Αρχείο ετικέτας Μπιτσάνης

Ονοματολογία και… προγραμματικό σκοτάδι

Ονοματολογία και... προγραμματικό σκοτάδι

Τροχάδην ο Οκτώβριος και ακόμη είμαστε στην “ονοματολογία” περί τα δημοτικά της Καλαμάτας, έτοιμοι να ακούσουμε τα πιο απίθανα σενάρια περί των “εκλεκτών” που θα επιλέξουν οι… τοπάρχες πίσω από τα κόμματα, που υποτίθεται ότι ακόμη το ψάχνουν.


Γράφτηκε από τον  Ηλίας Μπιτσάνης
Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2018

Και από εδώ ξεκινάμε: Τι ακριβώς ψάχνουν; Αυτό που εισπράττουμε ως πολίτες είναι πως ψάχνουν ένα πρόσωπο το οποίο θα είναι της αρεσκείας των (κομματικών τιμαριούχων) και θα φέρνει ψήφους. Η σειρά αναφοράς των “χαρακτηριστικών” δεν είναι καθόλου τυχαία, πρώτα πρέπει να αρέσει και μετά να φέρνει ψήφους, αλλά αν τυχαίνει να συμβαίνουν και τα δύο ακόμη καλύτερα. Η λέξη “αρέσει” δεν είναι γενικώς, αορίστως και άνευ περιεχομένου. Δεν έχει να κάνει με την… ομορφιά, αλλά με την επιθυμία να είναι “της εμπιστοσύνης”. Οχι ασφαλώς για το καλό του δήμου αλλά για το καλό εκείνων που θα επιλέξουν τον υποψήφιο. Αν τύχει και τα καταφέρνει, ακόμη καλύτερα. Τώρα βεβαίως πού μπορεί να καθίσουν αυτές οι ασκήσεις ισορροπίας, ίσως είναι κάτι που δεν γνωρίζουν ούτε εκείνοι που… ψάχνουν.

Συνέχεια ανάγνωσης Ονοματολογία και… προγραμματικό σκοτάδι
κοινοποίησε το:

Μπιτσάνης Ηλίας: Πόλη, πολιτικό προσωπικό, σχεδιασμός και πολίτης…

Όταν κρίσιμα ζητήματα μιας πόλης δεν αντιμετωπίζονται, στην πορεία γίνονται όλο και μεγαλύτερα.

Μια λύση για εκείνον που σχολιάζει είναι να… σηκώσει ψηλά τα χέρια και να δηλώσει ότι “αυτός ο τόπος δεν σώζεται”. Η δεύτερη, να επιμείνει είτε πιστεύοντας είτε ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή μπορεί να αλλάξουν τα πράγματα.

Το ερώτημα είναι αν μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα χωρίς να αλλάξει το πολιτικό προσωπικό που διαχειρίζεται τις δημόσιες υποθέσεις. Δεν θα δυσκολευτώ να τοποθετηθώ υπογραμμίζοντας ότι αυτό είναι αναγκαία συνθήκη, όχι όμως και ικανή. Πράγμα που σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν είναι τα πρόσωπα, αλλά οι αντιλήψεις που εκφράζουν στη διαχείριση του δημόσιου χώρου. Κατά συνέπεια δεν αρκεί η αλλαγή προσώπων, απαιτείται τα νέα πρόσωπα να είναι φορείς νέας αντίληψης για τα όσα έχουν να κάνουν με την πόλη και τους ανθρώπους της.

Η όποια κριτική ασκείται από αυτή τη στήλη δεν έχει να κάνει με τα πρόσωπα, αλλά με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται το “δημόσιο συμφέρον” και την εφαρμογή (ή μη εφαρμογή) επί εδάφους αυτών των αντιλήψεων. Είναι κάποιες διευκρινίσεις αναγκαίες καθόσον οι καιροί είναι… πονηροί και αργά ή γρήγορα θα αρχίσουν να σκάνε τα περί δημοτικών εκλογών σενάρια. Κάποιοι ήδη τα τροφοδοτούν, ο δήμαρχος αρέσκεται να παίζει από θέση ισχύος απέναντι σε συνεργάτες και αντιπάλους, και πλείστοι όσοι “ψάχνονται” εξετάζοντας πιθανά σενάρια. Και ασφαλώς υπάρχουν οι κομματικοί μηχανισμοί που αναζητούν τη νέα αντιστοίχιση ή στοίχιση αναλόγως των εξελίξεων.

Μετά την “παρένθεση” των εξηγήσεων επαναφορά στο προκείμενο που δεν είναι άλλο από την προσωπική εκτίμηση των πραγμάτων για την πόλη που αποκλίνει τα μάλα από αυτή της δημοτικής αρχής. Και επαναλαμβάνω, όχι για λόγους προσωπικούς ή κομματικής ένταξης, αλλά με αφετηρία μια ριζικά διαφορετική αντίληψη για την πόλη και τη ζωή της, το σχεδιασμό των επεμβάσεων, τις ιεραρχήσεις των έργων και τελικά το σύστημα διακυβέρνησης. Επειδή στις εκλογές οι πολίτες δεν ψηφίζουν κατά κανόνα “αντιλήψεις” αλλά πρόσωπα, κόμματα και ενίοτε “υποχρεώσεις”, η κριτική παραμένει ένα όπλο συνήθως “κόντρα στο ρεύμα” και ως εκ τούτου ενοχλητικό για όσους ταυτίζονται με (μικρά ή μεγάλα) συστήματα εξουσίας.

