Αρχείο ετικέτας Πλατεία

Παρέμβαση για τα αρχαία στην Πλατεία της Υπαπαντής από τον αρχιτέκτονα Γιώργο Αλμπάνη

Πηγή: εφημερίδα Θάρρος Πρώτη Δημοσίευση: 06/12/2018 17:30 -Τελευταία Ενημέρωση: 06/12/2018 17:30

Το θέμα των αρχαίων που είχαν ανασκαφεί περίπου τη δεκαετία του 1950 και τα οποία είχαν καταγραφεί, φωτογραφηθεί και εν συνεχεία επιχωθεί – προ της προηγούμενης «ανάπλασης» και όχι εξαιτίας της – ήταν γνωστό και προκάλεσε προβληματισμό κατά την εκπόνηση των μελετών που αφορούσαν στο Ιστορικό Κέντρο, στις οποίες εντάσσεται – ως τελευταίο έργο – και η μελέτη για την Πλατεία Υπαπαντής.
Αποτέλεσμα αυτών των προβληματισμών ήταν στην επικαιροποιημένη προμελέτη της Πλατείας, η οποία υπεβλήθη το 2010 από τη «ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕ – Γ. ΑΛΜΠΑΝΗΣ – Ν. ΦΙΝΤΙΚΑΚΗΣ», να υπάρχει πρόβλεψη ειδικής κατασκευής από άθραυστο γυαλί, που θα σκεπάζει το χώρο τον αρχαίων, ενώ θα προβλέπει και κατάλληλο φωτισμό για τη νυχτερινή ανάδειξή τους. Από απόψεως Η/Μ εγκαταστάσεων προβλέπεται ειδικός κλιματισμός για τη συντήρησή τους.
Επιπροσθέτως, στην Τεχνική Έκθεση της πρότασης υπήρχε ειδική μνεία με παλαιότερες φωτογραφίες των αρχαίων –από το σύντομο διάστημα που η ανασκαφή ήταν ανοιχτή – και με επισήμανση στο κείμενο ότι τη μελέτη «[…]ενδιαφέρει απολύτως η ανάδειξη της από αρχαιοτάτων χρόνων ιστορικής συνέχειας της πόλης[…]».
Η επικαιροποιημένη προμελέτη, με τη σύμφωνη γνώμη της Δημοτικής Αρχής και της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου, υπεβλήθη το Σεπτέμβριο του 2010 προς έγκριση στο ΚΑΣ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο).
Εδώ είναι σκόπιμο να αναφερθεί και κάτι- δυστυχώς- σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα. Όλοι οι δήμαρχοι από το 1998 που άρχισε η μελέτη και η σταδιακή υλοποίησή της, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, αγκάλιασαν το έργο, το οποίο ήταν ένα από τα οράματα του τότε δημάρχου Χ. Μαλαπάνη με τη συμπαράσταση του τότε δημοτικού συμβούλου κ. Γ. Κουτσούλη, ο οποίος επισήμανε την παλαιότερη ανασκαφή και προμήθευσε από το προσωπικό του αρχείο τις σχετικές φωτογραφίες.
Στη συνέχεια και ο κ. Π. Κουμάντος και ο κ. Γ. Κουτσούλης, ως δήμαρχοι, προχώρησαν στην ολοκλήρωση και υλοποίηση επιμέρους τμημάτων του Ιστορικού Κέντρου.
Τέλος, ο νυν δήμαρχος, κ. Π. Νίκας, συνέχισε τα επιμέρους έργα και φρόντισε για την αποπεράτωση του όλου έργου με την ένταξη και του τελευταίου τμήματος – της Πλατείας Υπαπαντής – σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα, ώστε να ολοκληρωθεί το αρχικό όραμα της ανάπλασης του συνόλου του Ιστορικού Κέντρου.
Σε όλα τα παραπάνω σημαντικότατη συμμετοχή, λόγω αρμοδιότητας, είχε και η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου.
Το Μάρτιο του 2011 η προμελέτη ενεκρίθη από το ΚΑΣ, ως είχε, με τη μόνη παρατήρηση: την εξαίρεση της ειδικής κατασκευής στη ΝΑ γωνία της Πλατείας Υπαπαντής με το ακόλουθο αιτιολογικό: «[…] εκτός από τη διαμόρφωση, που προβλέπει την αποκάλυψη αρχαιολογικών καταλοίπων παλαιάς ανασκαφής και την κάλυψή τους με γυάλινο στέγαστρο, διότι η διατήρηση των καταλοίπων αυτών σε κατάχωση είναι προτιμότερη για την αποτελεσματική προστασία τους».
Η ανωτέρω απόφαση δεν πρέπει να ξενίζει, αφού αποτελεί συνήθη τακτική σε όλες τις Μεσογειακές και Μεσοποτάμιες χώρες, οι οποίες λόγω του πλήθους των αρχαιολογικών χώρων και του αντιστοίχου ιστορικού βάθους τους δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε όλες τις ανασκαπτικές εργασίες.
Ίσως ενδιαφέρει και η πληροφόρηση ότι οι μελετητές της Πλατείας Υπαπαντής έχουν δηλώσει ότι διατίθενται για τη συνέχιση της μελέτης, όποτε αυτό αποφασισθεί, ώστε να υπάρχει έτοιμη πλήρης μελέτη για την κάλυψη των ευρημάτων, εφόσον αποκαλυφθούν, λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι τα συγκεκριμένου είδους έργα αποτελούν σημαντική αρχιτεκτονική πρόκληση.

Του Γιώργου Αλμπάνη
Αρχιτέκτονος

κοινοποίησε το:

συζήτηση για την πλατεία 23ης Μαρτίου

09/07/2018 10:12 πμ.

Δημόσια συζήτηση για την αναδιάταξη – αναδιοργάνωση της πλατείας 23ης Μαρτίου οργανώνει ο Δήμος Καλαμάτας, την Πέμπτη 12 Ιουλίου στις 8.30 το βράδυ, στην αίθουσα “Δημάρχου Χρήστου Μαλαπάνη” στο παλιό Δημαρχείο.

Στη συζήτηση έχουν κληθεί να συμμετέχουν: Το ΤΕΕ (Περιφερειακό Τμήμα Πελοποννήσου και Ν.Ε. Μεσσηνίας), το Νομαρχιακό Τμήμα ΕΕΤΕΜ (Επιστημονική Ενωση Τεχνολογικής Εκπαίδευσης Μηχανικών) Μεσσηνίας, ο Σύνδεσμος Πτυχιούχων Εργοληπτών Δημοσίων Εργων Μεσσηνίας, το Επιμελητήριο, η Ομοσπονδία Επαγγελματικών, Βιοτεχνικών και Εμπορικών Σωματείων, ο Σύλλογος Επαγγελματιών Ιστορικού Κέντρου, η Ενωση Ξενοδόχων Μεσσηνίας, ο Εμπορικός Σύλλογος Καλαμάτας, ο Σύλλογος Ιδιοκτητών Καταστημάτων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος, ο Δικηγορικός Σύλλογος, ο Σύλλογος ΑμεΑ Μεσσηνίας, αντιδήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, η Δημοτική Κοινότητα Καλαμάτας και οι διευθυντές 3 συναρμόδιων Διευθύνσεων του δήμου.

Η συζήτηση θα γίνει πάνω στη μελέτη διαμόρφωσης της πλατείας 23ης Μαρτίου, το κόστος της οποίας κάλυψε η ΤΕΜΕΣ Α.Ε. και τη συνέταξε η “Ανάπλαση Σύμβουλοι Μηχανικοί Α.Ε.”.

Η μελέτη αυτή προβλέπει:

1) Διατήρηση της αμφίδρομης κυκλοφορίας στις οδούς 23ης Μαρτίου, Υπαπαντής και Σταδίου, με καλύτερη διευθέτηση των κυκλοφοριακών ροών.

2) Διεύρυνση της πλατείας 23ης Μαρτίου στη νότια – νοτιοανατολική κατεύθυνση.

3) Επαναχωροθέτηση των προτομών των ηρώων της Επανάστασης του 1821. 4) Περιορισμό του χώρου για στάθμευση αυτοκινήτων και μοτοσυκλετών στην ευρύτερη περιοχή της πλατείας 23ης Μαρτίου, ώστε ο χώρος που εξοικονομείται να αποδοθεί στη δημόσια λειτουργία και κατά προτεραιότητα στους πεζούς.

5) Διαπλάτυνση της νησίδας στην οδό 23ης Μαρτίου και εμπλουτισμό του πρασίνου.

6) Διαπλάτυνση των πεζοδρομίων εκατέρωθεν της οδού 23ης Μαρτίου και ενοποίησή τους με το δάπεδο της στοάς βόρεια και νότια, για την ευχερή κίνηση των πελατών των καταστημάτων και, εν γένει, των πεζών.

7) Εξασφάλιση εσοχών για στάση – στάθμευση οχημάτων ΑμεΑ, καθώς και για εφοδιασμό των επιχειρήσεων.

8) Βελτίωση της απορροής ομβρίων.

9) Βελτίωση των εγκαταστάσεων ηλεκτροφωτισμού.

Οπως αναφέρεται στη μελέτη, στο πλαίσιο αναβάθμισης των υποδομών της πόλης και της ανάπλασης του Ιστορικού Κέντρου Καλαμάτας, η ανάπλαση της ιστορικής πλατείας 23ης Μαρτίου και του περί αυτής χώρου στοχεύει: «Στην επίτευξη της περιβαλλοντικής αναβάθμισης της περιοχής. Στην αύξηση των περιοχών κίνησης των ευάλωτων χρηστών. Στην αποσυμφόρηση του οδικού δικτύου περιφερειακά της πλατείας. Στην αισθητική αναβάθμιση για τόνωση εμπορικού και ψυχαγωγικού χαρακτήρα της περιοχής. Στη βελτίωση της άνεσης της κυκλοφορίας των πεζών».

Η πρόταση αυτή φέρεται να αποτελεί σύνθεση προτάσεων και ιδεών που προέκυψαν από τον πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό, τον οποίο προκήρυξε ο Δήμος Καλαμάτας για την αναδιάταξη του χώρου της πλατείας 23ης Μαρτίου. Είναι δε προσαρμοσμένη στις σημερινές δυνατότητες και συνθήκες, λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι οι συγκεκριμένοι δρόμοι που συμβάλλουν στην πλατεία είναι αναγκαίο -υπό τις παρούσες συνθήκες- να εξακολουθήσουν να εξυπηρετούν την κυκλοφορία στον άξονα Ανατολής – Δύσης της πόλης.

κοινοποίησε το:

Πλατεία Υπαπαντής


Πλατεία Υπαπαντής

Η περιοχή γύρω από τη σημερινή πλατεία Υπαπαντής  στα νότια του κάστρου στην Καλαμάτα, ήταν η πρώτη εκτός κάστρου περιοχή που κατοικήθηκε στην πόλη. Στο σημείο είχαν αποκαλυφθεί παλαιότερα και θεμέλια μεγάλου κτηρίου της αρχαιότητας.

Στην πλατεία Υπαπαντής  δεσπόζει ο μεγαλοπρεπής Μητροπολιτικός ναός της Υπαπαντής του Σωτήρος, με τα διπλά κωδωνοστάσια και τους ασημένιους τρούλους. Νοτιοανατολικά του σημερινού ναού, στον προαύλιο χώρο, βρίσκεται υψωμένος, μέσα σε κιγκλίδωμα στην πλατεία Υπαπαντής, ένας πέτρινος σταυρός, που θυμίζει ότι στο σημείο αυτό υπήρχε πιθανότατα ο ναός της Υπαπαντής που καταστράφηκε 1770 στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε από τους κατακτητές ως στάβλος. Εκεί βρέθηκε, ύστερα από όνειρο που, κατά την παράδοση, είδε ο προύχοντας της Καλαμάτας Π. Τζάνες, μισοκαμμένη η ιερή εικόνα της Παναγίας.

Στη βορειοδυτική πλευρά της πλατείας Υπαπαντής έχουν τοποθετηθεί προτομές αποβιωσάντων Μητροπολιτών Μεσσηνίας, έργα σπουδαίων γλυπτών.

Βόρεια του ναού και της πλατεία Υπαπαντής βρίσκεται το Δημοτικό Ωδείο Καλαμάτας, που στεγάζεται σε ένα παραδοσιακό κτίριο του 19ου αιώνα. Ακριβώς απέναντι από τον ναό βρίσκεται και το Στρατιωτικό Μουσείο Καλαμάτας, με αξιόλογα εκθέματα από το 1821 και μετά, ενώ πολύ κοντά, στην οδό Αγίου Ιωάννου μπορείτε να επισκεφθείτε το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Καλαμάτας.

κοινοποίησε το:

Μπιτσάνης Ηλίας Ο ενταφιασμός του υπόγειου πάρκινγκ

Τον ενταφιασμό του υπόγειου πάρκινγκ στο χώρο μπροστά από το Διοικητήριο ανακοίνωσε και επισήμως αλλά… διακριτικά ο δήμαρχος Καλαμάτας Παν. Νίκας, κατά την πρόσφατη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου για τον προϋπολογισμό.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο κ. Νίκας δήλωσε ότι «κατά πάσα πιθανότητα δε θα γίνει το υπόγειο πάρκινγκ», προσθέτοντας ότι «θα γίνει καλύτερη διαχείριση μπροστά από το Διοικητήριο».

Πρόκειται για μια εξέλιξη η οποία ήταν ασφαλώς αναμενόμενη, καθώς ο χρόνος περνούσε χωρίς να… κουνιέται φύλλο και οι οικονομικές συνθήκες άλλαξαν δραματικά. Η προσδοκία της εταιρείας να “προπωλήσει” ουσιαστικά μεγάλο αριθμό θέσεων σε τιμές… διαμερισμάτων, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η κατασκευή, πήγε περίπατο. Και ως γνωστόν χωρίς εξασφαλισμένο κέρδος οι κατασκευαστικές… την κάνουν με ελαφρά πηδηματάκια – για να αποδειχθεί πως όταν συζητούν για επιχειρηματικό ρίσκο απλώς παραμυθιάζουν τον κόσμο, απαιτώντας πλήρη κάλυψη από τον δημόσιο κορβανά. Η ιστορία με τους αυτοκινητοδρόμους είναι και η καλύτερη απόδειξη γι’ αυτές τις πρακτικές.

Παρά το αναμενόμενο της υπόθεσης όμως, ο δήμαρχος όφειλε να δώσει εξηγήσεις για το τι έχει συμβεί όλο αυτό τον καιρό, και από τις χαρές για την… ανάπλαση του πεζοδρομίου που θα αναλάμβανε η κατασκευάστρια εταιρεία, καταλήξαμε στο σεμνό μνημόσυνο μιας ιστορίας που ταλαιπώρησε την πόλη. Πλην όμως, η «διπλωματία πίσω από τις κουρτίνες» στην οποία επιδίδονται πλείστοι όσοι τοπικοί παράγοντες -όχι μόνο της Καλαμάτας- έπαιξε και εδώ το ρόλο της. Αλλωστε η μητσοτάκειος ρήσις για το ποιος θα θυμάται τι έγινε μετά από 10 χρόνια, αποτελεί οδηγό των πολιτευόμενων.

Το παραμύθι λοιπόν ημιεπισήμως παίρνει τέλος, και οι δημοτικοί παράγοντες έχουν φροντίσει να “κάψουν” τις πραγματικές λύσεις στο πρόβλημα. Εδώ και 15 τουλάχιστον χρόνια είχε υποστηριχθεί από πολλές πλευρές η υπόθεση του υπόγειου πάρκινγκ στην κεντρική πλατεία – λύση η οποία, όμως, ουδέποτε εξετάστηκε ως σενάριο από τις αλλεπάλληλες κυκλοφοριακές μελέτες. Εκείνοι που ανέλαβαν τη σύνταξή τους κινήθηκαν με βάση τις υποδείξεις των εργοδοτών τους δημάρχων και δεν δέχθηκαν να εξεταστεί καν αυτή η λύση, γιατί θα έπρεπε τότε να τεκμηριώσουν τους λόγους για τους οποίους την απορρίπτουν.

Η σημερινή δημοτική αρχή ήταν ανάμεσα στους αποδέκτες αυτών των προτάσεων, αλλά έσπευσε να παραπέμψει την υπόθεση στο μέλλον, προτάσσοντας μάλιστα την… ταφή της με κινέζικα πλακάκια. Γιατί μόνον ένας “τρελός” μπορεί να ξηλώσει τα επόμενα χρόνια την… αλμυρή ανάπλαση της πλατείας για να κατασκευάσει υπόγειο πάρκινγκ. Αποδεικνύεται δηλαδή και πάλι ότι στις δημοτικές επιλογές δεν υπάρχει ιεράρχηση αναγκών, αλλά αυτές στοιχίζονται πίσω από τα έργα βιτρίνας και κάθε είδους σκοπιμότητες που πρυτανεύουν στις επεμβάσεις.

Το δημόσιο συμφέρον ιδιωτικοποιείται συστηματικά και παντοιοτρόπως, υποτάσσεται στις επιδιώξεις δημοτικών παραγόντων και στις επιθυμίες ομάδων πίεσης οι οποίες έχουν… τον τρόπο τους να ρυθμίζουν ακόμη και το κυκλοφοριακό.

Συνέπεια αυτής της λογικής, η πλακόστρωση αντί για το πάρκινγκ και η συγκέντρωση όλης της κυκλοφορίας στο κέντρο της πόλης, με τη βοήθεια του περιφερειακού αυτοκινητόδρομου και του παραλογισμού δημοτικών παραγόντων που κάνουν… χωρίστρα για την επόμενη ημέρα μαζεύοντας ψήφους.

Ηλίας Μπιτσάνης

Πηγή: Ο ενταφιασμός του υπόγειου πάρκινγκ

κοινοποίησε το:

Μπιτσάνη Ηλία: Η κεντρική πλατεία της Καλαμάτας έχει τη δική της ιστορία

  • Σάββατο, 21 Ιουλίου 2012
mpitsanhs
 Η κεντρική πλατεία έχει τη δική της ιστορία

Τη δική της ιστορία έχει η κεντρική πλατεία της Καλαμάτας η οποία ουσιαστικά για τρίτη φορά αλλάζει οργανωμένα. Οι παλιές φωτογραφίες απεικονίζουν κυρίως την όψη που είχε τη δεκαετία του ’50 όταν οι πλακοστρώσεις ολοκληρώθηκαν με κηπάρια και ανάλογο εξοπλισμό. Οι νεότερες δείχνουν την πλατεία όπως διαμορφώθηκε κοντά στο ’70. Και οι τελευταίες τις… ανασκαφές για τη νέα ανάπλαση.
Η κεντρική πλατεία της πόλης αποτελεί σημείο αναφοράς για τη νεότερη ιστορία της. Από την άποψη αυτή θα ήταν χρήσιμο για τους πολίτες να γνωρίζουν όσα στοιχεία συνδέονται με αυτήν από τα τέλη του 19ου αιώνα που άρχισε να διαμορφώνεται μέχρι την εποχή που πήρε την οριστική μορφή της. Πολύτιμα στοιχεία – τα οποία θα παρουσιάσουμε στη συνέχεια – περιλαμβάνονται στο βιβλίο που έγραψαν η Αν. Μηλίτση και η Χρ. Θεοφιλοπούλου – Στεφανούρη για τις πλατείες της πόλης και την πορεία τους στο χρόνο.

Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ

Το όνομα της πλατείας έχει αλλάξει πολλές φορές. Αρχικά χρησιμοποιήθηκαν τοπόσημα αλλά όπως μπορεί να διαπιστώσει κάποιος διαβάζοντας το βιβλίο που προαναφέρθηκε, τα ονόματα της πλατείας παρακολουθούν την πολιτική κατάσταση και ταυτίζονται πάντα με εκείνους που έχουν το πάνω χέρι ή στην κεντρική πολιτική σκηνή ή στα τοπικά δρώμενα.
Το όνομα της πλατείας διαδοχικά εξελίχθηκε ως εξής:

