Αρχείο ετικέτας Μπιτσάνης

Επί Τάπητος: Η ιστορία των μύθων για την 23η Μαρτίου

Τετάρτη, 23 Μάρτιος 2016  Γράφτηκε από τον 

 

 
Επί Τάπητος: Η ιστορία των μύθων για την 23η Μαρτίου 

 
 

Ημέρα που είναι σήμερα, είπα να ασχοληθούμε ολίγον με την ιστορία. Η αρχή από το ταπεινό σπίτι της φωτογραφίας, το οποίο στη συντριπτική πλειοψηφία των Καλαματιανών δεν λέει τίποτα. Και όμως, σε αυτό το σπιτάκι κατά την τοπική παράδοση συνεδρίασε η Μεσσηνιακή Γερουσία που συγκροτήθηκε αμέσως μετά την κατάληψη της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821.

Μην ψάξετε να το βρείτε γιατί το κατεδάφισαν παρά τις προσπάθειες που έγιναν πριν από 90 περίπου χρόνια για να διασωθεί και να αναδειχθεί. Στη θέση του υπάρχει μια εντοιχισμένη πλάκα στον ομώνυμο δρόμο προς το Κάστρο.

Γιορτή για την Απελευθέρωση της Καλαμάτας δεν γινόταν ουσιαστικά μέχρι και τη δεκαετία του 1930. Και τα 100 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 γιορτάστηκαν σε όλη την Ελλάδα το 1930, καθώς στην πραγματική επέτειο ήταν σε εξέλιξη η Μικρασιατική Εκστρατεία και ακολούθησε η καταστροφή και η δύσκολη περίοδος μετά από αυτή. Ενόψει του γιορτασμού της Εκατονταετηρίδας, στη «Σημαία” (28/2/1929) δημοσιεύτηκε μια επιστολή του Σταύρου Χ. Τσιμπίδη, η οποία είναι πολύ χαρακτηριστική για το θέμα: «Πρωτίστως θα έπρεπε να ελαμβάνετο από τούδε πρόνοια όπως εκδηλωθή εναργέστερον και επισημότερον η συμμετοχή των Καλαματιανών εις τον εορτασμόν της Εκατονταετηρίδος. Προ πάσης άλλης ενεργείας της πόλεως, θα έπρεπε ο Δήμος ν’ απαλλοτροιώση το οίκημα όπου συνήλθεν η Μεσσηνιακή Γερουσία και συνέταξε την γνωστήν ιστορικήν προκήρυξιν προς τινάς αντιπολιτευομένους λαούς, εν τη οποία εδηλούτο ότι οι Ελληνες είναι αποφασισμένοι ή ν’ αποθάνουν ή να επανακτήσουν την ελευθερίαν των. Το μνημειώδες τούτο έγγραφον της Μεσσηνιακής Γερουσίας εδημοσιεύθη εις την «Σάλπιγγα” ήτις εξετυπώθη εκεί που έκειντο άλλοτε αι φυλακαί Ζάρκου. Ολόκληρος ο χώρος εκείνος έπρεπε να εξωραϊσθεί και το οίκημα της Μεσσηνιακής Γερουσίας όπερ αφήκαν οι Καλαματιανοί εις σταύλον, να μεταβληθεί εις Εθνολογικόν Μουσείον. Αύτη πρέπει να είναι η πρώτη χειρονομία του Δήμου σχετικώς με τον εορτασμόν της Εκατονταετηρίδος και εν πάση περιπτώσει θα έπρεπε από τούδε να εσχηματίζετο δημοτική πρωτοβουλία μια μεγάλη επιτροπή ήτις να καθώριζε το πρόγραμμα της συμμετοχής της πόλεως εις την εορτήν”.

Οι εκδηλώσεις της Εκατονταετηρίδας έγιναν τον Οκτώβριο του 1930, όπως και η πρώτη αναπαράσταση. Μόνον που τότε έγινε αναπαράσταση συνεδρίασης της Μεσσηνιακής Γερουσίας, της οποίας γλαφυρή περιγραφή κάνει η «Σημαία” (22-10-1930): «Επιτυχεστάτη υπήρξεν η αναπαράστασις της Μεσσηνιακής Γερουσίας, υπό ομάδος συμπολιτών μας. Όλοι, μα ανεξαιρέτως όλοι, υπεδύθησαν θαυμάσια τους ρόλους των. Ενόμιζε κανείς, ότι ευρίσκεται πράγματι προ του πρώτου αντιπροσωπευτικού σώματος. Τόση ήτο η επιτυχία. Εις την αναπαράστασιν της Γερουσίας έλαβον μέρος οι κ. κ. Θεοφιλόπουλος ως Μαυρομιχάλης όστις υπήρξεν άφθαστος, ο κ. Μπατσικούρας ως Κολοκοτρώνης όστις ομολογουμένως υπήρξε ασύγκριτος, ο κ. Νικητόπουλος, ο κ. Κάτσαρης, ο ιερεύς Κωστόπουλος και άλλοι. Ιδιαιτέραν όμως εντύπωσιν προεκάλεσε η εμφάνισις του κ. Μπατσικούρα ως Κολοκοτρώνη, όστις ανήλθεν επί του φρουρίου καθήμενος επί πώλου όνου. Οι παριστάμενοι μετά την αναπαράστασιν της Μεσσηνιακής Γερουσίας συνεχάρησαν θερμώς τους υποδυθέντας τους διάφορους ρόλους και τα μέλη της επιτροπής επί του εορτασμού της Εκατονταετηρίδος διά την όντως θαυμασίαν έμπνευσίν των”. Η επιλογή για την αναπαράσταση της Μεσσηνιακής Γερουσίας είχε να κάνει με την πεποίθηση των παλιών Καλαματιανών ότι επρόκειτο για τη σημαντικότερη πράξη με την οποία είχαν μπει τα θεμέλια του νέου ελληνικού κράτους. Εκείνη τη χρονιά όμως «χτίστηκε” και ο μύθος των Αγίων Αποστόλων, στους οποίους εντοιχίστηκε πλάκα στη νότια είσοδο η οποία αναφέρει ότι στην εκκλησία αυτή έγινε η δέηση για την απελευθέρωση της πόλης.

Η ιστορία του «μύθου” αποκαλύφθηκε πολλά χρόνια μετά, από το Νίκο Ι. Ζερβή. Ο γνωστός ερευνητής της τοπικής ιστορίας στο Β’ Συνέδριο Μεσσηνιακών Σπουδών το 1982 παρουσίασε τη θέση ότι η δοξολογία τελέστηκε στην εκκλησία του Αγιάννη. Σε αυτή καταγράφει όλες τις μαρτυρίες των αγωνιστών και ιστορικών των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία τοποθετούν το χώρο της δοξολογίας «παρά τω ποταμώ”. Παράλληλα παρουσιάζει δημοσίευμα της εφημερίδας «Μεσσηνία” (1/1/1866) σύμφωνα με το οποίο κατά τα εγκαίνια της (νέας) εκκλησίας τα οποία έγιναν λίγες ημέρες ενωρίτερα, ο δάσκαλος Αδαμάντιος Ιωαννίδης ο οποίος μίλησε σε αυτά λέγοντας «αν αληθώς μ’ επληροφόρησαν οι περισωζώμενοι εκ της ηρωικής γενεάς των πατέρων μας, ενταύθα εν τω ιερώ τούτω ναώ ηυλογήθη το πρώτον η ιερά σημαία της Επανάστασης. Εντεύθεν έλαβεν αρχήν και πραγματικήν υπόστασιν η Επανάστασις, ενταύθα συνεστήθη το Α’ Ελληνικόν Στρατόπεδον αρχηγούμενον υπό του Ηγεμόνος της Λακωνίας Πέτρου Μαυρομιχάλη, ενταύθα εξεδόθη η Α’ Προκήρυξις της ανεξαρτησίας της Ελλάδος, ήτις απήχησεν ευθύς μεν εν Καλαβρύτοις κατόπιν δε καθ’ άπασαν την Επικράτειαν”. Υπάρχει ένα πλήθος στοιχείων σχετικά με την υπόθεση αυτή στη σχετική εργασία του Νίκου Ι. Ζερβή, στην οποία μεταξύ των άλλων αποκαλύπτει ότι ήταν πλαστή η υπογραφή του Παπαπολυζώη Κουτουμάνου σε έγγραφο που παρουσίασε το 1948 ο Γιάννης Αναπλιώτης για να υποστηρίξει την άποψη ότι η δοξολογία έγινε στους Αγ. Αποστόλους. Και αξίζει να μελετηθεί από όσους ενδιαφέρονται πραγματικά για την ιστορία.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε ότι μέχρι το 1930 κοινή πεποίθηση ήταν ότι η δοξολογία έγινε υπαιθρίως δίπλα στο ποτάμι και δεν γινόταν καμία σύνδεση με τους Αγ. Αποστόλους. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το «Θάρρος” (23/3/1929) αναφερόμενο στο χρονικό γράφει μεταξύ άλλων ότι «επηκολούθησεν έπειτα την 23ην Μαρτίου η είσοδος των Ελλήνων οπλαρχηγών εις Καλάμας ευθύς δε αμέσως τη αποφάσει των οπλαρχηγών επηκολούθησε μεγάλη λειτουργία χοροστατούντων 25 ιερέων, ων οι πλείστοι ευρίσκοντο εις το στρατόπεδο των Ελλήνων και παρευρισκομένων υπέρ τας 5 χιλιάδας ανθρώπων. Η δοξολογία εγένετο παρά την κοίτην του ποταμού Νέδοντος, ήτο δε κατά την παράδοσιν θερμοτάτη”. Ενα χρόνο ενωρίτερα το «Θάρρος” (25/3/1928) έγραφε για το θέμα αυτό: «Την επαύριον εις ναόν κείμενον της κοίτης του παραρέοντος την τότε πόλιν ποταμού, επετελέσθη πάνδημος δοξολογία επί τη ευτυχή εκβάσει του εγχειρήματος […] Αυτά διέσωσε μέχρις υμών η ιστορία και η ευεργετική παράδοσις”. Στο ίδιο κείμενο γίνεται αναφορά ως «τοπόσημου” των εκδηλώσεων για την 23η Μαρτίου η καινούργια εκκλησία του Ευαγγελισμού που επρόκειτο να κτιστεί στο Κάστρο: «Ο αναγειρόμενος επί του φρουρίου ναός θα δώση ασφαλώς αφορμήν διά την συν τω χρόνω συστηματοποίησιν του εορτασμού του γεγονότος”. Και βεβαίως η κοινή λογική με βάση την τοπογραφία της εποχής αποκλείει το ενδεχόμενο της δοξολογίας στους Αγ. Αποστόλους οι οποίοι ήταν παρεκκλήσι του Αγιάννη περικυκλωμένο από το Νέδοντα και πρόχειρα καταστήματα στην άκρη της πόλης όπου ήταν αδύνατη η πρόσβαση των χιλιάδων κόσμου κατά τις περιγραφές.

Οι παλαιότεροι έχτισαν μύθους και καθιέρωσαν σύμβολα αλλά και την αναπαράσταση το 1952, στην προσπάθεια καθιέρωσης της πόλης εκείνης από την οποία ξεκίνησε η απελευθέρωση της χώρας. Μετά από τόσα χρόνια αξίζει να υπενθυμίσουμε την ακροτελεύτια παράγραφο της σπουδαίας εργασίας του αείμνηστου Γιάννη Αποστολάκη με τίτλο «Η Καλαμάτα και η γένεση του νεοελληνικού κράτους”: «Αν ήθελε να αναζητήσει κανείς αναλογίες, η Καλαμάτα θα έπρεπε να είναι για την Ελλάδα ό,τι για τις Ηνωμένες Πολιτείες η Φιλαδέλφεια. Λίκνο της ελευθερίας. Και η αφετηρία της νεότερης πολιτικής ιστορίας μας”. Στην Καλαμάτα ιδρύθηκε το πρώτο ελληνικό κράτος με βουλευόμενο σώμα (Μεσσηνιακή Γερουσία), συνταγματική υπόσταση (Προκήρυξη στις Ευρωπαϊκές Αυλές), στρατό και πολλές υπηρεσίες υποστήριξης. Ο δήμος του θεάματος οφείλει να το αντιληφθεί και σε πρώτη φάση, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο να καθιερώσει ένα ετήσιο συνέδριο για την Επανάσταση του 1821 με πρωτότυπες ανακοινώσεις και διεθνή εμβέλεια. Η αναπαράσταση γεμίζει τραπεζοκαθίσματα, φέρνει επισήμους και κόσμο στην πόλη, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτυπώνει τη σημασία της συμβολής της Καλαμάτας στην Επανάσταση. Και δεν αφήνει τίποτα για την επόμενη ημέρα…

Κεντρική πλατεία τη δεκαετία του 1950

Κεντρική πλατεία τη δεκαετία του 1950

 Το παρκάκι στη βόρεια πλευρά της πλατείας, κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Αντικριστά Παπαφλέσσας και Αναγνωσταράς, γεωμετρικά σχέδια και διαμόρφωση των φυτών, το κτήριο της Εθνικής Τράπεζας στη θέση του και η πιάτσα ταξί απέναντι από το θερινό «Εσπερο”.

[Από καρτ ποστάλ εποχής]

Συνύπαρξη μεταφορικών μέσων στην Αριστομένους

Γράφτηκε από την 

Συνύπαρξη μεταφορικών μέσων στην Αριστομένους
Καλαμάτα: Όλα τα μεταφορικά μέσα της δεκαετίας του 1950 σε… παράταξη στην Αριστομένους .

Όλα τα μεταφορικά μέσα της δεκαετίας του 1950 σε… παράταξη στην Αριστομένους .

Το λεωφορείο που κάνει το δρομολόγιο για την Παραλία, η άμαξα έξω από την Εθνική Τράπεζα, και από τη Νικηταρά… σκάει μύτη το κάρο. Εχουν όμως ήδη ξηλωθεί οι στύλοι και οι γραμμές του τραμ.

[Από καρτ-ποστάλ εποχής]

Οι εκλογές στην αυτοδιοίκηση τελείωσαν και εκείνοι που έδωσαν τη μάχη… αναπαύονται.

 

 

Βεβαίως δεν είναι κάτι καινούργιο, έτσι και αλλιώς μεγάλο τμήμα της όποιας ζωντάνιας σπαταλιέται κατά την προεκλογική περίοδο. Και η ζωή συνεχίζεται χωρίς να αλλάζει τίποτε και πολύ περισσότερο χωρίς να ανησυχεί κανένας ιδιαιτέρως. Δεν θα έλεγα πως έχουν όλοι λόγο να ανησυχούν. Γιατί υπάρχει η μεγάλη κατηγορία των αυτοδιοικητικών παραγόντων οι οποίοι βολεύονται εξασφαλίζοντας τα αναγκαία για να δείχνουν ότι παράγουν έργο και δεν ενοχλούνται καθόλου από την αποδιοργάνωση της αυτοδιοίκησης η οποία είναι στο κέντρο των δραματικών αλλαγών που συντελούνται στη χώρα. Η αυτοδιοίκηση είναι ένα πεδίο προνομιακής εφαρμογής της πολιτικής λιτότητας με την δραματική περικοπή των χρηματοδοτήσεων, της αποδιάρθρωσης του δημόσιου τομέα με τις απολύσεις, την ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών με την παράδοση στους ιδιώτες και την μετακύλιση του κόστους στους πολίτες. Επιπλέον δε είναι ο τομέας που έχει τεθεί υπό τον απόλυτο έλεγχο της τρόικας με τη δημιουργία του Παρατηρητηρίου το οποίο ελέγχει τα οικονομικά και τη διαχείρισή τους.
Ολα όσα διαπιστώνουμε μέχρι σήμερα είναι απλώς η αρχή μιας διαδικασίας η οποία θα βαθύνει ακόμη περισσότερο το επόμενο διάστημα. Και για το λόγο αυτό χρειάζονται τα κατάλληλα «εργαλεία», δηλαδή νομοθετικές προβλέψεις που θα επενδύσουν με νομιμοφάνεια τις καινούργιες επεμβάσεις έτσι ώστε να αποτελέσει η αυτοδιοίκηση το μακρύ χέρι της τρόικας στην τοπική κοινωνία. Και αυτά τα «εργαλεία» δεν είναι τίποτε περισσότερο από των Κώδικα της Αυτοδιοίκησης ο οποίος ρυθμίζει τις λειτουργίες της ενώ παράλληλα κωδικοποιεί τη διάσπαρτη νομοθεσία. Φυσικά Κώδικας υπάρχει και μάλιστα έχει ανανεωθεί με τις προβλέψεις του «Καλλικράτη” πριν από λίγα χρόνια. Φαίνεται όμως πως δεν είναι επαρκής για τους σχεδιασμούς και χρειάζεται να ψηφιστεί καινούργιος.
Είναι ένα θέμα το οποίο προφανώς ετοιμάζεται από καιρό καθώς ιδιαίτερο ενδιαφέρον δείχνουν διάφορα εξωθεσμικά κέντρα που προετοιμάζουν ακόμη και νομικά τις αλλαγές που θέλουν να επιβάλουν. Από αυτή την άποψη σε μια δημοκρατία θα ήταν επιβεβλημένο τέτοιου είδους ζητήματα να μπαίνουν σε ευρύτατη διαβούλευση και μάλιστα πριν από τις εκλογές έτσι ώστε να τοποθετηθούν με σαφήνεια οι υποψήφιοι, να ανοίξει η συζήτηση και να ενημερωθούν οι πολίτες. Η κυβέρνηση όμως για μια ακόμη φορά πάει να περάσει στη ζούλα την υπόθεση καθώς αν ο Κώδικας έμπαινε σε διαβούλευση πριν από τις εκλογές θα μπορούσε να επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα. Από την άλλη πλευρά οι προβλέψεις του είναι ασφαλώς προσαρμοσμένες και στο εκλογικό αποτέλεσμα και στη νέα πολιτική κατάσταση η οποία δημιουργείται στην αυτοδιοίκηση. Ετσι φρόντισε να φέρει στη Βουλή τον Κώδικα μετά τις εκλογές και μάλιστα μια ημέρα πριν σταματήσει εσπευσμένα η λειτουργία της Ολομέλειας.
Κάποιοι ενδεχομένως θα σπεύσουν να θεωρήσουν τις προβλέψεις του νέου Κώδικα ως «τεχνικές ρυθμίσεις» κατά την προσφιλή πρακτική των φανατικών υποστηρικτών ακόμη και των πλέον ακραίων μέτρων από τα οποία προσπαθούν να αποσπάσουν την πολιτική ουσία. Από την άποψη αυτή, έχει σημασία να καταγραφεί ο τρόπος με τον οποίο η εφημερίδα «Το Βήμα” παρουσίασε τη νομοθετική πρωτοβουλία, αποκαλύπτοντας και το πολιτικό της βάθος. Σε σχετικό δημοσίευμα πριν από λίγες ημέρες έγραφε μεταξύ των άλλων: «Στο πλαίσιο των μνημονιακών δεσμεύσεων αλλά και των μέτρων που ψηφίστηκαν στο μεσοπρόθεσμο από την κυβέρνηση, οι δήμοι και οι περιφέρειες γίνονται με σαφήνεια πεδίο υλοποίησης της κυβερνητικής και κοινοτικής πολιτικής, αποκτώντας και τα θεσμικά εργαλεία προκειμένου να «τρέξουν” το νέο ΕΣΠΑ 2014-2020».
Το πρώτο μέρος του αποσπάσματος είναι απολύτως σαφές και δεν χρειάζεται καμία εξήγηση: Με τον Κώδικα η κυβέρνηση επιχειρεί να υλοποιήσει τις μνημονιακές της δεσμεύσεις και αυτό είναι κλειδί για να εξηγήσει κάποιος τις θεσμικές προσαρμογές. Σε ό,τι αφορά το νέο ΕΣΠΑ το πρόβλημα δεν είναι η απουσία θεσμικών εργαλείων αλλά το γεγονός ότι οι περιφερειάρχες ουσιαστικά κάνουν πολιτική με τα έργα του προγράμματος παίζοντας με τους δημάρχους στην προσπάθεια να εξασφαλίσουν τη στήριξή τους στην επόμενη αναμέτρηση. Και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Γιαν. Σγουρός στην Αττική είχε την υποστήριξη πολλών δημάρχων της Νέας Δημοκρατίας, οι οποίοι «άδειασαν” τον υποψήφιο του κόμματος. Εκείνο που λείπει από το ΕΣΠΑ είναι μια ανεξάρτητη αρχή που θα αξιολογεί τα προτεινόμενα έργα, αλλά και ένα άλλο πνεύμα στη διαχείριση των κονδυλίων του. Ειδικότερα εκείνων που όχι μόνον είναι αντιπαραγωγικά, αλλά χρησιμοποιούνται για να μοιράζονται χρήματα σε μέσα ενημέρωσης και εταιρείες στο όνομα της δημοσιότητας και της προβολής.
Τα πράγματα στην αυτοδιοίκηση δεν ήταν ρόδινα και αυτό το γνωρίζουν όλοι. Εδώ όμως δεν συζητούμε για βελτίωση της κατάστασης με την αντιμετώπιση των προβλημάτων, αλλά για μια επιχείρηση κατεδάφισης και για υπερδιόγκωση αυτών των προβλημάτων που ήταν ορατά στους πολίτες. Και ο Κώδικας είναι ένα τέτοιο «εργαλείο» αλλά οι παράγοντες της αυτοδιοίκησης δεν δείχνουν να ανησυχούν ιδιαιτέρως. Οι πολίτες όμως;Διαβάστε το άρθρο στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ http://www.eleftheriaonline.gr/stiles-sxolia/kalimera-perifereia/item/39941

Δήμος και αγροτική ανάπτυξη

mpitsanhsΓράφτηκε από τον 

Δήμος και αγροτική ανάπτυξη

Δικαιολογημένα υπάρχουν πολλές προσδοκίες στο Δήμο Καλαμάτας για τον τουρισμό και κάποιες πλευρές της υπόθεσης παρουσιάσαμε στο χθεσινό σημείωμα.

Αδικαιολόγητα όμως οι άνθρωποι που διαχειρίζονται τις τύχες μιας περιοχής με πολύ μεγάλη ενδοχώρα, έχουν εγκαταλείψει πλήρως την υπόθεση της αγροτικής παραγωγής. Όσα βήματα και αν γίνουν για την προσέλκυση επισκεπτών, η γεωργία θα αποτελεί την κύρια πηγή εισοδήματος και τον πνεύμονα με τον οποίο ανασαίνει η τοπική αγορά. Είτε ως βασικό, είτε ως συμπληρωματικό εισόδημα ο κλάδος αυτός της οικονομίας αποτελεί το τελευταίο στήριγμα για τους υπόλοιπους από τα καταστήματα μέχρι την αγορά ακινήτων.
Με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο το ζήτημα αυτό έχει θιγεί πολλές φορές από αυτήν εδώ τη στήλη και μάλιστα εδώ και χρόνια. Δυστυχώς οι δημοτικοί παράγοντες επιμένουν σε έναν προσανατολισμό ο οποίος αδικεί τους ανθρώπους που δίνουν την μάχη για να κρατήσουν όρθιο τον αγροτικό τομέα μέσα σε συνθήκες ασφυξίας που δημιουργεί η οικονομική κρίση (και όχι μόνον). Θα πίστευε κάποιος ότι μετά από τόσα χρόνια, θα είχε αρχίσει να συνειδητοποιείται αυτή η ανάγκη. Δυστυχώς όμως η σύνθεση των ψηφοδελτίων δεν σηματοδοτεί κάτι τέτοιο και δεν χρειάζεται να ψάξει κάποιος πολύ για να το διαπιστώσει. Το «τυχαίο” δεν συνιστά πολιτική και δυστυχώς για το δήμο και την περιοχή, δεν φαίνεται να υπάρχει ούτε τέτοιος προσανατολισμός. Συνέχεια ανάγνωσης Δήμος και αγροτική ανάπτυξη

Μπιτσάνης Ηλίας: Η τοπική οικονομία σε λάθος δρόμο

«… Έτσι παρατηρείται το φαινόμενο να γεμίζουν κόσμο σε πολλές περιπτώσεις πόλεις και χωριά, αλλά ταυτοχρόνως να αραιώνουν οι έξοδοι και τα… έξοδα σε καταστήματα εστίασης και ψυχαγωγίας….”

Από την μεσσηνιακή  εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΆ , Σάββατο, 11 Αυγούστου 2012

bitsanis Hlias
Ο Μπιτσάνης Ηλίας είναι αρχισυντάκτης της Ελευθερίας, πρώην Βουλευτής

Πριν από 5 χρόνια (για την ακρίβεια στις 15/7/2007) σε σημείωμα με τίτλο «Καλοκαιρινές… σκέψεις” εκφράζαμε την ανησυχία μας για την υπερδιόγκωση του τομέα τουριστικών υπηρεσιών και την εγκατάλειψη της παραγωγικής βάσης, με την οικονομική κρίση να χτυπά την πόρτα μας.

Σήμερα το σημείωμα εκείνο γίνεται επίκαιρο και έχει ένα ενδιαφέρον να το υπενθυμίσουμε: «Η στατιστική είναι χρήσιμη ως μεθοδολογικό εργαλείο, αλλά ως γνωστόν με διαφορετικές παραμέτρους μπορεί να δώσει διαφορετικά αποτελέσματα. Αύξηση του τουρισμού προβλέπουν οι αρμόδιες υπηρεσίες αλλά τα καταστήματα που προσδοκούν να επωφεληθούν σε πλείστες όσες περιοχές… βαράνε μύγες. Η αντίφαση αυτή φαίνεται και διά γυμνού οφθαλμού καθώς μίσιασε ο Ιούλιος και οι τουρίστες αναζητούνται με τα… κιάλια.«

Έτσι πολύ απλά επιβεβαιώνεται πως στο πέρασμα του χρόνου τα πράγματα αλλάζουν ραγδαία καθώς η οικονομική κρίση περιορίζει όλο και περισσότερο την κατανάλωση αλλά και το χρόνο των διακοπών. Τα «κύματα” των τουριστών δεν φαίνονται στον ορίζοντα και όσοι έρχονται τελικά αυτοπεριορίζονται καταναλώνοντας ελάχιστα καθώς το κόστος των διακοπών έχει γίνει δυσθεώρητο. Την ίδια ώρα που πολλαπλασιάζονται τα καταστήματα, οι τιμές καλπάζουν και το αποτέλεσμα έρχεται φυσιολογικά. Γιατί ο επισκέπτης -από οπουδήποτε και αν προέρχεται- δεν κάνει διακοπές για να… χαλάσει τα λεφτά του, αλλά για να ξεφύγει από την πίεση της καθημερινότητας και να ζήσει ένα… διάλειμμα στη φύση μακριά από τη μεγαλούπολη. Το γεγονός ότι η Πελοπόννησος αποτελεί «προάστιο” της Αθήνας (κάτι που γίνεται αισθητό με το πέρασμα του χρόνου ακόμη και με τους άθλιους δρόμους), δεν συνεπάγεται αυτομάτως και «πλημμυρίδα” σε καταστήματα και καταλύματα. Αντιθέτως εμφανίζεται σταθερή η τάση επιστροφής στα πάτρια εδάφη όχι μόνον για λόγους… νόστου, αλλά και για οικονομία. Το γεγονός ότι η περιοχή μας βρίσκεται ψηλά στις επιλογές για διακοπές ή στις στατιστικές για παραθεριστική κατοικία απλώς επιβεβαιώνει αυτή την τάση. Εκατοντάδες χιλιάδες Πελοποννήσιοι ζουν στην Αθήνα και η απόσταση από το πατρικό ή το φιλικό σπίτι είναι πολλές φορές όση και για να μετακινηθεί κάποιος για τις δουλειές του μέσα στην πρωτεύουσα. Αν προσθέσει κανείς και το γεγονός ότι το ταξίδι μιας οικογένειας σε κάποιο από τα νησιά παρουσιάζει τεράστιο κόστος, αντιλαμβάνεται ότι μια «βάση” στην Πελοπόννησο είναι πολύτιμη «προίκα” για καλοκαιρινές διακοπές.

Έτσι παρατηρείται το φαινόμενο να γεμίζουν κόσμο σε πολλές περιπτώσεις πόλεις και χωριά, αλλά ταυτοχρόνως να αραιώνουν οι έξοδοι και τα… έξοδα σε καταστήματα εστίασης και ψυχαγωγίας. Οι διαπιστώσεις αυτές είναι χρήσιμες για να γίνει κατανοητό τι μπορούμε και τι πρέπει να περιμένουμε από τον τουρισμό, να σταματήσουμε να προσδοκούμε «παραδείσους” και να αντιληφθούμε ότι η καρδιά της οικονομίας είναι η παραγωγή. Η διογκούμενη στεφάνη υπηρεσιών γύρω από περιοχές που επενδύουν σε τουριστικά όνειρα δεν πρόκειται να δώσει λύσεις στα τεράστια προβλήματα της τοπικής οικονομίας. Κάποιες μονάδες οι οποίες ενδεχομένως δημιουργηθούν ασφαλώς και μπορούν να επιβιώσουν και να δώσουν ορισμένες θέσεις εργασίας. Τα τεράστια ζητήματα της απασχόλησης όμως παραμένουν ανοικτά και το μέλλον της αγροτικής οικονομίας είναι δυσοίωνο. Το μονομερές σχεδόν ενδιαφέρον των τοπικών παραγόντων προς τον τουριστικό τομέα και οι προσδοκίες που καλλιεργούνται, αποπροσανατολίζουν και αφήνουν τον αγροτικό τομέα και τις άλλες παραγωγικές δραστηριότητες στην τύχη τους. Όσο νωρίτερα γίνει αυτό, τόσο περισσότερα μπορούμε να περισώσουμε».

Δυστυχώς η ζωή επιβεβαίωσε πλήρως τις ανησυχίες καθώς μάλιστα πολιτικοί, τοπικοί παράγοντες και επιχειρηματίες συνέχισαν τον ίδιο λανθασμένο δρόμο. Σήμερα όλοι κόπτονται για την παραγωγή αλλά αδυνατούν να «σπρώξουν” σε αυτή την κατεύθυνση την οικονομία. Χάθηκε πολύτιμος χρόνος, δεν πραγματοποιήθηκαν αναγκαία έργα αγροτικής υποδομής, εντάθηκε εξάρτηση των καλλιεργειών από τις εισαγωγές και η μνημονιακή πολιτική κλείνει τις στρόφιγγες απειλώντας με καταστροφή και τον μοναδικό ουσιαστικά παραγωγικό τομέα της χώρας. Από την άλλη πλευρά τα λουκέτα, τα άδεια καταλύματα και καταστήματα, τα δάνεια που τρέχουν χωρίς να εξυπηρετούνται, σηματοδοτούν την αρχή του τέλους μια αυταπάτης που καλλιεργήθηκε για δεκαετίες. Το ακόμη χειρότερο της υπόθεσης είναι ότι στον ορίζοντα δεν φαίνονται πολιτική και μέτρα που μπορεί να αναστρέψουν την κατάσταση που περιγράφεται, την ώρα που οικονομία και κοινωνία φθάνουν όλο και πιο κοντά στο γκρεμό.

ΝΑ ΠΩΣ ΣΙΓΑ, ΣΙΓΑ ΘΑ ΞΕΡΙΖΩΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΕΛΙΕΣ… ΟΠΩΣ ΚΑΠΟΤΕ ΕΓΙΝΕ ΜΕ ΤΙΣ ΣΤΑΦΙΔΕΣ…….

29 Νοεμβρίου 2009

Γράφει ο Ηλίας Μπιτσάνης
Οι αποδοκιμασίες που είχαν σαν στόχο το νομάρχη Μεσσηνίας Δημ. Δράκο και τον πρόεδρο της ΕΑΣ Μεσσηνίας Βασ. Κοζομπόλη, στην εκδήλωση για το ελαιόλαδο που έγινε στα Φιλιατρά, δεν είναι καθόλου τυχαίο φαινόμενο. Υποδηλώνουν από τη μια πλευρά το μέγεθος της αγανάκτησης των ανθρώπων που ζουν από την καλλιέργεια της ελιάς και δεν… φιλολογούν πολιτικά για το ελαιόλαδο. Και από την άλλη προειδοποιούν πως και το… δούλεμα έχει όρια. Οι επισημάνσεις αυτές δεν αφορούν στα δύο πρόσωπα των παραγόντων που προαναφέρθηκαν, αλλά στο σύνολο του πολιτικού προσωπικού που συνήθως τοποθετείται αναλόγως των περιστάσεων. Η αλλαγή ρόλων το επόμενο διάστημα είναι αναμενόμενη με δεδομένο το γεγονός ότι έχει μεσολαβήσει η κυβερνητική αλλαγή, πλην όμως η κατάσταση στον κρίσιμο αυτό τομέα για την τοπική οικονομία μένει ίδια και απαράλλαχτη. Την ώρα που συντελούνται τεράστιες αλλαγές στην παραγωγή ελαιολάδου, οι Μεσσήνιοι πολιτικοί παράγοντες αδυνατούν να συγκροτήσουν μια στοιχειώδη πολιτική για το ελαιόλαδο, δημιουργούν ψεύτικες ελπίδες στους παραγωγούς και ενίοτε εκ του ασφαλούςτάζουν… διεκδικώντας “τον ουρανό με τ’ άστρα”.
Πριν λίγες ημέρες σε ειδικό περιοδικό που παρουσιάζει αγροτικά μηχανήματα, εμφανίστηκε το πρώτο τρακτέρ για ελαιοσυγκομιδή σε δισέλιδο αφιέρωμα. Εννοείται πως πρόκειται για μηχάνημα το οποίο προορίζεται για καλλιέργειες πυκνής φύτευσης (και μάλιστα ποικιλίας “κορωνέικη”) οι οποίες έγιναν για πρώτη φορά πριν από 3 χρόνια. Το τρακτέρ θα κάνει πειραματική συλλογή σε Αγρίνιο, Λάρισα και Ηλεία όπου υπάρχουν αυτές οι φυτείες και ως χαρακτηριστικά του παρουσιάζονται τα εξής: “Σέβεται απόλυτα τον καρπό και το δέντρο και επιτρέπει τη γρήγορη συγκομιδή, προσφέρει μεγάλο πλεονέκτημα για την παραγωγή
υψηλής ποιότητας ελαιολάδου με χαμηλή οξύτητα”.
Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος ειδικός για να αντιληφθεί πόσο βαθιές μπορεί να είναι οι αλλαγές εφόσον επεκταθεί η καλλιέργεια στην Ελλάδα και ειδικά σε περιοχές όπου εγκαταλείπονται άλλες καλλιέργειες και οι εκτάσεις που απελευθερώνονται είναι πολύ μεγάλες σε σύγκριση με την έκταση των παραδοσιακών καλλιεργειών. Στις καλλιέργειες αυτές το κόστος παραγωγής ελαχιστοποιείται, η απόδοση είναι πολύ μεγαλύτερη και φυσικά η ποιότητα υψηλότερη καθώς η ταχύτητα συλλογής του καρπού είναι μεγάλη και σε ελάχιστο χρόνο φθάνει στο ελαιοτριβείο. Βεβαίως τέτοια εγχειρήματα πολλοί τα αντιμετωπίζουν με δυσπιστία, παρά το γεγονός ότι το παρελθόν μάς έχει διδάξει πως πρέπει να σκεφτόμαστε διαφορετικά. Ακόμη και αν δεν προχωρήσουν στην Ελλάδα τέτοιες καλλιέργειες, έχουν προχωρήσει ήδη αλλού και εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς. Μόλις χθες δημοσιεύτηκε
ανταπόκριση του “Ασοσιέιτεντ Πρες” σύμφωνα με την οποία στην καρδιά της Καλιφόρνιας οι αγρότες αντικατέστησαν τα κλασικά δέντρα, με νέα βιομηχανικής παραγωγής. Στο τηλεγράφημα γίνεται περιγραφή των διαφορών που έχουν οι δύο μέθοδοι και σημειώνεται ότι “οι αγρότες επένδυσαν πολλά εκατομμύρια δολάρια για να μπουν γερά στην παγκόσμια αγορά ελαιολάδου που σήμερα ελέγχουν Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα. Μέσα σε 10 χρόνια φύτεψαν 7,5 εκατομμύρια δέντρα σε έκταση 50.000 στρεμμάτων. Ελπίζουν ότι θα παράγουν λάδι Καλιφόρνιας, φθηνότερο και καλύτερης ποιότητας γιατί έχουν στήσει την καλλιέργεια με τρόπο ώστε ο καρπός να συνθλίβεται και να δίνει λάδι, μέσα σε 90 λεπτά το πολύ, από την περισυλλογή του”. Υπολογίζεται ότι σε 10 χρόνια θα παράγουν 76 εκ. λίτρα ελαιόλαδο, όταν σήμερα στις ΗΠΑ καταναλώνονται 285 εκ. λίτρα, το 99% του οποίου εισάγεται από την Ευρώπη. Βεβαίως η Καλιφόρνια είναι μόνο μια περιοχή και η αναφορά σε αυτή έχει να κάνει με την ιδιαιτερότητά της, αλλά και με το επίκαιρο του σχετικού δημοσιεύματος. Γιατί τέτοιες φυτείες αναπτύσσονται πρωτίστως στην Ισπανία, την Βόρεια Αφρική αλλά και τη Λατινική
Αμερική. Ο καθένας μπορεί να σκεφθεί το μέγεθος της αλλαγής, όταν το κατακαλόκαιρο θα υπάρχει… φρέσκο ελαιόλαδο από τη Χιλή καθώς εκεί είναι… χειμώνας. Αλλά και τις τιμές στις οποίες θα προωθείται αυτό στην αγορά. Η προσπάθεια για μείωση τιμών αποτελεί στρατηγική ακόμη και συνεταιριστικών οργανώσεων. Ενα πρόσφατο δημοσίευμα που αναφέρεται σε μεγάλη επένδυση με στρατηγική συνεργασία της πολυεθνικής βορειοαμερικάνικης εταιρείας “Κάρτζιλ” και της ισπανικής συνεταιριστικής “Οχιμπλάνκα”, τονίζει με έμφαση το γεγονός πως ο όμιλος θα έχει στόχο την εμφιάλωση φθηνής μάρκας, που προορίζεται για τους μεγάλους παγκόσμιους ομίλους διανομής3. Η εξήγηση για τη στάση αυτή, έρχεται από παράγοντα της εταιρείας: “Μας περιμένουν όλο και μεγαλύτερες σοδειές ελαιολάδου στις οποίες είναι απαραίτητο να δώσουμε διέξοδο για να μπορέσουμε να κρατήσουμε τις τιμές στις αγορές”. Πιο απλά: Φθηνό λάδι στην αγορά για να μεγαλώσει η κατανάλωση και να μην καταρρεύσουν πλήρως οι τιμές από την υπερπροσφορά προϊόντος. Οταν η μέση παραγωγή στην Ισπανία φθάνει τα 1,2 εκ. τόνους με μεσοπρόθεσμη πρόβλεψη να
φθάσει τα 1,5 εκ. τόνους (αύξηση δηλαδή περίπου όσο η… ελληνική παραγωγή άνευ πανωγραψιμάτων), ο καθένας μπορεί να καταλάβει πού μπορεί να οδηγηθούν τα πράγματα.
Και κάτι που ενδιαφέρει ασφαλώς τους συνεταιριστές: Στην “Οχιμπλάνκα” συμμετέχουν 60 συνεταιρισμοί με παραγωγή 100.000 τόνους που μπορεί να φθάσει και τους 150.000 τόνους. Εδώ πολεμάει ο καθένας να διώξει 50-100 τόνους και θεωρείται… επιτυχία. Οταν όλα αυτά – και πολλά ακόμη – συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο, είναι αδιανόητο στην Ελλάδα και ειδικότερα στον τόπο μας, η υπόθεση του ελαιολάδου να είναι απλώς μέρος του πολιτικού παιχνιδιού. Με μόνους χαμένους τους παραγωγούς, τους οποίους “παραμυθιάζουν” παντοειδώς, τους καλλιεργούν αυταπάτες για το μέλλον και παρουσιάζουν τα ζητήματα ως… διαδικαστικού χαρακτήρα.

Κράτα το

Κράτα το