορικά, στην τοπική κοινότητα όπως έσοδα από ανανεώσιμες πληγές ενέργειας (βλ. άρθρο 25,παρ.α3, του νόμου 3648/2006) παραδοσιακές εμποροπανηγύρεις κ.α. Στη συνέλευση των κατοίκων τηρούνται πρακτικά από υπάλληλο του Δήμου που ορίζεται από τον δήμαρχο και οι αποφάσεις για τα θέματα της ημερήσιας διάταξης καθώς και γενικά οι αποφάσεις λαμβάνονται από τους παρόντες με σχετική πλειοψηφία. Είναι προφανές, ότι το Δημοτικό Συμβούλιο πρέπει να ψηφίσει κανονισμό διεξαγωγής της Συνέλευσης των κατοίκων. Ο κανονισμός πρέπει να περιέχει τα όσα αναφέρονται στο άρθρο 85 του ν.3852/2010 καθώς και τις διαδικασίες διεύθυνσης των συζητήσεων, διατύπωσης των προτάσεων και λήψης των αποφάσεων. Ο νόμος δεν διακρίνει την ιδιότητα των κατοίκων σε μόνιμους ή μη, ή σε δημότες ή μη και συνεπώς, μπορούν να λάβουν μέρος όλοι όσοι έχουν κατοικία μόνιμη ή εποχιακή στην τοπική κοινότητα, η έχουν επαγγελματική στέγη σε αυτή. Ως φορείς της τοπικής κοινότητας θεωρούνται όλα τα σωματεία, σύλλογοι ή ενώσεις προσώπων που έχουν έδρα ή δραστηριοποιούνται στα όρια της τοπικής κοινότητας. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους πολιτιστικούς, αθλητικούς, επαγγελματικούς συλλόγους, τους συλλόγους γονέων και κηδεμόνων, συλλόγους οικιστών όπου υπάρχουν κ.ο.κ. Στους φορείς της τοπικής κοινότητας πρέπει να περιληφθεί και ο εφημέριος με το εκκλησιαστικό συμβούλιο. Είναι χρήσιμο να προβλεφθεί, πριν από την έναρξη των εργασιών της Συνέλευσης, η διαδικασία διαπίστευσης των συμμετεχόντων, έτσι ώστε να κατοχυρωθεί η νόμιμη σύνθεσή της.

4. Προϋπολογισμός δημοτικής και τοπικής κοινότητας και η συμμετοχή του συμβουλίου στην κατάρτιση του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος

4.1. Προϋπολογισμός δημοτικής και τοπικής κοινότητας Το νέο θεσμικό πλαίσιο που καταστρώνεται με τον ν.3852/2010 εισάγει αναλυτικότερες διατάξεις για τη συμμετοχή των οργάνων της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης στη διαμόρφωση του προϋπολογισμού του Δήμου. Με αυτές επιδιώκεται η κατοχύρωση των συμφερόντων των τοπικών και δημοτικών κοινοτήτων και η εξασφάλιση διαμέσου της συμμετοχής μίας ελάχιστης εγγύησης για τη δίκαιη κατανομή των δαπανών μεταξύ όλων των περιοχών του Δήμου. Σύμφωνα με το άρθρο 86, παρ.1του ν. 3852/2010, το δημοτικό συμβούλιο με απόφασή του καθορίζει το ανώτατο ύψος του προϋπολογισμού δαπανών του επόμενου έτους για κάθε δημοτική ή τοπική κοινότητα. Η απόφαση αυτή λαμβάνεται πριν το τέλος Ιουνίου, διότι εντός αυτής της προθεσμίας πρέπει να διαβιβαστεί στο συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας. Παρότι η διάταξη δεν το αναφέρει, πρέπει να σημειώσουμε ότι, είναι αναγκαίο να περιλαμβάνει η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου και το είδος των δαπανών επί των οποίων καθορίζεται το ανώτατο ύψος συνολικά και ενδεχομένως και κατά είδος ή κατηγορία δαπανών. Με βάση το ανώτερο όριο των δαπανών, το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας καταρτίζει σχέδιο προϋπολογισμού δαπανών της κοινότητας για το επόμενο οικονομικό έτος. Ο προϋπολογισμός πρέπει να περιοριστεί στο όριο των δαπανών και δεν επιτρέπεται να τον υπερβεί, ανεξαρτήτως των πιθανών αυξημένων αναγκών. Το σχέδιο συνοδεύεται από αιτιολογική έκθεση η οποία εξηγεί και αιτιολογεί κάθε δαπάνη που εγγράφεται στο σχέδιο. Το σχέδιο πρέπει να αποστέλλεται έγκαιρα στην οικονομική επιτροπή και σε κάθε περίπτωση έως το τέλος Αυγούστου. Η οικονομική επιτροπή εξετάζει τα ακόλουθα: i. αν οι συνολικές δαπάνες, που αναγράφονται στο σχέδιο προϋπολογισμού δαπανών της κοινότητας, υπερβαίνουν το ανώτερο όριο που έχει καθοριστεί για τη δημοτική ή τοπική κοινότητα από το δημοτικό συμβούλιο, ii. αν οι δαπάνες αφορούν αρμοδιότητες που έχουν μεταβιβαστεί, από το δημοτικό συμβούλιο, στο συμβούλιο δημοτικής ή τοπικής κοινότητας, iii. αν οι δαπάνες είναι νόμιμες. Η οικονομική επιτροπή διαγράφει κάθε δαπάνη που δεν συνάδει με τα στοιχεία ii και iii και περικόπτει τα επί πλέον κονδύλια σε περίπτωση υπέρβασης του ανωτάτου ορίου δαπανών. Το σχέδιο προϋπολογισμού δαπανών, όπως διαμορφώθηκε από την οικονομική επιτροπή, εντάσσεται στο σχέδιο του προϋπολογισμού του Δήμου, στον οποίο περιλαμβάνονται ιδιαίτερα κεφάλαια για κάθε τοπική και δημοτική κοινότητα. Εάν δεν συνταχθεί σχέδιο προϋπολογισμού ή δεν υποβληθεί εμπρόθεσμα, τότε αυτό συντάσσεται από την οικονομική επιτροπή. Πρέπει πάντως να υπογραμμιστεί, ότι για την εφαρμογή των παραπάνω απαιτείται η μεταφορά αρμοδιοτήτων του δημοτικού συμβουλίου στο συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας. Χωρίς τη μεταβίβαση των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων, οι διατάξεις περί προϋπολογισμού της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας είναι ανεφάρμοστες,

4.2. Η Συμμετοχή των συμβουλίων δημοτικής και τοπικής κοινότητας στην κατάρτιση του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος Το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας εισηγείται στην εκτελεστική επιτροπή, (με απόφαση που λαμβάνεται τουλάχιστον ένα μήνα πριν από την κατάρτιση του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος), τις δράσεις και τα έργα που αναφέρονται και ενδιαφέρουν την περιοχή της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας. Η εισήγηση πρέπει να περιλαμβάνει την πρόταση έργων και δράσεων με σειρά προτεραιότητας, λαμβάνοντας υπόψη τον επείγοντα χαρακτήρα τους για την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων της κοινότητας και τις προτεραιότητες που τίθενται για την τοπική ανάπτυξη. Είναι χρήσιμο, η σχετική αρμοδιότητα να ασκείται μετά από πρόσκληση και υπόμνηση της εκτελεστικής επιτροπής. Η πρόσκληση γίνεται εγγράφως δια του Δημάρχου ή του αρμοδίου αντιδημάρχου και στην οποία να περιλαμβάνονται οι κατευθύνσεις της δημοτικής αρχής και να αναφέρονται οι προτεραιότητες για την τοπική ανάπτυξης (προς τις οποίες είναι χρήσιμο να προσανατολιστούν τα όργανα της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας κατά την επεξεργασία και διατύπωση των προτάσεών τους). Επίσης, είναι χρήσιμο να παρέχεται η τεχνική υποστήριξη από το Δήμο, εφόσον ζητηθεί, για την τεκμηρίωση των προτάσεων. Στη συνεδρίαση του συμβουλίου δημοτικής ή τοπικής κοινότητας (προκειμένου να ληφθεί η απόφαση για τις προτάσεις του σχετικά με την κατάρτιση του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος του Δήμου) καλούνται και εκπρόσωποι των κοινωνικών και λοιπών φορέων της περιοχής -της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας- για να υποβάλλουν τις δικές τους προτάσεις, έτσι ώστε να ενσωματωθούν ενδεχομένως στις προτάσεις του συμβουλίου της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας. Εάν η ταχθείσα προθεσμία παρέλθει, χωρίς την υποβολή των προτάσεων του συμβουλίου της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας, τότε το σχέδιο του επιχειρησιακού και τεχνικού προγράμματος συντάσσεται από την εκτελεστική επιτροπή, χωρίς να απαιτούνται πλέον οι προτάσεις του συμβουλίου. Στις τοπικές κοινότητες που έχουν μόνο εκπρόσωπο, αυτός είναι αρμόδιος για τη σύνταξη της πρότασης, αφού όμως λάβει υπόψη και τις αποφάσεις της συνέλευσης των κατοίκων. 5. Ζητήματα λειτουργίας των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων 5.1. Η Διαδικασία υλοποίησης των αποφάσεων των συμβουλίων δημοτικής ή τοπικής κοινότητας Οι αποφάσεις του συμβουλίου της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας για τα θέματα αρμοδιότητάς τους (είτε αυτά αφορούν την έκφραση γνώμης, ή διατύπωση πρότασης, είτε την καταγραφή προβλημάτων ή αιτημάτων και την υποβολή προτάσεων για λύσεις, είτε τέλος τη διατύπωση υποδείξεων και παρατηρήσεων) διαβιβάζονται με ευθύνη του Προέδρου στο Δήμαρχο, εντός οκτώ ημερών από τη συνεδρίαση. Η προθεσμία αυτή είναι ασφαλώς ενδεικτική, αλλά πρέπει να τηρείται, έτσι ώστε να ενημερώνονται το ταχύτερο δυνατόν οι αρμόδιες υπηρεσίες. Ο Δήμαρχος φροντίζει να τεθούν υπόψη των αρμοδίων οργάνων του Δήμου και να ενημερώσουν σχετικά το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας μέσα σε έναν μήνα, από την ημέρα που περιήλθαν σε αυτά οι αποφάσεις. Εάν έχουν ταχθεί συντομότερες προθεσμίες από τα όργανα του Δήμου που προκάλεσαν τις αποφάσεις, ή εκ της φύσεως των θεμάτων απαιτείται συντομότερη προθεσμία, ο Πρόεδρος της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας πρέπει να μεριμνήσει (διαμέσου του Δημάρχου) να επισπευτούν οι απαντήσεις των αρμοδίων οργάνων. Τα αρμόδια όργανα του Δήμου μπορούν : Να επιστρέψουν την απόφαση του συμβουλίου με παρατηρήσεις για τυχόν επανεξέταση του θέματος. Να την παραπέμψουν στο δημοτικό συμβούλιο, εφόσον κρίνουν ότι είναι δικής του αρμοδιότητας, ή λόγω της σοβαρότητας του θέματος επιτάσσεται η συζήτηση και η λήψη απόφασης στο δημοτικό συμβούλιο. Να τις διαβιβάσουν στις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου για να προβούν οι αναγκαίες ενέργειες. Τα αρμόδια όργανα στα οποία περιήλθαν οι αποφάσεις ενημερώνουν τον πρόεδρο της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας για την πορεία προώθησης των θεμάτων στα οποία αναφέρονται αυτές, για τα μέτρα που λαμβάνονται ή για την παραπομπή τους στο δημοτικό συμβούλιο. Ο πρόεδρος του συμβουλίου της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας (στον οποίο κοινοποιούνται οι ενέργειες των οργάνων και υπηρεσιών του δήμου – στο πλαίσιο της υλοποίησης των αποφάσεων του συμβουλίου) υποχρεούται να ενημερώσει αμέσως το συμβούλιο. Στα συμβούλια της τοπικής και δημοτικής κοινότητας αλλά και στους εκπροσώπους των τοπικών κοινοτήτων αποστέλλεται αντίγραφο της ημερήσιας διάταξης του δημοτικού συμβουλίου, της οικονομικής και της επιτροπής ποιότητας ζωής καθώς και αντίγραφα των αποφάσεων των οργάνων αυτών. Στους προέδρους των τοπικών ή δημοτικών κοινοτήτων και τους εκπροσώπους των τοπικών κοινοτήτων, κατά αναλογία της εφαρμογής της συγκεκριμένης νομοθετικής μέριμνας, πρέπει να αποστέλλονται και οι αποφάσεις της εκτελεστικής επιτροπής. Τα αντίγραφα της ημερήσιας διάταξης των προαναφερομένων οργάνων και ιδίως του δημοτικού συμβουλίου πρέπει να αποστέλλονται εγκαίρως πριν από τη συνεδρίαση, έτσι ώστε να λαμβάνουν γνώση οι σύμβουλοι των τοπικών ή δημοτικών κοινοτήτων ή οι εκπρόσωποι των τοπικών κοινοτήτων για να παρακολουθούν, εφόσον θέλουν, τις συνεδριάσεις. Η σχετική μέριμνα δεν πρέπει να συγχέεται με την υποχρέωση της πρόσκλησης στο δημοτικό συμβούλιο και της συμμετοχής με δικαίωμα ψήφου -όταν έχει εγγραφεί στην ημερήσια διάταξη θέμα, που αφορά αποκλειστικά την τοπική ή δημοτική κοινότητα. Στην περίπτωση αυτή, η μη πρόσκληση συνεπάγεται ακυρότητα της αντίστοιχης απόφασης. Οι αποφάσεις των οργάνων του Δήμου πρέπει και αυτές να αποστέλλονται εγκαίρως στα συμβούλια των τοπικών και δημοτικών κοινοτήτων προκειμένου να ενημερώνονται και να παρακολουθούν τη λειτουργία του Δήμου, διευρύνοντας έτσι τη βάση της τοπικής συμμετοχικής δημοκρατίας.

5.2. Η λειτουργία των συμβουλίων δημοτικής και τοπικής κοινότητας

5.2.1. Σύγκληση του συμβουλίου Το συμβούλιο της δημοτικής η τοπικής κοινότητας συγκαλείται από τον Πρόεδρό του σε τακτική συνεδρίαση υποχρεωτικά, τουλάχιστον μία φορά τον μήνα, και εκτάκτως όταν το απαιτεί η προώθηση των υποθέσεων της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας. Ο Πρόεδρος καλεί τα μέλη με γραπτή πρόσκληση ή και ηλεκτρονικά με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (e-mail) στην οποία εγγράφονται υποχρεωτικά τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, ο τόπος και ο χρόνος της συνεδρίασης. Η πρόσκληση αναρτάται επίσης στον πίνακα ανακοινώσεων του Γραφείου της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας και επιδίδεται στους συμβούλους τουλάχιστον τρεις πλήρεις ημέρες πριν από την ημέρα της συνεδρίασης. Σε κατεπείγουσες περιπτώσεις, όταν η λήψη των αποφάσεων καθίσταται αναγκαία και δεν επιτρέπεται η καθυστέρηση, λόγω απροόπτου και σημαντικού συμβάντος, τότε η πρόσκληση μπορεί να επιδοθεί την ίδια ημέρα. Στην πρόσκληση πρέπει να αναφέρεται ο λόγος που επέβαλε την κατεπείγουσα συνεδρίαση. Πριν από τη συνεδρίαση, το συμβούλιο πρέπει να εγκρίνει τον κατεπείγοντα χαρακτήρα της συνεδρίασης. Εάν δεν εγκρίνει τον κατεπείγοντα χαρακτήρα της συνεδρίασης, η συνεδρίαση είναι άκυρη και πρέπει να συγκληθεί τηρουμένων των προθεσμιών και των τύπων που προαναφέρονται για τις μη κατεπείγουσες συνεδριάσεις. Ο Πρόεδρος καλεί το συμβούλιο όταν αυτός το κρίνει αναγκαίο, αλλά και όταν το ζητήσει με γραπτή αίτηση του ένα τρίτο (1/3) των μελών των κατοίκων της τοπικής κοινότητας. Στην αίτηση πρέπει να αναγραφούν τα θέματα που θα συζητηθούν. Εάν ο πρόεδρος δεν συγκαλέσει το συμβούλιο εντός δέκα ημερών από την παραλαβή της αίτησης, το συμβούλιο συγκαλείται με πρόσκληση του αμέσως επομένου πλειονοψηφήσαντος συμβούλου. Η παράλειψη της σύγκλησης του συμβουλίου της τοπικής ή δημοτικής κοινότητας εκ μέρους του προέδρου για δύο συνεχείς μήνες ή δύο συνεχείς φορές αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα το οποίο διώκεται με βάση την προβλεπόμενη πειθαρχική διαδικασία του άρθρου 234 και τιμωρείται με την ποινή της αργίας και σε περίπτωση υποτροπής, με την ποινής της έκπτωσης.

5.2.2. Τόπος συνεδρίασης και λήψη των αποφάσεων Το συμβούλιο της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας συνεδριάζει στο Γραφείο της κοινότητας, υπό την προεδρία του προέδρου του. Οι συνεδριάσεις είναι δημόσιες. Το συμβούλιο έχει απαρτία όταν είναι παρόντα τα 2/3 των μελών του. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών εκτός από τις περιπτώσεις που μπορεί να ορίζεται διαφορετικά. Εάν ένα μέλος του συμβουλίου αρνηθεί να ψηφίσει δηλώνοντας παρών ή αποχή ή εάν δώσει λευκή ψήφο, θεωρείται ότι είναι παρόν στη συνεδρίαση και συνεπώς προσμετρείται στην νόμιμη απαρτία, αλλά η ψήφος του υπολογίζεται ως αρνητική. Τα παρόντα μέλη του συμβουλίου της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας κατά την έναρξη της συνεδρίασης, τα οποία με την παρουσία τους διαμόρφωσαν την νόμιμη απαρτία, λογίζονται ως προς την απαρτία ως παρόντα μέχρι τέλος της συνεδρίασης και εάν ακόμη αποχωρήσουν πριν την ολοκλήρωσή της. Ο ανωτέρω κανόνας εφαρμόζεται σε όλη τη συνεδρίαση και όχι μόνο για τη λήψη κάθε απόφασης ξεχωριστά. Έτσι, για τη λήψη της απόφασης δεν λογίζεται η απόλυτη πλειοψηφία επί του συνόλου των πραγματικά παρόντων, αλλά με βάση τον αριθμό των μελών που απαιτείται για την απαρτία. Η ψήφος του προέδρου, σε περίπτωση ισοψηφίας, μετρά ως διπλή. Τα κωλύματα συμμετοχής -που αναφέρονται στο δημοτικό συμβούλιο- ισχύουν και για τη συνεδρίαση του συμβουλίου τοπικής ή δημοτικής κοινότητας. Συνεπώς, δεν μπορεί να μετέχει στη λήψη απόφασης μέλος του συμβουλίου ή ο πρόεδρος αυτού όταν το αντικείμενο της απόφασης συνδέεται με ιδιωτικό συμφέρον του ιδίου ή συγγενούς του, έως τον δεύτερο βαθμός συγγενείας εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, 5.3. Οι υποχρεώσεις των συμβούλων των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων Οι σύμβουλοι της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας έχουν τις ακόλουθες υποχρεώσεις: Να μετέχουν σε όλες τις συνεδριάσεις του συμβουλίου και των επιτροπών που τους έχει ορίσει το συμβούλιο. Να τηρούν τη νομιμότητα κατά την λήψη των αποφάσεων. Να εκτελούν με επιμέλεια τα καθήκοντα που τους αναθέτει το συμβούλιο. Να απέχουν από τη συνεδρίαση, όταν συζητούνται θέματα που σχετίζονται με το ιδιωτικό τους συμφέρον. Να εκφράζουν τη γνώμη τους και να ψηφίζουν κατά συνείδηση, αποβλέποντας πάντοτε στην εξυπηρέτηση του συμφέροντος του συνόλου των κατοίκων της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας. Οι σύμβουλοι δημοτικής ή τοπικής κοινότητας έχουν γενικώς όλες τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντα που ισχύουν για τους δημοτικούς συμβούλους.

5.4. Καταστατική θέση των προέδρων των δημοτικών ή τοπικών κοινοτήτων και των εκπροσώπων των τοπικών κοινοτήτων Οι Πρόεδροι των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων και οι εκπρόσωποι αυτών δικαιούνται μόνο εξόδων κίνησης τα οποία καθορίζονται με Απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, Αποκέντρωση και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Οι Πρόεδροι των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων και οι εκπρόσωποι των τοπικών κοινοτήτων που είναι Δημόσιοι Υπάλληλοι ή Υπάλληλοι φορέων του δημόσιου τομέα, κατά τη διάρκεια της θητείας τους, δεν μετατίθενται ούτε αποσπώνται εκτός των διοικητικών ορίων του δήμου στον οποίο έχουν εκλεγεί. Οι ανωτέρω, εφόσον υπηρετούν στα διοικητικά όρια άλλου δήμου, μετά από αίτησή τους, μετατίθενται ή αποσπώνται σε υπηρεσία που βρίσκεται στα όρια του δήμου που έχουν εκλεγεί. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει αντίστοιχη υπηρεσία ή θέση μετατίθενται ή αποσπώνται στην πλησιέστερη, προς το δήμο που έχουν εκλεγεί, υπηρεσία. 5.5. Οργάνωση και λειτουργία του Γραφείου της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας Κάθε δημοτική ή τοπική κοινότητα πρέπει να έχει Γραφείο το οποίο βρίσκεται στο τοπικό δημοτικό κατάστημα, ή ελλείψει αυτού σε οίκημα που μισθώνει ο Δήμος. Δεν εννοείται δημοτικό η τοπική κοινότητα χωρίς Γραφείο. Το Γραφείο των δημοτικών κοινοτήτων ονομάζεται Δημοτικό Γραφείο ….. (και δίπλα το όνομα της δημοτικής κοινότητας) και το Γραφείο τοπικών κοινοτήτων ονομάζεται Τοπικό Γραφείο ….. (και δίπλα το όνομα της τοπικής κοινότητας). Το δημοτικό συμβούλιο, ανάλογα με τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε Δήμου αποφασίζει για ποιες υπηρεσιακές μονάδες του Δήμου εγκαθίστανται και λειτουργούν στα όρια των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων. Ο Δήμαρχος, μετά από εισήγηση της δημαρχιακής επιτροπής, ορίζει υπαλλήλους του Δήμου για τη γραμματειακή υποστήριξη των συμβουλίων και των προέδρων των τοπικών κοινοτήτων και εκπροσώπων των τοπικών κοινοτήτων. Εφόσον έχουν αποκεντρωθεί υπηρεσίες και λειτουργούν στις τοπικές κοινότητες, αυτές στελεχώνονται με ευθύνη του Δημάρχου, ενώ οργανώνεται ο θεσμός της «διοικητικής βοήθειας» με τη συνεργασία των οργάνων της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης. 6. Η συμμετοχή των προέδρων των συμβουλίων δημοτικής ή τοπικής κοινότητας και των εκπροσώπων των τοπικών κοινοτήτων στα συλλογικά όργανα του Δήμου και η συνεργασία τους με τον κατά τόπο ή κατά θέμα αρμόδιο αντιδήμαρχο Οι πρόεδροι των συμβουλίων των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων καθώς και οι εκπρόσωποι των τοπικών κοινοτήτων είναι τα μονοπρόσωπα όργανα εκπροσώπησης των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων που έχουν αναλάβει θεσμικά την μεγάλη ευθύνη της προώθησης και της εγγύησης των συμφερόντων της δημοτικής και τοπικής κοινότητας διότι είναι τα όργανα που μετέχουν άμεσα στα κέντρα διαμόρφωσης και λήψης των αποφάσεων του Δήμου. Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας και ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας μετέχουν με δικαίωμα ψήφου στις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου όταν συζητούνται θέματα που αναφέρονται αποκλειστικά στη δημοτική η τοπική κοινότητα που εκπροσωπούν. Οι ανωτέρω καλούνται επίσης στις συνεδριάσεις της Εκτελεστικής Επιτροπής, όταν συζητούνται θέματα που αναφέρονται στη δημοτική τοπική τους κοινότητα-χωρίς όμως δικαίωμα ψήφου. Η συμμετοχή τους όμως τους παρέχει την ευχέρεια να υποστηρίξουν τα συμφέροντα της κοινότητάς τους και να επηρεάσουν τη λήψη των αποφάσεων. Ο πρόεδρος της δημοτικής ή τοπικής κοινότητας και ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας συνεργάζονται άμεσα με το Δήμαρχο και κυρίως τους αντιδημάρχους. Όταν ο νομοθέτης αναφέρεται στους αρμοδίους αντιδημάρχους δεν εννοεί αποκλειστικά τον αντιδήμαρχο που έχει τοπικές αρμοδιότητες στην ενότητα στην οποία ανήκει η κοινότητα, αλλά και κάθε άλλο αντιδήμαρχο ο οποίος έχει θεματική αρμοδιότητα για την επίλυση προβλήματος της τοπικής κοινότητας ή την προώθηση δράσης που εξελίσσεται σε αυτήν. Ο πρόεδρος ή ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας, κατά την άσκηση των καθηκόντων του, εκπροσωπεί την κοινότητα και τους κατοίκους της. Οφείλει συνεπώς να συνεργάζεται με το Δήμαρχο και τους αντιδημάρχους, με τη διοίκηση των νομικών προσώπων του Δήμου και με τους προϊσταμένους και το προσωπικό των δημοτικών υπηρεσιών, με μοναδικό κριτήριο την επίλυση των προβλημάτων της τοπικής κοινότητας. Ο πρόεδρος ή ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας δεν έχει την ευχέρεια να αδρανεί ή να μην παρακολουθεί άμεσα και διαρκώς τη λειτουργία του Δήμου /της κοινότητάς του, διότι η πιθανή πλημμέλεια στην άσκηση των καθηκόντων του ενδέχεται να έχει δυσμενείς συνέπειες για την προώθηση λύσεων στα τοπικά προβλήματα, αφού αυτά δεν θα έχουν αναδειχθεί εγκαίρως ενώπιον των αποφασιστικών οργάνων του Δήμου. 7. Επίλογος Οι Δήμοι που δημιουργήθηκαν με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» και οι οποίοι ξεκινούν τη λειτουργία τους την 1η Ιανουαρίου 2011, χαρακτηρίζονται από τη μεγάλη έκταση και το μεγάλο αριθμό οικισμών και δημοτικών ή τοπικών κοινοτήτων. Η δημιουργία μεγάλων και ισχυρών Δήμων αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την παροχή καλύτερων υπηρεσιών στους πολίτες και κατοίκους τους με δύο βασικές προϋποθέσεις: – να μην αναγκάζονται οι κάτοικοι να μετακινούνται και κυρίως να χάνονται στις γραφειοκρατικές ατραπούς ενός δυσκίνητου διοικητικού συστήματος, – να μην αποξενώνονται από τους αιρετούς στους οποίους έχουν αναθέσει τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων και την προστασία και προώθηση του τοπικού δημοσίου συμφέροντος. Και κάτι επιπλέον, να μην χάνονται οι τοπικές δυνάμεις σε άγονους τοπικιστικούς ανταγωνισμούς. Η χρήση των εφαρμογών της κοινωνίας της πληροφορίας και του ψηφιακού Δήμου μπορεί να απλουστεύσει τις διοικητικές διαδικασίες και να φέρει τη διοίκηση κοντά στον πολίτη, χωρίς να χρειάζεται η σπατάλη χρόνου και χρήματος για την πρόσβαση σε αυτή. Αλλά αυτό δεν αρκεί. Χρειάζεται η δικτύωση των αιρετών εκπροσώπων σε όλο το πλάτος του μεγάλου Δήμου, έτσι ώστε η καταγραφή και μεταφορά των αιτημάτων (input) της τοπικής κοινωνίας, αλλά και η διάχυση των κατευθύνσεων και των αποφάσεων της δημοτικής αρχής (output) να επιτρέπει την άμεση επαφή των πολιτών με τους αιρετούς. Αυτό το ρόλο στους νέους Δήμους δεν μπορεί να ενσαρκώσουν τα κεντρικά όργανα του Δήμου, ούτε να καλύψει το σύστημα της κατανομής τοπικών αρμοδιοτήτων στους αντιδημάρχους. Ο ρόλος της συμμετοχικής σχέσης αιρετών και πολιτών ανήκει πρωτίστως στους αιρετούς των οργάνων της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης και κυρίως στους προέδρους των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων και τους εκπροσώπους των τοπικών κοινοτήτων. Το σύστημα ενδοδημοτικής αποκέντρωσης βασίζεται κυρίως σε αντιλήψεις και πρότυπα της προηγούμενης μεταρρύθμισης. Έχει ατέλειες και αντιφάσεις. Εντούτοις, είναι η βάση πάνω στην οποία οι «καλλικράτειοι» δήμοι θα αναζητήσουν τις κατάλληλες διαδικασίες λειτουργίας των ενδοδημοτικών αποκεντρωμένων οργάνων και ο νομοθέτης θα προχωρήσει στις αναγκαίες προσαρμογές. Στον πρόεδρο της δημοτικής κοινότητας των μικρότερων δημοτικών κοινοτήτων, στον πρόεδρο των τοπικών κοινοτήτων καθώς και στον εκπρόσωπο των τοπικών κοινοτήτων επαφίεται η πρόκληση να αναδείξουν ένα σύγχρονο, λειτουργικό και κυρίως αποτελεσματικό πρότυπο του «προέδρου της κοινότητας», ή και του «προέδρου του χωριού». Πρότυπο που θα είναι επικεντρωμένο στην οργάνωση των κατοίκων σε εθελοντικές πρωτοβουλίες, στην εκπροσώπηση των συμφερόντων της κοινότητας και στη δίκαιη συμμετοχή της στο μεγάλο και ισχυρό οργανισμό, το νέο Δήμο, καθώς και στην επιστασία -για λογαριασμό του Δήμου- σε όλα τα θέματα που αναφέρονται στην κοινοτική ζωή και στην προστασία του κοινοτικού συμφέροντος.

ΓΙΑ ΕΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΧΑΡΤΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Από ότι μαθαίνουμε ξεκινάει ο διάλογος για τη θεσμοθέτηση ενός νέου πλαισίου για την αυτοδιοίκηση, σε αντικατάσταση και στον αντίποδα του «Καλλικράτη». Στόχος είναι η δημιουργία ενός πολιτικού και διοικητικού συστήματος που θα θεσμοθετεί τρία επίπεδα (Κεντρικό Κράτος – Περιφέρεια – Δήμοι), με κύρια χαρακτηριστικά τη ριζική αποκέντρωση πόρων και αρμοδιοτήτων και την άσκηση εξουσίας στον πλησιέστερο χώρο για τον πολίτη.
Με λίγα λόγια, η αυτοδιοίκηση να μην είναι πια μόνο «η διοίκηση τοπικών υποθέσεων», αλλά μια διακριτή μορφή διαχείρισης σημαντικών τοπικών ζητημάτων για την καθημερινότητα των κατοίκων της χώρας και, ταυτόχρονα, μία εναλλακτική δομή πολιτικής εξουσίας.
Αυτό έχει σχέση, τόσο με την ψήφιση ενός νέου καταστατικού χάρτη της αυτοδιοίκησης, όσο και με την αναγγελθείσα Συνταγματική Αναθεώρηση.
Όμως η μεταρρύθμιση του δημοσίου χώρου είναι μια μεγάλη πρόκληση που η Αριστερά πρέπει να αφήσει ανεξίτηλα το αποτύπωμα της. Είναι μία από τις κρίσιμες θετικές ανατροπές, που οφείλουμε να προχωρήσουμε.

ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Α. Οι συνέπειες του «Καλλικράτη» στο θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης, όχι μόνο σε οικονομικό, αλλά και σε θεσμικό, δημοκρατικό και συμμετοχικό επίπεδο είναι, ήδη, περισσότερο από ορατές. Βασικά χαρακτηριστικά του «Καλλικράτη» αποτελούν: το γραφειοκρατικό, περίπλοκο και αντιδημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο, οι δραστικές περικοπές πόρων, οι απολύσεις εργαζομένων, το κλείσιμο δομών, ιδίως σχετιζόμενων με την άσκηση κοινωνικής πολιτικής, ο συγκεντρωτικός και χωρίς κριτήρια χωροταξικός σχεδιασμός, που δυσχεραίνει την επαφή των πολιτών με τα τεκταινόμενα στην Αυτοδιοίκηση. Πρόκειται, με δύο λόγια, για την εφαρμογή όλων των νεοφιλελεύθερων πολιτικών και στοχεύσεων στο χώρο των ΟΤΑ, γεγονός που έχει επιδράσει διαλυτικά στο θεσμό.
Η αυτοδιοίκηση έχει «φορτωθεί», μέσω των κυβερνητικών σχεδιασμών, μεγάλο μέρος της κοινωνικής δυσαρέσκειας, λόγω της κατάρρευσης σημαντικών κοινωνικών δράσεων των Δήμων (παιδικοί σταθμοί, πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» κ.λπ.), ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη μία εκστρατεία κατασυκοφάντησης του θεσμού, ότι δήθεν οι ελληνικοί ΟΤΑ είναι οι πλέον χρεωμένοι, διεφθαρμένοι και κακοδιοικούμενοι.
Β. Η βασική κριτική μας στον «Καλλικράτη» εντοπίζεται στα εξής :
(α) την αντιδημοκρατική και συγκεντρωτική λειτουργία του (υπερπλειοψηφικό εκλογικό σύστημα, δημαρχοκεντρικός χαρακτήρας),
(β) την πολυπλοκότητα του θεσμικού πλαισίου (ταλαιπωρία των πολιτών, γραφειοκρατία, σύγχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμου και Περιφέρειας, αδιέξοδες ρυθμίσεις για τον Συμπαραστάτη του Δημότη κ.λπ.),
(γ) την αδιαφανή λειτουργία του και την ελλιπή δημόσια λογοδοσία των δημοτικών αρχών,
δ) τον πρόχειρο, άνευ λειτουργικών κριτηρίων χωροταξικό σχεδιασμό, που είχε ως αποτέλεσμα: τη δημιουργία μεγάλων διαστάσεων Δήμων, χωρίς τις απαραίτητες υποδομές και χωρίς την απαιτούμενη εσωτερική οικονομική, συγκοινωνιακή, κοινωνική, ιστορική και πολιτισμική συνοχή, και την απομάκρυνση των πολιτών από το θεσμό,
(ε) την απουσία θεσμών ουσιαστικής κοινωνικής συμμετοχής (απουσία ρυθμίσεων για κοινωνική εκπροσώπηση, συμμετοχή φορέων, τοπικά δημοψηφίσματα, συμμετοχικό προϋπολογισμό, διαστρέβλωση και υποβάθμιση του ρόλου που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν τα συμβούλια των τοπικών και δημοτικών κοινοτήτων κ.λπ.),
(στ) τον ασφυκτικό έλεγχο επί των ΟΤΑ, ο οποίος προσκρούει στην πραγματικότητα στη συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοτέλειά τους (πολύπλοκοι και αλλεπάλληλοι έλεγχοι που στραγγαλίζουν την ελεύθερη δράση τους, οικονομική επιτροπεία με το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας ΟΤΑ κ.λπ.).
(ζ) τον οικονομικό στραγγαλισμό που σχετίζεται με την μεταφορά δραστηριοτήτων χωρίς πόρους, όπως επίσης και την ουσιαστική ανυπαρξία της αναπτυξιακής διάστασης στις πολιτικές των ΟΤΑ, ιδιαίτερα του Α’ βαθμού.
Γ. Εναλλακτική πρόταση. Η Αριστερά, βάσει όλων των παραπάνω, πρέπει να διαμορφώσει την εναλλακτική της πρόταση, δείχνοντας κατ’ αρχήν εμπιστοσύνη προς τον θεσμό, ενισχύοντας το χαρακτήρα των ΟΤΑ ως οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών και διαμορφώνοντας ένα θεσμικό πλαίσιο δημοκρατίας, αυτοτέλειας, διαφάνειας και κοινωνικής συμμετοχής. Θέλουμε μια Αυτοδιοίκηση ανοιχτή και δημοκρατική, πρωτεργάτη της κοινωνικής αλληλεγγύης, του αναπτυξιακού προγραμματισμού, κοιτίδα της τοπικής πολιτικής έκφρασης και δράσης.

 

Τα θέματα που πρέπει, ιδιαίτερα, να περιλαμβάνει ο νέος καταστατικός χάρτης της Αυτοδιοίκησης και που θα πρέπει κατά προτεραιότητα να συζητηθούν είναι τα παρακάτω:
1. Δομή και λειτουργία των ΟΤΑ
α. Θεσμικά όργανα
Δημοτικό συμβούλιο
Επιτροπές
Δήμαρχος
Περιφερειακό συμβούλιο
Επιτροπές (Περιφέρεια)
Περιφερειάρχης
β. Ενδοδημοτική αποκέντρωση
Αρμοδιότητες τοπικών συμβουλίων
Πόροι τοπικών συμβουλίων
Περιφερειακές ενότητες
Αρμοδιότητες
Πόροι
Λειτουργία
2. Αρμοδιότητες
Α. ΟΤΑ Α’ βαθμου
Β. ΟΤΑ Β’ βαθμού
Σαφής διαχωρισμός αρμοδιοτήτων. Μεταφορά αρμοδιοτήτων με στόχο μια ουσιαστική αποκέντρωση ή κατοχύρωση των ήδη υπαρχόντων με απλό εξορθολογισμό και οικονομική κατοχύρωσή τους. Αναπτυξιακός ρόλος της αυτοδιοίκησης. Κοινωνική πολιτική στη δράση της.
3. Πόροι
Α. Έσοδα ΟΤΑ
Ποσοστό επί των χρημάτων του προϋπολoγισμού (ΚΑΠ-ΣΑΤΑ) αυστηρά προσδιορισμένο
Πέρασμα είσπραξης φόρων απευθείας από τους ΟΤΑ (π.χ φόρος ακίνητης περιουσίας), χωρίς περαιτέρω επιβάρυνση και με αναδιανεμητικό χαρακτήρα (από τις πιο εύρωστες στις αναπτυσσόμενες περιοχές)
Β. Επενδυτικοί πόροι
Κοινοτικά προγράμματα
Πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων
Κατανομή σύμφωνα με τον δημοκρατικό προγραμματισμό
4. Θεσμοί συμμετοχικής δημοκρατίας
Α. Συνελεύσεις ανά διαμέρισμα- τοπική κοινότητα
δεσμευτικότητα ορισμένων αποφάσεων σε συνδυασμό με ποσοστό συμμετοχής
Β. Συμμετοχικός προϋπολογισμός
Ποσοστό επί των εσόδων των ΟΤΑ που διαχειρίζονται οι τοπικές συνελεύσεις
Γ. Δημοψηφίσματα επί σημαντικών θεμάτων
Δ. Διαβουλεύσεις εντός των οργάνων του Δήμου
5. Εκλογικό σύστημα
Α. Απλή αναλογική στην εκλογή των συμβουλίων
Β. Άμεση – έμμεση εκλογή δημάρχων – περιφερειαρχών
Γ. Διαχωρισμός της εκλογής των τοπικών συμβουλίων γενικά και ιδιαίτερα σε δημοτικές κοινότητες κάτω των 1000 κατοίκων
Δ. Άμεση εκλογή χωρικών αντιπεριφερειαρχών ή ορισμός τους από τον περιφερειάρχη ή το περιφερειακό συμβούλιο
Ε. Δυνατότητα διακριτής λειτουργίας με τη διατύπωση γνώμης των εκλεγμένων περιφερειακών συμβούλων, ανά περιφερειακή ενότητα, για θέματα της περιοχής τους
6. Χωροταξικό
Είναι γνωστές οι θέσεις του Τμήματος για την χωροταξική διάσταση του Καλλικράτη, όπως και τα κριτήρια για μία πιθανή αναδιάρθρωσή του. Κρίνεται όμως σκόπιμο να μην ανοίξει τώρα ο διάλογος για αυτό το ζήτημα γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να καλύψει (αδίκως) τη συζήτηση για το κύριο θέμα που είναι οι δομές, οι τρόποι λειτουργίας, οι αρμοδιότητες και οι πόροι των ΟΤΑ. Το ζήτημα παραμένει, σε δεύτερο χρόνο, ανοιχτό.
7. Αποκεντρωμένες αρμοδιότητες Κράτους
Δεδομένων των ισχυόντων συνταγματικών προβλέψεων, οι κρατικές αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται:
Α. από ενιαία αρχή ανά περιφέρεια, όπως σήμερα
Β. από τοπικές υπηρεσίες που θα υπάγονται απευθείας στα αρμόδια όργανα.

Πουλοκέφαλος H ΕΠΑΝΑΧΑΡΑΞΗ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ

πουλοκεφαλος
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΥΛΟΚΕΦΑΛΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ – ΠΡΩΗΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

Η αποτίμηση της πορείας εφαρμογής ενός νεοπαγή θεσμού είναι η επιβαλλόμενη ενέργεια ώστε να προσφέρεται άμεσα η εποπτική δυνατότητα σε όσους επιμένουν να προσεγγίζουν σοβαρά τα ζητήματα της αυτοδιοίκησης στην υπηρεσία των τοπικών κοινωνιών μέσα από τη συλλογική δράση.
 
Ο Καλλικράτης ήταν ο θεσμός που θα έφερνε την ζητούμενη πνοή της ανανέωσης στο τελματωμένο αυτοδιοικητικό πεδίο αμφοτέρων των βαθμών και θα δρομολογούσε τις νέες προσδοκίες για μια επιτυχημένη μεταρρύθμιση με την συγκρότηση των νέων Δήμων και των Αιρετών Περιφερειών.
  • Μετά από την πενταετή όμως εφαρμογή και υλοποίηση των νέων δομών τα πράγματα δικαιώνουν τις αρχικές προσδοκίες?
  • Τι άλλαξε πραγματικά που να δικαιολογεί θετική αποτίμηση αυτής της πορείας ?
  • Πόσο καταξιώθηκε η συμμετοχική δράση μέσα από τη λειτουργία των συλλογικών οργάνων, πόσο αυτή η πολυσυζητημένη και πολλά υποσχόμενη διοικητική μεταρρύθμιση άλλαξε επί τα βελτίω τη ζωή των πολιτών?
  • Μήπως δημιουργήθηκε ξανά ένα άνευρο και γραφειοκρατικό μοντέλο που ακύρωσε την αποκέντρωση, το δομικό ζωτικό στοιχείο της αυτοδιοίκησης?
  • Πόσο καταξιώθηκαν οι νέοι ελπιδοφόροι θεσμοί της Επιτροπής Διαβούλευσης ή του Συνήγορου και δεν ταυτίστηκαν με αναποτελεσματικές θνησιγενείς στρεβλώσεις και εν τέλει απέτυχαν?
  • Πως είναι δυνατόν μέσα από τις νέες δομές να υπάρξει συγκερασμός διαφορετικών αναπτυξιακών προσανατολισμών και ιδιαιτεροτήτων χωρικών ενοτήτων με εντελώς ανόμοια χαρακτηριστικά?
  • Οι Δημοκρατικές συλλογικές λειτουργίες και η απαραίτητη διαφάνεια παντού και σε όλα , ενισχύθηκαν ή παρέμειναν γράμμα κενό?
  • Τι απέγινε επίσης η συνοδευτική της νέας αρχιτεκτονικής οικονομική αυτοτέλεια ?

             Απλά, δεν έγινε τίποτα από όλα αυτά και άλλα πολλά ακόμη !!!

Ο νέος θεσμός βέβαια ήρθε σε μια δύσκολη συγκυρία αφού η οικονομική κρίση και η επαπειλούμενη χρεωκοπία της χώρας χρονικά ταυτίστηκαν με αποτέλεσμα να υπάρχουν αρνητικές επιπτώσεις και στον ίδιο το θεσμό και να διαλυθούν οι αυταπάτες για το νέο αυτοδιοικητικό οικοδόμημα.

Επειδή η αλλαγή μέσα από ανατροπές και η εξυπηρέτηση της κοινωνίας μας εξακολουθεί να είναι ζητούμενο, επιβάλλεται η χάραξη νέων προσανατολισμών και ο επαναπροσδιορισμός των θεσμικών αλλαγών ώστε σε μια νέα αυθεντική σχέση να συναντηθούν οι σύγχρονες αναγκαιότητες για μια πραγματική αυτοδιοίκηση. Παράλληλα να ισχυροποιηθούν τα δημιουργικά αντισώματα απέναντι στις στρεβλώσεις που παρατηρούνται, στις αντιδημοκρατικές συμπεριφορές, στις κατασπαταλήσεις πόρων, στο πελατειακό σύστημα, στις αλαζονικές εκφορές, στις κοινωνίες των κολλητών, στις λαμογιές και στις εφορμήσεις στο «βάζο με το μέλι» ! Δεν είναι εύκολο πράγμα βέβαια να εκριζώσεις παγιωμένες νοοτροπίες, όμως δεν πάει άλλο !

Η διοικητική ανασυγκρότηση θα πρέπει να ξεκινήσει από τον τρόπο εκλογής των αρχόντων και του Α και του Β βαθμού με ξεχωριστά ψηφοδέλτια όσον αφορά Περιφερειάρχες –Δημάρχους και συλλογικά όργανα . Ετσι θα εκλείψουν οι «φυλές» και οι «φύλαρχοι» και κυρίως οι αποφάσεις δεν θα λαμβάνονται στο όνομα των βουβών πλειοψηφιών αλλά στο όνομα της ορθότητας ή μη μιας πρότασης και της επακόλουθης απόφασης. Και εκεί θα κρίνονται όλοι ! Σήμερα οι αποφάσεις λαμβάνονται κάτω από το επιτακτικό βλέμμα του εκάστοτε Περιφερειάρχη ή του Δημάρχου! Και όποιος διαφωνεί αυτόματα θέτει τον εαυτό του εκτός πλειοψηφίας ! Επομένως για ποιά δημοκρατική λειτουργία του συλλογικού οργάνου γίνεται λόγος ! Υπάρχει σίγουρα τεράστιο έλλειμμα πρωτογενούς δημοκρατίας, ώστε να κατακτηθούν οι συμμετοχικές διαδικασίες και να κατοχυρωθεί η συλλογική δράση.

Η ενίσχυση των θεσμών της επιτροπής διαβούλευσης είναι απαραίτητη όχι όμως με τον τρόπο που περιγράφεται στον ισχύοντα νόμο 4852/2010 αλλά με πάγια αξιοκρατικά κριτήρια και όχι διορισμός υποτακτικών και κολλητών.

Η κατάργηση των ποικιλώνυμων αναπτυξιακών με όποια μορφή και αν έχουν σύμφωνα με τα σημερινά τους χαρακτηριστικά προβάλλει σαν αναπόδραστη ανάγκη αφού οι πολλαπλές στρεβλώσεις τις έχουν μετατρέψει από εργαλεία, σε «πλυντήρια» παντός τύπου δυστυχώς. Ο ρόλος τους από τη στιγμή που η εποπτεία και ο κοινωνικός έλεγχος δεν υπάρχει, είναι σκοτεινός αφού καλύπτουν αμαρτίες και διευκολύνουν άνομες συμπεριφορές. Επειδή διαχειρίζονται χρήματα χωρίς προβολή στο σύστημα «διαύγεια», μπορούν με έντεχνη νομιμοποίηση να βαφτίζονται δαπάνες για αλλότριους σκοπούς με εναλλαγές και γκρίζες «μετατοπίσεις». Είναι ο προνομιακός χώρος για «πράγματα και θαύματα». Οι διαπιστώσεις βέβαια αυτές δεν αγγίζουν όλους τους ΟΤΑ , γιατί κάποιοι Δήμαρχοι και Περιφερειάρχες τιμούν την εμπιστοσύνη των πολιτών που τους εξέλεξαν και σε καμία περίπτωση αυτές οι διαπιστώσεις δεν συμπεριλαμβάνουν όλους! Με τους κακοπροαίρετους και τους πονηρούς τοπικούς άρχοντες όμως τι γίνεται και οι ασφαλιστικές δικλίδες επιβάλλεται να υπάρχουν με μια κοινωνία με υποψιασμένους πολίτες.

Η διαχείριση των πόρων των εκάστοτε ΕΣΠΑ με όποια ονομασία και αν έχουν θα πρέπει να μπει κάτω από μία συλλογικότητα και δεν πρέπει να αφήνεται στην πρόθεση του κάθε Περιφερειάρχη. Θα πρέπει οπωσδήποτε αυτή η διαχείριση να τεθεί υπό την εποπτεία με αποφασιστικό χαρακτήρα μιας τριμελούς επιτροπής στην οποία θα συμμετέχει πέραν από τον Περιφερειάρχη και ένας Δήμαρχος αλλά και εκπρόσωπος της κεντρικής εξουσίας επιπέδου Γενικού Γραμματέα. Μόνον και μόνον η υπέρβαση των ΠΕΠ του ΕΣΠΑ 2007-2013 με το overbooking από 50 έως 85% αποδεικνύει την αποτυχία της σημερινής διαχείρισης. Τέλος θα εκλείψουν οι σχέσεις εξάρτησης έως και υποτέλειας του Α βαθμού στον Β και ο καθ έξιν ραγιαδισμός κάποιων Δημάρχων για την κατανομή πόρων της ΕΕ που έτσι και αλλιώς δικαιούνται.

Η αποκέντρωση μπορεί και πρέπει να γίνει πραγματικότητα για ένα αποτελεσματικό κράτος.

Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες μπορούν να γίνουν οι συνδιαμορφωτές του κοινωνικού αποκεντρωμένου κράτους. Να αποτελέσουν την τοπική πολιτική εξουσία που παρεμβαίνει και απαντά αποτελεσματικά στα προβλήματα καθημερινότητας του πολίτη. Η υλοποίηση της ανάπτυξης να πραγματοποιείται με όρους συμμετοχικής Δημοκρατίας με ξεκάθαρους ρόλους ανάμεσα στους δύο βαθμούς χωρίς επικαλύψεις αρμοδιοτήτων για τη βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων πόρων και του ανθρώπινου δυναμικού. Η επαναχάραξη του Καλλικράτη μπορεί να γίνει αφού σε πολλές προσδοκίες του απέτυχε, όχι με επιστροφή στα μοντέλα του Καποδίστρια που έκλεισαν το κύκλο τους αλλά σε μια εντελώς διαφορετική αντίληψη υπηρετώντας τις σύγχρονες απαιτήσεις για μια νέα δομή της τοπικής αυτοδιοίκησης. Και αυτό μπορεί πραγματικά να επισυμβεί αν η νέα γωνία θέασης πραγματοποιηθεί έξω από τα «φιμέ» τζάμια που εξακολουθούν να περιβάλλουν το αυτοδιοικητικό τοπίο και η κεντρική νομοθετική εξουσία δεν συμβιβαστεί για μία ακόμη φορά με τα «κεκτημένα» ενός ιδιότυπου «κατοχικού» δικαίου κάποιων τοπικών αρχόντων!!!

 

Δούρου για την απόπειρα πολιτικής παρέμβασης του ΥΠΕΚΑ στην αναθεώρηση των ΠΕΣΔΑ

δελτιοτυπουδουρουΡένα Δούρουδυναμη ζωης Αττική  

 

Δήλωση της Περιφερειάρχη Ρένας Δούρου για την απόπειρα πολιτικής παρέμβασης του ΥΠΕΚΑ στην αναθεώρηση των ΠΕΣΔΑ

Δήλωση της Περιφερειάρχη Ρένας Δούρου κατά τη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου, σχετικά με το άρθρο 17 του νομοσχεδίου του ΥΠΕΚΑ για την «Ενίσχυση της ανακύκλωσης και βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων» και την απόπειρα της κυβέρνησης να κηδεμονεύσει την αναθεώρηση των Περιφερειακών Σχεδιασμών Διαχείρισης Απορριμμάτων. Η Περιφερειάρχης ανακοίνωσε ότι το θέμα θα τεθεί προς συζήτηση στη συνεδρίαση του Συμβουλίου την ερχόμενη Τρίτη. Με διαδικασίες «εξπρές» το ΥΠΕΚΑ επιχειρεί ωμή πολιτική παρέμβαση σε βάρος των Περιφερειών, επιχειρώντας να ελέγξει και να κηδεμονεύσει τη διαδικασία αναθεώρησης των Περιφερειακών Σχεδιασμών Διαχείρισης Απορριμμάτων. Και τούτο επιχειρείται σήμερα, μέσω του άρθρου 17 στο νομοσχέδιο για την «Ενίσχυση της ανακύκλωσης και βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων». Στη συγκεκριμένη διάταξη γίνεται φανερή προσπάθεια χειραγώγησης των περιφερειακών σχεδιασμών καθώς προβλέπεται ο δεσμευτικός χαρακτήρας της γνώμης του ΥΠΕΚΑ για τους εκπονούμενους περιφερειακούς σχεδιασμούς (ΠΕΣΔΑ) και επίσης ότι «ο αρμόδιος φορέας σχεδιασμού οφείλει να προβεί, σύμφωνα με τις σχετικές υποδείξεις, στις απαραίτητες τροποποιήσεις του ΠΕΣΔΑ» (άρθρο 1). Επίσης στο άρθρο 2 δίνεται η δυνατότητα παράκαμψης από το ΥΠΕΚΑ των Περιφερειών και των περιφερειακών φορέων διαχείρισης (όπως είναι ο ΕΔΣΝΑ), με την κατάρτιση με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου ειδικού σχεδίου δράσης για τη διαχείριση των αστικών αποβλήτων μιας Περιφέρειας, ή μέρους αυτής, εφόσον συντρέχουν «λόγοι επιτακτικού δημόσιου συμφέροντος, σε περιπτώσεις υποθέσεων καταγγελίας παραβίασης νομοθεσίας τη ΕΕ για τα απόβλητα που εκδικάζονται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει των διαδικασιών του άρθρου 260 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Οι προτεινόμενες δηλαδή ρυθμίσεις ισοδυναμούν με ουσιαστική αφαίρεση από τους φορείς διαχείρισης και τις Περιφέρειες της αρμοδιότητας να σχεδιάζουν και να υλοποιούν τη διαχείριση των αποβλήτων και οδηγούν στη μέγιστη συγκεντροποίησή της. Και αυτή η μεθόδευση δεν είναι τυχαίο ότι επιχειρείται σήμερα. Επιχειρείται σήμερα τη στιγμή που η νέα Περιφερειακή Αρχή Αττικής έχει διατυπώσει την ανάγκη αλλαγής του σημερινού, αποτυχημένου συστήματος διαχείρισης των απορριμμάτων. Επιχειρείται σήμερα τη στιγμή που η νέα Περιφερειακή Αρχή Αττικής έχει αναλάβει πολιτική πρωτοβουλία, δηλώνοντας δημόσια την πρόθεσή της να ακυρώσει τους διαγωνισμούς για τα τέσσερα εργοστάσια επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων, να προχωρήσει σε αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ Αττικής, στη λογική της αποκέντρωσης των δραστηριοτήτων, με έμφαση στην προδιαλογή των υλικών. Και να ζητήσει από τους δήμους να συμβάλλουν σε αυτό, καταρτίζοντας τοπικά σχέδια διαχείρισης. Επιχειρείται σήμερα αυτή η μεθόδευση από το ΥΠΕΚΑ, το οποίο φέτος τον Απρίλιο ανακοίνωσε άρον – άρον «επικαιροποίηση» των ΠΕΣΔΑ – μια «επικαιροποίηση – φάντασμα» για την οποία ουδείς έχει μάθει τίποτε. Γιατί δεν υπήρξε καμία δημοσιοποίηση. Μια «επικαιροποίηση- φερετζές» προκειμένου να διασφαλίσει την τυπική νομιμοποίηση ενός συγκεντρωτικού και αντιπεριβαλλοντικού μοντέλου διαχείρισης, υψηλού κόστους κατασκευής και διαχείρισης, με διατήρηση των εγγυημένων ποσοτήτων σύμμεικτων, των φαραωνικών εγκαταστάσεων, με ΣΔΙΤ. Η νέα Περιφερειακή Αρχή Αττικής δηλώνει κατηγορηματικά την αντίθεσή της σε αυτή τη μεθόδευση, η οποία συνιστά τεράστια οπισθοδρόμηση και υποκρύπτει απαράδεκτη πολιτική σκοπιμότητα, αυτήν της εξυπηρέτησης των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων. Για το λόγο αυτό η νέα Περιφερειακή Αρχή Αττικής καλεί το ΥΠΕΚΑ και την κυβέρνηση να αποσύρουν εδώ και τώρα την απαράδεκτη τροπολογία και να μην επιχειρήσουν κάτι αντίστοιχο και στο μέλλον. Το ίδιο πρέπει να κάνουν και για το σύνολο του σχεδίου νόμου, που επιχειρούν να «νομιμοποιήσουν» με μια τυπική διαδικασία διαβούλευσης μιας βδομάδας. Για περισσότερες πληροφορίες: www.dinamizois.gr www.renadourou.gr Fb: /renaperifereia Twitter: @renadourou Το Γραφείο Τύπου, 20/11/14

Περιεχόμενο, δομή και τρόπος υποβολής των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των ΟΤΑ

Περιεχόμενο, δομή και τρόπος υποβολής των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των ΟΤΑ [1]/13

Αθήνα, 23 Οκτωβρίου 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Αριθ. Πρωτ.: 41179

προγραμματισμόςΓΕΝ. ∆/ΝΣΗ OIKON. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ∆/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡ/ΤΩΝ ΟΤΑ

ΤΑΧ. ∆/ΝΣΗ: Σταδίου 27 ΤΑΧ. ΚΩ∆ΙΚΑΣ: 101 83

Πληροφορίες: Π. Σαμαρτζής, Ν. Μπιλά

ΤΗΛ.: 213 136 4519-4516 FAX: 210 37 44 713 e-mail: psamartzis@ypes.gr  a.mpila@ypes.gr

Θέμα: «Περιεχόμενο, δομή και τρόπος υποβολής των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (O.T.A.) α’ βαθμού για τη δημοτική περίοδο 2014- 2019».

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Έχοντας υπόψη:

  1. Την παράγραφο 1 του άρθρου 266 του ν. 3852/2010 (ΦΕΚ Α ́87/7.6.2010) «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης ∆ιοίκησης- Πρόγραμμα Καλλικράτης», όπως αναδιατυπώθηκε με την παράγραφο 10 κα ́ του άρθρου 18 του ν.3870/2010 (ΦΕΚ Α ́138/9.8.2010) και τροποποιήθηκε με την παρ.1 του άρθρου 79 του ν.4172/2013 (ΦΕΚ Α’167/23.7.2013)
  2. Τις διατάξεις του άρθρου 205 και της παρ.5 του άρθρου 206 του ν. 3463/2006

(ΦΕΚ Α’ 114/8.6.2006) «Κώδικας ∆ήμων και Κοινοτήτων».

  1. Τις διατάξεις του ν. 3882/2010 (ΦΕΚ Α’ 166/22.9.2010) «Εθνική Υποδομή Γεωχωρικών Πληροφοριών – Εναρμόνιση με την Οδηγία 2007/2/ΕΚ το Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2007 και άλλες διατάξεις. Τροποποίηση του ν.1647/1986 «Οργανισμός Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδας (ΟΚΧΕ) και άλλες σχετικές διατάξεις (ΦΕΚ 141 Α)»
  2. Τις διατάξεις του ν. 4269/2014 (ΦΕΚ Α’142/28.6.2014) «Χωροταξική και Πολεοδομική μεταρρύθμιση – Βιώσιμη Ανάπτυξη» 5. Τις διατάξεις του άρθρου 90 του Κώδικα Νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα Κυβερνητικά Όργανα που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του π.δ/τος 63/2005 (ΦΕΚ Α’ 98/22.4.2005).
  3. Το π.δ. 65/2011 (ΦΕΚ Α’ 147/27.6.2011), «∆ιάσπαση του Υπουργείου Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής ∆ιακυβέρνησης στα Υπουργεία α) Εσωτερικών και β) ∆ιοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής ∆ιακυβέρνησης»
  4. Το π.δ. 89/2014 (ΦΕΚ Α’ 134/10.6.2014) «∆ιορισμός, Υπουργών, Αναπληρωτών

Υπουργών και Υφυπουργών»

  1. Το π.δ. 185/2007 (ΦΕΚ Α’ 221/12.9.2007) «Όργανα και διαδικασία κατάρτισης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των επιχειρησιακών προγραμμάτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) α ́ βαθμού» όπως τροποποιήθηκε με το π.δ. 89/2011 (ΦΕΚ Α’ 213/29.9.2011).
  2. Την υπ’ αριθμ. 4062/2014 Απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Εσωτερικών (ΦΕΚ Β’ 2110/1.8.2014) «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Εσωτερικών, Γεώργιο Ντόλιο»
  3. Τις διατάξεις του άρθρου 3 παρ. γ. της αριθμ. 32797/2013 (ΦΕΚ Β’ 2139/30.8.2013) Κ.Υ.Α. των Υπουργών Οικονομικών, Εσωτερικών, ∆ιοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής ∆ιακυβέρνησης «Αναδιάρθρωση της Γενικής ∆ιεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Εσωτερικών».
  4. Τις διατάξεις της υπ’ αριθμ. 18183/2.4.2007 (ΦΕΚ Β’ 534/13.4.2007) Υπουργικής Απόφασης «Περιεχόμενο, δομή και τρόπος υποβολής των επιχειρησιακών προγραμμάτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού» όπως τροποποιήθηκε με την αριθμ. 5694/11.3.2011 όμοια.
  5. Το υπ’ αριθμ. 30748/7.8.2014 έγγραφό μας προς την ΚΕ∆Ε αναφορικά με τη διατύπωση γνώμης της ΚΕ∆Ε επί του Σχεδίου Υπουργικής Απόφασης για το περιεχόμενο τη δομή και τον τρόπο υποβολής των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των ΟΤΑ α’ βαθμού
  6. Το υπ’ αριθμ. 2197/3.10.2014 έγγραφο της ΚΕ∆Ε, με την υπ’ αριθμ. 152/30.9.2014 συνημμένη απόφαση του ∆ιοικητικού Συμβουλίου της σχετικά με τη γνώμη της ΚΕ∆Ε επί του σχεδίου Υπουργικής Απόφασης για τα Επιχειρησιακά Προγράμματα
  7. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος

του κρατικού προϋπολογισμού.

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ

καθορίζουμε το περιεχόμενο, τη δομή και τον τρόπο υποβολής των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού, για τη δημοτική περίοδο 2014-2019 ως εξής:

Για το περιεχόμενο, τη δομή και τον τρόπο υποβολής των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης

 

Άρθρο 1 Περιεχόμενο Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων

Τα Πενταετή Επιχειρησιακά Προγράμματα συνιστούν ολοκληρωμένα προγράμματα τοπικής και οργανωτικής ανάπτυξης των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού. Αφορούν στις υποδομές και στις τοπικές επενδύσεις, καθώς και στη βελτίωση της υφιστάμενης οργάνωσης και λειτουργίας των Ο.Τ.Α., μεριμνώντας για τη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας του ∆ήμου και την παροχή ποιοτικότερων υπηρεσιών προς τους πολίτες. Καλύπτουν όλο το φάσμα των αρμοδιοτήτων του ∆ήμου και εν δυνάμει το σύνολο των τοπικών υποθέσεων.

Για την κατάρτισή τους λαμβάνονται απαραίτητα υπ’ όψη οι κατευθύνσεις του αναπτυξιακού σχεδιασμού σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, ο υφιστάμενος χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός καθώς και οι προτεραιότητες που απορρέουν από θεσμοθετημένα χρηματοδοτικά μέσα, αναδεικνύοντας την τοπική τους διάσταση.

Άρθρο 2 Υπόχρεοι εκπόνησης

Οι ∆ήμοι της χώρας καταρτίζουν Πενταετή Επιχειρησιακά Προγράμματα τα οποία εξειδικεύονται κατ’ έτος σε Ετήσια Προγράμματα ∆ράσης .

Τα Πενταετή Επιχειρησιακά Προγράμματα συμπεριλαμβάνουν όλες τις δράσεις των Νομικών Προσώπων των ∆ήμων, εφόσον οι οικείες αποφάσεις των οργάνων διοίκησής τους έχουν εγκριθεί από το δημοτικό συμβούλιο κατά τα προβλεπόμενα στον κανονισμό λειτουργίας τους.

 

ΜΕΡΟΣ Α: ΠΕΝΤΑΕΤΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Άρθρο 3 ∆ομή των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων

Τα Πενταετή Επιχειρησιακά Προγράμματα περιλαμβάνουν:

  1. Στρατηγικό Σχέδιο. 2. Επιχειρησιακό Σχέδιο. 3. ∆είκτες Παρακολούθησης και Αξιολόγησης.

1. Στρατηγικό Σχέδιο

Στο Στρατηγικό Σχέδιο:

α. αποτυπώνονται τα χαρακτηριστικά της γεωγραφικής ενότητας του Ο.Τ.Α, τα χαρακτηριστικά του ίδιου του Ο.Τ.Α. και των Νομικών Προσώπων του, ως οργανισμών και αξιολογείται η υφιστάμενη κατάσταση, β. διατυπώνεται το αναπτυξιακό όραμα για την περιοχή του Ο.Τ.Α. και οι κατευθυντήριες αρχές, που πρέπει να διέπουν τον τρόπο λειτουργίας του και τον τρόπο διοίκησης των τοπικών υποθέσεων,

γ. προσδιορίζεται η στρατηγική του Ο.Τ.Α προκειμένου να επιτευχθεί το όραμά του.

2. Επιχειρησιακό Σχέδιο

Στο Επιχειρησιακό Σχέδιο:

α. προσδιορίζονται οι αναπτυξιακές προτεραιότητες, σύμφωνα με τις οποίες διαρθρώνεται το Πενταετές Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές και περιφερειακές αναπτυξιακές προτεραιότητες και τα θεσμοθετημένα εργαλεία χωρικού σχεδιασμού καθώς και την προώθηση της μακροπεριφερειακής στρατηγικής. Οι αναπτυξιακές προτεραιότητες του Ο.Τ.Α. διατυπώνονται με τη μορφή αξόνων οι οποίοι εξειδικεύονται περαιτέρω σε μέτρα,

β. κάθε μέτρο εξειδικεύεται σε στόχους. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του κάθε μέτρου, κάθε υπηρεσία καταρτίζει αρμοδίως σχέδια δράσης. Οι δράσεις είναι δυνατό να είναι κατηγορίες έργων ή μεγάλα έργα ή επαναλαμβανόμενες λειτουργίες των υπηρεσιών και των οργάνων διοίκησης,

 

γ. προσδιορίζονται δράσεις υπερτοπικής σημασίας και προώθησης διαδημοτικών συνεργασιών διασφαλίζοντας τις αρχές της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.

Υπεύθυνοι υλοποίησης των δράσεων μπορεί να είναι υπηρεσίες του Ο.Τ.Α. και των Νομικών Προσώπων του. Μπορεί επίσης να είναι και σύνδεσμοι Ο.Τ.Α. στους οποίους συμμετέχει ο Ο.Τ.Α. ή οι δομές που ορίζονται ως φορείς υλοποίησης στις συμβάσεις συνεργασίας του Ο.Τ.Α. με άλλους φορείς. δ. ομαδοποιούνται και ελέγχονται οι δράσεις για την επίτευξη των στόχων του κάθε μέτρου, ε. ιεραρχούνται και προγραμματίζονται οι δράσεις καθορίζεται το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους,

στ. συσχετίζονται οι δράσεις με οικονομικές πηγές και συμπληρώνεται σχετικό έντυπο-πίνακας προγραμματισμού,

ζ. καταγράφονται οι συνολικά διαθέσιμοι πόροι ανά πηγή χρηματοδότησης και οι προϋποθέσεις άντλησης όπως υπολογίζονται κατά τη χρονική περίοδο κατάρτισης του επιχειρησιακού σχεδίου, η. εκτιμώνται τα έσοδα του Ο.Τ.Α. και των Νομικών Προσώπων του, ανά πηγή χρηματοδότησης για κάθε έτος της πενταετίας,

θ. υπολογίζονται συνοπτικά οι λειτουργικές και οι επενδυτικές δαπάνες των δράσεων του προγράμματος για κάθε έτος της πενταετίας,

ι. καταρτίζονται οι χρηματοδοτικοί πίνακες του προγράμματος ανά έτος και πηγή χρηματοδότησης.

3. ∆είκτες Παρακολούθησης και Αξιολόγησης του προγράμματος

Για την παρακολούθηση του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος καταρτίζονται ∆είκτες Παρακολούθησης και Αξιολόγησης οι οποίοι διακρίνονται σε ∆είκτες Εισροών, Εκροών και Αποτελέσματος.

Οι ∆είκτες αξιοποιούνται για την ποσοτικοποίηση των στόχων, προκειμένου αυτοί να καταστούν μετρήσιμοι.

Σε κάθε ∆είκτη αντιστοιχίζεται μια τιμή – στόχος για κάθε δράση.

Άρθρο 4 Χρόνος και τρόπος υποβολής των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων

Η κατάρτιση του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος πραγματοποιείται μέσα στο πρώτο εξάμηνο της δημοτικής περιόδου. Για τον έλεγχο νομιμότητας, υποβάλλεται στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας ΟΤΑ, και μέχρι την έναρξη λειτουργίας αυτής στην αντίστοιχη αρμόδια υπηρεσία της Αποκεντρωμένης ∆ιοίκησης, με ευθύνη του ∆ημάρχου, έκθεση με τις διαδικασίες κατάρτισης του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος, εγκεκριμένη από το ∆ημοτικό Συμβούλιο.

Το εγκεκριμένο Πενταετές Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, μετά τον έλεγχο νομιμότητας, καταχωρίζεται στην ιστοσελίδα του δήμου και δημοσιοποιείται με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο.

Το Πενταετές Επιχειρησιακό Πρόγραμμα δύναται να αναθεωρηθεί μετά τη σύνταξη της ενδιάμεσης έκθεσης αξιολόγησης. Η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης συντάσσεται με την ολοκλήρωση του απολογισμού του τρίτου έτους της δημοτικής περιόδου. Μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση είναι δυνατή η αναθεώρηση των στόχων του πενταετούς επιχειρησιακού προγράμματος με αιτιολογημένη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του. Η τελική έκθεση αξιολόγησης συντάσσεται κατά το τελευταίο δίμηνο της δημοτικής περιόδου. Το Υπουργείο Εσωτερικών συγκεντρώνει ηλεκτρονικά σε ειδικά διαμορφωμένη βάση δεδομένων επιλεγμένα στοιχεία των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων με σκοπό την επεξεργασία τους για τη χάραξη εθνικής πολιτικής μέσα από την εποπτεία και παρακολούθηση της αναπτυξιακής και λειτουργικής πορείας των δήμων.

ΜΕΡΟΣ Β : ΕΤΗΣΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ∆ΡΑΣΗΣ

Άρθρο 5 ∆ομή και περιεχόμενο των Ετήσιων Προγραμμάτων ∆ράσης των Ο.Τ.Α.

Το Πενταετές Επιχειρησιακό Πρόγραμμα εξειδικεύεται σε Ετήσιο Πρόγραμμα ∆ράσης του ∆ήμου και σε διακριτά Ετήσια Προγράμματα ∆ράσης των Νομικών Προσώπων του, τα οποία καταρτίζονται κάθε έτος της δημοτικής περιόδου. Στα Ετήσια Προγράμματα ∆ράσης προσδιορίζονται οι δράσεις ή τμήματα πολυετών δράσεων του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος, που θα υλοποιηθούν από τις υπηρεσίες του Ο.Τ.Α. και των Νομικών του Προσώπων κάθε έτος. Για κάθε δράση συμπληρώνεται σχετικό έντυπο-πίνακας προγραμματισμού. Ως προσχέδιο Ετήσιου Προγράμματος ∆ράσης για το πρώτο έτος της δημοτικής περιόδου δύναται να λογίζεται ο αντίστοιχος ετήσιος προϋπολογισμός και το τεχνικό πρόγραμμα του ιδίου έτους. Το Ετήσιο Πρόγραμμα ∆ράσης του πρώτου έτους της δημοτικής περιόδου οριστικοποιείται με την ολοκλήρωση της κατάρτισης του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος.

Στο Ετήσιο Πρόγραμμα ∆ράσης μπορεί να τροποποιείται ο προγραμματισμός υλοποίησης των δράσεων που έχουν προβλεφθεί στο Πενταετές Επιχειρησιακό Πρόγραμμα λαμβανομένων υπ’ όψη των προτεραιοτήτων. Το Ετήσιο Πρόγραμμα μπορεί επίσης να περιλαμβάνει νέες δράσεις, οι οποίες δεν έχουν προβλεφθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, εφόσον εντάσσονται στη στρατηγική και στις αναπτυξιακές προτεραιότητες του ∆ήμου.

Άρθρο 6 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Μικρών ∆ήμων

Οι μικροί πληθυσμιακά δήμοι που είναι υποστελεχωμένοι και στερούνται της αναγκαίας υλικοτεχνικής υποδομής, δύναται να καταθέτουν επιχειρησιακό πρόγραμμα απλοποιημένης μορφής.

Άρθρο 7 Μεταβατική διάταξη

Για την κατάρτιση, παρακολούθηση, αξιολόγηση, επικαιροποίηση και αναθεώρηση των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων και των Ετήσιων Προγραμμάτων ∆ράσης της δημοτικής περιόδου 2014-2019 δύναται να γίνει χρήση των οδηγών κατάρτισης επιχειρησιακού προγράμματος ΟΤΑ α’ βαθμού και παρακολούθησης, αξιολόγησης επικαιροποίησης και αναθεώρησης του επιχειρησιακού προγράμματος ΟΤΑ α’ βαθμού της δημοτικής περιόδου 2010-2014.

Σε περίπτωση που διαπιστώνεται ότι οι ανωτέρω οδηγοί δεν εναρμονίζονται με νεώτερες κανονιστικές διατάξεις η εναρμόνιση γίνεται μετά από σχετική ενημέρωση και έγγραφη οδηγία του Υπουργού Εσωτερικών.

Άρθρο 8 Έναρξη ισχύος

Η ισχύς της παρούσας αρχίζει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Η υπ’ αριθμ. 18183/2-4-2007 (ΦΕΚ Β’ 534/13.4.2007) Υπουργική Απόφαση όπως τροποποιήθηκε και ίσχυε με την υπ’ αριθμ. 5694/11-3-2011 (ΦΕΚ Β’382/11.3.2011) όμοια καταργείται.

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΑΡ. ΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΣ

Εσωτερική ∆ιανομή:

– Γραφείο Υπουργού (σχ. 5334/6.10.2014) – Γραφείο Αναπληρωτή Υπουργού – Γραφείο Υφυπουργού (σχ. 522/7.10.2014) – Γραφείο Γενικού Γραμματέα (σχ. 762/6.10.2014) – Γραφείο Γεν. ∆ιευθυντή Οικ. Υπηρεσιών – ∆/νση Οικονομικής και Αναπτυξιακής Πολιτικής ΤΑ – Τμήμα Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Ο.Τ.Α.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

οι βασικοί όροι

Στο Παράρτημα συγκεντρώνονται και ορίζονται οι βασικοί όροι που χρησιμοποιούνται στην ανωτέρω απόφαση και αφορούν στην κατάρτιση των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των Ο.Τ.Α α’ βαθμού για τη δημοτική περίοδο 2014-2019.

Αναπτυξιακές Προτεραιότητες

Αναπτυξιακές προτεραιότητες του ∆ήμου αποτελούν γενικές κατευθύνσεις της ∆ημοτικής αρχής που καθοδηγούν και προσανατολίζουν τις ειδικότερες αποφάσεις των υπηρεσιών κατά το σχεδιασμό των δράσεων. Οι αναπτυξιακές προτεραιότητες εκφράζονται στο επιχειρησιακό πρόγραμμα με τη μορφή αξόνων οι οποίοι εξειδικεύονται σε μέτρα και τα μέτρα σε στόχους.

Αναπτυξιακό Όραμα

Συνοπτική διατύπωση της μελλοντικής επιθυμητής κατάστασης του ∆ήμου ως γεωγραφικής – χωρικής ενότητας και ως οργανισμού, για την επόμενη μεσοπρόθεσμη περίοδο (πενταετία), την οποία θα επιδιώξει με την εφαρμογή της στρατηγικής που θα επιλέξει και με την ευρύτερη δυνατή κοινωνική συναίνεση. Περιλαμβάνει το όραμα τοπικής ανάπτυξης και το όραμα εσωτερικής ανάπτυξης του ∆ήμου ως οργανισμού.

Αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης

∆ιαδικασία κατά την οποία εντοπίζονται τα θετικά και τα αρνητικά χαρακτηριστικά της περιοχής και του εσωτερικού περιβάλλοντος του ∆ήμου, σε συνδυασμό με τον εντοπισμό των θετικών και αρνητικών παραγόντων του εξωτερικού περιβάλλοντος.

Η αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης περιλαμβάνει τουλάχιστον:

α. Τα κρίσιμα ζητήματα ανάπτυξης, τα οποία είναι σκόπιμο να αντιμετωπιστούν από τον Ο.Τ.Α., κατά την επόμενη μεσοπρόθεσμη περίοδο, ιεραρχημένα κατά σειρά προτεραιότητας.

β. Τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της περιοχής του Ο.Τ.Α. ως προς τα κρίσιμα ζητήματα, τις ανάγκες των πολιτών και την εκτιμώμενη ζήτηση για την παροχή δημοτικών ή κοινοτικών υπηρεσιών.

γ. Tις δυνατότητες και τις υφιστάμενες αδυναμίες των υπηρεσιών του Ο.Τ.Α. και των Νομικών Προσώπων του, σε σχέση με τις λειτουργίες που επιτελούν, το ανθρώπινο δυναμικό και την υλικοτεχνική υποδομή τους, την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθώς και σε σχέση με την οικονομική τους κατάσταση.

δ. Τις ευκαιρίες και τους περιορισμούς από εξωγενείς παράγοντες (όπως θεσμικό πλαίσιο, εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές και χρηματοδοτήσεις).

Άξονας Γενική προτεραιότητα του Επιχειρησιακού Προγράμματος.

Οι αναπτυξιακές προτεραιότητες του Ο.Τ.Α. διατυπώνονται με τη μορφή αξόνων.

Άξονες Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων ΟΤΑ

Οι άξονες των Πενταετών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων καθορίζονται ως εξής:

α..«Περιβάλλον και ποιότητα ζωής.

β. «Κοινωνική πολιτική, υγεία, παιδεία, πολιτισμός και αθλητισμός».

γ. «Τοπική οικονομία και απασχόληση».

δ. «Βελτίωση διοικητικής ικανότητας του ∆ήμου».

Ο άξονας «Βελτίωση διοικητικής ικανότητας του ∆ήμου», αποσκοπεί στην ανάπτυξη του Ο.Τ.Α. και των Νομικών Προσώπων του, ως οργανισμών, και στη βελτίωση των σχέσεών τους με τους πολίτες, την πολιτεία και τους τοπικούς φορείς. Ο άξονας αυτός ενδεικτικά αφορά :

α. Στη γενική οργάνωση και λειτουργία του Ο.Τ.Α., καθώς και σε ζητήματα αποτελεσματικότητας, αποδοτικότητας και χρηστής τοπικής διοίκησης.

β. Στις οριζόντιες ή υποστηρικτικές λειτουργίες του Ο.Τ.Α. και των Νομικών Προσώπων του. γ. Στις ανάγκες υποστήριξης των οργάνων διοίκησης και των υπηρεσιών για την αποδοτικότερη και αποτελεσματικότερη άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, καθώς και για τη γενικότερη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας του Ο.Τ.Α.

Αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης

Η αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης περιλαμβάνει:

α. Τα βασικά γεωγραφικά, πληθυσμιακά, κοινωνικά, οικονομικά, πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της περιοχής του Ο.Τ.Α., καθώς και των σχέσεων και των αλληλεξαρτήσεών του με τους γειτονικούς ΟΤΑ και την ευρύτερη περιοχή.

Για το σκοπό αυτό και για τα δεδομένα που έχουν γεωχωρική αναφορά (άμεση ή έμμεση) μπορούν να αξιοποιούνται διαδικτυακές υπηρεσίες επισκόπησης (view services) και τηλεφόρτωσης (download services) που έχουν αναπτυχθεί από φορείς του ∆ημοσίου και επιτρέπουν την εποπτεία και τη λήψη των ψηφιακών γεωχωρικών τους δεδομένων μέσω διαδικτυακών και desktop εφαρμογών.

Στο βαθμό που οι ∆ήμοι έχουν ψηφιακά γεωχωρικά δεδομένα, αυτά είναι σκόπιμο να συνοδεύονται από κατάλογο μεταδεδομένων και να παρέχεται από διαδικτυακή υπηρεσία η δυνατότητα χρήσης τους μέσω διαδικτυακών και desktop εφαρμογών. Για τα παραπάνω λαμβάνονται υπ’ όψιν οι διατάξεις του Ν. 3882/2010 (ΦΕΚ Α’/166/22.9.2010) και οι διατάξεις του άρθρου 11 παρ. 11 του Ν. 4269/2014 (ΦΕΚ Α’/142/28.6.2014)

β. Τα βασικά οργανωτικά και οικονομικά χαρακτηριστικά του Ο.Τ.Α. και των Νομικών του Προσώπων.

∆είκτες Αποτελέσματος

Παρακολουθείται η επίτευξη των στόχων του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος. Για την παρακολούθηση των στόχων του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος αξιοποιούνται ∆είκτες αποτελέσματος, με τους οποίους αξιολογείται η αποτελεσματικότητα των δράσεων του. Οι ∆είκτες Αποτελέσματος είναι κατάλληλα επιλεγμένα ποσοτικά μεγέθη ή λόγος δύο ποσοτικών μεγεθών που μετρούν (άμεσα ή έμμεσα) τα χαρακτηριστικά της υφιστάμενης κατάστασης της περιοχής και του εσωτερικού περιβάλλοντος του ∆ήμου και παρακολουθούν τις αλλαγές τους κατά τη διάρκεια υλοποίησης των δράσεων. Χρησιμεύουν για την ποσοτικοποίηση των στόχων του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος προκειμένου να διευκολυνθεί η παρακολούθηση της προόδου επίτευξής τους.

∆είκτες Εισροών

Οι ∆είκτες Εισροών είναι ποσοτικά μεγέθη που εκτιμούν την πρόοδο υλοποίησης μιας δράσης μετρώντας τους πόρους που καταναλώνονται για την υλοποίηση της δράσης, σε ένα χρονικό διάστημα. Ο πλέον συνήθης ∆είκτης Εισροών είναι οι δαπάνες υλοποίησης μιας δράσης, οι οποίες στην αρχή κάθε έτους πρέπει να προϋπολογίζονται και να αποτυπώνονται στον οικονομικό προϋπολογισμό του ΟΤΑ.

∆είκτες Εκροών

Οι ∆είκτες Εκροών είναι ποσοτικά μεγέθη που εκτιμούν την πρόοδο υλοποίησης μιας δράσης μετρώντας τις εκροές που παράγονται από την υλοποίηση της δράσης, σε ένα χρονικό διάστημα.

Οι εκροές είναι τα επιχειρησιακά αποτελέσματα της λειτουργίας του ∆ήμου, τα οποία στην αρχή κάθε έτους πρέπει να καθορίζονται ποσοτικά και να αποτυπώνονται στο Ετήσιο Πρόγραμμα ∆ράσης του ∆ήμου (επιχειρησιακοί στόχοι).

∆ράσεις

Σύνολο ενεργειών που εκτελούνται από τις υπηρεσίες ή τα όργανα διοίκησης του ∆ήμου και αποσκοπούν στην επίτευξη ενός ή περισσότερων στόχων ενός Σχεδίου ∆ράσης.

Έντυπο – Πίνακας Προγραμματισμού

Στο Έντυπο – Πίνακα προγραμματισμού κατ ́ ελάχιστον προσδιορίζονται :

α. Ο άξονας και το μέτρο του επιχειρησιακού προγράμματος, όπου εντάσσεται η δράση.

β. Οι στόχοι του μέτρου στην επίτευξη των οποίων θα συμβάλλουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα της δράσης.

γ. Οι εκροές που θα παραχθούν από την υλοποίηση της δράσης (∆είκτες Εκροών).

δ. Οι φάσεις υλοποίησης της δράσης.

ε. Η υπηρεσία του Ο.Τ.Α. και των Νομικών Προσώπων του που προτείνει τη δράση. στ. Η υπηρεσία του Ο.Τ.Α. και των Νομικών Προσώπων του που είναι υπεύθυνη για την υλοποίηση της δράσης

ζ. Η χωροθέτηση της δράσης.

η. Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, ανά έτος για τα πενταετή επιχειρησιακά προγράμματα και ανά τρίμηνο για τα ετήσια προγράμματα δράσης.

θ. Οι αναγκαίοι ανθρώπινοι και υλικοί πόροι και άλλες προϋποθέσεις για την υλοποίηση της δράσης.

ι. Ο προϋπολογισμός δαπανών και οι πηγές χρηματοδότησης.

Επιχειρησιακό Σχέδιο ∆ήμου

Έγγραφο που αποτελεί μέρος του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος και περιλαμβάνει:

α) σχέδια δράσης για την εφαρμογή της στρατηγικής κατά την επόμενη πενταετία

β) εξειδίκευση των δράσεων, που θα υλοποιηθούν από τις υπηρεσίες του ∆ήμου και τα Νομικά του Πρόσωπα ή σε συνεργασία με άλλους φορείς,

γ) Οικονομικό Προγραμματισμό εσόδων και δαπανών και

δ) ∆είκτες Παρακολούθησης και Αξιολόγησης του Προγράμματος.

Επιχειρησιακός Σχεδιασμός

Η διαδικασία κατάρτισης του επιχειρησιακού σχεδίου.

Έργα

Ως Έργα νοούνται δράσεις που εκτελούνται εφ άπαξ, με καθορισμένη χρονική έναρξη και πέρας υλοποίησης. Τα έργα, ενδεικτικά, είναι δυνατό να περιλαμβάνουν: σχεδιασμό, μελέτη, κατασκευή και συντήρηση τεχνικών έργων, έργων περιβάλλοντος, έρευνες και μελέτες, ενέργειες κατάρτισης, ενέργειες δημοσιότητας, κανονιστικές ρυθμίσεις.

Ετήσιο Πρόγραμμα ∆ράσης

Τα Ετήσια Προγράμματα ∆ράσης προκύπτουν από την κατ ́ έτος εξειδίκευση του Πενταετούς Επιχειρησιακού Προγράμματος και διακρίνονται σε Ετήσιο Πρόγραμμα του ΟΤΑ και σε Ετήσια Προγράμματα ∆ράσης των Νομικών Προσώπων. Σε αυτά προσδιορίζονται αναλυτικά οι δράσεις ή τμήματα πολυετών δράσεων του πενταετούς επιχειρησιακού προγράμματος, που θα υλοποιηθούν από τις υπηρεσίες του Ο.Τ.Α. και των Νομικών του Προσώπων κάθε έτος. Το Ετήσιο Πρόγραμμα ∆ράσης του ∆ήμου συντάσσεται από την εκτελεστική επιτροπή με την υποστήριξη της αρμόδιας υπηρεσίας του δήμου, υποβάλλεται στην οικονομική επιτροπή και εγκρίνεται από το δημοτικό συμβούλιο.

Το Ετήσιο Πρόγραμμα των δημοτικών ιδρυμάτων καταρτίζεται από την εκτελεστική επιτροπή τους και εγκρίνεται από το δημοτικό συμβούλιο αυτών.

Το Ετήσιο Πρόγραμμα ∆ράσης των λοιπών Νομικών Προσώπων του ∆ήμου καταρτίζεται από τον πρόεδρο και εγκρίνεται από το διοικητικό συμβούλιο αυτών.

Τα Ετήσια Προγράμματα ∆ράσης των Νομικών Προσώπων ενσωματώνονται στο Ετήσιο Πρόγραμμα ∆ράσης του ∆ήμου.

Λειτουργίες

Συνεχώς επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες των υπηρεσιών ή των οργάνων διοίκησης του ∆ήμου, οι οποίες υλοποιούνται μέσω αλληλουχίας ενεργειών. Οι συνεχείς λειτουργίες είναι δυνατό να περιλαμβάνουν:

α. Κύριες λειτουργίες δηλ. δραστηριότητες μέσω των οποίων ασκούνται οι αρμοδιότητες και εκπληρώνεται ο σκοπός του ∆ήμου (όπως δραστηριότητες αναπτυξιακές, πολιτιστικές, αθλητισμού, προστασίας περιβάλλοντος),

 

Προγραμματικό κείμενο του ΣΥΡΙΖΑ για την τοπική αυτοδιοίκηση Προς διαβούλευση

  1. Θέσεις για το Θεσμικό Πλαίσιο του Α’ Βαθμού Αυτοδιοίκησης (Δήμος) Α. Εισαγωγικές επισημάνσεις
  1. Θέσεις για το Θεσμικό Πλαίσιο του Α’ Βαθμού Αυτοδιοίκησης (Δήμος) Α. Εισαγωγικές επισημάνσεις

Οι συνέπειες του «Καλλικράτη» στο θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης του πρώτο βαθμού (Δήμος), όχι μόνο σε οικονομικό, αλλά και σε θεσμικό, δημοκρατικό και συμμετοχικό επίπεδο, είναι ήδη περισσότερο από ορατές. Βασικά χαρακτηριστικά του «Καλλικράτη» αποτελούν : το γραφειοκρατικό, περίπλοκο και αντιδημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο, οι δραστικές περικοπές πόρων, οι απολύσεις εργαζομένων, το κλείσιμο δομών, ιδίως σχετιζόμενων με την άσκηση κοινωνικής πολιτικής, ο συγκεντρωτικός και χωρίς κριτήρια χωροταξικός σχεδιασμός, που δυσχεραίνει την επαφή των πολιτών με τα τεκταινόμενα στους Δήμους. Πρόκειται, με δύο λόγια, για την εφαρμογή όλων των νεοφιλελεύθερων πολιτικών και στοχεύσεων στο χώρο της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης, γεγονός που έχει επιδράσει διαλυτικά στο θεσμό αυτό.

Η αυτοδιοίκηση του πρώτου βαθμού έχει «φορτωθεί», μέσω των κυβερνητικών σχεδιασμών, μεγάλο μέρος της κοινωνικής δυσαρέσκειας, λόγω της κατάρρευσης σημαντικών κοινωνικών δράσεων των Δήμων (παιδικοί σταθμοί, πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» κ.λπ.), ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη μία εκστρατεία κατασυκοφάντησης του θεσμού, ότι δήθεν οι ελληνικοί ΟΤΑ είναι οι πλέον χρεωμένοι, διεφθαρμένοι και κακοδιοικούμενοι.

Β. Βασική κριτική στο πλαίσιο του «Καλλικράτη για την αυτοδιοίκηση α’ βαθμού

Η βασική κριτική μας στον «Καλλικράτη» σε σχέση με το Δήμο (α’ βαθμό αυτοδιοίκησης) εντοπίζεται στα εξής :

(α) την αντιδημοκρατική και συγκεντρωτική λειτουργία του (υπερπλειοψηφικό εκλογικό σύστημα, δημαρχοκεντρικός χαρακτήρας),

(β) την πολυπλοκότητα του θεσμικού πλαισίου (ταλαιπωρία των πολιτών, γραφειοκρατία, σύγχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμου και Περιφέρειας, αδιέξοδες ρυθμίσεις για τον Συμπαραστάτη του Δημότη κ.λπ.),

(γ) την αδιαφανή λειτουργία του και την ελλιπή δημόσια λογοδοσία των δημοτικών αρχών,

(δ) τον πρόχειρο, άνευ λειτουργικών κριτηρίων χωροταξικό σχεδιασμό, που είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγάλων διαστάσεων Δήμων, χωρίς τις απαραίτητες υποδομές και χωρίς την απαιτούμενη εσωτερική οικονομική, συγκοινωνιακή, κοινωνική, ιστορική και πολιτισμική συνοχή, και την απομάκρυνση των πολιτών από το θεσμό,

(ε) την απουσία θεσμών ουσιαστικής κοινωνικής συμμετοχής (απουσία ρυθμίσεων για κοινωνική εκπροσώπηση, συμμετοχή φορέων, τοπικά δημοψηφίσματα, συμμετοχικό προϋπολογισμό, διαστρέβλωση και υποβάθμιση του ρόλου που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν τα συμβούλια των τοπικών και δημοτικών κοινοτήτων κ.λπ.) και

(στ) τον ασφυκτικό έλεγχο επί των ΟΤΑ, ο οποίος προσκρούει στην πραγματικότητα στη συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοτέλειά τους (πολύπλοκοι και αλλεπάλληλοι έλεγχοι που στραγγαλίζουν την ελεύθερη δράση τους, οικονομική επιτροπεία με το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας ΟΤΑ κ.λπ.).

Γ. Εναλλακτική πρόταση

Η Αριστερά, βάσει όλων των ανωτέρω, πρέπει να διαμορφώσει την εναλλακτική της πρόταση, δείχνοντας κατ’ αρχήν εμπιστοσύνη προς τον θεσμό, ενισχύοντας το χαρακτήρα των Δήμων ως οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών και διαμορφώνοντας για το θεσμό της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης ένα   θεσμικό   πλαίσιο δημοκρατίας, αυτοτέλειας, διαφάνειας και   κοινωνικής συμμετοχής. Θέλουμε έναν Δήμο ανοιχτό και δημοκρατικό, έναν Δήμο πρωτεργάτη της κοινωνικής αλληλεγγύης, έναν Δήμο κοιτίδα της τοπικής πολιτικής έκφρασης και δράσης.

Ειδικότερα ως προς τη χωροταξική κατανομή των ΟΤΑ α’ βαθμού, μέριμνα της Αριστεράς είναι αφ’ ενός μεν η μέγιστη δυνατή εγγύτητα του θεσμού προς τους πολίτες, αφ’ ετέρου δε η δημιουργία βιώσιμων από κάθε άποψη Δήμων. Μία τέτοια προσέγγιση δεν γίνεται κατ’ ανάγκη με ποσοτικά/πληθυσμιακά κριτήρια μόνο, αφού οι γεωμορφολογικές, κοινωνικές, οικονομικές, συγκοινωνιακές και ιστορικές ιδιαιτερότητες δεν επιτρέπουν να ορίσουμε έναν ιδανικό πληθυσμό για κάθε Δήμο και να αρχίσουμε την κατανομή. Αντίθετα, η συζήτηση για τη χωροταξική διάρθρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης, εάν και εφόσον ανοιχθεί, θα πρέπει να διεξαχθεί στη βάση τριών λειτουργικών κριτηρίων/προϋποθέσεων βιωσιμότητας ενός Δήμου : (1) τη διευκόλυνση της ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στα δημοτικά δρώμενα, (2) την οικονομική ευρωστία και την επιχειρησιακή ικανότητα του Δήμου, (3) το σεβασμό σε πολιτιστικές/ιστορικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και (4) τις γεωμορφολογικές συνθήκες κάθε περιοχής (ιδίως νησιωτικότητα, ορεινότητα κ.λπ.).

Αναλυτικότερα, προτείνουμε τις εξής ρυθμίσεις :

1. Εκλογικό σύστημα του α’ βαθμού Τ.Α.

  1. Οι δημοτικές εκλογές γίνονται κάθε 4 ή 5 χρόνια (υπάρχουν ισοδύναμα επιχειρήματα υπέρ και των δύο εκδοχών), τη δεύτερη Κυριακή του Νοεμβρίου, ταυτόχρονα και στους δύο βαθμούς της Τ.Α., και η εγκατάσταση των νέων αρχών γίνεται την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους.
  2. Τα υπάρχοντα κωλύματα υποψηφιότητας για τους δημόσιους υπαλλήλους καταργούνται.
  3. Προβλέπεται ρητά ότι ο αριθμός των δημοτικών συμβούλων καθορίζεται με βάση τα επίσημα στοιχεία της τελευταίας απογραφής, σύμφωνα με τον νόμιμο πληθυσμό.
  4. Καταργείται το άρθρο 32 του νόμου 3852/2010, που κατανέμει τις έδρες, δίνοντας τα 3/5 στον επιτυχόντα συνδυασμό και τα υπόλοιπα 2/5 στους επιλαχόντες.
  5. Η εκλογή των δημοτικών συμβούλων γίνεται με βάση το εκλογικό σύστημα της αναλογικής των υπολοίπων (χωρίς το +1 που έχει το υπάρχον εκλογικό σύστημα) και με βάση τα αποτελέσματα της πρώτης Κυριακής.
  6. Γίνονται επαναληπτικές εκλογές (β’ γύρος) την επόμενη Κυριακή, μόνο για την εκλογή του Δημάρχου, ανάμεσα στους δύο πρώτους συνδυασμούς, εάν κανένας συνδυασμός δεν συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των εγκύρων ψηφοδελτίων.
  7. Προβλέπεται για τους Δημάρχους όριο δύο μόνο διαδοχικών θητειών, με τη δυνατότητα να πραγματοποιούν άλλη μία θητεία, με την πάροδο μίας αυτοδιοικητικής περιόδου.

2. Χωροταξία των ΟΤΑ α’ βαθμού

Στα πλαίσια των υφιστάμενων «καλλικρατικών» Δήμων, προτείνουμε :

  1. Την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για τις Τοπικές και Δημοτικές Κοινότητες :
  • Δημιουργία Δημοτικών Ενοτήτων σε όλους τους Δήμους (είτε προέκυψαν από συγχώνευση

«καποδιστριακών» ΟΤΑ είτε όχι) στην κατεύθυνση της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης και σύνδεση του θεσμού με τη συμμετοχή των πολιτών.

  • Αλλαγή του τρόπου εκλογής και λειτουργίας των Συμβουλίων των Δημοτικών Ενοτήτων σε δημοκρατική, πλουραλιστική και συμμετοχική κατεύθυνση.
  • Διαμόρφωση των ορίων των Δημοτικών Ενοτήτων από τους ίδιους τους Δήμους, με βάση τις ιδιαίτερες κοινωνικές, οικονομικές, πολιτισμικές κ.λπ. συνθήκες κάθε γειτονιάς/περιοχής.
  • Εκχώρηση ουσιαστικών αρμοδιοτήτων στα Συμβούλια των Δημοτικών Ενοτήτων.
  • Δέσμευση ενός ποσοστού του δημοτικού προϋπολογισμού υπέρ των Δημοτικών Ενοτήτων.
  1. Πρόβλεψη προθεσμίας για τη νέα χωροταξία (επαναφορά στα προγενέστερα διοικητικά όρια του

«Καποδίστρια» ή των Συμβουλίων Περιοχής) των Δήμων που πληρούν τα εθνικά, κοινοτικά και διεθνή κριτήρια περί νησιωτικότητας και ορεινότητας, όπου έχει διαπιστωθεί το μεγαλύτερο πρόβλημα, λόγω της χωροταξίας του «Καλλικράτη».

3. Αρμοδιότητες

  1. Ανάληψη από τους Δήμους των αρμοδιοτήτων που προκύπτουν εκ του ρόλου τους (πολιτική έκφραση/εκπροσώπηση, κοινωνική αλληλεγγύη, εξασφάλιση βασικών υποδομών, πολιτιστική αναπαραγωγή, αντιμετώπιση έκτακτων περιστάσεων, αναπτυξιακός σχεδιασμός).
  2. Επιπλέον ανάληψη από τους Δήμους εκείνων των κρατικών αρμοδιοτήτων που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών και αποσκοπούν στην καλύτερη δυνατή εξυπηρέτησή τους.
  3. Αποφασιστικός διαχωρισμός αρμοδιότητας μεταξύ Κεντρικής Διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με βάση τον κύκλο των δημόσιων πολιτικών.
  4. Οι ΟΤΑ αναλαμβάνουν στο χωρικό τους επίπεδο, αφενός την υλοποίηση των εθνικών δημόσιων πολιτικών, στα πλαίσια του δημοκρατικού προγραμματισμού, και αφετέρου την ανάπτυξη (σχεδιασμό, υλοποίηση και έλεγχο) τοπικών δημόσιων πολιτικών.

4. Σύστημα Διακυβέρνησης των ΟΤΑ α’ βαθμού

  1. Απλοποίηση του Συστήματος Διακυβέρνησης των Δήμων, με τρία βασικά όργανα :
  • Δημοτικό Συμβούλιο : εκλέγεται με αναλογικό τρόπο (βλ. παραπάνω) και αποτελεί το όργανο λήψης των αποφάσεων στρατηγικού χαρακτήρα,
  • Δημοτική Επιτροπή Διοίκησης : εκλέγεται από το σύνολο του Δημοτικού Συμβουλίου και αποτελεί όργανο λήψης των αποφάσεων επιχειρησιακού επιπέδου,
  • Δήμαρχος : εκλέγεται άμεσα (βλ. παραπάνω) και αποτελεί τον προϊστάμενο του διοικητικού μηχανισμού του Δήμου.
  1. Παράλληλα, λειτουργία Οικονομικής Επιτροπής, αντίστοιχης με τη σημερινή.
  2. Δυνατότητα κάθε Δημοτικού Συμβουλίου να συγκροτεί άλλα όργανα (επιτροπές κ.λπ.), ανάλογα με τις ανάγκες του.
  3. Σαφής οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων και ευθυνών μεταξύ των αιρετών συμβούλων και των επαγγελματιών/υπαλλήλων του Δήμου και επίβλεψη της εφαρμογής της συγκεκριμένης αρχής από ένα Υπηρεσιακό Συμβούλιο σε επίπεδο Περιφέρειας.
  4. Κατάργηση του μέτρου της διαθεσιμότητας/των απολύσεων εργαζομένων στους ΟΤΑ.
  5. Λειτουργία των ΟΤΑ με όρους στρατηγικής διοίκησης – Μακροπρόθεσμα και επιχειρησιακά προγράμματα, στοχοθεσία-μετρήσεις, λογοδοσία.
  6. Κατάργηση του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας των ΟΤΑ.
  7. Υποχρεωτική λειτουργία και αναβάθμιση των οργάνων, θεσμών και μηχανισμών συμμετοχής των πολιτών και δέσμευση των Δημοτικών Αρχών από τις αποφάσεις τους (βλ. αναλυτικά παρακάτω).
  8. Αναδιάρθρωση και απλοποίηση των μηχανισμών εποπτείας επί των ΟΤΑ – Διασφάλιση ότι πραγματοποιείται αυστηρά και μόνο έλεγχος νομιμότητας και όχι σκοπιμότητας (όπως συχνά συμβαίνει με τους ελέγχους των Γ.Γ. των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου) – Θέσπιση διαδικασιών εσωτερικού ελέγχου.

5. Μέτρα για την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών

  1. Καθιέρωση θεσμών και η προώθηση νέων πρακτικών μέσω των οποίων οι πολίτες θα βιώσουν άμεσα την δημοκρατία.
  2. Θέσπιση άμεσων μηχανισμών παρέμβασης των πολιτών στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους.
  3. Οι αστικές – τοπικές πολιτικές (κοινωνικές, οικονομικές, πολεοδομικές, περιβαλλοντικές, πολιτιστικές, κλπ) να αποφασίζονται και να εφαρμόζονται με τη μέγιστη δυνατή συμμετοχή του πληθυσμού.
  4. Επιδίωξη με κάθε πρόσφορο τρόπο της πλήρους ενημέρωσης και της συμμετοχής των πολιτών στις διαδικασίες.
  5. Υποχρεωτικότητα (κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις) των αποφάσεων των συμμετοχικών θεσμών για τη Δημοτική Αρχή – Υποχρεωτική σε ορισμένες κατηγορίες θεμάτων για την τοπική Αρχή η προσφυγή στην ετυμηγορία των πολιτών – Ασφαλιστικές δικλίδες για τον έλεγχο από τους πολίτες σε περίπτωση που δεν υλοποιηθούν οι αποφάσεις τους.
  6. Σύστημα εποπτείας του συνολικού προγραμματισμού της Δημοτικής Αρχής ώστε αποφάσεις και σχεδιασμοί να διορθώνονται στην πορεία και παραλείψεις να αναπληρώνονται στο ίδιο διάστημα.
  7. Διαμόρφωση/θεσμοθέτηση των εξής σχημάτων συμμετοχής (ενδεικτικά) :
    • Συνέλευση γειτονιάς με συμμετοχή των κατοίκων :
      • Οι αποφάσεις της είναι δεσμευτικές εφ’ όσον συμμετέχει το 20% των πολιτών
        • Τη Συνέλευση μπορεί να προκαλέσει η Τοπική Αρχή ή το 10% των πολιτών με συλλογή υπογραφών
      • Προγραμματισμός – ετήσιος Προϋπολογισμός & Τεχνικό Πρόγραμμα :
        • Διαμόρφωση πρότασης μέσα από συνελεύσεις, με προηγούμενη πλήρη ενημέρωση πάνω στην πρόταση της Τοπικής Αρχής
      • Η απόφαση είναι δεσμευτική εφ’ όσον συμμετέχει το 20% των πολιτών
      • Καθορισμός παράλληλα προτεραιοτήτων υλοποίησης του σχεδιασμού
      • Έλεγχος κατά τη διάρκεια του έτους
    • Δημοψηφίσματα με κάλπη – ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα :
      • Υποχρεωτικά για θέματα όπως: εντάξεις στο σχέδιο πόλης, μεγάλες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, έργα που αλλάζουν τη μορφή και τους ρυθμούς της πόλης
      • Προαιρετικά για κάθε θέμα που θα κριθεί σοβαρό από την Τοπική Αρχή ή το 1/10 των πολιτών
    • Αξιολόγηση όλων των δημόσιων υπηρεσιών που λειτουργούν στο Δήμο από τους πολίτες :
      • Δημοτικές Υπηρεσίες, εκπαίδευση, αστυνομικές αρχές, υγειονομικές αρχές, εφορίες, ασφαλιστικοί οργανισμοί)
      • Η αξιολόγηση των πολιτών θα είναι μέρος της συνολικής αξιολόγησης όλων των δημοσίων υπαλλήλων
    • Έλεγχος και αξιολόγηση όλων των ανταποδοτικών υπηρεσιών των Δήμων
    • Στήριξη δημιουργίας συλλογικών σχημάτων αλληλεγγύης
  8. Απαραίτητη προϋπόθεση για ευρεία συμμετοχή είναι η πλήρης ενημέρωση των πολιτών όχι μόνο για τα πεπραγμένα της Τοπικής Αρχής (ετήσιος απολογισμός ή δημοσίευση των ήδη ειλημμένων αποφάσεων) αλλά κυρίως για τους σχεδιασμούς πάνω σε κάθε τοπικό ή οικονομικό θέμα.
  9. Καθορισμός των όρων συμμετοχής, του κρίσιμου ποσοστού συμμετοχής ώστε οι αποφάσεις να είναι υποχρεωτικές για κάθε Αρχή, των θεμάτων για τα οποία είναι υποχρεωτική η προσφυγή στην ετυμηγορία των πολιτών, καθώς και των μηχανισμών ελέγχου στις περιπτώσεις καταστρατήγησης των λαϊκών αποφάσεων.

Δ. Συμπερασματικά – Κωδικοποίηση/σχηματοποίηση της εναλλακτικής πρότασής μας

ΑΜΕΣΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Διατήρηση των γεωγραφικών/ διοικητικών ορίων των Δήμων που έθεσε ο «Καλλικράτης» Πρόβλεψη προθεσμίας εντός της οποίας οι μεγάλοι νησιωτικοί και ορεινοί Δήμοι μπορούν να επανέλθουν με απόφαση των Δημοτικών τους Συμβουλίων στα προγενέστερα διοικητικά τους όρια («Καποδίστριας» ή Συμβούλια Περιοχής).

Επανεξέταση της χωροταξικής διάρθρωσης των ΟΤΑ α’ βαθμού Ενίσχυση των θεσμών/μηχανισμών τοπικής συμμετοχής

Τέσσερα λειτουργικά κριτήρια (ουσιαστική συμμετοχή, οικονομική ευρωστία και επιχειρησιακή ικανότητα, σεβασμός πολιτιστικών και ιστορικών δεδομένων και γεωμορφολογικές ιδιαιτερότητες). Ενδοδημοτική αποκέντρωση, μέσω της γενίκευσης και της εμβάθυνσης/ εκδημοκρατισμού του θεσμού των Τοπικών Συμβουλίων (πόροι, αρμοδιότητες, τρόπος εκλογής και λειτουργίας κ.λπ.) Δημοκρατικός τρόπος συζήτησης/ διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες

Ισχύς της νέας χωροταξικής δομής από τις μεθεπόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές

2. Θέσεις για το Θεσμικό Πλαίσιο του Β’ Βαθμού Αυτοδιοίκησης (Αιρετή Περιφέρεια) Α. Εισαγωγικές επισημάνσεις

Όπως έχουμε ήδη επισημάνει ως ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, το θεσμικό πλαίσιο που δημιούργησε ο

«Καλλικράτης» για την αιρετή Περιφέρεια είναι ασφυκτικό και απολύτως προσαρμοσμένο στη στόχευση της εφαρμογής των νεοφιλελεύθερων πολιτικών στο χώρο της Αυτοδιοίκησης. Όπως έχει αποδειχθεί στο σύνολο των νεοφιλελεύθερων πειραμάτων σε όλο τον κόσμο, η εφαρμογή σκληρών αντικοινωνικών πολιτικών δεν μπορεί να επιβληθεί και να λειτουργήσει μέσα σε συνθήκες πραγματικής δημοκρατίας. Εξάλλου, ο «Καλλικράτης» δεν αποτελεί μεμονωμένο παράδειγμα, που εγγράφεται απλώς στο πλαίσιο του «Μνημονίου», αλλά αποτελεί εφαρμογή των κατευθύνσεων της Στρατηγικής της Λισαβόνας και της Λευκής Βίβλου για την Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν είναι ανάγκη να δούμε τον «Καλλικράτη» και, επομένως, να αντιληφθούμε την ανατροπή του ως μία ριζική αλλαγή κατεύθυνσης στο χώρο της Αυτοδιοίκησης, η οποία σχετίζεται με τη γενικότερη μάχη που δίνει η Αριστερά σε όλη την Ευρώπη κατά του νεοφιλελευθερισμού και των επιπτώσεών του στο πεδίο των δημοκρατικών θεσμών.

Β. Βασική κριτική στο πλαίσιο του «Καλλικράτη για την αιρετή Περιφέρεια

Η βασική κριτική μας στον «Καλλικράτη» σε σχέση με την αιρετή Περιφέρεια εστιάζεται σε επτά σημεία :

(α) την αντιδημοκρατική λειτουργία της (πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα, περιφερειαρχοκεντρικός χαρακτήρας, ασφυκτικός κανονισμός λειτουργίας του Περιφερειακού Συμβουλίου κ.ά.),

(β) την αναποτελεσματικότητά της (γραφειοκρατία, σύγχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμου, Περιφέρειας, Αποκεντρωμένης Διοίκησης και Υπουργείων, αδιέξοδες ρυθμίσεις για τον Περιφερειακό Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης και την Περιφερειακή Επιτροπή Διαβούλευσης),

(γ) την αδιαφανή λειτουργία της και την ελλιπή δημόσια λογοδοσία,

(δ) τη μη καλλιέργεια περιφερειακής συνείδησης και τη διαιώνιση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων (διατήρηση των Νομών ως δομικών μονάδων των Περιφερειών)

(ε) την απουσία κοινωνικής συμμετοχής (απουσία ρυθμίσεων για κοινωνική εκπροσώπηση, συμμετοχή φορέων, τοπικά δημοψηφίσματα, συμμετοχικό προϋπολογισμό κ.λπ.)

(στ) τον μη κατ’ ουσίαν αυτοδιοικητικό χαρακτήρα της (κυρίως τεχνικές, διαχειριστικές και απλώς διεκπεραιωτικές των κεντρικών κατευθύνσεων λειτουργίες) και

(ζ) την αντιαναπτυξιακή προσέγγισή της (απουσία δημοκρατικού αναπτυξιακού σχεδιασμού ανά Περιφέρεια, τεχνοκρατική προσέγγιση της διαχείρισης του ΕΣΠΑ, Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας ΟΤΑ κ.λπ.).

Γ. Εναλλακτική πρόταση

Στη βάση των ανωτέρω, διαμορφώνεται η εναλλακτική πρότασή μας, η οποία στηρίζεται στο τετράπτυχο : (1) Ενίσχυση της αυτονομίας και του ουσιαστικού αυτοδιοικητικού χαρακτήρα, (2) Δημοκρατία – Διαφάνεια – Συμμετοχή, (3) Ανάπτυξη – Κοινωνική Δικαιοσύνη και (4) Καλλιέργεια ενιαίας περιφερειακής συνείδησης – Άρση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων.

Αναλυτικότερα, οι προτάσεις μας εστιάζουν στις εξής αλλαγές :

1.  Γενικές επιλογές

  1. Κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.
  2. Κωδικοποίηση του συνόλου της νομοθεσίας που αφορά την Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση.
  • Ως προς την εσωτερική γεωγραφική διαίρεση κάθε Περιφέρειας, διατηρούνται ως έχουν οι Περιφερειακές Ενότητες (πρώην Νομοί), για ένα μεταβατικό στάδιο. Στόχος, η τελική κατάργησή τους.
  1. Πραγματική εφαρμογή του τεκμηρίου της αρμοδιότητας των αιρετών Περιφερειών για τις περιφερειακές υποθέσεις της οικείας περιοχής.
  2. Μεταβίβαση στις Περιφέρειες συνόλου των σχετικών με περιφερειακά ζητήματα αρμοδιοτήτων (των κρατικών συμπεριλαμβανομένων) που αυτές μπορούν να ασκήσουν.
  3. Υποχρεωτική γνωμοδότηση των Περιφερειών για κάθε σημαντικό κρατικό μέτρο/απόφαση που αφορά την περιοχή ευθύνης τους.
  • Διεύρυνση της προβλεπόμενης συνεργασίας των περιφερειακών αρχών με τους προϊσταμένους των αποκεντρωμένων στην αντίστοιχη περιφέρεια υπηρεσιών κάθε υπουργείου (λ.χ. με τους Περιφερειακούς Διευθυντές Εκπαίδευσης, τους Διευθυντές των Υγειονομικών Περιφερειών κ.λπ.).
  • Αλλαγή του εκλογικού συστήματος της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης, ως εξής :
    1. Οι περιφερειακές εκλογές γίνονται κάθε 4 ή 5 χρόνια (υπάρχουν ισοδύναμα επιχειρήματα υπέρ και των δύο εκδοχών), τη δεύτερη Κυριακή του Νοεμβρίου, ταυτόχρονα και στους δύο βαθμούς της Τ.Α., και η εγκατάσταση των νέων αρχών γίνεται την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους.
    2. Τα υπάρχοντα κωλύματα υποψηφιότητας για τους δημόσιους υπαλλήλους καταργούνται.
    3. Προβλέπεται ρητά ότι ο αριθμός των περιφερειακών συμβούλων καθορίζεται με βάση τα επίσημα στοιχεία της τελευταίας απογραφής, σύμφωνα με τον μόνιμο πληθυσμό.
    4. Καταργείται το άρθρο 129 του 3852/2010, που ορίζει ότι στις περιφερειακές εκλογές εκτυπώνονται χωριστά ψηφοδέλτια για κάθε εκλογική περιφέρεια (νομό). Οι εκλογές διενεργούνται με βάση ενιαίο ψηφοδέλτιο, όπου αναγράφονται ξεχωριστά οι υποψήφιοι περιφερειακοί σύμβουλοι ανά εκλογική περιφέρεια (νομό).
    5. Ο εκλογέας κάθε εκλογικής περιφέρειας (νομού) δύναται να βάζει έως ένα σταυρό σε υποψήφιο/-α άλλης εκλογικής περιφέρειας (νομού), με στόχο τη σταδιακή κατάργηση της διάκρισης σε νομούς, την εκλογή των Περιφερειακών Συμβούλων στο σύνολο της Περιφέρειας και τη δημιουργία ενιαίας περιφερειακής συνείδησης (θα πρέπει να ακολουθήσει μία παράλληλη κίνηση στο επίπεδο των εθνικών εκλογών).
    6. Καταργείται το άρθρο 138 του νόμου 3852/2010, που κατανέμει τις έδρες, δίνοντας τα 3/5 στον επιτυχόντα συνδυασμό και τα υπόλοιπα 2/5 στους επιλαχόντες.
    7. Η εκλογή των περιφερειακών συμβούλων γίνεται με βάση το εκλογικό σύστημα της αναλογικής των υπολοίπων (χωρίς το +1 που έχει το υπάρχον εκλογικό σύστημα) και με βάση τα αποτελέσματα της πρώτης Κυριακής.
    8. Γίνονται επαναληπτικές εκλογές (β’ γύρος) την επόμενη Κυριακή, μόνο για την εκλογή του Περιφερειάρχη, ανάμεσα στους δύο πρώτους συνδυασμούς, εάν κανένας συνδυασμός δεν συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των εγκύρων ψηφοδελτίων.
    9. Προβλέπεται για τους Περιφερειάρχες όριο δύο μόνο διαδοχικών θητειών, με τη δυνατότητα να πραγματοποιούν άλλη μία φορά θητεία, με την πάροδο μίας αυτοδιοικητικής περιόδου.

2.  Όργανα της Περιφέρειας

  1. Περιφερειακό Συμβούλιο. Είναι το ανώτατο όργανο, κατέχει το τεκμήριο της αρμοδιότητας και συγκροτείται από τους αναλογικά εκλεγόμενους περιφερειακούς συμβούλους.
  2. Περιφερειάρχης. Εκλέγεται άμεσα. Προτείνει τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής, στην οποία και προεδρεύει. Οι αρμοδιότητές του περιορίζονται προς όφελος της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Περιφερειακού Συμβουλίου.
  • Εκτελεστική Επιτροπή. Εκλέγεται από το Περιφερειακό Συμβούλιο, στη βάση σχετικής

πρότασης του Περιφερειάρχη, στην οποία μπορεί να αντιτεθεί, προβάλλοντας ως προς συγκεκριμένο πρόσωπο βέτο, ένα ορισμένο ποσοστό Περιφερειακών Συμβούλων. Έχει την ευθύνη του συνόλου της τρέχουσας διαχείρισης της Περιφέρειας μεταξύ των συνεδριάσεων του Π.Σ. και αναλαμβάνει τις αρμοδιότητες της σημερινής Εκτελεστικής Επιτροπής, καθώς και ένα μέρος των σημερινών αρμοδιοτήτων του Περιφερειάρχη. Μπορεί να ανακληθεί εν όλω ή ως προς συγκεκριμένο μέλος της, κατόπιν πρότασης μομφής από το Περιφερειακό Συμβούλιο. Τα μέλη της αναλαμβάνουν το καθένα αρμοδιότητες ανά θεματικό πεδίο και όχι ανά χωρική ενότητα (κατά τα πρότυπα του Υπουργικού Συμβουλίου).

  1. Οικονομική Επιτροπή. Έχει αρμοδιότητες αντίστοιχες με τη σημερινή Οικονομική Επιτροπή (κατάρτιση και εκτέλεση προϋπολογισμού, ισολογισμού, απολογισμού, έγκριση τευχών δημοπράτησης και διαγωνισμών κ.λπ.). Συγκροτείται αναλογικά από μέλη του Περιφερειακού Συμβουλίου.
  2. Μόνιμη Περιφερειακή Κοινωνική Επιτροπή. Συγκροτείται από εκπροσώπους όλων των κοινωνικών φορέων της Περιφέρειας, καθώς και της οικείας Περιφερειακής Ένωσης Δήμων και έχει γνωμοδοτικό χαρακτήρα. Γνωμοδοτεί υποχρεωτικά για κάθε θέμα που αφορά άμεσα ή έμμεσα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα της περιφέρειας, ιδίως για το επιχειρησιακό πρόγραμμα της Περιφέρειας, τον προϋπολογισμό κ.λπ., ενώ μπορεί να προτείνει και με δική της πρωτοβουλία θέματα που εμπίπτουν στο πεδίο της αρμοδιότητάς της, για συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο.
  3. Λοιπές (Θεματικές) Επιτροπές του Π.Σ. Διακρίνονται σε : (α) αυτές που έχουν αποφασιστικό χαρακτήρα, οι οποίες συγκροτούνται αποκλειστικά από μέλη του Π.Σ., ανάλογα με το ποσοστό κάθε περιφερειακής παράταξης (αντίστοιχες με τις κοινοβουλευτικές επιτροπές) και (β) αυτές που έχουν γνωμοδοτικό/συμβουλευτικό χαρακτήρα (ομάδες εργασίας), στις οποίες οι παρατάξεις εκπροσωπούνται πάλι ανάλογα με το ποσοστό τους, όχι όμως υποχρεωτικά από εκλεγμένους περιφερειακούς συμβούλους, αλλά και από απλά μέλη τους, ενώ σε αυτές μπορούν να συμμετέχουν και υπηρεσιακοί παράγοντες, επιστήμονες, εμπειρογνώμονες κ.λπ.. Και τα δύο είδη επιτροπών συγκροτούνται ελεύθερα με απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.
  • Περιφερειακός Συνήγορος του Πολίτη. Δεν είναι πλέον όργανο της Περιφέρειας, αλλά προβλέπεται ως αποκεντρωμένη υπηρεσία του Συνηγόρου του Πολίτη. Απαιτείται επομένως μεταρρύθμιση και του νομοθετικού πλαισίου που αφορά την οργάνωση και λειτουργία του Συνηγόρου του Πολίτη.

3.  Μέτρα για την εμβάθυνση της δημοκρατικής λειτουργίας

  1. Συγκρότηση όλων των περιφερειακών επιτροπών και λοιπών οργάνων (πλην της Εκτελεστικής Επιτροπής) στη βάση της αναλογικής εκπροσώπησης όλων των παρατάξεων ανάλογα με το ποσοστό τους.
  2. Εσωτερική ανακατανομή των αρμοδιοτήτων προς όφελος του Περιφερειακού Συμβουλίου και των επιμέρους συλλογικών οργάνων και εις βάρος του Περιφερειάρχη.
  • Αλλαγή του κανονισμού του Περιφερειακού Συμβουλίου στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της συμμετοχής των περιφερειακών συμβούλων στις συζητήσεις, της ενίσχυσης του δικαιώματος πρωτοβουλίας ως προς την ημερήσια διάταξη κ.λπ. για τη μειοψηφία, της θέσπισης του δικαιώματος μομφής προς το προεδρείο κ.λπ.
  1. Υποχρεωτική ακρόαση των ενδιαφερόμενων πολιτών ή φορέων ή εκείνων που προτείνονται από τους περιφερειακούς συμβούλους στις συνεδριάσεις των επιτροπών.
  2. Αναγνώριση και προαγωγή του ρόλου των περιφερειακών παρατάξεων και της συλλογικής λειτουργίας τους. Ενίσχυση του έργου των περιφερειακών παρατάξεων.

4.  Μέτρα για τη διαφάνεια και τη δημόσια λογοδοσία

  1. Διεύρυνση της δυνατότητας ελέγχου των Περιφερειακών Αρχών από τις Περιφερειακές Παρατάξεις.
  1. Αναμετάδοση των συνεδριάσεων του Π.Σ. και όλων των συλλογικών οργάνων της Περιφέρειας μέσω της ιστοσελίδας της Περιφέρειας.
  • Θέσπιση έννομων συνεπειών για τη μη πραγματοποίηση της ετήσιας απολογιστικής συνεδρίασης και για τη μη ανάρτηση των αποφάσεων στο διαδίκτυο.

5.    Μέτρα για την άρση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων και την καλλιέργεια ενιαίας περιφερειακής συνείδησης

  1. Συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου εκτός της έδρας της Περιφέρειας σε τακτά προβλεπόμενα διαστήματα, υποχρεωτικά δε όταν συζητά κρίσιμα για μία Περιφερειακή Ενότητα (Νομό) θέματα.
  2. Αλλαγή των οργανισμών των Περιφερειών και συγκρότηση των Υπηρεσιών τους σε θεματική και όχι σε γεωγραφική βάση, με εγκατάσταση ανάλογα με την ειδικότερη θεματική τους (λ.χ. εγκατάσταση του Γραφείου Αλιείας ή του Γραφείου Τουρισμού στην παραθαλάσσια Περιφερειακή Ενότητα κ.ο.κ.). Δημιουργία περιφερειακών γραφείων εξυπηρέτησης των πολιτών σε όλες τις έδρες, αλλά και στις έδρες των Δήμων των Περιφερειακών Ενοτήτων. Της κάθε υπηρεσίας προΐσταται πολιτικά το αντίστοιχο θεματικά μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής. Αναδιάρθρωση των υπηρεσιών της Περιφέρειάς και κατανομή και εγκατάστασή τους με βάση γεωγραφικά, συγκοινωνιακά και άλλα κριτήρια.
  • Δημιουργία ειδικής αυτοτελούς υπηρεσίας που θα παρακολουθεί και θα καταγράφει τη διαχρονική εξέλιξη των βασικών δημογραφικών, οικονομικών και κοινωνικών μεγεθών της Περιφέρειας.

6.  Μέτρα για την ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής

  1. Κατάργηση της Επιτροπής Διαβούλευσης και αντικατάστασή της με τη Μόνιμη Κοινωνική Επιτροπή (βλ. ανωτέρω υπό 2.)
  2. Θέσπιση και ενίσχυση του θεσμού του τοπικού δημοψηφίσματος. Πρωτοβουλία για τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος με τρεις τρόπους : (α) κατόπιν πρότασης του Περιφερειάρχη και απόφασης (με απλή πλειοψηφία του συνόλου) του Περιφερειακού Συμβουλίου, (β) κατόπιν πρότασης ορισμένου αριθμού Περιφερειακών Συμβούλων και απόφασης (με αυξημένη πλειοψηφία) του Περιφερειακού Συμβουλίου και (γ) κατόπιν πρότασης (συλλογή υπογραφών) ορισμένου ποσοστού (λ.χ. ενδεικτικά του 1%) του εκλογικού σώματος της Περιφέρειας (ή της Περιφερειακής Ενότητας, αν πρόκειται για θέμα που αφορά αποκλειστικά έναν νομό και το δημοψήφισμα πρόκειται να διεξαχθεί μόνο εκεί). Πρόβλεψη υποχρεωτικής διεξαγωγής δημοψηφίσματος για ορισμένα σημαντικά για κάθε Περιφέρεια ζητήματα. Πρόβλεψη συγκεκριμένων περιπτώσεων όπου το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα είναι δεσμευτικό για την Περιφερειακή Αρχή.

3.  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΔΟΜΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

Η ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ακόμα και τώρα, παρά της αλλεπάλληλες ήττες, είναι το ανάχωμα στην διάλυση του κοινωνικού κράτους. Είναι ο βασικός μοχλός κοινωνικής αλληλεγγύης και συνοχής, με κοινωνικές δράσεις διαχρονικές και απότοκες της οικονομικής κρίσης. Είναι αυτή που σηκώνει αποκλειστικά το βάρος της κοινωνικής πολιτικής του κράτους, έχοντας οργανώσει ένα εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών, που απευθύνεται στο σύνολο των πολιτών και ιδιαίτερα στους φτωχούς, τους ανέργους και τους οικονομικά ασθενέστερους.

Οι Παιδικοί Σταθμοί, οι Βρεφονηπιακοί Σταθμοί, τα ΚΑΠΗ, το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», τα ΚΔΑΠ, τα κοινωνικά παντοπωλεία, τα Κέντρα Αλληλεγγύης για την ενίσχυση φτωχών, αστέγων, η παροχή συσσιτίων, ρούχων, φαρμάκων και άλλα είναι κάποιες από της δομές που αναγκαστικά θα κλείσουν και κατ’ επέκταση θα λείψουν από της συμπολίτες μας που τόσο έχουν

ανάγκη με την εφαρμογή των πολιτικών της μνημονιακής κυβέρνησης.

Χρειάζονται συνεπώς άμεσα μέτρα για τη στήριξη της κοινωνικής πολιτικής της αυτοδιοίκησης. Περαιτέρω είναι αναγκαία η διαμόρφωση ενός εθνικού αποκεντρωμένου πλαισίου άσκησης κοινωνικής πολιτικής από την Αυτοδιοίκηση, μέσω πιστοποιημένων δομών, με θεσμικά κατοχυρωμένη λειτουργία και διασφαλισμένους πόρους.

Το πλαίσιο διεκδικήσεων της Τ.Α για ουσιαστική συνεισφορά της στην αντιμετώπιση της κρίσης σε γενικές γραμμές συνοψίζεται:

  • Στην κατ’ αρχήν απόδοση των οφειλομένων από το κράτος και άρνηση οποιασδήποτε αρμοδιότητας που δεν εξασφαλίζει εκ των προτέρων τους αναγκαίους πόρους και το απαραίτητο προσωπικό.
  • Στη γενναία αύξηση του προγράμματος Δημόσιων Επενδύσεων, ως κεντρικού μοχλού της περιφερειακής ανάπτυξης.
  • Αναπροσαρμογή στόχων του ΕΣΠΑ με προτεραιότητα στην κοινωνική συνοχή και την απασχόληση.
  • Αξιοποίηση του προγράμματος Α.Κ.Σ.Ι.Α για τη διεκδίκηση ειδικού προγράμματος στήριξης της απασχόλησης.
  • εξασφάλιση συνέχειας και βιωσιμότητας των κοινωνικών δομών, που προαναφέραμε αλλά και ίδρυση νέων. Δομές που διασφαλίζουν χιλιάδες θέσεις εργασίας (νέων, γυναικών κυρίως) επιστημονικού και εξειδικευμένου προσωπικού και εξυπηρέτηση ζωής σε δεκάδες χιλιάδες συμπολίτες μας

Η ανθρωπιστική κρίση έχει δημιουργήσει νέες μαζικές ανάγκες στους βασικούς τομείς της τροφής, της κατοικίας και της περίθαλψης και σε σχετικές αλλά ανεπαρκείς δράσεις των δήμων. Ταυτόχρονα έχει οδηγήσει σε νέους κοινωνικούς θεσμούς αλληλεγγύης, οι οποίοι διαρκώς πολλαπλασιάζονται.

Το θέμα της σίτισης αντιμετωπίζεται με τη μείωση ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης, από το κίνημα

«Χωρίς Μεσάζοντες» (μείωση κόστους κατά 50-60%), από Κοινωνικά Παντοπωλεία, με τη σίτιση σε δήμους, σε σχολεία, και σε συλλογικές κουζίνες εθελοντών. Για το θέμα της στέγασης υπάρχουν σήμερα ελάχιστες υποδομές, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζονται οι άστεγοι και να κινδυνεύουν χιλιάδες δανειολήπτες.

Προτάσεις:

  • Σίτιση: Προσφορά έτοιμου φαγητού (κόστος 1,5 € ανά μερίδα) και εβδομαδιαία ενίσχυση νοικοκυριών σε τρόφιμα (κοινωνικά παντοπωλεία), μέσω δήμων, κοινωνικών δικτύων αλληλεγγύης ή/και σε συνεργασία μεταξύ τους.
  • Στέγαση: Πρόληψη : α. Εφαρμογή του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ για πάγωμα ή διαγραφή των στεγαστικών δανείων β. Απαλλαγή των μη ενοικιασμένων, χαμηλού κόστους κατοικιών από φόρους και χαράτσια και διάθεσή τους, μέσω των δήμων, σε ευπαθείς ομάδες, με κρατική επιδότηση των μικροιδιοκτητών (2€/τ.μ.). Ενδεικτική τιμή για ενοικίαση από το κράτος 000 κατοικιών 30-50-70 τ.μ. : 22.700.000€ ανά έτος γ. Για τους ήδη άστεγους, πλην των παραπάνω, προτείνεται ενοικίαση ξενοδοχείων (κόστος ανά κλίνη ημερησίως 10€ με προσφορά καθαριότητας και πρωινού). Επίσης, προτείνονται Νυχτερινά Καταφύγια και συναφείς υπηρεσίες (παράδειγμα ΜΚΟ Κλίμακα).
  • Φορείς όλων των παραπάνω θα είναι υπάρχουσες ή νεοσύστατες δημοτικές υπηρεσίες αλλά και τα δίκτυα κοινωνικής αλληλεγγύης που θα ενισχυθούν και θα λειτουργούν αυτόνομα ή σε συνεργασία με τους δήμους.

4.  Ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

Τα θέματα της Αυτοδιοίκησης, της Περιφερειακής Πολιτικής και της Αποκέντρωσης, πρέπει να αποτελούν ένα μέσο-εργαλείο εδαφικής και κοινωνικής συνοχής και οικονομικής αλληλεγγύης, με στόχο να μειώνει τη διαφορά εισοδήματος και πλούτου μεταξύ των Περιφερειών και να εξασφαλίζει στους πολίτες τις απαραίτητες υποδομές και τον κοινωνικό εξοπλισμό για την

αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής τους.

Γι αυτό είναι αναγκαία η ενίσχυση των αυτοδιοικητικών θεσμών και η μεταφορά αρμοδιοτήτων και πόρων σε τοπικό και Περιφερειακό επίπεδο.

Στη δική μας αντίληψη είναι μία ισχυρή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, που θα προγραμματίζει δημοκρατικά και θα υπηρετεί μαζί με την Τοπική Αυτοδιοίκηση μία ολοκληρωμένη και βιώσιμη αναπτυξιακή διαδικασία.

Στα θέματα της Περιφερειακής Ανάπτυξης, χρειαζόμαστε μια Διοικητική Μεταρρύθμιση, όπου η Αυτοδιοίκηση – Τοπική και Περιφερειακή – θα υπερβαίνει τη λογική της διαχείρισης και της λειτουργίας της ως διοικητικού θεσμού και θα χαράσσει και υλοποιεί τις πολιτικές της με τη συμμετοχή και την αποφασιστική γνώμη του πολίτη, και όπου θα υπάρξει μία ουσιαστική ανακατανομή των δημόσιων πόρων και δαπανών, που θα βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία προς την αναγκαία ανακατανομή ρόλων, έργων και αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους και Αυτοδιοίκησης.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ η αναστροφή αυτής της λογικής είναι προαπαιτούμενο για μια εναλλακτική Ριζοσπαστική πολιτική για την ανόρθωση της   Οικονομίας.

Προς αυτή τη κατεύθυνση απαιτείται:

  • Mία μεγάλη διοικητική αλλαγή που είναι ο περιορισμός του κεντρικού κράτους στον επιτελικό του ρόλο, που είναι η ουσιαστική αποκέντρωση εξουσιών στην Περιφέρεια, στην Αυτοδιοίκηση, σε ισχυρούς ΟΤΑ , με ενίσχυση των Πόρων.
  • Μία στρατηγική ενδυνάμωσης της αναπτυξιακής διαδικασίας στα πλαίσια του εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού και ανασυγκρότησης των διαδικασιών Δημοκρατικού Προγραμματισμού, με τη θεσμική δηλαδή κατοχύρωση της συμμετοχής των εκπροσώπων της τοπικής κοινωνίας, με ρόλο τον σχεδιασμό, την παρακολούθηση και στήριξη της περιφερειακής πολιτικής και ανάπτυξης,
  • Αλλαγή στον τρόπο σχεδιασμού του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), που πρέπει να βασίζεται στον δημοκρατικό προγραμματισμό και να δρα συμπληρωματικά στα κοινοτικά προγράμματα.
  • Το ΠΔΕ θα πρέπει να αποκτήσει αυτόνομο χαρακτήρα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, για την κάλυψη των αναγκών της χώρας, ενώ ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις δεν θα πρέπει να υποκαθιστούν τις εθνικές δημόσιες επενδύσεις, αλλά να λειτουργούν προσθετικά σε αυτές.
  • Το ΠΔΕ θα πρέπει να ενισχυθεί για να καλυφθούν τόσο οι αναπτυξιακές απαιτήσεις, όσο και οι δαπάνες στις υποδομές, ιδιαίτερα στο σκέλος των μικρών και μεσαίων έργων της Περιφέρειας, και των Τοπικών Αυτοδιοικήσεων, που επιλύουν χρόνια προβλήματα καθημερινότητας, κοινωνικού εξοπλισμού , προστασίας του περιβάλλοντος και χωροταξικού σχεδιασμού, οι δαπάνες για την κοινωνική πρόνοια, τη λαϊκή κατοικία, την αντιμετώπιση της ανεργίας.

Η Αναπτυξιακή στρατηγική μας χρειάζεται ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό του αστικού και αγροτικού χώρου, να αλλάξει ριζικά το στρεβλό πρότυπο της μέχρι σήμερα αναπτυξιακής διαδικασίας, να ενισχυθούν τα αιρετά όργανα και να έχουν τη δυνατότητα να παράξουν αναπτυξιακή πολιτική για την περιοχή τους ,που πρέπει να βασίζεται στη διαφάνεια , στη πάταξη της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς ιδιαίτερα στη διαχείριση των Κοινοτικών Προγραμμάτων που μείωσε την απορρόφησή και να χάνονται πολύτιμοι δημόσιοι πόροι.

Ως προς τους πόρους και τα οικονομικά, βασική μας αρχή είναι ότι πρέπει να υπάρξει μια ανακατανομή των δημοσίων πόρων και δαπανών που να βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία προς μια ανακατανομή ρόλων, έργων, αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Ανακατανομή που θα συνοδεύεται από μία γενναία και δημοκρατική φορολογική μεταρρύθμιση. Να επανασχεδιαστεί ένα νέο πρόγραμμα υποστήριξης τεχνικών έργων προς την Αυτοδιοίκηση τύπου «ΘΗΣΕΑΣ η ΕΛΑΔΑ» που θα απαντά στις παραπάνω διαρθρωτικές ανάγκες.

Το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ έχει τέσσερις διαστάσεις α) Πρόγραμμα για την Ευρωπαϊκή Πολιτική β) Πρόγραμμα για την Εθνική Πολιτική γ) Πρόγραμμα για κάθε Περιφέρεια δ) Πρόγραμμα για κάθε Δήμο.

Αυτό που ενδιαφέρει άμεσα μέσα από τις περιφερειακές συσκέψεις είναι να μελετηθεί και να υπάρξει ένα περιφερειακό και τοπικό Πρόγραμμα. Να καταρτίσουμε ένα σχέδιο άμεσων μικρών και

μεσαίων έργων που θα βελτιώνουν την περιοχή θα δίνουν μια οικονομική ανάκαμψη και επίλυση προβλημάτων που θα βελτιώνουν τη ζωή των ανθρώπων.

Μια δέσμη Αναπτυξιακών προτάσεων με δυνατότητα εξαγγελίας και υλοποίησης από τον ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ ανά περιφέρεια που θα τις παρουσιάσει ο Πρόεδρος Αλέξης Τσίπρας επισκεπτόμενος την κάθε περιφέρεια .

Το πρόγραμμα πρέπει να αποτελεί το πλαίσιο για τις Εθνικές εκλογές καθώς και για τις Δημοτικές και περιφερειακές εκλογές του 2014 και οφείλει να είναι ρεαλιστικό και αυτό σηµαίνει ότι θα µπορεί να εφαρμοστεί και αριστερό που σηµαίνει ότι θα αναφέρεται στις κοινωνικές τάξεις και στις κοινωνικές συµµαχίες που επιδιώκει ο ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ, να υπηρετεί τις ιστορικές αξίες της αριστεράς.

5.  Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΌΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌΣ

Η ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου της νέας αυτοδιοίκησης καθορίζει και τον οικονομικό σχεδιασμό. Ωστόσο μια κυβέρνηση της Αριστεράς θα κρατήσει όρθια την αυτοδιοίκηση από την αναμενόμενη κατάρρευση της με τη λήψη άμεσων μέτρων και την πιστή τήρηση των θεσμοθετημένων πόρων μέχρι την όποια αλλαγή τους. Συνεπώς θα μεριμνήσει:

  • Να διασφαλίσει την ουσιαστική συμμετοχή της Τ.Α. στην αναπτυξιακή διαδικασία , βάση της αρχής της επικουρικότητας, μέσω του δημοκρατικού προγραμματισμού
  • Να επιταχύνει την απλοποίηση και ουσιαστικοποίηση των διαδικασιών ελέγχου νομιμότητας και όχι σκοπιμότητας, παράλληλα με την κατανομή των πόρων σύμφωνα με τις συνταγματικές επιταγές.
  • Να διασφαλίσει την απρόσκοπτη απόδοση των προβλεπομένων από τους υφιστάμενους νόμους και την αποκατάσταση θεσμικών αναιρέσεων και υφαρπαγών (ΠΟΕ, Τέλος Παρεπιδημούντων κ.λ.π.)
  • Να καταργήσει το κατ΄ επίφαση “Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας των Οργανισμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης”, που επιβάλλει την πλήρη επιτροπεία των Δήμων και έρχεται σε κατάφωρη αντίθεση με τις Συνταγματικές διατάξεις για τη Διοικητική και Οικονομική Αυτοτέλεια των ΟΤΑ
  • Να διαγράψει άμεσα τις πολιτικές διαθεσιμότητας – απόλυσης των εργαζομένων. και να επαναφέρουμε το ισχύον πλαίσιο για τις μετακινήσεις που θα απαιτηθούν σε μερίδα των ΟΤΑ.
  • Να λάβει άμεσα μέτρα στους πρώτους μήνες για την στήριξη των Δήμων και της κοινωνίας όπως:
    • Συμψηφίζοντας άμεσα τα χρέη των δήμων προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (με δραστική μείωση των επιτοκίων και μετατροπή του σε Επενδυτική Τράπεζα της Αυτοδιοίκησης)
  • Με το   νομοθετημένο υπόλοιπο κατ΄αρχήν (περίπου 200.000 € ) των περίφημων

«υπεξαιρεθέντων»

  • Με νομοθετική ρύθμιση, στα πλαίσια δημοσίου ελέγχου της ανακεφαλαίωσης των τραπεζών, διακανονισμού των υπολοίπων χρεών.
  • υλοποίηση της δέσμευσης για κατά προτεραιότητα απόδοση των ληξιπρόθεσμων οφειλών στους Δήμους.
  • Μεταφορά πόρων από τα λιμνάζοντα του ΕΣΠΑ στις κοινωνικές υπηρεσίες, ώστε να καταστούν βιώσιμες οι τόσο απαραίτητες σήμερα , κοινωνικές δομές.
  • Τη χρηματοδότηση με επιπλέον 25 εκ. ευρώ των σχολείων και των παιδικών σταθμών για την κάλυψη της αύξησης της τιμής πετρελαίου θέρμανσης. και την καθιέρωση κοινωνικού τιμολογίου σε σχολεία και κοινωνικές υποδομές
  • Να δώσει άλλο προσανατολισμό στους πόρους που υπολείπονται στο ΕΣΠΑ και στους πόρους της νέας προγραμματικής περιόδου, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας και άλλων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

αποκεντρωμένα έργα που θα εντάσσονται σε ένα μεγάλο διαπεριφερειακό πρόγραμμα κατασκευής και ανακατασκευής υποδομών (δικτύων, κοινωνικών, περιβαλλοντικών, ενεργειακών, τουριστικών κ.λ.π.).

  • Το παραπάνω πρόγραμμα ύψους 000.000.000€ εξασφαλίζει 25.000 θέσεις εργασίας άμεσα και 5.000 έμμεσα για 5 χρόνια.

6.  Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

Βιώσιμη και δίκαιη οικονομικά και οικολογικά λύση

Εκκινούμε από την αρχή ότι η οικολογική και η οικονομική κρίση συνδέονται και αλληλοτροφοδοτούνται: Η ληστρική εκμετάλλευση κοινωνίας και φύσης, που επιβάλλει ο καπιταλισμός, εντείνεται σε συνθήκες κρίσης, με την όξυνση των ανταγωνισμών και την επιβολή ακραίου νεοφιλελευθερισμού. Ενώ, ταυτόχρονα η περιβαλλοντική υποβάθμιση ναρκοθετεί τις μελλοντικές συνθήκες παραγωγής και σωρεύει τεράστιο κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος.Η περιβαλλοντική νομοθεσία και οι μηχανισμοί εφαρμογής της στην Ελλάδα ήταν πάντα ανεπαρκείς και παραγκωνίζονταν πλήρως όταν επρόκειτο για την διευκόλυνση των πάσης φύσεως μεγαλο- επενδυτών. Στην περίοδο που προηγήθηκε περάσαμε γρήγορα από τις “χάρτινες” διακηρύξεις της

«πράσινης ανάπτυξης» στην πλήρη απαξίωση κάθε περιβαλλοντικού μέτρου και ελέγχου. Η ιδιωτικοποίηση βασικών κοινωνικών αγαθών και υπηρεσιών που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια, επιταχύνεται με τα μνημόνια και τους εφαρμοστικούς νόμους και οδηγεί όχι μόνο σε μια δραματική κλιμάκωση της περιβαλλοντικής καταστροφής αλλά και στην απώλεια δημόσιας περιουσίας και φυσικών πόρων απαραίτητων για την επιβίωση και την παραγωγή (παρέμβαση Θεματικής Περιβάλλοντος στη Συνδιάσκεψη).

Οι πολιτικές και τα σχέδια διαχείρισης στερεών αποβλήτων εξυπηρέτησαν την εκμετάλλευση των κοινοτικών κονδυλίων προς όφελος εργολαβικών συμφερόντων και την εκχώρηση των δημόσιων υποδομών και πόρων στα επιχειρηματικά συμφέροντα .

Σήμερα, η τρικομματική συγκυβέρνηση με τη συνεργασία αυτοδιοικητικών, υιοθετόντας παρωχημένους σχεδιασμούς δεκαετίας, προωθεί σε εθνικό επίπεδο τις ΣΔΙΤ με τη διαδικασία του ανταγωνιστικού διαλόγου για τη εγκατάσταση εισαγόμενης τεχνολογίας μονάδων μεγάλης κλίμακας για την επεξεργασία σύμμεικτων απορριμμάτων με σκοπό την παραγωγή ενέργειας, ανοίγοντας δρόμο στη καύση. Η επιλογή αυτή αποκλείει σε βάθος εικοσιπενταετίας την ουσιαστική, με ήπιες τεχνολογίες διαλογής στην πηγή, ανακύκλωση χρήσιμων υλικών περιλαμβανομένων και των οργανικών και συντηρεί την επιμόλυνση των οικιακών με επικίνδυνα απόβλητα. Πρόκειται για μια μεθόδευση που όχι μόνο θα επιφέρει αδικαιολόγητη περιβαλλοντική επιβάρυνση αλλά ταυτόχρονα θα απομυζήσει τεράστια κεφάλαια για την εγκατάσταση και θα επαυξήσει υπέρμετρα το κόστος διαχείρισης.

Στον “ανταγωνιστικό διάλογο” κάποιοι ελάχιστοι (άραγε ποιοι;) διαπραγματεύονται με τους επιχειρηματίες, τους τραπεζίτες και την τρόϊκα επ΄ονόματι όλων, των πολιτών αλλά ακόμη και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, κάθε πτυχή της διαχείρισης απορριμμάτων, ακριβώς για να είναι κερδοφόρες οι τεράστιες επενδύσεις που θα υποχρεωθούμε να πληρώσουμε για την κατασκευή, λειτουργία και εκμετάλλευση των έργων. Με αυτό το τρόπο, ο θεσμικός και κοινωνικός ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ακυρώνεται, μετατρέπεται σε εργαλείο εφαρμογής της μνημονιακής πολιτικής και εισπρακτικό μηχανισμό στην υπηρεσία των επιχειρηματικών συμφερόντων, που ετοιμάζονται να λεηλατήσουν το δημόσιο πλούτο και τα λαϊκά εισοδήματα και με τη διαχείριση των απορριμμάτων, εκτοξεύοντας στα ύψη τα δημοτικά τέλη.

Απέναντι στην ανάπτυξη που βασίζεται στη λεηλασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης εργασίας, που οδηγεί ταυτόχρονα σε περιβαλλοντική καταστροφή και σε μισθούς πείνας – κατάργηση εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων, ο ΣΥΡΙΖΑ -ΕΚΜ αντιπαραθέτει ένα ριζικά διαφορετικό παραγωγικό, κοινωνικό και οικολογικό σχέδιο ανάπτυξης. Το σχέδιο αυτό στηρίζεται στις τοπικές παραγωγικές δυνάμεις και τους πόρους κάθε περιοχής, επιδιώκει την ισορροπία και τη συνέργεια μεταξύ των τριών τομέων παραγωγής, διαφυλάσσει το περιβάλλον και επιτρέπει τη διανομή της παραγόμενης αξίας στο σύνολο του πληθυσμού (διώτη-παρουσίαση προεκλογικού

προγράμματος για το περιβάλλον).

Στα παρωχημένα σχέδια διαχείρισης απορριμμάτων με ΣΔΙΤ που υπόσχονται επενδύσεις και ανάπτυξη πάνω στα ερείπια της κοινωνίας και της φύσης ο ΣΥΡΙΖΑ -ΕΚΜ αντιπαραθέτει την πρόταση για Βιώσιμη και δίκαιη οικονομικά και οικολογικά διαχείριση των απορριμμάτων.

Η Πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ για τη ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, η διαφύλαξη του περιβαλλοντικού πλούτου και των φυσικών πόρων, σε συνδυασμό με την εξορθολογισμένη διαχείρισή τους και με κύριο άξονα τον αναντικατάστατο ρόλο του Δημόσιου Τομέα, μπορεί να είναι ο βασικότερος παράγοντας για αναπτυξιακά μέτρα και να αποτελεί την ραχοκοκαλιά μιας βιώσιμης ανάπτυξης και το πλαίσιο αναφοράς μιας ανθρωποκεντρικής οικονομίας.

Απορρίπτουμε τις μέχρι τώρα πολιτικές και πρακτικές και προτείνουμε πολιτική διαχείρισης στερεών αποβλήτων που στηρίζεται στην πρόληψη και στην ελαχιστοποίηση της παραγωγής αποβλήτων προς επεξεργασία και τελική διάθεση.

Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων διαχείρισης, που λαμβάνουν υπόψη τους και αξιοποιούν τα ιδιαίτερα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, που αναγνωρίζουν ρόλο και λόγο στις τοπικές κοινωνίες, δημιουργούν προϋποθέσεις ανάπτυξης επ΄ ωφελεία του κοινωνικού συνόλου, δημιουργούν θέσεις εργασίας και δεν συνεπάγονται πρόσθετα οικονομικά βάρη στον πολίτη, αποτελεί μονόδρομο στις σημερινές οικονομικές συνθήκες της χώρας.

Τι προτείνουμε

Προτείνουμε ένα μοντέλο διαχείρισης σύγχρονο και φιλικό στο περιβάλλον, με άξονες προτεραιότητας την αποκέντρωση των δραστηριοτήτων, τη μικρή κλίμακα, την ενθάρρυνση της κοινωνικής συμμετοχής, την αξιοποίηση του εγχώριου παραγωγικού δυναμικού και την διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα στη διαχείριση των απορριμμάτων.

Η πρόταση μας για ένα νέο σύστημα διαχείρισης των απορριμμάτων συντίθεται από:

  1. Την απαίτηση για ένα ριζικά νέο σχεδιασμό διαχείρισης απορριμμάτων
  • Διαμόρφωση πολιτικών και σχεδίων για την πρόληψη δημιουργίας & μείωση της παραγωγής αποβλήτων, την ανάκτηση και επαναχρησιμοποίηση υλικών, και τον διαχωρισμό των επικινδύνων αποβλήτων, με υιοθέτηση οικονομικών και κοινωνικών εργαλείων και ενσωμάτωσή τους στις τομεακές πολιτικές.
  • Κατάρτιση και Εφαρμογή Σχεδίων σε τοπικό-περιφερειακό επίπεδο με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής αναφοράς και συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους.
  • Άμεση Θεσμοθέτηση διαδικασιών συντονισμού-αξιολόγησης του συστήματος διαχείρισης σε κάθε επίπεδο (δημιουργία ενιαίας βάσης δεδομένων, έλεγχος και παρακολούθηση της αποδοτικότητας όλων των επί μέρους δράσεων ιδιωτικών και δημόσιων, στο πλαίσιο του συστήματος), διορθωτικές παρεμβάσεις και ανάπτυξη δημόσιου ελεγκτικού μηχανισμού με συντονισμό σε κάθε επίπεδο.
    1. Την προτεραιότητα στις δράσεις σε επίπεδο δήμου, γειτονιάς, χώρων εργασίας και κατοικίας, με ανάπτυξη τοπικών διαχειριστικών σχεδίων που εντάσσονται στο ευρύτερο περιφερειακό σχέδιο, με σκοπό:

την επαναχρησιμοποίηση και την ανάκτηση υλικών,     μέσω της διαλογής στη πηγή, της ανακύκλωσης, της κομποστοποίησης μικρής κλίμακας και της ανάπτυξης δικτύου συλλογής ειδικών ρευμάτων αποβλήτων (π.χ. επικίνδυνα). Στην κατεύθυνση αυτή προβλέπεται η ανάπτυξη: Κάθετων   δράσεων :

  • Ανάπτυξη της κομποστοποίησης σε οικιακό, επιχειρησιακό και δημοτικό επίπεδο.
  • Επέκταση των Προγραμμάτων ΔσΠ (χαρτί, αλουμίνιο, γυαλί) με υποχρεωτική συμμετοχή υπηρεσιών, σχολείων, επιχειρήσεων) και πλήρη ανάπτυξη του συστήματος των 4 κάδων .
  • Ριζική αναθεώρηση του συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης , με ενσωμάτωση των δράσεων και των πόρων της ΕΕΑΑ στο σύστημα διαλογής στην πηγή των ΟΤΑ.
  • Επέκταση των σημείων συλλογής των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης , ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμα στους πολίτες.
  • Δημιουργία Πράσινων Σημείων συγκέντρωσης υλικών προς επαναχρησιμοποίηση – ανακύκλωση.
  • Προγράμματα χωριστής συλλογής ειδικών αποβλήτων με υποχρεωτική συμμετοχή των επιχειρήσεων.

Οριζόντιων δράσεων:

  • Ενημέρωση, προβολή και   παροχή εξοπλισμού οικιακής κομποστοποίησης.
  • Κοινωνικές δράσεις και επιλογή τιμολογιακών μέτρων για την προώθηση προϊόντων που παράγουν λιγότερα απόβλητα.
  • Κίνητρα προς τον πολίτη για την συμμετοχή στα συστήματα διαλογής στην πηγή (ΔσΠ) και εναλλακτικής διαχείρισης.
  • Οικονομική και θεσμική ενίσχυση δραστηριοτήτων στον τομέα «επαναχρησιμοποίηση υλικών- ανάκτηση υλικών».
  1. Ένα σύστημα αποκεντρωμένων εγκαταστάσεων διαχείρισης απορριμμάτων, σε επίπεδο μεγάλων δήμων ή ομάδων δήμων, ενταγμένων οργανικά και λειτουργικά στο ευρύτερο περιφερειακό σχέδιο.

Στις εγκαταστάσεις αυτές προβλέπεται η ανάπτυξη:

  • Κέντρων συγκέντρωσης μεταφοράς προδιαλεγμένων, ανακτήσιμων και ανακυκλώσιμων υλικών, συνδεδεμένων με δίκτυα εμπορικής τους διάθεσης ή και συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης.
  • Δίκτυο ΣΜΑ πολλαπλών λειτουργιών σε συνεργασία με ΚΔΑΥ και ΣΕΔ.
  • Μονάδων επεξεργασίας, προσανατολισμένων στην περαιτέρω ανάκτηση και την κομποστοποίηση, των οποίων σημαντικό μέρος της πρώτης ύλης τους θα αποτελούν τα προδιαλεγμένα οργανικά και
    • Εγκαταστάσεων   εναλλακτικής διαχείρισης και τοπικής αξιοποίησης αδρανών υλικών.

Οι εγκαταστάσεις αυτές πρέπει να είναι μικρού ή μεσαίου μεγέθους, χαμηλής όχλησης, απλού μηχανολογικού εξοπλισμού, να εξασφαλίζουν θέσεις εργασίας και αξιοποίηση του εγχώριου παραγωγικού δυναμικού, εύκολα διαχειρίσιμες από τις υπηρεσίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ανοικτές στον έλεγχο των πολιτών.

Μπορούν, κατά περίπτωση, να γίνουν σε χώρους που βρίσκονται σήμερα αμαξοστάσια ή σε προβλεπόμενους χώρους για ΣΜΑ ή σε κλειστούς χώρους εγκαταλειμμένων εργοστασίων κλπ και να έχουν πολλές παράπλευρες λειτουργίες όπως : συγκέντρωση ανακυκλώσιμων – ανάκτηση – διάθεση, επεξεργασία σύμμεικτων απορριμμάτων, παραγωγή κομπόστ , αξιοποίηση αδρανών, επισκευή – διάθεση επαναχρησιμοποιήσιμων υλικών και ανταλλακτικών.

Οι εγκαταστάσεις αυτές ασφαλώς δεν περιλαμβάνουν μονάδες καύσης, ούτε παραγωγής δευτερογενών καυσίμων.

Στο πλαίσιο αυτής της αντίληψης πρέπει να επανασχεδιαστούν, για καλύτερη αξιοποίηση και τα δίκτυα των υπαρχόντων ή των σχεδιαζόμενων νέων σταθμών μεταφόρτωσης.

  1. Τις εγκαταστάσεις διαχείρισης σε επίπεδο περιφέρειας ή μεγάλων ομάδων δήμων, με μονάδα ΧΥΤΥ – μη επικινδύνων αποβλήτων ή /και εγκατάσταση διαχωρισμού-επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων.
  2. Τις εγκαταστάσεις, διαπεριφερειακού επιπέδου, προσωρινής αποθήκευσης, επεξεργασίας και τελικής διάθεσης των επικινδύνων και νοσοκομειακών απορριμμάτων.

Οι εγκαταστάσεις αυτές, μη διαθέσιμες σήμερα, θα πρέπει να δημιουργηθούν με ευθύνη της κεντρικής διοίκησης, να είναι μακριά από αστικό ιστό και να σηματοδοτούνται ως ειδικοί βιομηχανικοί χώροι υψηλής ασφάλειας.

  1. Τις ειδικότερες, επί πλέον των παραπάνω γενικών,   θέσεις για την Αττική.
    • Αναθεώρηση και ριζική αλλαγή του ΠΕΣΔΑ.
    • Απόσυρση του σχεδίου για την κατασκευή των 4 μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων

απορριμμάτων που, εκτός των άλλων, είναι διαστασιολογημένα με τέτοιο τρόπο, ώστε να δέχονται το σύνολο, σχεδόν, των σύμμεικτων απορριμμάτων, υπονομεύοντας κάθε προσπάθεια εναλλακτικής διαχείρισης, ανακύκλωσης-κομποστοποίησης κλπ.

  • Απορρίπτουμε το συγκεντρωτικό μοντέλο των μεγάλων κεντρικών εγκαταστάσεων επεξεργασίας σύμμεικτων για ενεργειακή αξιοποίηση και των εγκαταστάσεων ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ, που για την Αττική περιλαμβάνει:
  1. Τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις στην ΟΕΔΑ Φυλής
    • Μηχανικής Επεξεργασίας Σύμμεικτων (ΕΜΑΚ   Ι),   δυναμικότητας ,   περίπου 000t/έτος.
  • Αποτεφρωτήρας νοσοκομειακών αποβλήτων
  • Το τελευταίο κύτταρο του ΧΥΤΑ Φυλής.
  1. Τις νέες εγκαταστάσεις, που είναι :
    • δεύτερη Μονάδα Μηχανικής Επεξεργασίας Σύμμεικτων (ΕΜΑΚ ΙΙ), στη Φυλή, δυναμικότητας000 t/έτος.
  • Μονάδα Βιολογικής Ξήρανσης, στη Φυλή, δυναμικότητας000 t/έτος.
  • ΧΥΤΑ και Μονάδα επεξεργασίας σύμμεικτων στο Γραμματικό, δυναμικότητας

127.500 t/έτος, στην οποία περιλαμβάνεται η βιολογική ξήρανση.

  • αντίστοιχη μονάδα στην Κερατέα με την ίδια δυναμικότητα
  • Μονάδα κομποστοποίησης προδιαλεγμένου υλικού, στη Φυλή, δυναμικότητας

80.000 t/έτος

  • Δύο Μονάδες κομποστοποίησης προδιαλεγμένου υλικού, των 000 t/έτος (μία στο Γραμματικό και μία στην Κερατέα)
  • Η εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών χωρών (π.χ. Αγγλία) έχει αποδείξει πως, μπορούν να δημιουργηθούν μικρές, αποκεντρωμένες και άρτια οργανωμένες μονάδες που θα δέχονται για υγειονομική ταφή μικρές ποσότητες υπολειμμάτων και οι οποίες θα αλλάξουν όλη την εικόνα που έχουμε ως σήμερα στη χώρα μας για τις εγκαταστάσεις απορριμμάτων…..
  • Ειδικότερα για τις εγκαταστάσεις διαχείρισης απορριμμάτων στην Αττική, πιστεύουμε πως πρέπει απαραιτήτως να υπάρξουν ανώτατα όρια στην ημερήσια αποδοχή απορριμμάτων και δέσμευση για τη διάρκεια ζωής. Π.χ. το όριο των 000 τόνων/ημέρα για την υποδοχή απορριμμάτων σε μονάδες διαχωρισμού –επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων και για εγκαταστάσεις τελικής διάθεσης ΧΥΤΥ, 20 έτη διάρκεια ζωής και ανώτατο όριο υποδοχής 300 τόνοι /ημέρα .
  • Να μην εγκατασταθούν στην ΟΕΔΑ Φυλής νέες μονάδες επεξεργασίας (βιοξήρανσης, δεύτερου ΕΜΑΚ, κομποστοποίησης προδιαλεγμένου υλικού και αεριοποίησης).
  • Συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το οριστικό κλείσιμο του ΧΥΤΑ Φυλής. Το χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να περιλαμβάνει και κλίμακα μείωσης του όγκου των απορριμμάτων που θα πηγαίνουν για ταφή για όσο διάστημα λειτουργεί η εγκατάσταση σαν χώρος τελικής διάθεσης.
  • Επανεξέταση και επανασχεδιασμός της λειτουργίας του υφιστάμενου ΕΜΑΚ Ι.
  • Μεταφορά της μονάδας καύσης των νοσοκομειακών εκτός αστικού ιστού.
  • Ένταξη της ΟΕΔΑ Φυλής και της ευρύτερης περιοχής σε άμεσο πρόγραμμα περιβαλλοντικής αξιολόγησης-αποκατάστασης.
  1. Παρεμβάσεις Άμεσης προτεραιότητας Στο νομοθετικό επίπεδο
  • Τροποποίηση του νόμου για την οργάνωση και λειτουργία των ΦοΔΣΑ με στόχο τη προαγωγή της διαφάνειας και της ευρείας συμμετοχής στη λήψη των αποφάσεων, τη θέσπιση του κοινωνικού ελέγχου της λειτουργίας των εγκαταστάσεων διαχείρισης απορριμμάτων, τη θέσπιση της υποχρέωσης εκπόνησης τοπικών σχεδίων διαχείρισης και την οργανική ένταξη των τοπικών δράσεων, αρμοδιότητας των ΟΤΑ, στα περιφερειακά σχέδια διαχείρισης .
  • Θεσμοθέτηση των διαδικασιών για το συντονισμό -αξιολόγηση του συστήματος διαχείρισης σε κάθε επίπεδο (δημιουργία ενιαίας βάσης δεδομένων, έλεγχος και παρακολούθηση της αποδοτικότητας όλων των επί μέρους δράσεων ιδιωτικών και δημόσιων, στο πλαίσιο του συστήματος), την ανάληψη διορθωτικών παρεμβάσεων και την ανάπτυξη δημόσιου ελεγκτικού μηχανισμού με συντονισμό σε κάθε επίπεδο.
  • Η επανεξέταση της νομοθεσίας για τα εναλλακτικά συστήματα διαχείρισης, ιδιαίτερα αυτά που διαχειρίζονται δημόσιους πόρους για την ανάπτυξη και ανατροφοδότηση δράσεων διαλογής στην πηγή, ανακύκλωσης και ανάκτησης.
    • Επανεξέταση της νομοθεσίας για την λειτουργία και τον έλεγχο λειτουργίας των ΚΔΑΥ .
    • Τροποποίηση του νόμου για τη .μεταφορά της οδηγίας 2008/98/ΕΚ στην εθνική νομοθεσία Στο επίπεδο της διοίκησης
    • Αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης-αξιολόγιση δεδομένων.
  • Δημιουργία Βάσης δεδομένων ανά ΟΤΑ Περιφέρειας για την παραγωγή, διακίνηση, ανάκτηση, ανακύκλωση, επεξεργασία, διάθεση και αξιοποίηση επικινδύνων και μη επικινδύνων στερεών αποβλήτων.
  • Διαχειριστικός έλεγχος στην ΕΕΑΑ, δημοσιοποίηση του επιχειρησιακού σχεδίου διαχείρισης και επανεξέταση από μηδενική βάση των συμβάσεων που έχει συνάψει με επιχειρήσεις και δήμους.
  • Αξιολόγιση συμβάσεων και επαναδιαπραγμάτευση των όρων συνεργασίας ιδιωτικού – δημόσιου τομέα στη διαχείριση απορριμμάτων.
  • Η ταχεία εκπόνηση του εθνικού σχεδιασμού και του εθνικού στρατηγικού σχεδίου πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων.
  • Η ολοκλήρωση της αναθεώρησης των ΠΕΣΔΑ με επαναξιολόγιση στόχων και προτεραιτότητων ώστε να λαμβάνουν υπόψη τους και αξιοποιούν τα ιδιαίτερα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.
  • Διερεύνηση των εναλλακτικών λύσεων ενόψη της εξάντλησης του χώρου διάθεσης απορριμμάτων στη Φυλή.
  • Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση για το Πρόγραμμα Επεξεργασίας απορριμμάτων Αττικής .
  • Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για την ποιότητα του περιβάλλοντος στην ευρύτερη περιοχή της ΟΕΔΑ Φυλής και Εκπόνηση Πρόγραμματος Αποκατάστασης.
    • Η άμεση συγκρότηση των περιφερειακών ΦοΔΣΑ.
  • Στο πλαίσιο αναθεώρησης των προγραμμάτων του ΕΣΠΑ, η ενίσχυση/αναθεώρηση του άξονα 4 του επιχειρησιακού προγράμματος «περιβάλλον – αειφόρος ανάπτυξη», για χρηματοδότηση έργων διαχείρισης στερεών αποβλήτων, με πρόβλεψη αναλογικής χρηματοδότησης α) για αποκεντρωμένες εγκαταστάσεις (δυνατότητα άμεσης εφαρμογής για τις αγροτικές περιφέρειες), β)για δράσεις σε επίπεδο κατοικίας , γειτονιάς και δήμου (δυνατότητα πιλοτικής εφαρμογής για τα αστικά κέντρα) και γ) αποκατάστασης ΧΑΔΑ με δυνατότητα δημιουργίας υποδομών ασφαλούς διάθεσης αποβλήτων .