– Πλατεία Τζανή: Γνωστή με αυτό το όνομα από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι το 1940, σε ανάμνηση του καϊμακλή καφέ που παρασκεύαζε στο καφενείο του ένας συμπαθής επαγγελματίας ονόματι Τζανής Καραμπίνης. Η θέση αυτού του καφενείου τοποθετείται στα δυτικά της οδού Αριστομένους, απέναντι από τη Στοά Βαρβουτσή.
– Πλατεία Καπνοκοπτηρίου: Γνωστή με αυτό το όνομα, επειδή εδώ στεγάστηκε για κάποιο διάστημα το δημόσιο καπνεργοστάσιο της πόλης.
– Πλατεία Κωνσταντίνου Διαδόχου: Πήρε αυτό το όνομα το 1912, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ως ένδειξη τιμής προς το διάδοχο Κωνσταντίνο «διά τας περιφανείς νίκας του».
– Πλατεία Βενιζέλου, κατά την περίοδο 1926 έως το 1935. Η ονομασία αυτή καταργήθηκε το 1935 επειδή έφερε, σύμφωνα με τα Πρακτικά του δήμου, το όνομα «ενός κακούργου και παράφρονος πολιτικού».
– Πλατεία Βασιλέως Κωνσταντίνου, το 1935, με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου.
– Πλατεία Βασιλέως Γεωργίου Β’, το 1938, με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου.
– Πλατεία Λαϊκής Σχολής: Ετσι αναφέρεται ο χώρος μπροστά από το Πνευματικό Κέντρο σε καρτ ποστάλ της εποχής.
– Πλατεία Τριανόν: Με την ονομασία αυτή ήταν γνωστός ο χώρος μπροστά από το καφενείο και τον κινηματογράφο «Τριανόν» (δεκαετία 1920 και εξής).
– Πλατεία Ηρώων: Ετσι αναφέρεται στα Πρακτικά του δήμου την περίοδο 1942-1944.
– Πλατεία ΕΛΑΣ: Η αναφορά αυτή επισημαίνεται στα Πρακτικά του δήμου κατά το 1944.
– Πλατεία Εθνικής Αντίστασης: Μετονομάστηκε το 1982, με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου.
– Πλατεία Βασιλέως Γεωργίου Β’: Μετονομάστηκε εκ νέου το 1992, με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου.

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ

Η σημερινή κεντρική πλατεία της Καλαμάτας το 19ο αιώνα δεν υφίστατο καν ως πλατεία. Η εικόνα που παρουσίαζε μετά την απελευθέρωση ήταν ένας «απέραντος καλαμών (καλαμιώνας) και ελαιοπερίβολα, όπου γινόταν και κυνήγι διαφόρων πτηνών». Εκεί, μάλιστα, ήταν η κοίτη του Νέδοντα. Μετά το 1871 (διάνοιξη οδού Αριστομένους), και κυρίως μετά το 1882, οπότε έγινε η μεταβολή της κοίτης του ποταμού και διάνοιξη νέας δυτικότερα, η «παλαιά» κοίτη εγκαταλείφθηκε και κάποιοι παρόχθιοι ιδιοκτήτες άρχισαν να διεκδικούν ιδιοκτησίες πάνω σ’ αυτή. Η επιχωμάτωσή της έγινε από το δήμο το 1904. Το Σχέδιο Πόλης του 1905, σε αντίθεση προς το Σχέδιο του 1867, προέβλεπε τη χάραξη πλατείας σε εκείνο το σημείο.
Αρχικά διαμορφώθηκε το βορειότερο τμήμα της, δηλαδή ο χώρος όπου λειτουργούσε ήδη από το 1880 το φημισμένο καφενείο του Τζανή Καραμπίνη. Το 1912 το βόρειο αυτό τμήμα της πλατείας χαρακτηρίζεται στα Πρακτικά του δήμου ως «νέα» πλατεία, αφού «παλιές» θεωρούνταν οι πλατείες: Ανω, Κάτω και Φραγκόλιμνα. Στη «νέα» πλατεία άρχισε δειλά – δειλά να μετατοπίζεται το κέντρο της πόλης. Ενδεικτική είναι η διεξαγωγή εδώ των εθνικών επετείων, σε ανάμνηση των νικηφόρων Βαλκανικών πολέμων.
Ομως η κεντρική πλατεία εξακολουθούσε ακόμη και το 1915 να είναι μερικά «απερίφρακτα γήπεδα», τα οποία μετά την άνοιξη μεταβάλλονταν σε «Σαχάρα, εξ ης εκπέμπονταν νέφη σκόνης».
Μόλις το 1926, επί δημαρχίας Βασίλη Κροντήρη, το Δημοτικό Συμβούλιο άρχισε να συζητεί σοβαρά το ενδεχόμενο απαλλοτρίωσης των οικοπέδων που καταλάμβαναν το χώρο της σημερινής πλατείας προκειμένου να διανοιγεί το ταχύτερο δυνατόν η Πλατεία Βενιζέλου, όπως ονομαζόταν τότε, μιας και αποτελούσε τον κυριότερο πνεύμονα της πόλης και ήταν ζωτικότατης σημασίας.
Τα όρια της πλατείας προσδιορίστηκαν μέχρι την Παραλία, όμως ο ενιαίος αυτός χώρος προβλεπόταν να χωριστεί σε τέσσερις  συνεχόμενες ζώνες. Το βόρειο τμήμα, δηλαδή η Πλατεία Τζανή, θα έφθανε μέχρι το ύψος περίπου του «Τριανόν» (εκεί που σήμερα υπάρχουν τα αγάλματα των αγωνιστών του 1821). Στο συγκεκριμένο σημείο διασταυρωνόταν η οδός Σιδηροδρομικού Σταθμού με την οδό Αριστομένους (μέχρι το 1970). Το πρώτο αυτό τμήμα αποφασίστηκε να διατηρηθεί, αφού προηγουμένως αποζημιώνονταν οι δικαιούχοι ιδιοκτήτες. Το δεύτερο τμήμα, το οποίο θα έφθανε μέχρι το ύψος της σημερινής οδού Ιατροπούλου, ανήκε στο δήμο, επομένως δεν ετίθετο θέμα αποζημιώσεων. Το τρίτο τμήμα θα εκτεινόταν περίπου μέχρι τη σημερινή οδό Βασ. Ολγας, ενώ το τέταρτο θα εκτεινόταν νοτιότερα μέχρι την Παραλία. Εκτοτε, και για μια δεκαετία, έγιναν απαλλοτριώσεις οικοπέδων όπου χρειαζόταν, δόθηκαν αποζημιώσεις στους δικαιούχους τους και σημειώθηκαν κάποιες τροποποιήσεις στο Σχέδιο Πόλης, ιδιαίτερα στο σημείο που αφορούσε το τρίτο τμήμα της πλατείας.
Το 1937 άρχισαν οι εργασίες εξωραϊσμού της Πλατείας Τζανή, δηλαδή του βορειότερου τμήματος της κεντρικής πλατείας. Ακολούθησαν οι εργασίες διαρρύθμισης και ανακαίνισης του υπόλοιπου τμήματός της, συγκεκριμένα από το τότε ξενοδοχείο «Ακταίον» μέχρι την οικία του στρατηγού Παναγόπουλου, δηλαδή από το ύψος του σημερινού ζαχαροπλαστείου “Αθανασίου” μέχρι τη σημερινή οδό Φραντζή. Τοποθετήθηκαν φανοστάτες με χυτοσιδηρά κάνιστρα ανθώνων, φωτεινά τόξα κ.ά.

Η ΚΙΝΗΣΗ

Σπέρματα κοινωνικής ζωής συναντάμε στην απόκεντρη, για τα δεδομένα εκείνης της εποχής, θέση της σημερινής κεντρικής   πλατείας μετά το 1880, οπότε έγινε η εκτροπή της κοίτης του Νέδοντα και η διάνοιξη νέας κοίτης δυτικότερα, δηλαδή παρεμβάσεις που κατέστησαν την περιοχή πιο φιλική. Τότε εμφανίζεται το καφενείο του Τζανή Καραμπίνη, το οποίο εξελίχθηκε σε δημοφιλές στέκι των Καλαματιανών.
Αργότερα, δεκαετία του 1890 – αρχές 1900, με την όλο και νοτιότερα οικιστική επέκταση της πόλης (αρχοντικά Κατσαούνη, Γ. Κουτσομητόπουλου, Στρούμπου κ.ά. επί της οδού Αριστομένους) σημειώνεται μεγαλύτερη ανάπτυξη στον ευρύτερο χώρο της πλατείας. Εδώ στεγάζεται το καπνοκοπτήριο της πόλης. Επίσης, το καφενείο του Τζανή δεν αποτελεί πια αποκλειστικό σημείο αναφοράς των Καλαματιανών. Προστίθεται η ισόγεια αίθουσα της νεόδμητης οικίας του Π. Κατσαούνη, όπου φιλοξενούνται πλήθος από θεατρικές παραστάσεις και διεξάγονται οι ενιαύσιες μαθητικές εξετάσεις της Σχολής Απόρων Παίδων και διαφόρων ιδιωτικών σχολείων της πόλης. Στο ίδιο κτήριο, λίγο αργότερα, θα στεγαστεί η Τράπεζα Αθηνών. Το 1910 θα κατασκευαστεί το πνευματικό κέντρο της εποχής, η περίφημη Λαϊκή Σχολή. Παράλληλα, διάφορες υπηρεσίες, συγκεκριμένα το Ταχυδρομείο και το Τηλεγραφείο, θα μεταφερθούν και θα στεγαστούν σε κτήρια της περιοχής.
Μετά το 1920 εμφανίζονται και οι πρώτες κινηματογραφικές αίθουσες: ο «Αμερικανικός» (δεκαετία 1920), το «Τριανόν» και ο «Εσπερος» (δεκαετία 1930). Την ίδια περίοδο στην πλατεία προστίθενται κι άλλα καφενεία και ζαχαροπλαστεία, με γνωστότερο το «Τριανόν», καθώς και ξενοδοχεία, όπως το «Ακταίον», στη θέση του μετέπειτα ζαχαροπλαστείου «Γαλαξίας» κ.ά.
Τελικά, η σημερινή κεντρική πλατεία της Καλαμάτας απέκτησε πρωτεύοντα ρόλο, σε σχέση με τις ήδη υπάρχουσες, μετά το 1938, οπότε ολοκληρώθηκαν οι διαδικασίες διαμόρφωσής της. Εκτοτε γύρω από την πλατεία και σε μικρή απόσταση απ’ αυτήν μεταφέρθηκαν και στεγάστηκαν τα δικαστήρια (το 1939), η Τράπεζα της Ελλάδος γύρω στα 1930, ενώ παράλληλα οι Καλαματιανοί άρχισαν να διεξαγάγουν εδώ πολλές από τις εκδηλώσεις τους, όπως περιπάτους, λογής – λογής συγκεντρώσεις, καταθέσεις στεφάνων, πανηγυρικούς, σαϊτοπόλεμο κ.ά.

κοινοποίησε το:

Πλατεία και πεζοδρόμηση

Πλατεία και πεζοδρόμηση.

Γράφτηκε από τον  Ηλίας Μπιτσάνης


Το εργοτάξιο εγκαταστάθηκε και ξεκίνησε το ξήλωμα της κεντρικής πλατείας στην Καλαμάτα. Το έργο με τη μορφή που θα “αποκαλυφθεί” όταν φύγουν οριστικά οι τσίγκοι, έχει μελετηθεί πριν από πολλά χρόνια και ως τέτοιο υιοθετήθηκε από δημοτικές αρχές που προηγήθηκαν της σημερινής. Στο διάστημα αυτό ασκήθηκε από τη στήλη αυτή αρκετές φορές κριτική για τον τρόπο που σχεδιάστηκε η ανάπλαση. Πριν από 5 χρόνια σημειώναμε μεταξύ άλλων και τα εξής: “Η κεντρική πλατεία της πόλης χρειάζεται ανάσες, πολλές ανάσες. Χρειάζεται πράσινο για δροσιά και εξουδετέρωση ρύπων που πυκνώνουν όλο και περισσότερο. Κάθε άλλη λύση καθιστά την πλατεία εχθρική για τους πολίτες και φιλική για στοιχεία… αναπλήρωσης του πρασίνου. Και η έλλειψη πρασίνου αναπληρώνεται με πλαστικό… ίσκιο, κάτι το οποίο είναι περισσότερο από οφθαλμοφανές”.
Το “εις ώτα μη ακουόντων” δεν αποτελεί… πρωτοτυπία ως εκτίμηση για τον τρόπο που λειτουργούν οι εξουσίες και εδώ είχε πλήρη εφαρμογή. Βεβαίως ορισμένοι εκ των υστέρων ανακάλυψαν διάφορους λόγους για τους οποίους δεν έπρεπε να γίνει το έργο και αποφάσισαν να παίξουν τόσο με την οικονομική συγκυρία, όσο και με τις “γειτονιές” επαναφέροντας μια θεώρηση των πραγμάτων της πόλης από τα παλιά. Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει και ένα κρίσιμο ζήτημα: Οι δυνάμεις του Δημοτικού Συμβουλίου από τη στιγμή που μπαίνουν στον πειρασμό των προτάσεων (εντός ή εκτός εισαγωγικών) είναι υποχρεωμένες να τις διατυπώνουν με σαφήνεια και στο πλαίσιο των διαδικασιών της διοίκησης και των περιορισμών που θέτουν τα χρηματοδοτικά εργαλεία. Ως εκ τούτου η αντιπρόταση παραμένει ζητούμενο ως ισχυρός πολιτικός λόγος στο επίπεδο της διεύθυνσης των τοπικών υποθέσεων.
Από εκεί και ύστερα υπάρχει ένα ζήτημα το οποίο έχει επισημανθεί και παραμένει ανοικτό εδώ και πολλά χρόνια. Είναι αυτό της πεζοδρόμησης στο τμήμα της Αριστομένους μέχρι την Φραντζή και η απόφαση θα πρέπει να παρθεί τώρα πριν αρχίσουν τα ράβε-ξήλωνε σε ένα έργο εκατομμυρίων ευρώ. Η εικόνα της πόλης στο τμήμα που ήδη πεζοδρομήθηκε έχει αλλάξει θεαματικά, οι λειτουργίες της έχουν ενισχυθεί και η προσέλκυση κόσμου είναι κάτι παραπάνω από οφθαλμοφανής. Επομένως ως έργο λειτουργεί υπέρ της περιοχής και φυσικά των πολιτών. Η αποτελεσματικότητα της πεζοδρόμησης θα ήταν πολύ μεγαλύτερη εφόσον γινόταν το ίδιο και για το υπόλοιπο τμήμα. Η εμμονή του δήμου είναι ακατανόητη, ειδικά καθώς προχωρεί η κατασκευή του περιφερειακού της Καλαμάτας που θα φέρει μέσω της Αρτέμιδος όλη την κίνηση από τη δυτική πλευρά της πόλης στην καρδιά του κέντρου. Πολύ περισσότερο καθώς προγραμματίζεται η κατασκευή υπόγειου πάρκινγκ στο Διοικητήριο. Το οποίο παρά το ελάχιστο των ελευθέρων θέσεων (πολλές από αυτές θα πουληθούν προκαταβολικά) θα λειτουργεί ως μαγνήτης για τμήματα επισκεπτών και θα πολλαπλασιάσει την κυκλοφοριακή πίεση.
Η διατήρηση της διόδου δεν εξυπηρετεί κανέναν κυκλοφοριακό σκοπό, πέρα από την πρόσβαση για τους “έχοντες” στο μελλοντικό πάρκινγκ. Δεν θέλουμε να πιστέψουμε ότι αυτό γίνεται επίτηδες, όμως η δημοτική αρχή πρέπει να ζυγίσει τα πράγματα ώστε να αλλάξει η εικόνα στο κέντρο της πόλης, να αποθαρρυνθεί η χρήση των αυτοκινήτων και να δοθεί ανάσα σε πεζούς και κατοίκους.
ilias.bitsanis@eleftheriaonline.gr

κοινοποίησε το:

Αγκάθια…. στο δρόμο του υπόγειου πάρκινγκ


Όχι του ΣτΕ στην αλλαγή χρήσης κοινόχρηστου χώρου

Μπορεί τις προηγούμενες ημέρες το Ελεγκτικό Συνέδριο να ενέκρινε την αλλαγή της σύμβασης μεταξύ Δήμου Καλαμάτας και «Παντεχνικής» για την κατασκευή του υπόγειου χώρου στάθμευσης στο ύψος του Διοικητηρίου και ο δήμαρχος Παν. Νίκας να ανακοίνωνε περιχαρής την οσονούπω έναρξη των εργασιών, που θα άλλαζαν προς το καλύτερο, κατά τη γνώμη της Δημοτικής Αρχής, το ύφος και την αισθητική της περιοχής, όμως μέχρι να φτάσουμε σ’ αυτό το σημείο έχουμε αρκετό δρόμο να διανύσουμε.
Κι αυτό, διότι, όπως επισημαίνουν σε πολυσέλιδη έκθεσή τους οι επιθεωρητές δημόσιας διοίκησης για ανάλογο έργο στην Αθήνα, δεν είναι νόμιμη η κατασκευή γκαράζ κάτω από κοινόχρηστο χώρο πράσινου και αναψυχής. 
Με την απόφαση αυτή, λοιπόν, φαίνεται να μπαίνει οριστικά (;) «φρένο» στα σχέδια για υπόγειο χώρο στάθμευσης στην Καλαμάτα.  
Τρία είναι τα θέματα που βάζει στο μικροσκόπιο η συγκεκριμένη έκθεση. Μεταξύ αυτών είναι η αλλαγή χρήσης, που αποτελεί και το επίμαχο σημείο για την περίπτωση του υπόγειου χώρου στάθμευσης της Καλαμάτας. Οι επιθεωρητές υιοθετούν αλλεπάλληλες γνωμοδοτήσεις του Συμβουλίου Επικρατείας (2.242/1994, 258/2001 κ.λπ.) για ασυμβατότητα υπόγειου χώρου στάθμευσης με υπερκείμενο χώρο πρασίνου. 
Υπογραμμίζουν ότι «δεν είναι δυνατή η μεταβολή της χρήσης και η αλλαγή προορισμού της έκτασης» και επικαλούνται τις σχετικές διατάξεις του άρθρου 24 του Συντάγματος. 
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το Ρυθμιστικό Σχέδιο του Δήμου Καλαμάτας, στη συνοπτική έκθεση που συντάχθηκε το 1988 η οδός Αριστομένους, νότια από την οδό Φραντζή, ανήκει στον κοινωνικό εξοπλισμό της πόλης, ο οποίος μάλιστα μπορεί να μετατραπεί τμηματικά και σταδιακά σε πραγματικό πεζόδρομο.
Στο νέο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του διευρυμένου Δήμου Καλαμάτας, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο ΦΕΚ, υπάρχουν κάποιες αλλαγές στη συγκεκριμένη περιοχή, αλλά βασικά της τμήματα παραμένουν χαρακτηρισμένα ως «πεζόδρομος και κοινόχρηστοι χώροι». 
Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι να δημιουργούνται, τουλάχιστον, αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα να εκτελεστεί το έργο, αν δεν ξεκαθαριστούν τα παραπάνω σημεία. 
Εκτός, όμως, από το θέμα της αλλαγής χρήσης, προβλήματα υπάρχουν και με τη δασική νομοθεσία, που δεν επιτρέπει τη δημιουργία γκαράζ κάτω από κοινόχρηστους χώρους πρασίνου που βρίσκονται μέσα στις πόλεις. 
Το νέο «απαγορευτικό» έρχεται με εγκύκλιο του ειδικού γραμματέα Δασών του υπουργείου Περιβάλλοντος. Η εγκύκλιος, με ημερομηνία 8/4/2011, επικαλείται αλλεπάλληλες αποφάσεις του ΣτΕ, σύμφωνα με τις οποίες οι κοινόχρηστοι χώροι «αποτελούν το εντελώς απαραίτητο για την υγεία των ανθρώπων υποκατάστατο του φυσικού περιβάλλοντος εντός του αστικού ιστού». Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι εκτός από τα πάρκα και τα άλση, στο καθεστώς προστασίας περιλαμβάνονται όσοι χώροι «έχουν εν τοις πράγμασι αποκτήσει τοιούτον χαρακτήρα». 

 
Του Αντώνη Πετρόγιαννη
κοινοποίησε το: