Αρχείο ετικέτας ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΝΕΑ ΠΕΔΊΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ με τα Άρθρα 182 και 183 του ν.4555/18

Με το πλέγμα των διατάξεων των άρθρων 182-184 του ν.4555/18 διευρύνονται τα πεδία αναπτυξιακής δραστηριότητας των Ο.Τ.Α. με την εισαγωγή καινοτόμων ρυθμίσεων που επιτρέπουν τη συμμετοχή τους σε νέα επιχειρηματικά σχήματα και πεδία συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας, της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, των μεταφορών, της αξιοποίησης φυσικών πόρων και του τουρισμού.

Συνέχεια ανάγνωσης ΝΕΑ ΠΕΔΊΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ με τα Άρθρα 182 και 183 του ν.4555/18

Προς απλή αναλογική στις αυτοδιοικητικές εκλογές – Κατατέθηκε στη Βουλή ο “Κλεισθένης Ι”


Τι προβλέπεται


Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών για τη μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (πρόγραμμα «Κλεισθένης Ι»).

Όπως μετέδωσε την Τρίτη το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι βασικές ρυθμίσεις του νομοσχεδίου είναι οι κάτωθι:

Απλή αναλογική ως εκλογικό σύστημα στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές

Από τις διατάξεις του 378 σελίδων νομοσχεδίου ξεχωρίζει η πρόβλεψη για καθιέρωση της απλής αναλογικής ως εκλογικού συστήματος στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές. Το σύνολο των εδρών του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου κατανέμεται στους συνδυασμούς που έλαβαν μέρος στις εκλογές, ανάλογα με τον αριθμό των έγκυρων ψηφοδελτίων που έλαβαν στον α’ γύρο. Αν κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει ποσοστό 50% συν 1, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται την επόμενη Κυριακή (β’ γύρος), ανάμεσα μόνο στους υποψήφιους δημάρχους των δύο συνδυασμών που έλαβαν τις περισσότερες ψήφους.

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές αποσυνδέονται από τις ευρωεκλογές και θα διεξάγονται τη δεύτερη Κυριακή του Οκτωβρίου (οι προσεχείς θα διεξαχθούν στις 13 Οκτωβρίου), ενώ η διάρκεια της δημοτικής και περιφερειακής περιόδου επανέρχεται στην τετραετία από πενταετία που ήταν με το πρόγραμμα «Καλλικράτης». Η εγκατάσταση των νέων αρχών γίνεται την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από τη διεξαγωγή των εκλογών και η θητεία τους λήγει την 31η Δεκεμβρίου του τέταρτου έτους.

Ο αριθμός των υποψήφιων δημοτικών συμβούλων πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσος με τον αριθμό των εδρών κάθε εκλογικής περιφέρειας με δυνατότητα προσαύξησης έως και 30%, αντί του 10% που προέβλεπε το αρχικό κείμενο που είχε δοθεί προς διαβούλευση.

Ρυθμίσεις του «Κλεισθένης Ι»

Από το τελικό κείμενο, επίσης, απουσιάζει η πρόβλεψη για ένταξη του Πρασίνου στις ανταποδοτικές υπηρεσίες των δήμων (όπως η καθαριότητα και ο οδοφωτισμός), εξαιτίας ενστάσεων που διατύπωσαν αιρετοί κυρίως δήμοι της περιφέρειας.

Ο «Κλεισθένης» περιλαμβάνει ακόμα ρυθμίσεις για την ενίσχυση των θεσμών συμμετοχής των πολιτών στα κοινά με την προκήρυξη δημοψηφισμάτων ανά δήμο και ανά περιφέρεια για τοπικά ζητήματα.

Ο θεσμός του Δημοτικού και Περιφερειακού Συμπαραστάτη του Πολίτη που προέβλεπε ο «Καλλικράτης» και δεν είχε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, αντικαθίσταται από τον Δημοτικό και Περιφερειακό Διαμεσολαβητή, για τον οποίο αφιερώνονται 23 άρθρα.

Οι δήμοι διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες με βάση τον πληθυσμό τους, τα ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά τους, τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομικής δραστηριότητας εντός των ορίων τους, το βαθμό αστικοποίησής τους, την ένταξή τους ή μη σε ευρύτερα πολεοδομικά συγκροτήματα μητροπολιτικού χαρακτήρα και τη θέση τους στη διοικητική διαίρεση της χώρας.

Για την κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης των δήμων (Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι – ΚΑΠ) δεν θα λαμβάνεται υπόψη μόνο η υπαγωγή στην αντίστοιχη κατηγορία, αλλά και άλλα κριτήρια όπως το μήκος των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και του δημοτικού και αγροτικού οδικού δικτύου, το επίπεδο των παρεχόμενων κοινωνικών υπηρεσιών, η δυνατότητα άντλησης τοπικών πόρων, οι πληθυσμιακές διακυμάνσεις ανά εποχές, η δημογραφική τάση κ.λπ.

Μετά από σχετική γνώμη του Συνηγόρου του Πολίτη, το νομοσχέδιο περιέχει διάταξη, που προβλέπει την διαγραφή οφειλών από τέλη καθαριότητας και φωτισμού για ακίνητα που έχει διακοπεί η ηλεκτροδότηση.

Επίσης, ο δήμος Καλαμπάκας μετονομάζεται σε Μετεώρων και ο δήμος Μώλου – Αγ. Κωνσταντίνου σε Καμένων Βούρλων.

Το νομοσχέδιο συμπληρώνεται με ρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) της χώρας, καθώς και διατάξεις για την ταχύτερη απονομή ιθαγένειας και πολιτογράφησης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο «Κλεισθένης» φέρνει διπλές κάλπες

30.04.2018

Διπλές κάλπες στις 13 Οκτωβρίου 2019, με την ταυτόχρονη διεξαγωγή εθνικών και αυτοδιοικητικών εκλογών, φέρνει το επικρατέστερο σενάριο γύρω από τον πολιτικό σχεδιασμό της κυβέρνησης, με το οποίο αποσαφηνίζονται όχι μόνον οι προθέσεις της να εξαντλήσει την τετραετία, αλλά και να διασφαλίσει την εφαρμογή της απλής αναλογικής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Με τη μετάθεση των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών στην προαναφερθείσα ημερομηνία (αντί τον Μάιο 2019) να έχει καταγραφεί και επισήμως στο νομοσχέδιο «Κλεισθένης 1», ο υπουργός Εσωτερικών, Π. Σκουρλέτης, επιβεβαίωσε χθες ως «πάρα πολύ πιθανό» το ενδεχόμενο να «κουμπώσουν» οι εθνικές εκλογές μαζί με τις αυτοδιοικητικές. Λίγο νωρίτερα, πληροφορίες στον κυριακάτικο Τύπο ήθελαν η κοινή ημερομηνία για τις δύο εκλογικές διαδικασίες να αποτελεί πρόταση του ίδιου του πρωθυπουργού στην Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ.

Ενα από τα επιχειρήματα που φέρεται να επικαλέστηκε ο Αλ. Τσίπρας το περασμένο Σάββατο. απορρίπτοντας σενάρια πρόωρων εκλογών, ήταν η εφαρμογή της απλής αναλογικής στην Αυτοδιοίκηση. Πρόκειται για τη βασικότερη των αλλαγών που φέρνει το νομοσχέδιο «Κλεισθένης 1», που το ανάρτησε προς διαβούλευση το υπουργείο Εσωτερικών από το βράδυ της περασμένης Παρασκευής (διαβούλευση έως τις 14 Μαΐου).

Συνεργασίες

Η αναλογική κατανομή εδρών στα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια προωθείται με την κυβέρνηση να τονίζει τον εκδημοκρατισμό και την ανάγκη διαμόρφωσης μιας κουλτούρας συναινέσεων για τη διαχείριση τοπικών υποθέσεων.

Με το προωθούμενο εκλογικό σύστημα, το σύνολο των εδρών των συμβουλίων θα κατανέμεται στον α’ γύρο. Δεν προβλέπεται πλαφόν εισόδου. Εκλογικό μέτρο θα αποτελεί το πηλίκο του αριθμού των έγκυρων ψηφοδελτίων, διαιρούμενου με τις έδρες κάθε δημοτικού συμβουλίου, αυξημένο κατά μία μονάδα (παραλείποντας λοιπά κλάσματα).

Ο αριθμός των ψήφων κάθε συνδυασμού θα διαιρείται με το μέτρο και οι έδρες θα προκύπτουν με βάση το ακέραιο πηλίκο. Οσες έδρες «περισσεύουν» θα κατανέμονται ανά μία μεταξύ όλων των συνδυασμών (έλαβαν-δεν έλαβαν έδρα) με βάση το αχρησιμοποίητο υπόλοιπο.

Ολοι οι σύμβουλοι, τακτικοί και αναπληρωματικοί, θα εκλέγονται με βάση τα αποτελέσματα του α’ γύρου, σύμφωνα με τους σταυρούς προτίμησης. Εάν κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώνει απόλυτη πλειοψηφία (50%+1), η αναμέτρηση της δεύτερης Κυριακής θα γίνεται μεταξύ των δύο επικρατέστερων υποψηφίων επικεφαλής συνδυασμών, για το ποιος θα αναλάβει καθήκοντα δημάρχου.

Δεν αμφισβητείται, σε θεωρητικό επίπεδο, ότι η απλή (και άδολη, εν προκειμένω) αναλογική ευνοεί τις συνεργασίες (ούτε ότι, πρακτικά, μια αλλαγή στο εκλογικό σύστημα μπορεί να θεραπεύσει γνωστές σε όλους παθογένειες). Πρόσωπα με ισχυρή απήχηση στις τοπικές κοινωνίες, που υπολογίζουν σε εκλογή από τον α’ γύρο καταγράφοντας απόλυτη πλειοψηφία, δεν αναμένεται να αποτυπώσουν μειωμένες δυνάμεις στα τοπικά συμβούλια λόγω αλλαγής εκλογικού συστήματος.

Εκμηδενίζονται όμως τα περιθώρια για «μονοπρόσωπες διοικήσεις», όπως, για παράδειγμα, δημάρχου που εξέπεσε του αξιώματός του αλλά συνέχισε να ασκεί καθήκοντα (σύμφωνα και με δηλώσεις του).

Από τα παραδείγματα (βλ. πίνακες) που παραθέτει η «Εφ.Συν.» (με τη συνεργασία του Π. Κολοκυθά, στατιστικού της ProRata), με βάση τα αποτελέσματα των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2014 προκύπτει ότι με την απλή αναλογική εισέρχονται στα συμβούλια παρατάξεις που αποκλείονταν με το εκλογικό σύστημα του «Καλλικράτη»: μία παράταξη στην περίπτωση του Δήμου Αθηναίων, τρεις στην περίπτωση του Δήμου Θεσσαλονίκης. Οπως είναι αναμενόμενο, ενισχύονται σε έδρες οι αντιπολιτευόμενες παρατάξεις.

Παράλληλα, οι διατάξεις του «Κλεισθένη» θεσπίζουν τη δυνατότητα συνένωσης υφιστάμενων παρατάξεων σε μία νέα ή την προσχώρηση ανεξαρτητοποιημένων ή διαγραμμένων συμβούλων από μία παράταξη σε μια άλλη.

Αντιδήμαρχοι και αντιπεριφερειάρχες μπορούν να ορίζονται και από τις πλειοψηφίες που θα συγκροτούνται από περισσότερες της μιας παρατάξεις. Οι δε χωρικοί αντιπεριφερειάρχες θα προκύπτουν από την επιλογή των εκλεγμένων μελών του συμβουλίου (όχι δηλαδή εκ των προτέρων, ως «δοτοί», με την αναγραφή τους στο ψηφοδέλτιο της οικείας περιφερειακής ενότητας).

Στον «Κλεισθένη» αναφέρεται ρητά ότι οι επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές θα γίνουν στις 13/10/2019 (β’ γύρος: 20/10/2019). Οι νέες διοικήσεις θα αναλάβουν καθήκοντα από 1/1/2020. Οι θητείες των σημερινών διοικήσεων παρατείνονται έως τις 31/12/2019. Από εκεί και πέρα, μειώνονται οι θητείες των τοπικών διοικήσεων στα 4 έτη (από τα 5 που προέβλεπε ο «Καλλικράτης»). Δηλαδή, οι μεθεπόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές προγραμματίζονται για τη δεύτερη Κυριακή του Οκτωβρίου του 2023.

Δεν επέρχονται αιφνιδιασμοί με βάση όσα είχαν γίνει γνωστά για τις προαναφερθείσες βασικές αλλαγές του «Κλεισθένη». Αλλωστε, η αποσύνδεση της ημερομηνίας αυτοδιοικητικών και ευρωπαϊκών εκλογών ήταν δηλωμένη πρόθεση της κυβέρνησης εδώ και περίπου 1,5 χρόνο.

Κατηγοριοποίηση δήμων

Εξι κατηγορίες δήμων προωθούνται μέσω «Κλεισθένη 1». Ειδικότερα:

  • α) Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων (δήμοι της Περιφέρειας Αττικής -πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων- και δήμοι του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης
  • β) Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι και Πρωτεύουσες Νομών (με πληθυσμό άνω των 25.000 κατοίκων)
  • γ) Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι (με πληθυσμό άνω των 10.000 και έως 25.000 κατοίκων)
  • δ) Μικροί Ηπειρωτικοί και Μικροί Ορεινοί Δήμοι (με πληθυσμό κάτω των 10.000 κατοίκων)
  • ε) Μεγάλοι και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι (με πληθυσμό άνω των 3.500 κατοίκων)
  • στ) Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι (με πληθυσμό έως 3.500 κατοίκους, βάσει της τελευταίας απογραφής)

Οι κατηγορίες θα ληφθούν υπόψη για την κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης (ο πληθυσμός δεν αποτελεί πλέον κορυφαίο κριτήριο για την κατανομή των ΚΑΠ – ανάμεσα στα 11 που θεσπίζονται είναι και η ανεργία, η έκταση του ΟΤΑ, το επίπεδο παρεχόμενων κοινωνικών υπηρεσιών), αλλά και -σε δεύτερο βαθμό- για τον καθορισμό των αρμοδιοτήτων.

Εποπτεία

Αποσυνδέεται η εποπτεία των δήμων και των περιφερειών από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και συστήνονται 7 Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας ΟΤΑ, υπαγόμενες απευθείας στον υπουργό Εσωτερικών. Σταματούν οι έλεγχοι σκοπιμότητας (θα αφορούν, βεβαίως, τη νομιμότητα των πράξεων) και σύμφωνα με το υπουργείο θα επιτευχθεί ταχύτερο και υψηλότερο επίπεδο στη λήψη αποφάσεων, με επιστημονική επάρκεια.

Δημοψηφίσματα

Ο στόχος για εκδημοκρατισμό της Αυτοδιοίκησης συνδυάζεται με την προώθηση της συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων επί σημαντικών τοπικών υποθέσεων. Ενεργοποιούνται τοπικά δημοψηφίσματα σε δήμους και περιφέρειες (πλην προεκλογικών περιόδων). Μπορούν να προκηρύσσονται για τοπικές υποθέσεις, όχι όμως για θέματα δημοσιονομικής διαχείρισης του οικείου ΟΤΑ και επιβολής τελών. Ο χαρακτήρας του δημοψηφίσματος (αποφασιστικού ή συμβουλευτικού) θα καθορίζεται στην απόφαση προκήρυξής του.

Αρμοδιότητες

Ενισχύεται ο λόγος της Αυτοδιοίκησης στο νομοθετικό έργο, καθώς θα συμμετέχει σε (προς σύσταση) Μόνιμη Επιτροπή Ελέγχου Αρμοδιοτήτων Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με αντικείμενο τον διαρκή έλεγχο, την εποπτεία και την παροχή γνώμης για κάθε ζήτημα σχετικό με τη μεταβολή του νομοθετικού πλαισίου καθορισμού των αρμοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Κεντρικής Διοίκησης και των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων. Μεταξύ άλλων, στόχος είναι και η αποφυγή της πολυνομίας που ταλανίζει την Αυτοδιοίκηση.

Κάτω η χούντα

«Απαγορεύεται να ορίζεται ή να χρησιμοποιείται ως όνομα ή ως έμβλημα του συνδυασμού σύμβολο θρησκευτικής λατρείας ή σημαία ή άλλο παρόμοιο σύμβολο κράτους ή σημείο ιδιαίτερης ευλάβειας, στέμμα, όνομα ή έμβλημα πολιτικής οργάνωσης, φωτογραφία οποιουδήποτε προσώπου, έμβλημα κράτους, που ίσχυε παλαιότερα ή ισχύει ακόμη, καθώς και σύμβολα ή εμβλήματα του δικτατορικού καθεστώτος της 21ης Απριλίου 1967», προβλέπει το άρθρο 13 του «Κλεισθένη Ι».

Συμμετοχή των γυναικών

Σε ποσοστό τουλάχιστον 40% από κάθε φύλο πρέπει να ανέρχεται ο αριθμός των υποψήφιων δημοτικών συμβούλων κάθε συνδυασμού. Μέχρι πρότινος η συγκεκριμένη ποσόστωση ήταν στο 1/3 του συνολικού αριθμού των μελών του συμβουλίου.

Δημοκρατία και ανάπτυξη στην Τοπική Αυτοδιοίκηση

21.11.2016  Κώστας Πουλάκης *

Αν το κράτος θεωρείται στην Ελλάδα ο «μεγάλος ασθενής», τότε σίγουρα οι παθογένειές του έχουν «μεταδοθεί» και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως αναπόσπαστο μέρος του. Συσσωρευμένα προβλήματα – που στο παρελθόν επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστούν είτε εκ του προχείρου, κρύβοντας «κάτω από το χαλί» τις πραγματικές τους αιτίες και διαστάσεις, είτε με μεγαλόστομες διακηρύξεις που έμειναν «στα χαρτιά», είτε με εχθρική διάθεση απέναντι στην Αυτοδιοίκηση –σήμερα επανέρχονται πιεστικά στο προσκήνιο.

Αναγνωρίζοντας αυτή την πραγματικότητα, η κυβέρνηση –σύμφωνα με την προγραμματική της δέσμευση– συνέστησε ειδική Επιτροπή για την Αναθεώρηση του Θεσμικού Πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τη συμμετοχή επιτελικών στελεχών της διοίκησης, ειδικών επιστημόνων και εκπροσώπων των αιρετών και των εργαζομένων στους ΟΤΑ.

Ποιες, όμως, κοινωνικές ανάγκες καλείται να ικανοποιήσει μια τέτοια μεταρρύθμιση σήμερα; Συνθηματολογικά, θα ξεχώριζα κατ’ αρχήν τρεις: Δημοκρατία, Αποτελεσματικότητα και Δίκαιη Ανάπτυξη.

Ως προς το πρώτο, οι «πλατείες» ήταν σαφείς: πραγματική Δημοκρατία.

Κι αυτό δεν αφορά μόνο την απλή αναλογική, στην οποία αντιδρούν δήμαρχοι και περιφερειάρχες, παρόλο που σε όλες τις δημοσκοπήσεις συγκεντρώνει τη συντριπτική υποστήριξη της κοινής γνώμης. Μεταφράζεται επίσης στην καθιέρωση ποικίλων θεσμών άμεσης συμμετοχής των πολιτών στη λήψη της αποφάσεων –από ηλεκτρονικές διαβουλεύσεις και τοπικά δημοψηφίσματα, μέχρι συνελεύσεις γειτονιάς ή ειδικές επιτροπές για συγκεκριμένα θέματα– και τον κοινωνικό έλεγχο των αιρετών, ενώ αφορά και την εσωτερική διοίκηση των ΟΤΑ, με ενίσχυση των συλλογικών τους οργάνων έναντι των μονοπρόσωπων, αναβάθμιση του ρόλου της μειοψηφίας, προαγωγή των συναινετικών διαδικασιών, συμμετοχή των εργαζομένων κ.λπ.

Δεύτερο απολύτως κρίσιμο αίτημα είναι η Αποτελεσματικότητα.

Η Αυτοδιοίκηση έχει πράγματι υποστεί σημαντικές απώλειες σε πόρους και ανθρώπινο δυναμικό λόγω των μνημονιακών πολιτικών, τις οποίες το ΥΠΕΣΔΑ προσπαθεί συστηματικά να αποκαταστήσει, ανάλογα με τη συνολική πορεία της χώρας.

Υπάρχουν ωστόσο πολλά να γίνουν πέραν αυτού, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν θετική επίπτωση τόσο στην ποιοτική λειτουργία των ΟΤΑ και την καθημερινότητα των πολιτών, όσο και στα ίδια τα δημοσιονομικά μεγέθη.

Ενδεικτικά: Το ζήτημα της αποσαφήνισης και απλοποίησης του συστήματος επιμερισμού των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφορετικών διοικητικών βαθμίδων, ώστε όλες οι αρμοδιότητες να ασκούνται αποτελεσματικά και γρήγορα, στο εγγύτερο δυνατό προς τον πολίτη επίπεδο είναι μείζον και αποτελεί βασική αιχμή της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης.

Το ίδιο ισχύει και για την είσπραξη των ιδίων εσόδων των ΟΤΑ –η οποία σε πολλές περιπτώσεις βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, τόσο για αντικειμενικούς λόγους όσο όμως και λόγω μιας εσφαλμένης αντίληψης περί κοινωνικής ευαισθησίας κάποιων δημοτικών αρχών –ή για την πλήρη διαφάνεια κατά την κατάρτιση και εκτέλεση των προϋπολογισμών, ώστε ο πολίτης να βλέπει πού πηγαίνουν τα χρήματά του.

Τελευταίο σημείο, ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην επίτευξη του στόχου της Δίκαιης Ανάπτυξης –που θα συνδυάζει την οικονομική μεγέθυνση με δίκαιη κατανομή βαρών και ωφελειών, κοινωνική αλληλεγγύη, περιβαλλοντική βιωσιμότητα και υπέρβαση των περιφερειακών και τοπικών ανισοτήτων.

Μέχρι σήμερα, η Αυτοδιοίκηση είχε στα θέματα αυτά εκτελεστικού χαρακτήρα αρμοδιότητες κατά κύριο λόγο, ενώ οι διεκδικήσεις της περιορίζονταν στη διαχείριση μεριδίου από την «πίτα» των χρηματοδοτικών εργαλείων, και κυρίως του ΕΣΠΑ.

Στόχος είναι να διαμορφωθούν τα κατάλληλα θεσμικά, επιστημονικά και χρηματοδοτικά εργαλεία, που θα δημιουργήσουν συνέργειες στο πλαίσιο της νέας Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής, θα προωθήσουν την αξιοποίηση της περιουσίας των ΟΤΑ, θα ενισχύσουν την κοινωνική πολιτική, όχι μόνο ως προς τη λειτουργία των προνοιακών δομών, αλλά κυρίως με τη σύνδεση της Αυτοδιοίκησης με τα τοπικά εγχειρήματα αλληλεγγύης και, τέλος, θα εντάξουν ως προτεραιότητα και στους αυτοδιοικητικούς σχεδιασμούς την προώθηση της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.

Σαφώς, στο πλαίσιο του εκτεταμένου δημοκρατικού διαλόγου που έχει ήδη ανοίξει με πρωτοβουλία της κυβέρνησης, θα κατατεθούν πολλές απόψεις, θα επισημανθούν επιμέρους αδυναμίες, περισσότερο ή λιγότερο τεχνικού χαρακτήρα, και βέβαια θα προωθηθούν από τους αρμόδιους φορείς οι προτάσεις και τα αιτήματα των αιρετών και των εργαζομένων στους ΟΤΑ, τα οποία λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και σε πολλές περιπτώσεις απηχούν την άποψη και του υπουργείου.

Ωστόσο, βασικός κριτής κάθε πολιτικής πρωτοβουλίας είναι, σε τελική ανάλυση, οι ίδιοι οι πολίτες, στους οποίους όλοι λογοδοτούμε. Και μέτρο της όποιας επιτυχίας μας θα είναι η λύση των δικών τους προβλημάτων και η επιτυχής απάντηση των κοινωνικών αιτημάτων.

* Γ.Γ. του υπουργείου Εσωτερικών & Δ.Α. – πρόεδρος της Επιτροπής για την Αναθεώρηση του Θεσμικού Πλαισίου της Τ.Α.

Ο θεσμός των Περιφερειακών επιτροπών Αναπτυξιακού Σχεδιασμού ΕΣΠΑ

Τετάρτη, 24 Ιουνίου 2015

 

 
ΗΜΕΡΙΔΑ ΚΕΔΕ-CEMR  με θέμα «Τα Οικονομικά των Ελληνικών Δήμων 
στο Ευρωπαϊκό τους Περιβάλλον» 
 
#Παναγιώτης Μαΐστρος, Επιστημονικος  Συνεργάτης ΚΕΔΕ 
«Ο ΝΕΟΣ ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ (ΠΕΑΣ) ΕΣΠΑ» 
 
Το νέο ΕΣΠΑ 2014–2020 περιέχει περισσότερες προγραμματικές και διαχειριστικές απαιτήσεις, σε σχέση με το προηγούμενο ΕΣΠΑ, όσον αφορά τη χρηματοδότηση των έργων και των δράσεων της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης και επομένως θα χρειαστεί εντονότερη ενεργοποίηση των Δήμων και των συλλογικών οργάνων τους (της ΚΕΔΕ και των ΠΕΔ). 
Προς την κατεύθυνση αυτή, εκτιμούμε ότι θα συμβάλλει σημαντικά ο νέος θεσμός των «Περιφερειακών Επιτροπών Αναπτυξιακού Σχεδιασμού (ΠΕΑΣ) ΕΣΠΑ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης», που νομοθετήθηκε μετά από πρόταση της ΚΕΔΕ με το Άρθρο 24Α του Ν. 4314/2014 «Για τη διαχείριση, τον έλεγχο και την εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την προγραμματική περίοδο 2014−2020 κλπ». 
Προβλέπεται η συγκρότηση 13 ΠΕΑΣ, κατ’ αντιστοιχία προς τα 13 Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ). 

 

ΟΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΕΑΣ 

Κάθε Περιφερειακή Επιτροπή Αναπτυξιακού Σχεδιασμού (ΠΕΑΣ) ΕΣΠΑ, η οποία θα λειτουργεί ως υποεπιτροπή της Επιτροπής Παρακολούθησης του αντίστοιχου ΠΕΠ, έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες : 
1ο. Διατυπώνει τη γνώμη της προς τη Διαχειριστική Αρχή του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος σχετικά με την κατάρτιση και την εξειδίκευσή του, με τη διαδικασία εκπόνησης των προσκλήσεων και με τα κριτήρια και τη διαδικασία ένταξης των πράξεων που αφορούν έργα και δράσεις τοπικής ανάπτυξης και ιδίως των πράξεων που εντάσσονται σε κατηγορίες δράσης με δικαιούχους τους Δήμους, στο πλαίσιο των ρυθμίσεων του εγκεκριμένου Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου των συγχρηματοδοτούμενων πράξεων (ΣΔΕ). 
2ο. Ενημερώνεται από τη Διαχειριστική Αρχή του ΠΕΠ για την πορεία υλοποίησης των πράξεων των Δήμων. 
3ο. Διατυπώνει αντίστοιχες εισηγήσεις προς τις Διαχειριστικές Αρχές των Τομεακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων σχετικά με τους άξονες προτεραιότητας ή τους ειδικούς στόχους ή τις κατηγορίες δράσης αυτών που έχουν ως δικαιούχους τους Δήμους της περιφέρειας και ενημερώνεται από τις Διαχειριστικές Αρχές για την πορεία υλοποίησής τους. 
Σημειώνω εν προκειμένω ότι, εφόσον οι άξονες προτεραιότητας ή οι ειδικοί στόχοι ή οι κατηγορίες δράσης αφορούν γενικότερα Δήμους της χώρας, η ΚΕΔΕ συντονίζει τις ΠΕΑΣ στις εισηγήσεις τους προς τις Διαχειριστικές Αρχές των Τομεακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων.

 
Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΕΑΣ 
Κάθε Περιφερειακή Επιτροπή Αναπτυξιακού Σχεδιασμού (ΠΕΑΣ) ΕΣΠΑ, θα αποτελείται από τους εξής : 
Πρόεδρος της ΠΕΑΣ είναι ο εκπρόσωπος που ορίζει η ΚΕΔΕ, ο οποίος αναπληρώνεται στα καθήκοντά του από το μέλος της ΠΕΑΣ που θα οριστεί με απόφαση του Προέδρου της Επιτροπής. 
Μέλη της ΠΕΑΣ με δικαίωμα ψήφου είναι : 
•Δύο (2) μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ), που ορίζονται με απόφασή του. 
•Ένα μέλος του Περιφερειακού Συμβουλίου, που ορίζεται με απόφασή του. 
•Ένα μέλος της αντίστοιχης Αποκεντρωμένης Διοίκησης. 
Τα μέλη της ΠΕΑΣ, σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος, αναπληρώνονται από τους αναπληρωτές τους. 
Στις συνεδριάσεις της ΠΕΑΣ καλούνται να συμμετέχουν ο Πρόεδρος της ΠΕΔ και οι εκπρόσωποι της ΚΕΔΕ και της ΠΕΔ, που έχουν οριστεί ως μέλη της Επιτροπής Παρακολούθησης του ΠΕΠ, προκειμένου να διασφαλίζεται ο συντονισμός μεταξύ τους. 
Στις συνεδριάσεις της ΠΕΑΣ μπορούν να συμμετέχουν χωρίς δικαίωμα ψήφου οι σύμβουλοι ανάπτυξης των ΠΕΔ και εμπειρογνώμονες. Επίσης, μπορεί να συμμετέχουν ως παρατηρητές εκπρόσωποι των Δήμων της περιφέρειας. 

 

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΕΑΣ 

Η Περιφερειακή Επιτροπή Αναπτυξιακού Σχεδιασμού (ΠΕΑΣ) ΕΣΠΑ θεσπίζει τον Κανονισμό Λειτουργίας της, με βάση σχετικό πρότυπο κανονισμό που εκπονεί η ΚΕΔΕ. Η ΠΕΑΣ συνεδριάζει έγκυρα εάν έχουν οριστεί τουλάχιστον τα τρία από τα πέντε μέλη της και λαμβάνει αποφάσεις με τη θετική ψήφο τουλάχιστον δύο μελών της. 
Τα μέλη της ΠΕΑΣ δεν αμείβονται. 
Η Περιφερειακή Ένωση Δήμων παρέχει διοικητική, επιστημονική και τεχνική υποστήριξη στην ΠΕΑΣ. 
Ο Πρόεδρος της ΠΕΑΣ συμμετέχει σε διαπεριφερειακή επιτροπή συντονισμού που συγκροτείται με απόφαση του Δ.Σ. της ΚΕΔΕ. 
 

ΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΟΥΝ 

Ο Κανονισμός Λειτουργίας των ΠΕΑΣ ή σχετική Εγκύκλιος του Υπουργείου Οικονομίας, Υποδομών, Τουρισμού και Ναυτιλίας, θα πρέπει να αντιμετωπίσει τα ακόλουθα ζητήματα, που αφορούν τη δραστηριότητα των ΠΕΑΣ. 
 
  • Τη σύνθεση, το ρόλο και τη λειτουργία της διαπεριφερειακής επιτροπής συντονισμού. 
  • Τα σχετικά με τη συνεργασία της ΠΕΑΣ με την ΠΕΔ, με τους εκπροσώπους της ΚΕΔΕ και της ΠΕΔ στην Επιτροπή Παρακολούθησης, με τον Περιφερειάρχη, με τη Διαχειριστική Αρχή του ΠΕΠ και με τις Υπηρεσίες της Περιφέρειας. 
  • Τη διαδικασία επίλυσης τυχόν διάστασης απόψεων μεταξύ της ΠΕΑΣ, των εκπροσώπων της ΚΕΔΕ και της ΠΕΔ στην Επιτροπή Παρακολούθησης, του Περιφερειάρχη και της Διαχειριστικής Αρχής του ΠΕΠ. 

Ιδιαίτερα αναγκαίο είναι να σχεδιαστεί και να χρηματοδοτηθεί από την τεχνική βοήθεια ένα Πρόγραμμα Υποστήριξης των Δήμων, για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των Δήμων και την επιβεβαίωση της διαχειριστικής επάρκειάς τους, την ωρίμανση των έργων και των δράσεών τους και την υποστήριξη της υλοποίησης αυτών. 
 
Το Πρόγραμμα αυτό είναι απαραίτητο να περιέχει ένα ειδικό πρόγραμμα υποστήριξης των ΠΕΑΣ (με τη συγκρότηση help desk, κοστολογημένες δράσεις, οδικό χάρτη, φορείς υλοποίησης), που θα τις βοηθήσει να ανταποκριθούν έγκαιρα και αποτελεσματικά στην αποστολή τους. 
 
Εφόσον πετύχουμε να διασφαλιστεί αυτό το κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας των ΠΕΑΣ και το Πρόγραμμα Υποστήριξης των ΠΕΑΣ και γενικότερα της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι Περιφερειακές Επιτροπές Αναπτυξιακού Σχεδιασμού (ΠΕΑΣ) θα συμβάλλουν καθοριστικά στην αναβάθμιση του ρόλου των Δήμων στην εξειδίκευση και την εφαρμογή των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2014–2020. 
 

Από το περιοδικό “ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ” : ΟΙ ΔΉΜΟΙ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΤΟΥ 1835

ΚΑΛΑΜΑΤΑ 1880

ΚΑΛΑΜΑΤΑ 1880

1 ΣΤΑΘΜΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ 1

Από το περιοδικό ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ:

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΟΙ ΔΗΜΟΙ ΤΟΥ 1835


Μετά την απελευθέρωση το νεοσύστατο Ελληνικό Κράτος είχε ανάγκη από ένα νέο διοικητικό και οργανωτικό σχήμα που θα επέτρεπε την ιδανικότερη διοικητική και οικονομική ανάπτυξη.


ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ
ΠΗΓΗ: Υπουργείο Εσωτερικών
ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ

1836   60.128
1839   61.881
1840  65.388
1845  75.399
1850  76.294
1855  80.068
1861  93.654
1870  104.545
1879  126.314
1889  150.253
1896  169.713
1907  178.995
1920 176.554
1928 203.488
1940 240.987
1951 227.871
1961 211.970
1971 173.777
1981 159.818
1991 166.964
Έτσι την περίοδο της αντιβασιλείας πραγματοποιείται η πρώτη προσπάθεια διοικητικής διαίρεσης της Χώρας σε Νομούς, Επαρχίες και Δήμους με το να συνταχθεί σχέδιο νόμου “περί δήμων” στη γερμανική γλώσσα, που αμέσως μεταφράστηκε στην ελληνική, το οποίο απορρίφθηκε γιατί ήταν κατά κοινή ομολογία ξεκομμένο από την ελληνική πραγματικότητα.
Μετά απ’ αυτό η Γραμματεία Εσωτερικών δημιούργησε πενταμελή γνωμοδοτική επιτροπή να μελετήσει σε βάθος το θέμα. Την επιτροπή αποτελούσαν οι:
α.Μαύρος, Νομάρχης Αργολίδας και Κορινθίας,
β. Θεοχάρης, Σύμβουλος Γραμματείας Εσωτερικών,
γ. Σχινάς, Σύμβουλος Γραμματείας Εκκλησιαστικών και Δημόσιας Εκπαίδευσης,
δ. Κένταυρος, Σύμβουλος Γραμματείας Οικονομικών και
ε. Παλαιολόγος, Έφορος του δημοσίου αγροκτήματος της Τυρινθας.
Η επιτροπή αυτή σε 107 ημέρες (15/6 έως 2/ 10/1833) συνέταξε και κατάθεσε σχέδιο νόμου, προσαρμοσμένο αυτή τη φορά, όσο βέβαια ήταν δυνατόν, στην ελληνική πραγματικότητα.
Έγινε μάλιστα προσπάθεια στις διοικητικές αυτές διαιρέσεις να δοθούν ελληνικά ονόματα. Έτσι π.χ. ο Δήμος Βουφράσου πήρε την ονομασία του από αρχαία τοποθεσία του βουνού Κορυφαίου, ο Δήμος Τρίκκης από το αρχαίο χωριό Τρίκκα, ο δήμος Αλαγονία από την από την αρχαία πόλη Ανδανία, ο δήμος Αιπείας από την αρχαία πόλη Αιπεία κ.λπ.
Στις 27-12-1833 υπογράφτηκε το Β.Δ. “Περί του σχηματισμού και της διαιρέσεως των δήμων” που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 3/10-1-1834 και αποτελείτο από 124 άρθρα. Με το διάταγμα αυτό εξασφαλίζονταν οι προϋποθέσεις για διαίρεση της επικρατείας σε δήμους δίνοντας στους νεοϊδρυθέντες δήμους διπλό χαρακτήρα:
α. Ο δήμος αποτελούσε νομικό πρόσωπο με αυτοδιοίκηση των δικών του υποθέσεων και
6. Ο δήμος αποτελούσε εδαφική και διοικητική περιφέρεια του Κράτους.
Αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στα βασικά του άρθρα:
Το άρθρο 2 πρόβλεπε μεταξύ των άλλων ότι: “Τα όρια των δήμων και περιοχών θέλουν τεθή λαμβανομένης επιμελώς υπ’ όψιν της φυσικής τοποθεσίας…” Το άρθρο 4 όριζε τις προϋποθέσεις των οικισμών που θα σχημάτιζαν δήμο: “παν χωρίον, έχον τουλάχιστον 300 κατοίκους δύναται να σχηματίση ίδιον δή- μον, με ιδίαν δημοτικήν αρχήν… μικρότερα χωρία, σποράδην κείμεναι οικίαι, μύλοι και άλλα οικοδομαί πρέπει να ενωθούν εις δήμους ή μετ’ αλλήλων ή με πλησίον τι κείμενον μεγαλύτερον χωρίον, να προσηλωθούν προς το παρόν εις τον πλησιέστερον δήμο. Κατά τούτο δε θέλουν ληφθή μετ’ επιστασίας υπ’ όψιν αι υπάρχουσαι σχέσεις και και συγκοινωνίαι…”
Το άρθρο 7 ξεχώριζε τους Δήμους με βάση τον πληθυσμό τους σε τρεις κατηγορίες:
α. Δήμος Α’ τάξης: Ήταν ο Δήμος που είχε πληθυσμό τουλάχιστον 10.000 κατοίκους.
β. Δήμος Β’ τάξης: Ήταν ο Δήμος που είχε τουλάχιστον 2.000 κατοίκους,
γ. Δήμος Γ’ τάξης: Ήταν ο Δήμος που είχε λιγότερους από 2.000 κατοίκους.
Συνολικά σ’ όλο το Ελληνικό Κράτος ιδρύθηκαν το 1836, 455 Δήμοι. Μ’ αυτόν τον τρόπο η αντιβασιλεία οργάνωσε την πολιτική διοίκηση του Κράτους διαιρώντας την επικράτεια σε Νομαρχίες με Νομαρχιακά Συμβούλια και σε Δήμους με Δημοτικά Συμβούλια και δημάρχους διορισμένους από το βασιλιά μεταξύ των τριών εκλεγμένων υποψηφίων. Την εποχή αυτή μόνο τα Νομαρχιακά και Επαρχιακά Συμβούλια εκλέγονταν από το λαό. Την ίδια τακτική ακολούθησε και ο Όθωνας όταν ενηλικιώθηκε.
Το 1835 δημιουργήθηκαν στα σημερινά όρια της Μεσσηνίας 54 δήμοι οι οποίοι είχαν διάρκεια ζωής μόνο πέντε χρόνια αφού, το 1840 συγχωνεύθηκαν σε 29 για λειτουργικούς λόγους.
Όλοι αυτοί οι Δήμοι διασπάστηκαν στις σημερινές κοινότητες το 1912 με το νόμο ΔΝΖ’ 1912 “Περί συστάσεως Δήμων και Κοινοτήτων”.