Φέτος μετράω 40 και βάλε χρόνια παρακολούθησης των τοπικών υποθέσεων με διάφορες ιδιότητες και διαφορετικές σχέσεις στις πολλές φάσεις και εναλλαγές. Τα 40… στρογγυλά έχουν να κάνουν με τις εκλογές του 1978 που αποτέλεσαν “τομή” για την πορεία των πραγμάτων στην Καλαμάτα από όποια θέση και να το κρίνει κανένας. Και το “βάλε”, κάτι χρόνια ακόμη από την αμηχανία και το “χύμα” της πρώτης μεταπολιτευτικής τοπικής αναμέτρησης η οποία εκ των πραγμάτων επηρέασε με τις “παρενέργειες” και την επόμενη. Θα μπορούσαν να γραφτούν… τόμοι και τόμοι σύγχρονης τοπικής ιστορίας γι’ αυτό το διάστημα και θα ήταν χρήσιμο να το κάνουν πολλοί που έζησαν αναμετρήσεις και θητείες, συγκρούσεις και συμπλεύσεις, λάθη και επιτυχίες, καινοτομίες και ατολμίες. Και τελικά τις μεγάλες αλλαγές που σημειώθηκαν στις διάφορες φάσεις, όταν άλλαζαν όχι μόνον αντιλήψεις αλλά και πολιτικές για την αυτοδιοίκηση. Και αυτό γιατί είναι χρήσιμο και κρίσιμο να κατανοήσουμε το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι δράσεις, πραγματοποιούνται τα έργα και αντιμετωπίζονται ή όχι οι δυσκολίες. Δεν ήταν μόνον τα πρόσωπα που καθόρισαν την πορεία των πραγμάτων, αλλά και οι πολιτικές “για την αυτοδιοίκηση και την πόλη” που εκπορεύονταν από το κεντρικό πολιτικό σύστημα κάθε φορά. Και φυσικά για την πόλη της Καλαμάτας ο σεισμός αποτέλεσε ένα τεράστιας σημασίας γεγονός που οδήγησε σε βίαιη αλλαγή και στη δημιουργία μιας άλλης πόλης σε ελάχιστο χρόνο. Γιατί πέραν των άλλων το επέτρεψαν οι συνθήκες εκείνης της εποχής· ανατριχιάζει κανένας στη σκέψη τι θα είχε γίνει αν το οικονομικό περιβάλλον ήταν το σημερινό. Αυτές οι σκέψεις αποτελούν τη σύνοψη του περιεχομένου μιας συζήτησης που δεν έγινε ποτέ, αλλά θα ήταν αναγκαία και διδακτική για το σήμερα και το μέλλον.

Σε κάθε περίπτωση και πέρα από τις ιδιαιτερότητες, αναδείχθηκε η διαχρονική αξία ορισμένων πραγμάτων τα οποία είναι προαπαιτούμενα… παντός καιρού. Θα έλεγα λοιπόν ότι το πρώτο από αυτά είναι ο σχεδιασμός. Χωρίς αυτόν, σε κρίσιμες περιόδους η πόλη θα ήταν διαφορετική επί τα χείρω. Ο σχεδιασμός φυσικά πρέπει να θεμελιώνεται επιστημονικά αλλά ποτέ δεν είναι ουδέτερος, στην πράξη υλοποιεί πολιτικές για την πόλη τις οποίες χαράζουν η διοίκηση και το βουλευόμενο σώμα κατά περίπτωση. Ως εκ τούτου η αποτελεσματικότητα είναι συνδυασμός επιστημονικής επάρκειας και αντίληψης των πραγμάτων από την τοπική εξουσία για το δημόσιο χώρο. Υπήρξαν περιπτώσεις που αυτές ταυτίστηκαν άλλοτε με επιτυχία και άλλοτε με πλήρη αποτυχία. Υπήρξαν περιπτώσεις που οι τοπικοί άρχοντες υποστήριξαν “αβλεπώς” το σχεδιασμό και άλλες που οι επιστήμονες υποστήριξαν τις δημοτικές αντιλήψεις.

Αυτό ως μια κριτική αποτίμηση καταστάσεων που έχουμε ζήσει σχετικά με το σχεδιασμό έργων και παρεμβάσεων στην πόλη, με σκοπό να γίνει κατανοητό ότι ούτε η (όποια) δημοτική αρχή υποκαθιστά την επιστημονική αντίληψη για το σχεδιασμό συγκεκριμένων πραγμάτων, ούτε και οι επιστήμονες τη δημοτική πολιτική. Η σχέση χρειάζεται να έχει κατανομή ρόλων και κοινή στόχευση με βάση κοινές αντιλήψεις για το δημόσιο χώρο. Είναι μια υπόθεση δύσκολη, η οποία απαιτεί σεβασμό ρόλων αλλά και σαφείς “προδιαγραφές” για το επιδιωκόμενο. Οι μελέτες που έχουν… αρχειοθετηθεί είναι ίσως και μια απόδειξη για τα όσα προαναφέρθηκαν. Βεβαίως όλη αυτή η προβληματική είναι ασύμβατη με τη λογική του “σχεδιασμού”, όταν αυτός υπακούει στις επιδιώξεις και επιθυμίες των δημοτικών παραγόντων, όταν αυτές δεν αποτελούν μέρος ενός συνολικού σχεδίου που υλοποιείται σταδιακά. Αλλά αντιθέτως δεσμεύουν το σχεδιασμό και πολλές φορές οι επεμβάσεις είναι ασύμβατες μεταξύ τους.

Και καταλήγουμε σε ένα σημερινό παράδειγμα το οποίο επιβεβαιώνει με απόλυτο τρόπο την τελευταία φράση. Η φύση έχει προικίσει την Καλαμάτα και προς τα βόρεια με το φαράγγι του Νέδοντα και την ευρύτερη περιοχή γύρω από αυτό. Το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο υπακούοντας στην κοινή λογική έχει ορίσει αυτή την περιοχή ως περιβαλλοντικό πάρκο. Θα περίμενε κανένας από τη δημοτική αρχή, σε υλοποίηση της πρόβλεψης αυτής, να σπεύσει να αξιοποιήσει τη μοναδική προίκα για πόλη (και μάλιστα παραθαλάσσια), δημιουργώντας ένα χώρο αναψυχής και πεζοπορίας στο φαράγγι με τους καταρράκτες και τα φράγματα. Αναθέτοντας μια μελέτη στη βάση μιας πολιτικής αποσυμφόρησης της καταπατημένης κοίτης από δημοτικές εγκαταστάσεις και άλλες επεμβάσεις. Και υλοποιώντας σταδιακά αυτή την πολιτική, ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα να δώσει μια νέα μεγάλη δυνατότητα στην πόλη για τους κατοίκους και τους επισκέπτες.

Αντί αυτού, θεωρεί το χώρο ως “δημοτικό οικόπεδο” και επιχειρεί να τοποθετήσει δύο λειτουργίες ασύμβατες, με το πάρκο και μεταξύ τους: Από τη μια πλευρά μέσα στην κοίτη του ποταμού και σε χώρο που ήδη έχει καταπατηθεί, όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες και στους δασικούς χάρτες, ετοιμάζεται να κατασκευάσει θέατρο. Από την άλλη, λίγο πιο πάνω και κοντά σε κατοικημένη περιοχή ετοιμάζεται να κατασκευάσει σταθμό μεταφόρτωσης σκουπιδιών, παραβιάζοντας όλες τις ρυθμίσεις του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου.

Εδώ συνολικά δεν έχουμε να κάνουμε με σχεδιασμό, αλλά με την αντίληψη ότι πρέπει αυτός να υπακούει στις επιθυμίες των αρχόντων που σχεδιάζουν… όπου τους βολεύει. Ειδικά όταν εξασφαλίζουν ανοχή και χρήμα για να υλοποιήσουν αυτές τις παρεμβάσεις. Τελικός στόχος η ψήφος του πολίτη και η υστεροφημία των αρχόντων. Και ποιος νοιάζεται αν κάποια στιγμή ο Νέδοντας αγριέψει και τα σηκώσει όλα, ή αν το σκουπίδι βρομίζει τις παρυφές της πόλης;

Το “ποιος νοιάζεται” είναι τελικά το πρόβλημα, σε μια εποχή που ο δημόσιος χώρος θεωρείται ιδιοκτησία εκείνου που μπορεί ή θέλει να τον εκμεταλλεύεται – και ο πολίτης βολεύεται με “άρτον και θεάματα” την εποχή κατά την οποία η έκφραση τείνει να γίνει… ιδεολογία.

Πηγή: Πόλη, πολιτικό προσωπικό, σχεδιασμός και πολίτης… – ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Online

κοινοποίησε το:

Ποιο είναι το μέλλον της Καλαμάτας;

Ενα ερώτημα που αιωρείται ασφαλώς όχι ξεχωριστά από εκείνο που αφορά τη χώρα, πλην όμως με μια αυτοτέλεια σε σχέση με αυτό. Το ειδικό συναρτάται από την τύχη του γενικού, αλλά επηρεάζεται και από ειδικούς παράγοντες που μπορεί να το κάνουν καλύτερο ή χειρότερο.

Είναι μια συζήτηση η οποία δεν γίνεται. Στο βουλευόμενο όργανο της πόλης και της ευρύτερης περιοχής, το Δημοτικό Συμβούλιο δηλαδή, η συζήτηση αναλώνεται σε αντιπαραθέσεις για την καθημερινότητα. Στο γήπεδο της απραξίας δηλαδή που βολεύει αφάνταστα τη δημοτική ηγεσία, της οποίας το όραμα φτάνει μέχρι τη διαχείριση των τραπεζοκαθισμάτων. Δεν κρύβει πως δεν έχει όραμα και μάλιστα θεωρητικοποιεί την απουσία του ως στοιχείο ρεαλισμού. Και δεν μπορεί και δεν θέλει να πάει παραπέρα, καθώς η συγκυρία σπρώχνει τα πράγματα μόνη της και καλύπτει τη γύμνια σχεδιασμού σε σχέση με το μέλλον. Ο δρόμος έγινε χωρίς να νοιαστεί καθόλου γι’ αυτό, ακόμη και όταν το έργο είχε κολλήσει. Το αεροδρόμιο για το οποίο ουδέποτε έχει ουσιαστικά ενδιαφερθεί, πάει μόνο του (μια ολόκληρη συζήτηση το γιατί). Γενικώς, κόσμος πάει και έρχεται και ουκ ολίγοι έχουν πεισθεί πως είναι ζήτημα χρόνου το μπιγκ μπανγκ στην τοπική οικονομία με τον τουρισμό και την αυξημένη προβολή της περιοχής (χωρίς επίσης να έχουν κουνήσει δαχτυλάκι). Θα έλεγα ότι μάλλον δεν έχουν αντιληφθεί ότι ορισμένα πράγματα εξαντλούνται και ήδη πιάνουν τα όριά τους, καθώς απουσιάζουν το πραγματικό ενδιαφέρον και οι υποδομές που θα μπορούσαν να υποδεχθούν ακόμη και ενδεχόμενη αύξηση της ζήτησης. Η οποία φυσικά δεν μπορεί να εκτιμηθεί με βάση την πληρότητα των τριημέρων που δίνουν ανάσες, όχι όμως και λύσεις στην τοπική οικονομία. Η έκφραση “βούλιαξε από κόσμο” χρησιμοποιείται πολύ συχνά, δεν έχει όμως ανάλογο αντίκρισμα στα… ταμεία εκείνων που έχουν επενδύσει όνειρα στον τουρισμό.

Η απουσία συνεκτικού εναλλακτικού σχεδίου από τις δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στο δήμο, διευκολύνει το παιχνίδι στο γήπεδο που ορίζει η δημοτική ηγεσία και το κερδίζει χωρίς δυσκολία. Οι μεμονωμένες παρεμβάσεις όση αξία και αν έχουν, όσο σωστές και αν είναι, δεν μπορούν να αλλάξουν τη ροή των πραγμάτων. Και ως εκ τούτου παραμένει ζητούμενο η πειστική εναλλακτική πρόταση τοπικής διακυβέρνησης. Ζητούμενο με προσωπικές, κοινωνικές και πολιτικές παραμέτρους καθώς αυτή δεν μπορεί να υλοποιηθεί με “χαρτιά” αλλά από ανθρώπους και οργανωμένες δυνάμεις που μπορούν να εμπνεύσουν και να κινητοποιήσουν τον πολίτη. Κοντά σε αυτά θα πρέπει να προστεθεί και το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι που θα μπορούσαν και θα έπρεπε να έχουν λόγο για τα όσα συμβαίνουν στην πόλη, σιωπούν εκκωφαντικά. Οι παρεμβάσεις αυτοδικαίωσης μπορεί να ικανοποιούν τους προσωπικούς εγωισμούς, απέχουν πολύ όμως από το να αποτελούν ενέργειες οι οποίες σε τελευταία ανάλυση μπορεί να ενδιαφέρουν τους πολίτες. Θα τολμούσα να πω μάλιστα ότι κάποιοι στο μυαλό τους έχουν την υστεροφημία και αποφεύγουν να βάλουν το χέρι στη φωτιά όταν χρειάζεται. Θεωρούν ότι αν μιλήσουν γίνονται “μέρος του προβλήματος” όπως χαρακτηρίζουν πλέον στο παρασκήνιο την περί τις δημοτικές υποθέσεις αντιπαράθεση. Ετσι ξεμένουν λίγοι δεξιά – αριστερά που ξιφουλκούν, ματαίως τις περισσότερες φορές, προσπαθώντας να θέσουν επί τάπητος ζητήματα για τα οποία θα έπρεπε να γίνεται ζωηρή συζήτηση. Και τα οποία υποκύπτουν στη λογική του “ενός ανδρός αρχή”.

Και αν έτσι έχουν τα πράγματα με το παλιό πολιτικό προσωπικό που έδωσε στον εαυτό του φύλλο πορείας για αποστρατεία από τη συζήτηση για το μέλλον της πόλης, δεν φαίνεται να υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τους νέους ανθρώπους. Αν οι μεγαλύτεροι έχουμε υποχρέωση να συνδράμουμε με τις απόψεις μας (και μόνον) στις υποθέσεις της πόλης, οι νεότεροι έχουν κάθε λόγο όχι μόνον να ανοίγουν τη συζήτηση αλλά και να οργανώνουν την παρέμβασή τους για τα θέματα αυτά. Γιατί είναι ζητήματα που αφορούν πρωτίστως τους ίδιους και τη ζωή τους, τη ζωή των παιδιών τους. Θα είχε ενδιαφέρον να ερευνήσει κάποιος τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό. Σε μια πρώτη προσέγγιση θα τολμούσα να γράψω ότι κρίσιμος παράγοντας είναι η απογοήτευση από τις πρακτικές και η απαξία του θεσμού της αυτοδιοίκησης. Κάποιες φορές αυτό είναι πρόσχημα, τις περισσότερες όμως γεννάει φόβο και μάλιστα σε γενιές που παρακολουθούν την πολιτική ως παρατηρητές χωρίς να συμμετέχουν ή να συμβάλουν στη διαμόρφωσή της. Παράγοντες που μπορούν να καταγραφούν ακόμη είναι οι επαγγελματικές δυσκολίες, η εξάρτηση αυτών πολλές φορές από μηχανισμούς εξουσίας, η προσπάθεια του σημερινού πολιτικού προσωπικού να ενσωματώσει ή να αποθαρρύνει από τη συμμετοχή νέους ανθρώπους. Από την εμπειρία της καθημερινότητας στην πόλη, εκτιμώ ότι η πλειοψηφία των νέων ανθρώπων που έχουν και άποψη για την πόλη και τη ζωή της, προτιμά στην καλύτερη περίπτωση να δραστηριοποιείται σε έναν συγκεκριμένο τομέα, μακριά από τριβές με την τοπική εξουσία και τη φθορά που προκαλείται.

Ασφαλώς δεν θεωρώ πως η Καλαμάτα είναι η εξαίρεση, ανάλογα φαινόμενα υπάρχουν και στις άλλες πόλεις ως απότοκα και της γενικής κατάστασης αλλά και μια αντίληψης “ανάθεσης” σε άλλους της διαχείρισης των υποθέσεων που μας αφορούν. Η αντιστροφή αυτής της εικόνας είναι απαραίτητη για την κοινωνία και την πόλη του μέλλοντος. Οι δρόμοι που ανοίγονται δεν είναι πολλοί και εκ των πραγμάτων βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι για πολλούς λόγους αλλά και έναν ειδικότερο: Με την ολοκλήρωση της θητείας (αν όχι και νωρίτερα σε ενδεχόμενο πολιτικών εξελίξεων) εκ των πραγμάτων ολοκληρώνεται και ο κύκλος του δημάρχου Παν. Νίκα στη θέση αυτή. Κρατά στο χέρι του το κλειδί των εξελίξεων και από τον τρόπο που θα το διαχειριστεί, θα εξαρτηθούν πολλά πράγματα για το μέλλον. Σε κάθε περίπτωση, στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα κριθεί αν η αυτοδιοίκηση και ο δήμος θα αποτελούν την απόληξη των κομματικών βραχιόνων με επένδυση προσωπικών φιλοδοξιών ή χώρους στους οποίους θα παράγεται τοπική πολιτική με όραμα για το μέλλον. Πολλές φορές στο παρελθόν έχω αποσαφηνίσει ότι τα κόμματα έχουν λόγο στην αυτοδιοίκηση αλλά αυτός θα πρέπει να περιοριστεί στην παραγωγή πολιτικής (είδος εν ανεπαρκεία στους σημερινούς μηχανισμούς) και την ανάδειξη τοπικών στελεχών μέσα από αυτή τη διαδικασία. Αυτός ο ρόλος γίνεται καταστροφικός όταν απλώς επωάζουν στους κόλπους τους τις φιλοδοξίες ανθρώπων πρόθυμων να μετατρέψουν το θεσμό της αυτοδιοίκησης σε παράρτημα του κόμματος, αρκεί να καταλάβουν τις θέσεις εξουσίας.

Η πόλη χρειάζεται ανθρώπους με όραμα γι’ αυτήν και την κοινωνία, που θα βάζουν το “εμείς” πάνω από το “εγώ” και δεν θα διστάζουν να συγκρουσθούν με αντιλήψεις και επαγγελματικά λόμπι για να προστατεύσουν το δημόσιο συμφέρον. Χρειάζεται την ενεργοποίηση των δυνάμεων που περιθωριοποιούνται από τη δράση των μηχανισμών εξουσίας, την ενεργοποίηση των νέων ανθρώπων που μπορούν να βλέπουν το δικό τους μέλλον συνδεδεμένο με το μέλλον του τόπου και όχι ως άθροισμα “ευκαιριών” σε περίοδο βαθύτατης οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Χρειάζεται αλλαγή της αντίληψης για τη διαχείριση των δημόσιων πραγμάτων. Πρόκληση για παλιούς και νέους…

κοινοποίησε το:

Επί Τάπητος: Η ιστορία των μύθων για την 23η Μαρτίου

Τετάρτη, 23 Μάρτιος 2016  Γράφτηκε από τον 

 

 
Επί Τάπητος: Η ιστορία των μύθων για την 23η Μαρτίου 

 
 

Ημέρα που είναι σήμερα, είπα να ασχοληθούμε ολίγον με την ιστορία. Η αρχή από το ταπεινό σπίτι της φωτογραφίας, το οποίο στη συντριπτική πλειοψηφία των Καλαματιανών δεν λέει τίποτα. Και όμως, σε αυτό το σπιτάκι κατά την τοπική παράδοση συνεδρίασε η Μεσσηνιακή Γερουσία που συγκροτήθηκε αμέσως μετά την κατάληψη της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821.

Μην ψάξετε να το βρείτε γιατί το κατεδάφισαν παρά τις προσπάθειες που έγιναν πριν από 90 περίπου χρόνια για να διασωθεί και να αναδειχθεί. Στη θέση του υπάρχει μια εντοιχισμένη πλάκα στον ομώνυμο δρόμο προς το Κάστρο.

Γιορτή για την Απελευθέρωση της Καλαμάτας δεν γινόταν ουσιαστικά μέχρι και τη δεκαετία του 1930. Και τα 100 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 γιορτάστηκαν σε όλη την Ελλάδα το 1930, καθώς στην πραγματική επέτειο ήταν σε εξέλιξη η Μικρασιατική Εκστρατεία και ακολούθησε η καταστροφή και η δύσκολη περίοδος μετά από αυτή. Ενόψει του γιορτασμού της Εκατονταετηρίδας, στη “Σημαία” (28/2/1929) δημοσιεύτηκε μια επιστολή του Σταύρου Χ. Τσιμπίδη, η οποία είναι πολύ χαρακτηριστική για το θέμα: “Πρωτίστως θα έπρεπε να ελαμβάνετο από τούδε πρόνοια όπως εκδηλωθή εναργέστερον και επισημότερον η συμμετοχή των Καλαματιανών εις τον εορτασμόν της Εκατονταετηρίδος. Προ πάσης άλλης ενεργείας της πόλεως, θα έπρεπε ο Δήμος ν’ απαλλοτροιώση το οίκημα όπου συνήλθεν η Μεσσηνιακή Γερουσία και συνέταξε την γνωστήν ιστορικήν προκήρυξιν προς τινάς αντιπολιτευομένους λαούς, εν τη οποία εδηλούτο ότι οι Ελληνες είναι αποφασισμένοι ή ν’ αποθάνουν ή να επανακτήσουν την ελευθερίαν των. Το μνημειώδες τούτο έγγραφον της Μεσσηνιακής Γερουσίας εδημοσιεύθη εις την “Σάλπιγγα” ήτις εξετυπώθη εκεί που έκειντο άλλοτε αι φυλακαί Ζάρκου. Ολόκληρος ο χώρος εκείνος έπρεπε να εξωραϊσθεί και το οίκημα της Μεσσηνιακής Γερουσίας όπερ αφήκαν οι Καλαματιανοί εις σταύλον, να μεταβληθεί εις Εθνολογικόν Μουσείον. Αύτη πρέπει να είναι η πρώτη χειρονομία του Δήμου σχετικώς με τον εορτασμόν της Εκατονταετηρίδος και εν πάση περιπτώσει θα έπρεπε από τούδε να εσχηματίζετο δημοτική πρωτοβουλία μια μεγάλη επιτροπή ήτις να καθώριζε το πρόγραμμα της συμμετοχής της πόλεως εις την εορτήν”.

Οι εκδηλώσεις της Εκατονταετηρίδας έγιναν τον Οκτώβριο του 1930, όπως και η πρώτη αναπαράσταση. Μόνον που τότε έγινε αναπαράσταση συνεδρίασης της Μεσσηνιακής Γερουσίας, της οποίας γλαφυρή περιγραφή κάνει η “Σημαία” (22-10-1930): “Επιτυχεστάτη υπήρξεν η αναπαράστασις της Μεσσηνιακής Γερουσίας, υπό ομάδος συμπολιτών μας. Όλοι, μα ανεξαιρέτως όλοι, υπεδύθησαν θαυμάσια τους ρόλους των. Ενόμιζε κανείς, ότι ευρίσκεται πράγματι προ του πρώτου αντιπροσωπευτικού σώματος. Τόση ήτο η επιτυχία. Εις την αναπαράστασιν της Γερουσίας έλαβον μέρος οι κ. κ. Θεοφιλόπουλος ως Μαυρομιχάλης όστις υπήρξεν άφθαστος, ο κ. Μπατσικούρας ως Κολοκοτρώνης όστις ομολογουμένως υπήρξε ασύγκριτος, ο κ. Νικητόπουλος, ο κ. Κάτσαρης, ο ιερεύς Κωστόπουλος και άλλοι. Ιδιαιτέραν όμως εντύπωσιν προεκάλεσε η εμφάνισις του κ. Μπατσικούρα ως Κολοκοτρώνη, όστις ανήλθεν επί του φρουρίου καθήμενος επί πώλου όνου. Οι παριστάμενοι μετά την αναπαράστασιν της Μεσσηνιακής Γερουσίας συνεχάρησαν θερμώς τους υποδυθέντας τους διάφορους ρόλους και τα μέλη της επιτροπής επί του εορτασμού της Εκατονταετηρίδος διά την όντως θαυμασίαν έμπνευσίν των”. Η επιλογή για την αναπαράσταση της Μεσσηνιακής Γερουσίας είχε να κάνει με την πεποίθηση των παλιών Καλαματιανών ότι επρόκειτο για τη σημαντικότερη πράξη με την οποία είχαν μπει τα θεμέλια του νέου ελληνικού κράτους. Εκείνη τη χρονιά όμως “χτίστηκε” και ο μύθος των Αγίων Αποστόλων, στους οποίους εντοιχίστηκε πλάκα στη νότια είσοδο η οποία αναφέρει ότι στην εκκλησία αυτή έγινε η δέηση για την απελευθέρωση της πόλης.

Η ιστορία του “μύθου” αποκαλύφθηκε πολλά χρόνια μετά, από το Νίκο Ι. Ζερβή. Ο γνωστός ερευνητής της τοπικής ιστορίας στο Β’ Συνέδριο Μεσσηνιακών Σπουδών το 1982 παρουσίασε τη θέση ότι η δοξολογία τελέστηκε στην εκκλησία του Αγιάννη. Σε αυτή καταγράφει όλες τις μαρτυρίες των αγωνιστών και ιστορικών των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία τοποθετούν το χώρο της δοξολογίας “παρά τω ποταμώ”. Παράλληλα παρουσιάζει δημοσίευμα της εφημερίδας “Μεσσηνία” (1/1/1866) σύμφωνα με το οποίο κατά τα εγκαίνια της (νέας) εκκλησίας τα οποία έγιναν λίγες ημέρες ενωρίτερα, ο δάσκαλος Αδαμάντιος Ιωαννίδης ο οποίος μίλησε σε αυτά λέγοντας “αν αληθώς μ’ επληροφόρησαν οι περισωζώμενοι εκ της ηρωικής γενεάς των πατέρων μας, ενταύθα εν τω ιερώ τούτω ναώ ηυλογήθη το πρώτον η ιερά σημαία της Επανάστασης. Εντεύθεν έλαβεν αρχήν και πραγματικήν υπόστασιν η Επανάστασις, ενταύθα συνεστήθη το Α’ Ελληνικόν Στρατόπεδον αρχηγούμενον υπό του Ηγεμόνος της Λακωνίας Πέτρου Μαυρομιχάλη, ενταύθα εξεδόθη η Α’ Προκήρυξις της ανεξαρτησίας της Ελλάδος, ήτις απήχησεν ευθύς μεν εν Καλαβρύτοις κατόπιν δε καθ’ άπασαν την Επικράτειαν”. Υπάρχει ένα πλήθος στοιχείων σχετικά με την υπόθεση αυτή στη σχετική εργασία του Νίκου Ι. Ζερβή, στην οποία μεταξύ των άλλων αποκαλύπτει ότι ήταν πλαστή η υπογραφή του Παπαπολυζώη Κουτουμάνου σε έγγραφο που παρουσίασε το 1948 ο Γιάννης Αναπλιώτης για να υποστηρίξει την άποψη ότι η δοξολογία έγινε στους Αγ. Αποστόλους. Και αξίζει να μελετηθεί από όσους ενδιαφέρονται πραγματικά για την ιστορία.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε ότι μέχρι το 1930 κοινή πεποίθηση ήταν ότι η δοξολογία έγινε υπαιθρίως δίπλα στο ποτάμι και δεν γινόταν καμία σύνδεση με τους Αγ. Αποστόλους. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το “Θάρρος” (23/3/1929) αναφερόμενο στο χρονικό γράφει μεταξύ άλλων ότι “επηκολούθησεν έπειτα την 23ην Μαρτίου η είσοδος των Ελλήνων οπλαρχηγών εις Καλάμας ευθύς δε αμέσως τη αποφάσει των οπλαρχηγών επηκολούθησε μεγάλη λειτουργία χοροστατούντων 25 ιερέων, ων οι πλείστοι ευρίσκοντο εις το στρατόπεδο των Ελλήνων και παρευρισκομένων υπέρ τας 5 χιλιάδας ανθρώπων. Η δοξολογία εγένετο παρά την κοίτην του ποταμού Νέδοντος, ήτο δε κατά την παράδοσιν θερμοτάτη”. Ενα χρόνο ενωρίτερα το “Θάρρος” (25/3/1928) έγραφε για το θέμα αυτό: “Την επαύριον εις ναόν κείμενον της κοίτης του παραρέοντος την τότε πόλιν ποταμού, επετελέσθη πάνδημος δοξολογία επί τη ευτυχή εκβάσει του εγχειρήματος […] Αυτά διέσωσε μέχρις υμών η ιστορία και η ευεργετική παράδοσις”. Στο ίδιο κείμενο γίνεται αναφορά ως “τοπόσημου” των εκδηλώσεων για την 23η Μαρτίου η καινούργια εκκλησία του Ευαγγελισμού που επρόκειτο να κτιστεί στο Κάστρο: “Ο αναγειρόμενος επί του φρουρίου ναός θα δώση ασφαλώς αφορμήν διά την συν τω χρόνω συστηματοποίησιν του εορτασμού του γεγονότος”. Και βεβαίως η κοινή λογική με βάση την τοπογραφία της εποχής αποκλείει το ενδεχόμενο της δοξολογίας στους Αγ. Αποστόλους οι οποίοι ήταν παρεκκλήσι του Αγιάννη περικυκλωμένο από το Νέδοντα και πρόχειρα καταστήματα στην άκρη της πόλης όπου ήταν αδύνατη η πρόσβαση των χιλιάδων κόσμου κατά τις περιγραφές.

Οι παλαιότεροι έχτισαν μύθους και καθιέρωσαν σύμβολα αλλά και την αναπαράσταση το 1952, στην προσπάθεια καθιέρωσης της πόλης εκείνης από την οποία ξεκίνησε η απελευθέρωση της χώρας. Μετά από τόσα χρόνια αξίζει να υπενθυμίσουμε την ακροτελεύτια παράγραφο της σπουδαίας εργασίας του αείμνηστου Γιάννη Αποστολάκη με τίτλο “Η Καλαμάτα και η γένεση του νεοελληνικού κράτους”: “Αν ήθελε να αναζητήσει κανείς αναλογίες, η Καλαμάτα θα έπρεπε να είναι για την Ελλάδα ό,τι για τις Ηνωμένες Πολιτείες η Φιλαδέλφεια. Λίκνο της ελευθερίας. Και η αφετηρία της νεότερης πολιτικής ιστορίας μας”. Στην Καλαμάτα ιδρύθηκε το πρώτο ελληνικό κράτος με βουλευόμενο σώμα (Μεσσηνιακή Γερουσία), συνταγματική υπόσταση (Προκήρυξη στις Ευρωπαϊκές Αυλές), στρατό και πολλές υπηρεσίες υποστήριξης. Ο δήμος του θεάματος οφείλει να το αντιληφθεί και σε πρώτη φάση, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο να καθιερώσει ένα ετήσιο συνέδριο για την Επανάσταση του 1821 με πρωτότυπες ανακοινώσεις και διεθνή εμβέλεια. Η αναπαράσταση γεμίζει τραπεζοκαθίσματα, φέρνει επισήμους και κόσμο στην πόλη, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτυπώνει τη σημασία της συμβολής της Καλαμάτας στην Επανάσταση. Και δεν αφήνει τίποτα για την επόμενη ημέρα…

κοινοποίησε το:

Κεντρική πλατεία τη δεκαετία του 1950

Κεντρική πλατεία τη δεκαετία του 1950

 Το παρκάκι στη βόρεια πλευρά της πλατείας, κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Αντικριστά Παπαφλέσσας και Αναγνωσταράς, γεωμετρικά σχέδια και διαμόρφωση των φυτών, το κτήριο της Εθνικής Τράπεζας στη θέση του και η πιάτσα ταξί απέναντι από το θερινό “Εσπερο”.

[Από καρτ ποστάλ εποχής]

κοινοποίησε το:

Συνύπαρξη μεταφορικών μέσων στην Αριστομένους

Γράφτηκε από την 

Συνύπαρξη μεταφορικών μέσων στην Αριστομένους
Καλαμάτα: Όλα τα μεταφορικά μέσα της δεκαετίας του 1950 σε… παράταξη στην Αριστομένους .

Όλα τα μεταφορικά μέσα της δεκαετίας του 1950 σε… παράταξη στην Αριστομένους .

Το λεωφορείο που κάνει το δρομολόγιο για την Παραλία, η άμαξα έξω από την Εθνική Τράπεζα, και από τη Νικηταρά… σκάει μύτη το κάρο. Εχουν όμως ήδη ξηλωθεί οι στύλοι και οι γραμμές του τραμ.

[Από καρτ-ποστάλ εποχής]

κοινοποίησε το:

Οι εκλογές στην αυτοδιοίκηση τελείωσαν και εκείνοι που έδωσαν τη μάχη… αναπαύονται.

 

 

Βεβαίως δεν είναι κάτι καινούργιο, έτσι και αλλιώς μεγάλο τμήμα της όποιας ζωντάνιας σπαταλιέται κατά την προεκλογική περίοδο. Και η ζωή συνεχίζεται χωρίς να αλλάζει τίποτε και πολύ περισσότερο χωρίς να ανησυχεί κανένας ιδιαιτέρως. Δεν θα έλεγα πως έχουν όλοι λόγο να ανησυχούν. Γιατί υπάρχει η μεγάλη κατηγορία των αυτοδιοικητικών παραγόντων οι οποίοι βολεύονται εξασφαλίζοντας τα αναγκαία για να δείχνουν ότι παράγουν έργο και δεν ενοχλούνται καθόλου από την αποδιοργάνωση της αυτοδιοίκησης η οποία είναι στο κέντρο των δραματικών αλλαγών που συντελούνται στη χώρα. Η αυτοδιοίκηση είναι ένα πεδίο προνομιακής εφαρμογής της πολιτικής λιτότητας με την δραματική περικοπή των χρηματοδοτήσεων, της αποδιάρθρωσης του δημόσιου τομέα με τις απολύσεις, την ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών με την παράδοση στους ιδιώτες και την μετακύλιση του κόστους στους πολίτες. Επιπλέον δε είναι ο τομέας που έχει τεθεί υπό τον απόλυτο έλεγχο της τρόικας με τη δημιουργία του Παρατηρητηρίου το οποίο ελέγχει τα οικονομικά και τη διαχείρισή τους.
Ολα όσα διαπιστώνουμε μέχρι σήμερα είναι απλώς η αρχή μιας διαδικασίας η οποία θα βαθύνει ακόμη περισσότερο το επόμενο διάστημα. Και για το λόγο αυτό χρειάζονται τα κατάλληλα «εργαλεία», δηλαδή νομοθετικές προβλέψεις που θα επενδύσουν με νομιμοφάνεια τις καινούργιες επεμβάσεις έτσι ώστε να αποτελέσει η αυτοδιοίκηση το μακρύ χέρι της τρόικας στην τοπική κοινωνία. Και αυτά τα «εργαλεία» δεν είναι τίποτε περισσότερο από των Κώδικα της Αυτοδιοίκησης ο οποίος ρυθμίζει τις λειτουργίες της ενώ παράλληλα κωδικοποιεί τη διάσπαρτη νομοθεσία. Φυσικά Κώδικας υπάρχει και μάλιστα έχει ανανεωθεί με τις προβλέψεις του “Καλλικράτη” πριν από λίγα χρόνια. Φαίνεται όμως πως δεν είναι επαρκής για τους σχεδιασμούς και χρειάζεται να ψηφιστεί καινούργιος.
Είναι ένα θέμα το οποίο προφανώς ετοιμάζεται από καιρό καθώς ιδιαίτερο ενδιαφέρον δείχνουν διάφορα εξωθεσμικά κέντρα που προετοιμάζουν ακόμη και νομικά τις αλλαγές που θέλουν να επιβάλουν. Από αυτή την άποψη σε μια δημοκρατία θα ήταν επιβεβλημένο τέτοιου είδους ζητήματα να μπαίνουν σε ευρύτατη διαβούλευση και μάλιστα πριν από τις εκλογές έτσι ώστε να τοποθετηθούν με σαφήνεια οι υποψήφιοι, να ανοίξει η συζήτηση και να ενημερωθούν οι πολίτες. Η κυβέρνηση όμως για μια ακόμη φορά πάει να περάσει στη ζούλα την υπόθεση καθώς αν ο Κώδικας έμπαινε σε διαβούλευση πριν από τις εκλογές θα μπορούσε να επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα. Από την άλλη πλευρά οι προβλέψεις του είναι ασφαλώς προσαρμοσμένες και στο εκλογικό αποτέλεσμα και στη νέα πολιτική κατάσταση η οποία δημιουργείται στην αυτοδιοίκηση. Ετσι φρόντισε να φέρει στη Βουλή τον Κώδικα μετά τις εκλογές και μάλιστα μια ημέρα πριν σταματήσει εσπευσμένα η λειτουργία της Ολομέλειας.
Κάποιοι ενδεχομένως θα σπεύσουν να θεωρήσουν τις προβλέψεις του νέου Κώδικα ως «τεχνικές ρυθμίσεις» κατά την προσφιλή πρακτική των φανατικών υποστηρικτών ακόμη και των πλέον ακραίων μέτρων από τα οποία προσπαθούν να αποσπάσουν την πολιτική ουσία. Από την άποψη αυτή, έχει σημασία να καταγραφεί ο τρόπος με τον οποίο η εφημερίδα “Το Βήμα” παρουσίασε τη νομοθετική πρωτοβουλία, αποκαλύπτοντας και το πολιτικό της βάθος. Σε σχετικό δημοσίευμα πριν από λίγες ημέρες έγραφε μεταξύ των άλλων: «Στο πλαίσιο των μνημονιακών δεσμεύσεων αλλά και των μέτρων που ψηφίστηκαν στο μεσοπρόθεσμο από την κυβέρνηση, οι δήμοι και οι περιφέρειες γίνονται με σαφήνεια πεδίο υλοποίησης της κυβερνητικής και κοινοτικής πολιτικής, αποκτώντας και τα θεσμικά εργαλεία προκειμένου να “τρέξουν” το νέο ΕΣΠΑ 2014-2020».
Το πρώτο μέρος του αποσπάσματος είναι απολύτως σαφές και δεν χρειάζεται καμία εξήγηση: Με τον Κώδικα η κυβέρνηση επιχειρεί να υλοποιήσει τις μνημονιακές της δεσμεύσεις και αυτό είναι κλειδί για να εξηγήσει κάποιος τις θεσμικές προσαρμογές. Σε ό,τι αφορά το νέο ΕΣΠΑ το πρόβλημα δεν είναι η απουσία θεσμικών εργαλείων αλλά το γεγονός ότι οι περιφερειάρχες ουσιαστικά κάνουν πολιτική με τα έργα του προγράμματος παίζοντας με τους δημάρχους στην προσπάθεια να εξασφαλίσουν τη στήριξή τους στην επόμενη αναμέτρηση. Και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Γιαν. Σγουρός στην Αττική είχε την υποστήριξη πολλών δημάρχων της Νέας Δημοκρατίας, οι οποίοι “άδειασαν” τον υποψήφιο του κόμματος. Εκείνο που λείπει από το ΕΣΠΑ είναι μια ανεξάρτητη αρχή που θα αξιολογεί τα προτεινόμενα έργα, αλλά και ένα άλλο πνεύμα στη διαχείριση των κονδυλίων του. Ειδικότερα εκείνων που όχι μόνον είναι αντιπαραγωγικά, αλλά χρησιμοποιούνται για να μοιράζονται χρήματα σε μέσα ενημέρωσης και εταιρείες στο όνομα της δημοσιότητας και της προβολής.
Τα πράγματα στην αυτοδιοίκηση δεν ήταν ρόδινα και αυτό το γνωρίζουν όλοι. Εδώ όμως δεν συζητούμε για βελτίωση της κατάστασης με την αντιμετώπιση των προβλημάτων, αλλά για μια επιχείρηση κατεδάφισης και για υπερδιόγκωση αυτών των προβλημάτων που ήταν ορατά στους πολίτες. Και ο Κώδικας είναι ένα τέτοιο «εργαλείο» αλλά οι παράγοντες της αυτοδιοίκησης δεν δείχνουν να ανησυχούν ιδιαιτέρως. Οι πολίτες όμως;Διαβάστε το άρθρο στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ http://www.eleftheriaonline.gr/stiles-sxolia/kalimera-perifereia/item/39941

κοινοποίησε το: