Αρχείο ετικέτας κοινωνική οικονομία

«Θεσμοί, Εφαρμογές και Πολιτικές για την Κοινωνική Οικονομία»

Διήμερο Επιμορφωτικό Σεμινάριο στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης

Με πρωτοβουλία της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης (ΟΑΚ), και φιλοξενία στο Συνεδριακό της Κέντρο στο Κολυμπάρι, ο Δήμος Πλατανιάς, η Πανελλήνια Ένωση Συμπράξεων Κοινωνικής Οικονομίας (Π.Ε.Σ.Κ.Ο.) συνδιοργανώνουν διήμερο Επιμορφωτικό Σεμινάριο, με θέμα «Θεσμοί, Εφαρμογές και Πολιτικές για την Κοινωνική Οικονομία», το οποίο πραγματοποιείται την Παρασκευή 8 και το Σάββατο 9 Μαρτίου 2019.

Στην ανακοίνωση αναφέρεται:

“Το Σεμινάριο είναι ανοικτό και απευθύνεται στις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, οικολογικές, πολιτιστικές, καταναλωτικές και ανθρωπιστικές ομάδες, στους Δήμους της περιοχής και τα στελέχη τους, που μπορούν να διαδραματίσουν σπουδαίο και αποφασιστικό ρόλο στην κινητοποίηση των πολιτών, καθώς διαθέτουν το Κοινωνικό Κεφάλαιο εμπιστοσύνης που χρειάζεται, ώστε να δημιουργηθούν νέοι τρόποι ανάπτυξης προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.

Η ΟΑΚ, ως γνωστόν λειτουργεί ως «θρησκευτικό – κοινωφελές Καθίδρυμα με ιδιαίτερη συμβολή στην τοπική ανάπτυξη και ως εκ τούτου ζωντανό παράδειγμα Κοινωνικής Οικονομίας από την δεκαετία του 60, πολύ πριν αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε τον όρο «Κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία» στην Ελλάδα.

Υπό αυτή την έννοια έχει ιδιαίτερη σημασία που αναλαμβάνει μια παρόμοια πρωτοβουλία καθώς έχει πρωτοστατήσει και στο παρελθόν σε συλλογικές πρωτοβουλίες εκπαιδευτικά Σεμινάρια και στον συνεδριακό και εναλλακτικό τουρισμό, συμβάλλοντας ουσιαστικά στον τοπικό συνεργατισμό (συν-εργείν).

Σήμερα, οι συνθήκες επιβάλλουν μεγαλύτερη κινητοποίηση για τοπικές παραγωγικές πρωτοβουλίες και ενίσχυση της τοπικής κοινότητας και πολιτιστικής ταυτότητας στο θεσμικό πλαίσιο της Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας, για τη συγκρότηση Κοινωνικού Κεφαλαίου με «τοπικές κοινωνικές συμπράξεις» που είναι απαραίτητος όρος για να λειτουργήσει ο συνεργατισμός.

Στο Σεμινάριο αυτό εξετάζονται οι λόγοι για τους οποίους η κοινωνική οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για το μέλλον, οι αναγκαίες θεσμικές προϋποθέσεις, αλλά και οι αναγκαίοι όροι υλοποίησης δράσεων κοινωνικής επιχειρηματικότητας, καθώς και η μεταφορά της απαραίτητης τεχνογνωσία με τη διαδικασία διαλόγου.

Συνοπτικά η Κοινωνική Οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για το όλον της οικονομίας:

Για το ενεργειακό μέλλον και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.
Για την ενίσχυση της Απασχόλησης.
Για την Τοπική Ανάπτυξη και τους Δήμους.
Για τον πολιτισμό και τον εναλλακτικό τουρισμό.
Για την οικολογία και την ποιότητα ζωής.
Για την ενίσχυση του κοινωνικού μισθού (παροχές δωρεάν ή με ελάχιστο κόστος).
Για τον περιορισμό της κερδοσκοπίας και της διαφθοράς και τη βελτίωση των συστημάτων υγείας και την παιδεία.
Η Κοινωνική Οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για την αντιμετώπιση της καταστροφής κεφαλαίου και εργασίας, που είναι το κλειδί να κατανοήσουμε και να αντιμετωπίσουμε την παρατεταμένη οικονομική κρίση.
Δεν θα μιλήσουμε απλά για ορισμένα παραδείγματα μεμονωμένων κοινωνικών επιχειρήσεων και συνεταιρισμών. Διακόσια και πλέον χρόνια υπήρξαν πολλά επιτυχημένα όσο και αποτυχημένα παραδείγματα συνεταιρισμών-νησίδες σε ένα ωκεανό ιδιωτικών και ενίοτε κρατικών επιχειρήσεων. Δεν πρόκειται να μας φωτίσει αυτή η προσέγγιση εάν, δεν δούμε πίσω από την επί μέρους εικόνα την μεγάλη εικόνα της συμμετοχής της κοινωνίας στο συνεργατισμό σε μεγάλη κλίμακα.Το καλό παράδειγμα για την Κοινωνική Οικονομία είναι αυτό που ξεχωρίζει, αυτό που αγκαλιάζει και ενώνει την κοινότητα και τον κόσμο.

Θα αναφερθούμε σε τεχνικά και τεχνοκρατικά θέματα αλλά, το ουσιαστικό ζήτημα είναι οι πολιτικές για την Κοινωνική Οικονομία που υποστηρίζονται από τα κάτω, από την ίδια την κοινωνία. Κάτι πιο σοβαρό, πιο μεγάλο, πιο οικουμενικό συντελείται που κάνει την Κοινωνική Οικονομία αναγκαία συνθήκη.

Όταν έσκασε η φούσκα το 2008 και ένα χρόνο μετά νιώσαμε τις συνέπειες στην Ελλάδα, καταστράφηκε το μισό κεφάλαιο στη Χώρα, χάθηκε το ¼ των θέσεων εργασίας και πάνω από το 1/3 των μικρών επιχειρήσεων. Σήμερα μπορούμε να αντιληφθούμε ότι ακόμη κι εάν αντιμετωπιστεί μακροπρόθεσμα το δημοσιοοικονομικό έλλειμμα και η κρίση χρέους, ο οικονομικός αποκλεισμός και η ανεργία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο από το Κράτος και την αγορά. Δεν μπορεί να καλυφθεί αυτό το κενό και να γίνει ανάκτηση στο χαμένο έδαφος, εφαρμόζοντας μόνο το κλασικό και νεοκλασικό μοντέλο της οικονομίας του Κράτους και της αγοράς.

Έτσι, μαζί με την κρίση καταστράφηκαν και οι ιδεολογικές βεβαιότητες του παρελθόντος. Πολλοί πλέον ακόμη και οικονομολόγοι παραδέχονται ότι η οικονομία ως «επιστήμη» κυριαρχείται από ιδεολογικά δόγματα που δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες.

Από την άλλη πλευρά, η Κοινωνική Οικονομία έρχεται στο παγκόσμιο προσκήνιο ως πραγματιστικό φαινόμενο και εναλλακτική λύση, χωρίς όμως να ενθουσιάζει τις Κυβερνήσεις οι οποίες κατά κύριο λόγο ελέγχονται από τα λόμπι και τις οικονομικές ελίτ.

Οι πολιτικές για την Κοινωνική Οικονομία στη Χώρα μας είναι υποτυπώδεις.

Ο γενικός δείκτης της Κοινωνικής Οικονομίας συμπεριλαμβάνοντας όλους τους Συνεταιρισμούς, Ιδρύματα και Κοινωνικές Επιχειρήσεις είναι μόλις 1,8% όταν στην Ε.Ε. ο Μέσος Όρος είναι γύρω στο 10%. Αυτές οι συνθήκες προφανώς έχουν αρνητική επίπτωση και στην τοπική απασχόληση.

Ο προϋπολογισμός του Κράτους και κατ΄ επέκταση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για επενδύσεις μ΄ αυτόν τον σκοπό είναι ασήμαντος.

Ενδεικτικά, για την Κοινωνική Οικονομία από το ΕΣΠΑ και το πακέτο Γιούγκερ των 35 δις πρόκειται να διατεθεί για επενδύσεις μόλις το 1/1000 των πόρων. Για παράδειγμα η πρόσφατη πρόσκληση για «Κέντρα Στήριξης» της Κοινωνικής Οικονομίας απέτυχε πλήρως, αφού εγκρίθηκαν μόλις 13 προτάσεις στις 89 που είχαν σχεδιαστεί. Με αυτές τις προϋποθέσεις είναι αδύνατον βέβαια, να έχουμε θετικές εξελίξεις στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο στην Κοινωνική Οικονομία. Ταυτόχρονα η Τοπική Αυτοδιοίκηση απουσιάζει από τον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και τη χάραξη της πολιτικής για την Κοινωνική Οικονομία, όπως απουσιάζει και το σύνολο των φορέων του χώρου από το σχεδιασμό ως θεσμικός κοινωνικός εταίρος.

Για την υστέρηση της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα ασφαλώς υπάρχει εξήγηση. Απουσιάζει το ιστορικό υποκείμενο το οποίο που μπορεί να εκφράζεται στο επίπεδο της πολιτικής και της τοπικής εξουσίας. Το κοινωνικό υποκείμενο των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών, των καταναλωτικών οργανώσεων και των συνεταιρισμών ως ενότητα.

Αυτό είναι το κρίσιμο θέμα που πρέπει να εξετάσουμε για να δούμε τι συμβαίνει με τις υποκειμενικές δυνάμεις της κοινωνικής οικονομίας και την οργανωτική τους κουλτούρα και τη χαμηλή τους επιρροή στο πολιτικό σύστημα.

Δεν είναι αρκετό όταν μιλάμε για την Κοινωνική Οικονομία και να περιοριζόμαστε στα μοντέλα και στους νόμους για τις κοινωνικές επιχειρήσεις, αλλά να εξετάζουμε ταυτόχρονα το περιβάλλον και τους θεσμούς στήριξης της κοινωνικής οικονομίας.

Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ μιας ιδιωτικής από μια κοινωνική επιχείρηση είναι το υποκείμενο της επιχειρηματικότητας. Στην πρώτη περίπτωση έχουμε άτομα στη δεύτερη συλλογικότητες. Γι΄ αυτό επισημαίνουμε ότι οι κοινωνικές επιχειρήσεις χρειάζονται το κατάλληλο περιβάλλον τους το «οικοσύστημα» για να συγκροτήσουν κοινωνικό κεφάλαιο και να προοδεύσουν. Οι κοινότητες εν τέλει είναι εκείνες που διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για την κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία.

ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΜΕΛΛΟΝ

Η Κοινωνική Οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για το ενεργειακό μέλλον, γιατί μόνο με αυτό τον τρόπο μπορεί να εξασφαλιστεί ένα βιώσιμο ενεργειακό σύστημα για όλες τις κοινωνικές ομάδες χωρίς αποκλεισμούς και ενεργειακή φτώχεια.

Ξεκινώντας το νοητικό ταξίδι από την Προμηθεϊκή φωτιά, φθάνοντας τον ηλεκτρομαγνητισμό και τις άπειρες δορυφορικές ραδιοσυχνότητες στα κινητά μας.

Η «Ενέργεια» σε όλες τις μορφές της είναι πηγή ζωής με προέλευση το ζωοδότη Ήλιο. Ενέργεια είναι η τροφή και η κάθε κίνηση, η ενέργεια και η γνώση.

Ο Αϊνστάιν, στο επίπεδο της φυσικής με τη γνωστή του εξίσωση Ε=mc2, απέδειξε ότι τα πάντα είναι ενέργεια. Αντίστοιχα και στο επίπεδο της οικονομίας η ενέργεια καθορίζει κάθε ανάπτυξη. Οι Νέες Τεχνολογίες και οι μορφές ενέργειας επέδρασαν καθοριστικά σε όλες τις φάσεις της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης. Ειδικότερα στην περίοδο της 2ης βιομηχανικής επανάστασης η οποία καθορίστηκε από τα ορυκτά καύσιμα, η συγκέντρωση της ενέργειας στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα έδωσε τεράστια ώθηση στην παραγωγή, αλλά στο τέλος προκάλεσε πολλές ανισορροπίες όχι μόνο στην οικολογία, αλλά και στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Τεράστια συγκέντρωση πλούτου από την μια μεριά και από την άλλη διόγκωση της παγκόσμιας φτώχειας. Στη Τρίτη βιομηχανική επανάσταση που διανύουμε σήμερα με τη δυνατότητα άντλησης απευθείας ενέργειας από τον Ήλιο και άλλες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, δημιουργούνται οι συνθήκες για την κατανεμημένη ενέργεια και το δημοκρατικό διαμοιρασμό της.

Από την άλλη πλευρά για πρώτη φορά στην ιστορία οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες (πετρελαϊκές) γίνονται τροχοπέδη στην εξάπλωση των Νέων Τεχνολογιών του διαμοιρασμού της ενέργειας και της γνώσης, με προφανή στόχο να μη χάσουν τα κέρδη τους από μια νέα βιομηχανία της ενέργειας που ελαχιστοποιεί το κόστος. Επομένως γεννάται ένα ζήτημα οι τοπικές κοινωνίες να υπερασπιστούν το κοινωνικό όφελος έναντι εκείνων που εμποδίζουν τη διάχυση στις τεχνολογικές καινοτομίες και την κατανεμημένη ενέργεια.

Με ποιο τρόπο οι τοπικές κοινωνίες θα πάρουν αυτή την υπόθεση στα χέρια τους; Η απάντηση είναι δημιουργώντας ενεργειακές κοινότητες αυτόνομης παραγωγής και διαμοιρασμού της ενέργειας. Περνάμε σε μια εποχή όπου γίνεται εφικτή η οριζόντια διαχείριση της ενέργειας και παραγωγή-κατανάλωση από τους ίδιους τους καταναλωτές οι οποίοι μπορούν να είναι μέτοχοι, παραγωγοί και καταναλωτές, οργανώνοντας ενεργειακούς και καταναλωτικούς συνεταιρισμούς.

Θεσμικά ο νέος Νόμος 4513 ΦΕΚ α’ 9/23.01.2018 για τις «ενεργειακές κοινότητες» και ενεργειακούς συνεταιρισμούς στη Χώρα μας ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο προς αυτή την κατεύθυνση αλλά είμαστε εντελώς στην αρχή.

Με βάσει το νέο θεσμό που αναφέρεται στις ενεργειακές κοινότητες μπορούν να εξασφαλίσει δωρεάν ενέργεια στους Δήμους και ταυτόχρονα την πρακτική εμπειρία να οργανωθούν στο συνεργατικό μοντέλο και την κοινωνική οικονομία σε μια σειρά από τομείς τοπικής Ανάπτυξης.

Πρακτικά μια σχετική επένδυση μπορεί να εξασφαλίσει ενεργειακή αυτάρκεια σε δημοτικά κτίρια και σχολεία, αλλά να γίνει και ζωντανό παράδειγμα ώστε να οργανωθούν οι δημότες στη συνεργατική παραγωγή ενέργειας, να εξοικονομήσουν σημαντικούς πόρους για κάθε νοικοκυριό.

Οι οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, οικολογικές, πολιτιστικές, καταναλωτικές και ανθρωπιστικές μπορούν να παίξουν σπουδαίο και αποφασιστικό ρόλο στην κινητοποίηση των πολιτών καθώς διαθέτουν το ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ εμπιστοσύνης που χρειάζεται ώστε να δημιουργηθούν αστικοί Συνεταιρισμοί ενέργειας όπως προβλέπει ο νέος νόμος.

Στους Συνεταιρισμούς αυτούς μπορούν να συμμετέχουν από κοινού ή και ξεχωριστά οι Δήμοι, τα νομικά τους πρόσωπα και οι δημότες.

Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μπορεί να γίνει σε στέγες αλλά και φωτοβολταϊκά πάρκα.

Από πληροφορίες που συγκεντρώσαμε η επένδυση για κάθε νοικοκυριό κυμαίνεται σε 2.000 με 3.000€ και το όφελος απόδοσης γύρω στο 15% το χρόνο. Άρα η απόσβεση του κεφαλαίου γίνεται σε λιγότερο από 5 χρόνια.

ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ

ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

Η θεσμοθέτηση της Κοινωνικής Οικονομίας είναι αναγκαία συνθήκη για τη δημιουργία νέων Κοινωνικών επιχειρήσεων, τη δημιουργία συμπράξεων μεταξύ των πολύ μικρών επιχειρήσεων, εκεί που αυτές αδυνατούν να επιβιώσουν από τον ανταγωνισμό.

Είναι αναγκαία συνθήκη οι συλλογικές πρωτοβουλίες ώστε να αποτραπεί ο κοινωνικός και οικονομικός αποκλεισμός.

Για δύο και πλέον αιώνες γνωρίζουμε ότι η βιομηχανική Ανάπτυξη χρειάζεται εκτός της απαραίτητης τεχνογνωσίας Κεφάλαιο, εργαζόμενους και καταναλωτές.

Και οι τρεις αυτοί συντελεστές βρίσκονται σε άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ τους με συνέπεια, όταν περιορίζεται ο ένας συντελεστής, αναγκαστικά μακροοικονομικά να περιορίζονται και οι άλλοι και τελικά η ίδια η ανάπτυξη.

Τελευταία γίνεται φανερό πλέον ότι, η ανάγκη για εργαζόμενους στις μεγάλες επιχειρήσεις μειώνεται παράλληλα με την ανάπτυξη της ρομποτοποίησης και της αυτοματοποίησης πολλών υπηρεσιών στις μεγάλες επιχειρήσεις και το Κράτος με τη διαδικασία του self serves.

Την ίδια στιγμή επίσης οι μικρές επιχειρήσεις πιεζόμενες από τον τεχνολογικό ανταγωνισμό αναγκάζονται κι αυτές να μειώσουν το υπαλληλικό προσωπικό.

Η μείωση αυτή κατ΄ ανάγκη μειώνει και το εισόδημα πολλών καταναλωτών, προκαλώντας με την κλασική έννοια ένα φαύλο κύκλο περιορισμού των συναλλαγών, την ώρα ακριβώς που αυξάνονται οι τεχνολογικές δυνατότητες για την αύξηση της παραγωγικότητας.

Έτσι, πολλοί ανθρώπινοι πόροι μένουν ανενεργοί και αχρηστεύονται προκαλώντας ένα διευρυνόμενο οικονομικό και κοινωνικό αποκλεισμό.

Το ερώτημα είναι τι θα γίνει με το πλεονάζον ανθρώπινο δυναμικό, όταν ούτε το Κράτος, ούτε η αγορά μπορούν να απορροφήσουν; Ποιος θα προωθήσει τις τεχνολογικές και θεσμικές καινοτομίες;

Υπό αυτές τις συνθήκες η Κοινωνική Οικονομία έρχεται να καλύψει το κενό με τη δημιουργία κοινωνικών επιχειρήσεων με τους συνεταιρισμούς και τις μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις. Σε κάθε περίπτωση, λόγω αυτοματισμού της τεχνολογίας και των περικοπών των θέσεων εργασίας στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες, το αντίδοτο είναι η άνοδος του κοινωνικού μισθού μέσω της κοινωνικής οικονομίας είναι η μόνη ρεαλιστική λύση σε μια φθίνουσα εποχή της ζήτησης της μισθωτής εργασίας.

Το πλεονέκτημά της είναι ο συντονισμός και η συνένωση δυνάμεων στο πεδίο της γνώσης αλλά και της συγκρότησης του Κοινωνικού Κεφαλαίου.

Οι δυσκολίες εντοπίζονται στην κουλτούρα της συνεργασίας και γι΄ αυτό χρειάζεται η κοινωνική στήριξη στα εγχειρήματα αυτά.

ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ

Στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι γνωστό ότι μετά την κρίση μειώθηκε η χρηματοδότηση στο 40% του προϋπολογισμού που υπήρχε πριν από την κρίση. Δεδομένου των ανελαστικών υποχρεώσεων της λειτουργίας και της μισθοδοσίας οι περικοπές έγιναν κυρίως στα αναπτυξιακά έργα. Πολλές υποδομές, κτίρια και δημόσιοι χώροι μένουν ανενεργοί.

Αυτοί οι ανενεργοί υλικοί πόροι του δημοσίου θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν με τις δομές κοινωνικών συμπράξεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με κοινωνικές επιχειρήσεις και να αποδώσουν εισόδημα και υπηρεσίες. Δεδομένου μάλιστα ότι, οι υφιστάμενες υλικές και ανθρώπινες υποδομές είναι αδύνατο να αξιοποιηθούν με την περεταίρω διεύρυνση της μισθωτής εργασίας στο δημόσιο και τους Δήμους, είναι αναγκαίες οι συνέργειες με τις κοινωνικές επιχειρήσεις ως μόνη εναλλακτική συνθήκη στην παραγωγική ανασυγκρότηση και απασχόληση. Κι αυτό οφείλεται στη δυνατότητα της κοινωνικής επιχειρηματικότητας να στηρίζεται στο Κοινωνικό Συνεργατικό Κεφάλαιο κάθε περιοχής, στις επενδύσεις και στις συγχρηματοδοτήσεις από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το ΕΣΠΑ, με το πλεονέκτημα της κοινωνικής συμμετοχής που συγκροτεί το κοινωνικό κεφάλαιο. Για παράδειγμα οι επιδοτήσεις ανεργίας μπορούν σε μεγάλο βαθμό να γίνουν επιδοτήσεις σε κοινωνικές επιχειρήσεις.

ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Συγκεκριμένα η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει το πλεονέκτημα να διαθέτει ανενεργούς πόρους, σε κτίρια και αγροκτήματα, σχολάζουσες γαίες, δασικές εκτάσεις, πάγιο εξοπλισμό και κτιριακές εγκαταστάσεις. Για τον σκοπό αυτό χρειάζεται σχέδιο και ένα μεταβατικό πρόγραμμα της Κοινωνικής Οικονομίας, στο επίπεδο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορεί να ξεκινήσει από ένα μοντέλο καταγραφής διαθέσιμων κυρίως ανενεργών πόρων, καταγραφής αναγκών και διαθέσιμων ανθρώπινων πόρων και κοινωνικών επιχειρήσεων σε κάθε περιοχή ώστε να μπορούν οι φορείς Κοινωνικής Οικονομίας να αναλάβουν δράση.

Επιπλέον για αυτή την υπόθεση οφείλεται η προώθηση της δημόσιας διαβούλευσης ως απαραίτητη προϋπόθεση για να δημιουργηθούν «Τοπικές Κοινωνικές Συμπράξεις» με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων, διασφαλίζοντας την κοινωνική συναίνεση και ταυτόχρονα ένα αξιοκρατικό σύστημα της Κοινωνικής Οικονομίας.

Στρατηγικοί στόχοι αυτής της πολιτικής για την Κοινωνική Οικονομία είναι αφενός η ενίσχυση των Κοινωνικών υπηρεσιών των Δήμων και αφετέρου η ενίσχυση με εναλλακτικά μέσα των κοινωνικών υπηρεσιών της Τοπικής Απασχόλησης.

Το μεταβατικό πρόγραμμα με αιχμή τις «Τοπικές Κοινωνικές Συμπράξεις» είναι η προαπαιτούμενη διαδικασία για να αναπτυχθεί το λεγόμενο «οικοσύστημα» της Κοινωνικής Οικονομίας.

Η προτεινόμενη καταγραφή μπορεί να λειτουργήσει ως διαγνωστικό εργαλείο αναγκών των Δημοτικών Συμβουλίων των Δήμων και άλλων τοπικών φορέων για την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιοχής.

Αποβλέπει στη βελτίωση της εικόνας της περιοχής, μέσα από την ανάδειξη διαθέσιμων πόρων, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον, ώστε να αυξηθεί το συμπληρωματικό εισόδημα και να ανακοπεί η μετανάστευση των κατοίκων με στόχο την ήπια και αειφόρο ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή και με κατεύθυνση τα ποιοτικά τοπικά προϊόντα.

Συνίσταται επίσης για τον συντονισμό και την κινητοποίηση των ανθρώπινων πόρων, προσφέροντας τη δυνατότητα να πυροδοτήσει το ενδιαφέρον του δραστήριου νεανικού δυναμικού και των τοπικών κοινωνιών στο σύνολό τους, για την εισαγωγή νέων πρωτότυπων στοιχείων στα τοπικά πολιτιστικά δρώμενα με αποτέλεσμα να συσφίξει τους κοινωνικούς δεσμούς και τα κοινωνικά δίκτυα.

Κάθε Δήμος σε μια σύγχρονη κοινωνία έχει το δικό του μερίδιο ευθύνης στην ενίσχυση του κοινωνικού μισθού, σε αγαθά και υπηρεσίες και οι πολίτες έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται αυτή την ευθύνη για εκείνους που βγαίνουν μπροστά να τον εκπροσωπήσουν.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ

Η Εκκλησία ως χώρος, έχει τη μεγαλύτερη και την πλουσιότερη παράδοση του κοινοτισμού που είναι η προϋπόθεση της αλληλεγγύης και της κοινωνικής εμπιστοσύνης στο δύσκολο έργο του συνεργατισμού. Ξεκίνησε και λειτούργησε μέσα στους αιώνες μέσα από τις κοινότητες.

Γι΄ αυτό, όπου έχει μπει μπροστά, φορείς της Εκκλησίας έχουμε τα καλύτερα και μαζικότερα παραδείγματα κοινωνικής οικονομίας σε πολλές Χώρες

Το μήνυμα της αλληλεγγύης και της ενότητας της κοινότητας που την χαρακτηρίζει ταιριάζει με το πρότυπο του συνεργατισμού και της αλληλεγγύης που είναι αναγκαίος όρος για τις εφαρμογές της Κοινωνικής Οικονομίας.

ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΗ –ΠΑΡΑΓΩΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ- ΧΩΡΙΣ ΜΕΣΑΖΟΝΤΕΣ

Στη νέα εποχή της αποξένωσης από όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού και της φθίνουσας ζήτησης στην αγορά εργασίας, από την παραγωγή, το μέλλον της βιωσιμότητας των οικονομιών, θα εξαρτηθεί από το «αντίδοτο» της παραγωκατανάλωσης.

Αναφερόμαστε στο μοντέλο της κοινωνικά υποστηριζόμενης Γεωργίας και τους καταναλωτικούς συνεταιρισμούς χωρίς μεσάζοντες.

Το μοντέλο συνεταιρισμών που υπήρξε μέχρι τώρα ήταν κυρίως συνεργασία των παραγωγών μεταξύ τους. Το νέο μοντέλο προβλέπει συνεργασία μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών.

Οι απευθείας συναλλαγές μεταξύ παραγωγών–καταναλωτών δεν είναι μόνο μια σχέση που έρχεται από το προβιομηχανικό παρελθόν, αλλά πρόκειται να σημαδέψει και το μέλλον.

Ο μεμονωμένος Πολίτης και καταναλωτής χωρίς προνομιούχο θέση στο συγκεντρωτικό σύστημα είναι πολύ ευάλωτος και δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του από το Κράτος Πρόνοιας που κι αυτό περιορίζει τους διαθέσιμους πόρους.

Η ρεαλιστική ελπίδα είναι η οριζόντια αυτοοργάνωση της κοινωνίας με στόχο τη συμμετοχή στην παραγωγική διαδικασία και τη μείωση του κόστους των συναλλαγών που είναι αξίωμα της Κοινωνικής Οικονομίας. Έτσι στο βαθμό που η ρομποτική και η αυτοματοποίηση εξαφανίζει μεγάλα κομμάτια της μισθωτής εργασίας, από την άλλη πλευρά έχουμε τις Νέες Τεχνολογίες στην ενέργεια και την επικοινωνία που διευκολύνουν την οριζόντια συνεργασία και την αποκεντρωμένη παραγωγή και την τοπική αυτάρκεια.

Με αυτό πνεύμα και πρωταγωνιστές τις Ομοσπονδίες Συλλόγων, τις ενώσεις Παραγωγών–Καταναλωτών η εναλλακτική πρόταση είναι τα δίκτυα συνεργασίας στη διακίνηση προϊόντων, χωρίς μεσάζοντες αλλά και στην ψυχαγωγία και τον πολιτισμό χωρίς Μεσάζοντες.

Αγορά τοπικών προϊόντων απευθείας από το παραγωγό
Αγορά προϊόντων από Κοινωνικές επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς
Στόχος η δημιουργία μια μεγάλης ηλεκτρονικής αγοράς άμεσης απόδοσης, με μακροπρόθεσμο στόχο μια διαρκή έκθεση τοπικών προϊόντων στα αστικά κέντρα.

ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Το 2010 αποκαλύφθηκε στη Χώρα μας ότι ένα μεγάλο μέρος της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης γινόταν σπατάλη από το όλο σύστημα του φαρμάκου ή εξυπηρετούσε τη διαφθορά. Συχνά πυκνά μαθαίνουμε από τα μέσα επικοινωνίας τις απαράδεκτες ελλείψεις σε θέματα περίθαλψης αλλά και φαινόμενα κερδοσκοπίας στο χώρο της υγείας. Όλα αυτά τα γεγονότα φανερώνουν ότι το κρατικό σύστημα υγείας αλλά και η ελεύθερη αγορά δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως τις ανάγκες του πληθυσμού και ιδιαίτερα τις πιο αδύναμες ομάδες της κοινωνίας. Από αυτά τα δεδομένα ξεπηδάει η ανάγκη για την Κοινωνική Οικονομία στο τομέα υγείας που φυσικά δεν είναι μόνο τα κοινωνικά ιατρεία που δημιουργούνται, αλλά ένας ολόκληρος χώρος με προληπτικές δομές υγείας και αλληλοασφαλιστικά ταμεία. Μια προϋπόθεση για να αναπτυχθεί ο τρίτος τομέας στην υγεία είναι να παραχωρηθούν δημόσια κτίρια και υποδομές που δεν λειτουργούν σε αντίστοιχες κοινωνικές επιχειρήσεις.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

Η Κοινωνική Οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για τον πολιτισμό και τον εναλλακτικό τουρισμό, γιατί μέσα από αυτή τη σχέση μπορεί να αξιοποιηθεί το κοινωνικό κεφάλαιο και η συλλογική δημιουργία της κοινότητας. Το περιβάλλον της κοινότητας είναι που λειτουργεί ως οικοσύστημα του τοπικού πολιτισμού.

Κι αυτό το περιβάλλον είναι που διαταράχθηκε και εν πολλοίς απαλλοτριώθηκε από το μεγάλο κύμα της εσωτερικής και της εξωτερικής μετανάστευσης. Αλλά και από την κυριαρχία του βιομηχανικού έναντι του τοπικού πολιτισμού. Αυτό είχε ως συνέπεια, όχι μόνο την αδρανοποίηση της τοπικής κοινότητας, αλλά και το μαρασμό της υπαίθρου και την αδρανοποίηση των πολιτιστικών πόρων της παράδοσης. Σήμερα οι Νέες Τεχνολογίες και το διαδίκτυο ευνοούν την οριζόντια οργάνωση και τη δικτύωση και την τοπικότητα.

Ωστόσο, ο τοπικός Πολιτισμός και η κοινότητα είναι ακόμη ζητούμενο για να παραμείνουν οι νέοι στον τόπο τους. Ταυτόχρονα ο τοπικός Πολιτισμός είναι πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί ο εναλλακτικός τουρισμός-αγροτουρισμός-οικοτουρισμός. Τα στοιχεία της παράδοσης και το περιβάλλον της προβιομηχανικής εποχής είναι εκείνα που προσελκύουν περισσότερο τον επισκέπτη σε μια περιοχή και αυτά τα στοιχεία συλλογικής δημιουργίας και κουλτούρας.

Σε αντίθεση μάλιστα με τον βιομηχανικό τυποποιημένο πολιτισμό που κυριαρχεί στην αγορά, αυτά τα στοιχεία σήμερα δεν μπορεί να είναι λειτουργικά χωρίς την τοπική πολιτιστική δραστηριότητα των τοπικών κοινοτήτων.

Ασφαλώς η φολκλορική χρήση της παράδοσης που προβάλλεται για τουριστικούς λόγους δεν μπορεί να υποκαταστήσει το κενό της κοινότητας που δημιουργεί πολιτιστικά.

Η ανάγκη μετασχηματισμού των πόρων της πολιτιστικής αγροτικής κληρονομιάς σε λειτουργικό σύγχρονο πολιτιστικό προϊόν, για να βιωθεί και να αναπαραχθεί ως κοινωνική εμπειρία χρειάζεται συλλογική εθελοντική αφύπνιση και δράση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα για να υπάρξει. Είναι ανάγκη οι τοπικές συλλογικότητες να συμπράξουν για την αναγέννηση της κοινότητας και του τοπικού λαϊκού πολιτισμού.

Να αυτοδιαχειριστούν τις κοινωνικές εκδηλώσεις, τα πανηγύρια τους, τις γιορτές τους και την ψυχαγωγία τους χωρίς μεσάζοντες.

Αυτά που θαυμάζουν οι τουρίστες ως μέρος της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς ενός τόπου δεν φτιάχτηκαν με προορισμό τους τουρίστες. Η αρχιτεκτονική και φυσική κληρονομιά, κάστρα, μοναστήρια, έργα τέχνης, δημοτική μουσική, χοροί κ.τλ. έγιναν για τις ανάγκες των κατοίκων τις αισθητικές τους αξίες ανά τους αιώνες και με αυτό το σκεπτικό πρέπει να αντιμετωπιστεί και η δημιουργία της σύγχρονης πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου. Ως συνολικό και συλλογικό έργο που να αφορά πρώτιστα την τοπική κοινωνία.

Συνοψίζοντας τους αναγκαίους όρους, οι Νέες Τεχνολογίες και το διαδίκτυο ευνοούν την ανάπτυξη της Κοινωνικής της Οικονομίας.

Οι προβλέψεις για την Κοινωνική Οικονομία είναι ότι μπορεί εκτιναχθεί στο ένα 1/3 του συνόλου της οικονομίας τα επόμενα 20-30 χρόνια. Κι αυτό θα συμβεί κατά ανάγκη υπό δύο προϋποθέσεις. Πρώτον, όταν το κόστος της ενέργειας, της παραγωγής και των επικοινωνιών συνεχίσει να μειώνεται στο ελάχιστο. Όταν το διαδίκτυο επικοινωνίας και το διαδίκτυο των πραγμάτων επιδράσει ακόμη πιο καταλυτικά σε μια σειρά βιομηχανίες όπως έχει επιδράσει σήμερα στις μουσική βιομηχανία, π.χ. στη βιομηχανία της εκπαίδευσης, της υγείας, στις τράπεζες και τόσους άλλους τομείς. Και δεύτερον, όταν κατανοήσουν όλες οι συλλογικές οργανώσεις της κοινωνίας τον ρόλο του συλλογικού υποκειμένου της επιχειρηματικότητας σε όλους τους τομείς που προαναφέραμε μέχρι τις τράπεζες και τα αλληλοασφαλιστικά ταμεία.

Η Κοινωνική Οικονομία πλέον δεν είναι μια εφικτή ουτοπία μεμονωμένων παραδειγμάτων. Το δυναμικό της γνώρισμα είναι ότι συνδυάζει το ΔΕΟΝ με το ΑΝΑΓΚΑΙΟ και το ΕΦΙΚΤΟ.

Το ΔΕΟΝ είναι η επάρκεια των αγαθών εν Ειρήνη, η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, η οικολογία και η προστασία της βιόσφαιρας .

Το ΑΝΑΓΚΑΙΟ είναι η κοινωνικοποίηση της τεχνολογίας στο τομέα της ενέργειας αξιοποιώντας την αστείρευτη αφθονία του Ήλιου με ένα διαδίκτυο της ενέργειας.

Η κοινωνικοποίηση της γνώσης και των βασικών αγαθών επιβίωσης.

Αναγκαία επίσης η εναλλακτική διαδικασία της εργασίας απέναντι στη βαθμιαία συρρίκνωση της μισθωτής εργασίας, λόγω υπεραυτοματοποίησης της τεχνολογίας.

Αναγκαία η πρόσβαση στα αγαθά της αγροδιατροφής χωρίς μεσάζοντες.

Το ΕΦΙΚΤΟ είναι πλέον η διάχυση για την κοινωνικοποίηση της γνώσης και η διεύρυνση του κοινόκτητου χώρου μέσα από το διαδίκτυο.

Εφικτός ο διαμοιρασμός της τεχνογνωσίας της κουλτούρας και του πολιτισμού.

Τέλος είναι εφικτός εν γένει ο στόχος μέσα σε λίγα χρόνια η Κοινωνική Οικονομία να αγγίξει το 1/3 του συνόλου της Οικονομίας και να την απαλλάξει από μορφές κοινωνικής βαρβαρότητας”.

«Κέντρα Στήριξης της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας»

Ξεκινούν οι αιτήσεις για τα «Κέντρα Στήριξης της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας»

Δημοσιεύθηκε η δημόσια πρόσκληση υποβολής αιτήσεων χρηματοδότησης για τη δράση «Κέντρα Στήριξης της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικον

Στόχος της δράσης, που χρηματοδοτείται με το συνολικό ποσό των 11.303.000€, είναι η υποστήριξη της ανάπτυξης του θεσμού της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (Κ.ΑΛ.Ο), με πρώτο βήμα τη σύσταση από φορείς Κ.ΑΛ.Ο. 89 Κέντρων Στήριξης σε όλη τη χώρα.

Τα Κέντρα Στήριξης θα λειτουργήσουν ως «σημεία ενημέρωσης» για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία, ως δομές συμβουλευτικής υποστήριξης κοινωνικών επιχειρηματιών και υποψηφίων κοινωνικών επιχειρηματιών και ως δομές υποστήριξης της δημιουργίας και ανάπτυξης άλλων φορέων Κ.ΑΛ.Ο.

Στα Κέντρα Στήριξης θα παρέχονται:

• υπηρεσίες ενημέρωσης/ δημοσιότητας που απευθύνονται στο γενικό πληθυσμό, σε φυσικά πρόσωπα που ενδιαφέρονται να πληροφορηθούν για τα ζητήματα της Κ.ΑΛ.Ο., όπως επίσης και σε υποψήφιους κοινωνικούς επιχειρηματίες (α’ δέσμη ενεργειών) και

• υπηρεσίες υποστήριξης και συμβουλευτικής σε υφιστάμενους Φορείς Κ.ΑΛ.Ο. ή/και σε φυσικά πρόσωπα που ενδιαφέρονται για την ίδρυση φορέων Κ.ΑΛ.Ο. (β’ δέσμη ενεργειών).

Το ύψος της επιδότησης ανέρχεται σε 127.000 ευρώ ανά Δικαιούχο και καλύπτει δαπάνες για λειτουργικά έξοδα, αμοιβές τρίτων, δαπάνες μισθοδοσίας/αμοιβές μελών συνεταιρισμών εργαζομένων, δαπάνες προβολής- δημοσιότητας και δικτύωσης, δαπάνες για αγορά εξοπλισμού/λογισμικού, δαπάνες διαμόρφωσης χώρου μικρής κλίμακας και δαπάνες μετακινήσεων των στελεχών των Κέντρων Στήριξης.

Η περίοδος υποβολής αιτήσεων θα διαρκέσει έως τις 14/9/2018 (ώρα 13:00) και η αίτηση χρηματοδότησης υποβάλλεται ηλεκτρονικά στο Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων (ΠΣΚΕ) που παρέχει το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης στην διεύθυνση www.ependyseis.gr/mis με την ένδειξη: «ΚΕΝΤΡΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΛΟ».

Τοπική Αυτοδιοίκηση και Κοινωνική Οικονομία

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση ως συμπράττων εταίρος

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να συμμετέχει συστηματικά σε κοινωνικές συμπράξεις, να χρησιμοποιεί κοινωνικούς συνεταιρισμούς για την προσφορά κοινωνικών υπηρεσιών προς τους πολίτες, για δράσεις ανθρωπιστικής βοήθειας και προστασίας του περιβάλλοντος αξιοποιώντας την συμμετοχή των εθελοντικών οργανώσεων.

Σε αυτό το επίπεδο αναφορικά με την Ελλάδα υπάρχει η ανάγκη σύναψης ενός Συμφώνου συνεργασίας μεταξύ Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Οργανώσεων της Κοινωνίας Πολιτών για την Κοινωνική Οικονομία, το οποίο να στοχεύει στην αντιμετώπιση της φτώχειας, τη μείωση των μεγάλων ανισοτήτων που χαρακτηρίζουν την κοινωνία μας, τη μείωση της ανεργίας των νέων και όλα αυτά σε μια περίοδο που ενώ αφθονούν οι διαθέσιμοι υλικοί πόροι, (οι τεχνολογικές δυνατότητες και οι ανθρώπινοι πόροι από τη σκοπιά της εκπαίδευσης) ταυτόχρονα να υπάρχει υστέρηση επιχειρηματικότητας.

Συνέχεια ανάγνωσης Τοπική Αυτοδιοίκηση και Κοινωνική Οικονομία

Χρειάζεται ένα… Κ.ΑΛ.Ο. Σχέδιο Δράσης

 
 

Περισσότερα από 200 μέλη κοινωνικών και αλληλέγγυων εγχειρημάτων, δικτυώσεων, οργάνων λήψης αποφάσεων, αλλά και ακτιβιστές και ερευνητές συναντήθηκαν στο Ευρωκοινοβούλιο στις 9 Νοεμβρίου για να μετάσχουν στο 2ο Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία, που διοργάνωσε η Ομάδα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς (GUE/NGL).

«Για την GUE/NGL η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία είναι μια στρατηγικής σημασίας υπόθεση, γιατί επιτρέπει να οικοδομηθεί μια κοινωνική και οικονομική εναλλακτική λύση στην ακραία φιλελεύθερη Ευρώπη. Είμαστε εδώ για να δείξουμε ότι αυτή η άλλη οικονομία, η άλλη κοινωνία, η άλλη Ευρώπη είναι δυνατή. Για να επιτύχουμε σ’ αυτό το σχέδιο της Κ.ΑΛ.Ο., που δεν είναι μόνο σχέδιο επιβίωσης αλλά και όραμα για έναν άλλο τρόπο ζωής, περιμένουμε να ακούσουμε τον προβληματισμό, τις σκέψεις, τις προτάσεις σας κι εμείς θα φροντίσουμε να τις εντάξουμε στα σχετικά νομοθετικά κείμενα που θα έρθουν στο Ευρωκοινοβούλιο».

Με αυτά τα λόγια υποδέχτηκε την ελληνική αποστολή -περισσότεροι από 20 εκπρόσωποι φορέων Κ.ΑΛ.Ο., ανάμεσά τους και «Εφ.Συν.»- η ευρωβουλευτής Κωνσταντίνα Κούνεβα, που μαζί με τους συναδέλφους της τής GUE/NGL, τη Γαλλίδα Μαρί Κριστίν Βεργκιά, τον Γερμανό Χέλμουτ Σολτς και τον Ισπανό Χαβιέρ Μπενίτο Σιλουάγα φιλοξένησαν το Φόρουμ.

Πεισμένη ότι αυτή η εναλλακτική λύση δεν μπορεί παρά να οικοδομηθεί από τα κάτω και σε συνεργασία με τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό φορέων και δικτυώσεων της Κ.ΑΛ.Ο., στη διοργάνωση συνεργάστηκαν το Ripess (Διηπειρωτικό Δίκτυο για την Προώθηση της Κ.ΑΛ.Ο.), η Κοινωνική Οικονομία Ευρώπης, οι Συνεταιρισμοί Ευρώπης, το Ensie (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επιχειρήσεων Κοινωνικής Ενταξης), η Cecop-Cicopa (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνεταιρισμών στη Βιομηχανία και τις Υπηρεσίες), η Κοινωνική Πλατφόρμα, η Febea (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ηθικών και Εναλλακτικών Τραπεζών) και το Reves (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πόλεων και Περιφερειών για την Κοινωνική Οικονομία).

Οι συζητήσεις περιστράφηκαν γύρω από καίριες πλευρές που απασχολούν τους φορείς της Κ.ΑΛ.Ο..

Σε τρεις συνεδριάσεις εξετάστηκαν «Η κατάσταση και οι εξελίξεις της Κ.ΑΛ.Ο. στην Ευρώπη», η δυναμική της «Νεολαίας στην Κ.ΑΛ.Ο.: συγκεκριμένες εμπειρίες/εκπαίδευση και κατάρτιση» και η συμβολή της «Κ.ΑΛ.Ο. στην κοινωνική και περιφερειακή συνοχή».

Παράλληλα τέσσερα εργαστήρια με τη συμμετοχή δεκάδων φορέων που δραστηριοποιούνται στο πεδίο κατέγραψαν εμπειρίες και προτάσεις σε θέματα όπως:

Πολλές εξελίξεις, λίγες απαντήσεις

Από το 1ο Ευρωπαϊκό Φόρουμ τον Γενάρη του 2016 έχουν συντελεστεί σημαντικά βήματα, όπως η Διακήρυξη της Μπρατισλάβας για την Κοινωνική Οικονομία ή οι συστάσεις της έκθεσης «Η πρόοδος των κοινωνικών επιχειρήσεων και της κοινωνικής οικονομίας»(¹) της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων της Κομισιόν για την Κοινωνική Επιχειρηματικότητα (GECES), ανάμεσά τους μέτρα για αύξηση της ορατότητας και συνεισφοράς του τομέα, ενίσχυση και παρακολούθηση της τήρησης του νομικού πλαισίου ή διευκολύνσεις για τη διάθεση χρηματοδοτικών πόρων.

Φέτος τον Μάιο συνομολογήθηκε από 9 κράτη-μέλη, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, η Διακήρυξη της Μαδρίτης για την Κοινωνική Οικονομία που καλεί την Κομισιόν να προχωρήσει σε Σχέδιο Δράσης με κατάλληλη χρηματοδότηση.

Το αίτημα συζητήθηκε στην ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στις 5 Οκτωβρίου.

Με ιδιαίτερο δε ενδιαφέρον αναμένεται τον Δεκέμβριο το σχέδιο έκθεσης για έναν Καταστατικό Χάρτη για τις κοινωνικές και αλληλέγγυες επιχειρήσεις που θα εισηγηθεί ο Τσέχος ευρωβουλευτής της GUE/NGL Γίρι Μαστάλκα(²).

«Ωστόσο, η Κ.ΑΛ.Ο. δεν είναι μπάλωμα των κενών του συστήματος, όπως κάποιοι στην Ε.Ε. θα ήθελαν, αλλά ένα άλλο μοντέλο, και σε αυτό πρέπει να επιμείνουμε. Για παράδειγμα, οι επίτροποι Γιούροβα και Κατάνεν θεωρούν ότι μοντέλο μπορεί να είναι οι start up. Ως μέλος της GUE/NGL έχω επιφυλάξεις για το πώς προχωρούν κάποια πράγματα», δήλωσε η κ. Βεργκιά παραθέτοντας μερικές από τις πολλές ανησυχίες όσων θεωρούν την Κ.ΑΛ.Ο. δύναμη μετασχηματισμού των οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων.

Οπως ότι καλλιεργείται σύγχυση σχετικά με τον ρόλο της τον οποίο προσπαθούν να περιορίσουν είτε στην κοινωνική επιχειρηματικότητα είτε στη φιλανθρωπία.

Οτι διαιωνίζεται ο πειρασμός να την ανάγουν σε επίπεδο μικρής ή πολύ μικρής κλίμακας υποβαθμίζοντας τη συνεισφορά της.

Οτι σπανίζει η δημόσια χρηματοδότηση και στρέφουν τους φορείς της να αντλούν ιδιωτικά κεφάλαια με δυσμενείς όρους ενώ αυτό που απαιτείται είναι πρόσβαση σε κατάλληλες κοινοτικές χρηματοδοτήσεις και εγγυήσεις.

Ή ότι πολλές μεγάλες επιχειρήσεις επιχειρούν ένα «κοινωνικό ξέπλυμα» της εικόνας τους στην κολυμβήθρα της Κ.ΑΛ.Ο., και από αυτή την άποψη πολλά ερωτήματα εγείρονται και πολλές διευκρινίσεις απαιτούνται σχετικά με τα Ομόλογα Κοινωνικού Αντίκτυπου.

«Εξελίξεις έχουν υπάρξει αλλά δεν είναι επαρκείς. Ο καπιταλιστικός κόσμος συνεχίζει να καλπάζει σαν οδοστρωτήρας. Μιλάμε για ανάκαμψη, αλλά υπάρχουν 114 εκατ. Ευρωπαίοι που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Και ναι μεν η Κ.ΑΛ.Ο. έχει δείξει αντοχή, αλλά δεν αναπτύσσεται. Οι δημόσιες πολιτικές, όπως οι περικοπές, την πλήττουν σοβαρά και αυτό έχει αντίκτυπο στην ανυπαρξία σχεδόν χρηματοδότησης και στην αποδυνάμωσή της», τόνισε ο Αλέν Κοέρ, μέλος Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ).

«Δεν φτάνει πια η αντοχή, πρέπει να έχουμε καινοτόμα σχέδια για να γίνει η μετάβαση σε μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι δεν θα κρίνονται από το επίπεδο του επιδόματος απελπισίας που παίρνουν. Χρειάζoνται κανονιστικές ρυθμίσεις, ένα Σχέδιο Δράσης για μια κοινωνία της Κ.ΑΛ.Ο. με κοινωνική δικαιοσύνη, ανεκτικότητα, αλληλεγγύη».

PDF iconCECOP EFSSE 2017- Employment/workers.pdf

PDF iconCECOP EFSSE 2017- Cohesion policy/ Inequality.pdf

PDF iconCECOP EFSSE 2017- Public policies.pdf

PDF iconCECOP EFSSE 2017- Migrants/Refugees.pdf

PDF iconCECOP EFSSE 2017- Young.pdf

) ec.europa.eu/growth/social-enterprises-and-social-economy
(²) europarl.europa.eu/legislative-train

kalo@efsyn.gr

Αλληλέγγυα Οικονομία, προνομιακός φορέας παραγωγικής ανασυγκρότησης

Η αναπληρώτρια υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ράνια Αντωνοπούλου παρέστη σε εκδήλωση – συζήτηση στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Τρικάλων, όπου παρουσίασε το πρόγραμμα, τις πρωτοβουλίες και τις θέσεις της κυβέρνησης για την καταπολέμηση της ανεργίας, καθώς και το σχέδιο για την «Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία».

Βασικά σημεία της ομιλίας της Ράνιας Αντωνοπούλου:

  • Τι είναι Κοινωνική Οικονομία

Τηλεγραφικά θα έλεγα ότι κοινωνική οικονομία είναι η συνεργατική-συνεταιριστική επιχειρηματικότητα που δεν έχει ως μοναδικό σκοπό το κέρδος. Η ανάπτυξη της ΚΑΛΟ αποσκοπεί στην κάλυψη των βιοποριστικών αναγκών των μελών και των εργαζομένων των συνεταιρισμών, την κάλυψη κοινωνικών αναγκών και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Είναι ένας τρίτος τομέας της οικονομίας ο οποίος δεν ανταγωνίζεται τον ιδιωτικό τομέα – δεν υποκαθιστά το κράτος, αλλά εισάγει διαφορετικό τρόπο παραγωγής, έχοντας ως θεμελιώδη αρχή τη συλλογικότητα.

Ο τρόπος παραγωγής των προϊόντων και των υπηρεσιών αναπτύσσεται για να καλύψει τις κοινωνικές ανάγκες που οι άλλοι δύο τομείς αδυνατούν αλλά και για να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας.

Οι δυνατότητες ανάπτυξης του τομέα είναι μεγάλες, καθώς χώρες στην Ευρώπη και Αμερική διαμορφώνουν το 10% του ΑΕΠ τους από την κοινωνική οικονομία. (Παράδειγμα Mondragon)

H Κοινωνική Οικονομία απευθύνεται στους νέους που έχουν ιδέες και προσόντα και δεν μπορούν να τις πραγματοποιήσουν με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να φύγουν στο εξωτερικό (brain drain)

Απευθύνεται σε όλους εκείνους που έχουν απηυδήσει με το ευέλικτο καθεστώς εργασίας και θέλουν να επιλέξουν έναν άλλο τρόπο παραγωγής

  • Τι κάνει ο νόμος Αντωνοπούλου (4430/2016)

Για την προώθηση της Κοινωνικής Οικονομίας και την ανάδειξή της σε ένα εναλλακτικό μοντέλο παραγωγής τον περασμένο Οκτώβριο ψηφίστηκε, με ευρεία πλειοψηφία, ο νόμος 4430/2016 για την ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας

-Καταρχάς θεσμοθετεί για πρώτη φορά ως νομικό πρόσωπο τον συνεταιρισμό εργαζομένων

Ανοίγει το πεδίο της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, πέραν των γνωστών μέχρι σήμερα ΚΟΙΝΣΕΠ.

-Με το νέο θεσμικό πλαίσιο φορέας κοινωνικής οικονομίας είναι κάθε νομικό πρόσωπο που λειτουργεί με βάση τις εξής αρχές:

  • Δημοκρατική λειτουργία: «ένα μέλος μία ψήφος»

  • Κανόνες στη διανομή κερδών: Το 35% μοιράζεται στους εργαζόμενους, εκτός αν τα 2/3 της Γενικής Συνέλευσης αποφασίσουν να κρατήσουν αυτό το ποσοστό για επανεπένδυση στην επιχείρηση ή δημιουργία νέων θέσεων εργασίας

  • 10%-30% αποδίδεται για δράσεις κοινωνικής ωφέλειας

  • 5% αποθεματικό στην επιχείρηση

  • το υπόλοιπο επενδύεται υποχρεωτικά είτε για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την επέκταση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης

-Βάζει κανόνες για το πώς θα πρέπει να λειτουργούν οι Φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας

-Απλοποιεί τις διαδικασίες για τη σύσταση φορέων ΚΑΛΟ, καθιστώντας το Μητρώο Φορέων ΚΑΛΟ υπηρεσία ΓΕΜΗ

  • Πως θα υποστηρίζεται η ανάπτυξη κοινωνικών συνεταιριστικών επιχειρήσεων

Εξασφαλίζουμε πόρους για την Κοινωνική Οικονομία: τουλάχιστον 157.000.000 ευρώ θα διατεθούν την επόμενη περίοδο για να βοηθηθούν τα εγχειρήματα στο ξεκίνημά τους. (σύνταξη επιχειρηματικών σχεδίων, δικτύωση)

Συστήνουμε το Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας (πόροι: εθνικοί, κοινοτικοί, ιδιωτικές επενδύσεις). Το Ταμείο θα υποστηρίζει αυτούς που δεν έχουν πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα.

Δημιουργούμε δομές ανά περιφέρεια για ενημέρωση και υποστήριξη όσων ενδιαφέρονται να ενταχθούν στο πεδίο της Κοινωνικής Οικονομίας.

  • Γιατί η ανάπτυξη της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας αποτελεί προτεραιότητα για την ελληνική κυβέρνηση:

Τα χαρακτηριστικά της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, σύμφωνα και με την διεθνή εμπειρία, την καθιστούν προνομιακό φορέα παραγωγικής ανασυγκρότησης υπό συνθήκες αποεπένδυσης των ιδιωτικών κεφαλαίων και περιορισμένων δυνατοτήτων για δημόσιες αναπτυξιακές παρεμβάσεις. Η Κοινωνική Οικονομίας έχει αποδείξει ότι μπορεί να κινητοποιεί περιορισμένους μεν, εκτατικούς δε κοινωνικούς πόρους με μεγάλη αποδοτικότητα όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ενδογενή ανάπτυξη παραγωγικού ιστού.

Το οικονομικό οικοσύστημα που δημιουργεί η ΚΑΛΟ διακρίνεται από σταθερότητα, διαχρονικότητα και μεγάλη ανθεκτικότητα σε εξωτερικά σοκ. Η επένδυση στην ΚΑΛΟ, δηλαδή, δεν αποσκοπεί σε ένα προσωρινό και εύθραυστο “μπάλωμα” των συνεπειών της κρίσης, αλλά στην θωράκιση των κοινωνικών στρωμάτων που θα εμπλέξει απέναντι σε ένα εξαιρετικά ασταθές και αβέβαιο διεθνές περιβάλλον.

Η ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας μπορεί να οδηγήσει σε ένα πιο δίκαιο, περιβαλλοντικά βιώσιμο και δημοκρατικό οικονομικό σύστημα.

 

Τακτικές τακτικών για ΚΑλΟ ή όχι

Του Φώτη – Νεκτάριου Σαγώνα*

Όσοι έχουν ζυμωθεί με την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (ΚΑλΟ) τα χρόνια της κρίσης στη χώρα μας, θα έχουν διαπιστώσει δύο διαφορετικά ρεύματα στον χώρο αυτό.

Το ένα πλατύ και ρηχό, να πηγάζει από κείνα τα χρόνια του ΠΑΣΟΚ όπου ΜΚΟ και άλλες δομές ιδρύονταν με περισσή ευκολία και στηρίζονταν ακόμη ευκολότερα με κρατικό και κοινοτικό χρήμα. Ένα ρεύμα που έπαψε να τροφοδοτείται από το 2012 και ύστερα και όσο στέρευε η χρηματοδότηση των δομών του τόσο λίμναζε και άπλωνε δυσωδία στα περιβάλλοντα που επιχειρούσε να απλωθεί ως «Κοινωνική Επιχειρηματικότητα».

Το άλλο ρεύμα της ΚΑλΟ ανάβλυσε μέσα στα χρόνια της κρίσης. Μικρές αυτόνομες δομές αλληλεγγύης, συνεργατικά και συνεταιριστικά σχήματα, μικρά δροσερά ρυάκια που ρέουν παράλληλα και πλέκονται μεταξύ τους σε μια κοινή κατεύθυνση, η οποία ορίζεται από τις ιδέες και τις αξίες που τη διέπουν. Αρκετά από αυτά τα σχήματα αρνούνται κρατικές ή άλλες χρηματοδοτήσεις και πιότερο προσφέρουν παρά λαμβάνουν!

Στους τελευταίους μήνες μιας διακυβέρνησης για την οποία η Κοινωνική Οικονομία αποτελεί θεμελιώδη επιλογή οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής δικαιοσύνης, έγιναν τα πρώτα βήματα αποκατάστασης των πληγών που έχει αφήσει μια σκληρή καπιταλιστική και διεφθαρμένη εξουσία.

Και όσο ο ΣΥΡΙΖΑ αγωνίζονταν για έναν χρόνο να καθαρίσει το τοπίο, σε κρατικό και περιφερειακό επίπεδο, τόσο πιο λυσσαλέα γινόταν η επίθεση εναντίον του από εκφραστές του ρεύματος της προηγούμενης εποχής, με τακτικές λάσπης και αποδόμησης της αριστερής διακυβέρνησης και, κάτω από τον μανδύα μιας «κοινωνίας των πολιτών», με αμφισβήτηση ακόμη και του δικαιώματος μιας αριστερής κυβέρνησης να διαχειρίζεται κρατικό και κοινοτικό χρήμα!

Και όσο «έπαιζε» πολιτικά η προοπτική μιας «αριστερής παρένθεσης» τόσο σκληρότερες οι επιθέσεις με αρθρογραφία που κατάγγειλε την κρατική διαφθορά και την ανικανότητα του ΣΥΡΙΖΑ να διαχειριστεί κονδύλια κοινωνικής οικονομίας! Από ανθρώπους που για χρόνια τριγύριζαν σε υπουργεία διαπλοκής, παριστάνοντας τους «κοινωνικούς επιχειρηματίες του γλυκού νερού» (γιατί πώς χαρακτηρίζεται κάποιος που δεν επενδύει χρήματά του, αλλά μόνο απομυζεί από το κράτος για να υφίσταται η «επιχείρησή του» και να συνεχίζει να αντλεί χρήματα;), με το ένα πόδι να πατά στα οικεία γι’ αυτούς διαπλεκόμενα συμφέροντα και με το άλλο να ισορροπεί σε έναν ασταθή αριστερό χώρο, που ούτε τον κατανοούν και ούτε σκοπεύουν να προσφέρουν!

Κι ενώ ο νέος νόμος για την ΚΑλΟ ετοιμάζεται για διαβούλευση από το υπουργείο, συγκεκριμένοι πυρήνες ανθρώπων, εκφραστές του παλιού «ρεύματος», οργανώνονται για να διεκδικήσουν την πρωτοκαθεδρία στην Κοινωνική Οικονομία στην Ελλάδα. Οι ίδιοι που εμφανίστηκαν σε στελέχη και όργανα του ΣΥΡΙΖΑ αναζητώντας πρωταγωνιστικούς ρόλους, ως «φίλοι του κόμματος», παρ’ ότι συνεργάτες τους έχουν καταγγελθεί από το 2013 για αθλιότητες στον χώρο της ΚΑλΟ!

Για όποιους ενδιαφέρονται, πολλά είναι τα κείμενα και τα άρθρα που αποδεικνύουν σχεδιασμό τακτικών για χειραγώγηση της ΚΑλΟ στην Ελλάδα. Πρωτοβουλίες που στοχεύουν στη δημιουργία μιας ελεγχόμενης από λίγους υπερδομής, που όχι απλά θα εκπροσωπεί συνδικαλιστικά τον χώρο, αλλά θα συνενώνει διάφορα «ορφανά» συμφέροντα του παρελθόντος, τόσο σε επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όσο και σε έναν υπερκρατικό μηχανισμό ο οποίος:

* Θα αξιοποιεί το σύνολο της εθελοντικής προσφοράς στην Ελλάδα ως κεφάλαιο προς κερδοσκοπία!

* Θα αξιολογεί κάθε δομή και πρωτοβουλία ΚΑλΟ στη χώρα μας.

* Θα διαχειρίζεται, εάν όχι το σύνολο, μεγάλο μέρος των κοινοτικών και κρατικών χορηγήσεων.

* Θα αξιοποιεί προς όφελος της ηγετικής ομάδας του δημόσια περιουσία (πάρκα, χώρους αναψυχής κ.ά.).

* Θα διεκδικεί ακόμη και την αξιοποίηση των ολυμπιακών ακινήτων.

Τακτικές για την απλοποίηση αυτού του, τραγικού σε σύλληψη, στρατηγικού στόχου ήταν η πρόσκληση κομματικών και κυβερνητικών στελεχών σε ημερίδες, αξιοποίηση διάφορων ΜΚΟ ως συνεργάτες, η συνεργασία με διάφορους πανεπιστημιακούς, ανύποπτους για το «μεγάλο κάδρο», και συνεχόμενες, αόριστες, πιεστικές καταγγελίες κατά της διαφθοράς προς την κυβέρνηση!

Το ζήτημα είναι κρίσιμο και απλώνεται πολύ περισσότερο από ένα άρθρο. Στο μόνο που αξίζει να σταθούμε αυτή τη στιγμή είναι πως, ούτε ο δημόσιος χώρος είναι προνομιακός για «επιχειρηματίες του γλυκού νερού», ούτε η Κοινωνική Οικονομία ο εύκολος χώρος πλουτισμού επιτηδείων που, μάλιστα, έχουν παρουσιάσει και μηδαμινό κοινωνικό αποτύπωμα!

Για την αριστερά η ΚΑλΟ είναι όραμα, είναι ανθρώπινες αξίες, αλλά κυρίως είναι στρατηγικός στόχος για δίκαιο εμπόριο, δίκαιη εργασία, συνεταιριστική και παραγωγική ανάπτυξη που θα αναδασώσουν ένα κατακαμένο ελληνικό τοπίο!

* Ο Φώτης – Νεκτάριος Σαγώναςείναι ιδρυτικό μέλος της Αλληλέγγυας Κουζίνας Red Kitchen, μέλος του Τμήματος Κοινωνικής Οικονομίας του ΣΥΡΙΖΑ και υπεύθυνος ΚΑλΟ στην Α’ Αθηνών

Πηγή: Τακτικές τακτικών για ΚΑλΟ ή όχι

Πρωτοβουλία για την κοινωνική επιχειρηματικότητα

Βρυξέλλες, 25.10.2011

Οικοδόμηση ενός οικοσυστήματος για την προώθηση των κοινωνικών επιχειρήσεων στο επίκεντρο της κοινωνικής οικονομίας και της κοινωνικής καινοτομίας

ΓΙΑΤΙ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ
Η ενιαία αγορά χρειάζεται νέα, χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, προσανατολισμένη στη δημιουργία απασχόλησης για όλους, υποστηρίζοντας το αυξανόμενο αίτημα των Ευρωπαίων να χαρακτηρίζονται η εργασία τους, η κατανάλωση, η αποταμίευση και οι επενδύσεις τους από περισσότερες «ηθικές» και «κοινωνικές» αρχές. Για την προώθηση της «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας» η Επιτροπή έχει θέσει την κοινωνική οικονομία και την κοινωνική καινοτομία στο επίκεντρο του προβληματισμού της, τόσο από την άποψη της εδαφικής συνοχής όσο και της αναζήτησης πρωτότυπων λύσεων για τα κοινωνικά προβλήματα, και ιδίως την καταπολέμηση της φτώχειας και του αποκλεισμού, όπως εκφράζεται στη στρατηγική της «Ευρώπη 2020»1, στην εμβληματική πρωτοβουλία «Ένωση Καινοτομίας»2, στην Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού3 και στην «Πράξη για την Ενιαία αγορά»4 (ΠΕΑ). 
Η δημόσια διαβούλευση για την ΠΕΑ5 κατέδειξε έντονο ενδιαφέρον για την ικανότητα των κοινωνικών επιχειρήσεων και της κοινωνικής οικονομίας εν γένει στην παροχή καινοτόμων απαντήσεων στις σημερινές οικονομικές, κοινωνικές και σε ορισμένεςπεριπτώσεις περιβαλλοντικές προκλήσεις με την ανάπτυξη βιώσιμων θέσεων
απασχόλησης με πολύ μικρή πιθανότητα μετεγκατάστασης, την κοινωνική ενσωμάτωση, τη βελτίωση των τοπικών κοινωνικών υπηρεσιών, την εδαφική συνοχή, κλπ..
Πράγματι, μια κοινωνική επιχείρηση, φορέας της κοινωνικής οικονομίας, είναι μια επιχείρηση της οποίας πρωταρχικός στόχος είναι η ύπαρξη θετικού κοινωνικού αντικτύπου παρά η δημιουργία κερδών για τους ιδιοκτήτες ή τους εταίρους της.
Δραστηριοποιείται στην αγορά παρέχοντας αγαθά και υπηρεσίες με επιχειρηματικό και καινοτόμο τρόπο, και χρησιμοποιεί τα κέρδη κυρίως για κοινωνικούς σκοπούς.
Υπόκειται σε υπεύθυνη και διαφανή διαχείριση, ιδίως συνδέοντας τους εργαζομένους της, τους πελάτες της και τους παράγοντες που εμπλέκονται στις οικονομικές δραστηριότητές της.
Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τον όρο «κοινωνική επιχείρηση» για τις επιχειρήσεις7:
• για τις οποίες ο κοινωνικός ή κοινωνιακός στόχος κοινού συμφέροντος είναι ο λόγος ύπαρξης της εμπορικής δραστηριότητας, που συχνά εκφράζεται με υψηλό επίπεδο
κοινωνικής καινοτομίας,
1 Ευρώπη 2020 – Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη COM(2010)
2020
2 Ανακοίνωση «Ένωση Καινοτομίας» COM(2010) 546 τελικό της 6ης Οκτωβρίου 2010
3 Ανακοίνωση «Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού
αποκλεισμού: ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για κοινωνική και εδαφική συνοχή» COM(2010) 758 τελικό
της 16ης Δεκεμβρίου 2010
4 «Η Πράξη για την Ενιαία αγορά – Δώδεκα δράσεις για την τόνωση της ανάπτυξης και την ενίσχυση
της εμπιστοσύνης», COM(2011) 206 τελικό της 13ης Απριλίου 2011
5 http://ec.europa.eu/internal_market/smact/consultations/2011/debate/index_en.htm
6 Για τους σκοπούς της παρούσας ανακοίνωσης, οι αγγλικοί όροι «Social Business» και «Social
enterprise» αντιστοιχούν στην έννοια της κοινωνικής επιχείρησης.
7 Κατά την έννοια των κανόνων της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της
νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
• των οποίων τα κέρδη επανεπενδύονται κυρίως στην υλοποίηση του εν λόγω
κοινωνικού στόχου,
• και των οποίων ο τρόπος οργάνωσης ή το σύστημα κυριότητας αντικατοπτρίζει την
αποστολή τους, με βάση δημοκρατικές ή συμμετοχικές αρχές ή αποσκοπώντας στην
κοινωνική δικαιοσύνη
Πρόκειται συνεπώς για:
• επιχειρήσεις που παρέχουν κοινωνικές υπηρεσίες ή/και αγαθά και υπηρεσίες σε ένα
ευάλωτο κοινό (πρόσβαση στη στέγαση, πρόσβαση στην περίθαλψη, βοήθεια στους
ηλικιωμένους ή τα άτομα με ειδικές ανάγκες, ένταξη των ευπαθών ομάδων, φύλαξη
παιδιών, πρόσβαση στην απασχόληση και στην κατάρτιση, διαχείριση της εξάρτησης,
κλπ.)· ή/και
• επιχειρήσεις των οποίων ο τρόπος παραγωγής των αγαθών ή υπηρεσιών επιδιώκει
έναν κοινωνικό στόχο (κοινωνική και επαγγελματική ένταξη μέσω της πρόσβασης
στην εργασία μειονεκτούντων ατόμων ιδίως λόγω της χαμηλής ειδίκευσής τους ή
κοινωνικών ή επαγγελματικών προβλημάτων που προκαλούν ο αποκλεισμός και η
περιθωριοποίηση), αλλά των οποίων η δραστηριότητα μπορεί να καλύπτει αγαθά ή
υπηρεσίες άλλα εκτός των κοινωνικών.
Η κοινωνική οικονομία απασχολεί πάνω από 11 εκατομμύρια μισθωτούς στην ΕΕ, ήτοι
το 6% της συνολικής απασχόλησης. Συγκεντρώνει τις οντότητες με ειδικό νομικό
καθεστώς (συνεταιρισμοί, ιδρύματα, ενώσεις, αλληλασφαλιστικές εταιρείες), εκ των
οποίων πολλές είναι επίσης κοινωνικές επιχειρήσεις, λαμβανομένων υπόψη των
χαρακτηριστικών που αναφέρονται ανωτέρω, καθώς και τις κοινωνικές επιχειρήσεις υπό
μορφή ιδιωτικών εταιρειών ή παραδοσιακά ανώνυμων εταιρειών. Τα συγκεκριμένα
νομικά καθεστώτα της κοινωνικής οικονομίας είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένα στις
κοινωνικές επιχειρήσεις διότι ο τρόπος διακυβέρνησής τους ενθαρρύνει τη συμμετοχή
και το άνοιγμα.
Μελέτη του 200910 εκτιμά ότι το ποσοστό του ενεργού πληθυσμού που εμπλέκεται στην
κοινωνική επιχειρηματικότητα11 ανέρχεται σε 4,1% στο Βέλγιο, 7,5% στη Φινλανδία,
3,1% στη Γαλλία, 3,3% στην Ιταλία, 5,4% στη Σλοβενία και σε 5,7% στο Ηνωμένο
Βασίλειο. Περίπου μία στις τέσσερις επιχειρήσεις που έχουν συσταθεί στην Ευρώπη θα
είναι συνεπώς κοινωνική επιχείρηση. Η σχέση αυτή στο Βέλγιο, τη Φινλανδία και τη
Γαλλία είναι μία στις τρεις. Οι επιχειρήσεις αυτές συχνά είναι παραγωγικότερες και
ανταγωνιστικότερες από ό,τι πιστεύουμε. Αυτό οφείλεται στο πολύ υψηλό επίπεδο
προσωπικής δέσμευσης των εργαζομένων τους και στις καλύτερες συνθήκες εργασίας
που προσφέρουν.
Οι κοινωνικές επιχειρήσεις συμμετέχουν, μέσω της κοινωνικής καινοτομίας, στην
έξυπνη ανάπτυξη ανταποκρινόμενες σε ανάγκες που δεν έχουν ικανοποιηθεί ακόμη·
λαμβάνοντας υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων τους και
ακολουθώντας το μακροπρόθεσμό όραμά τους, διαμορφώνουν μια βιώσιμη ανάπτυξη· με
την έμφαση που δίνουν στην ανθρώπινη πτυχή και στην κοινωνική συνοχή αποτελούν
την καρδιά της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς. Με άλλα λόγια, σκοπός τους είναι να
οργανώνουν κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που συμβάλλουν στην επίτευξη των
στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η εν λόγω ανακοίνωση αποτελεί μέρος της
προώθησης και της αξιοποίησης της κοινωνικής καινοτομίας που ξεκίνησε το 2009 από
τον Πρόεδρο Barroso.
Λόγω των διαφορετικών στοιχείων που τις χαρακτηρίζουν, οι κοινωνικές επιχειρήσεις
επιδεικνύουν τις περισσότερες φορές ιδιαίτερα υψηλό βαθμό κοινωνικής και
περιβαλλοντικής υπευθυνότητας. Η Πρωτοβουλία για την κοινωνική επιχειρηματικότητα
συμπληρώνει την ανακοίνωση της Επιτροπής για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη
(ΕΚΕ), που εγκρίθηκε την ίδια ημέρα, και θα τους επιτρέψει επίσης να αξιοποιήσουν
καλύτερα την κοινωνική προστιθέμενη αξία τους.
Ορισμένα παραδείγματα ευρωπαϊκών κοινωνικών επιχειρήσεων:
Στην Ιταλία, ένα ιατρικό κέντρο παρέχει εξειδικευμένη βοήθεια υψηλού επιπέδου,
συμπεριλαμβανομένης της πολιτιστικής διαμεσολάβησης, ιδίως σε περιοχές οι οποίες
δεν εξυπηρετούνται επαρκώς από τις δημόσιες υπηρεσίες, με ιδιαίτερη έμφαση στα
άτομα σε εύθραυστη κοινωνικο-οικονομική κατάσταση (π.χ. μετανάστες).Στη Ρουμανία, μια επιχείρηση αποτελούμενη από πέντε υπαλλήλους και πέντε
εθελοντές, εργάζεται από το 1996 για την παροχή πολιτιστικών υπηρεσιών στη
ρουμανική γλώσσα για τυφλούς, προσαρμόζοντας το υλικό υπόστρωμα (ιδίως βιβλία
ανάγνωσης, ταινίες προσαρμοσμένες στις συγκεκριμένες ανάγκες) για κοινό που
εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 90.000 άτομα.Στη Γαλλία, μια εταιρεία εφάρμοσε το 2004 μια πρωτοποριακή ιδέα παροχής
υπηρεσιών πλυσίματος αυτοκινήτων χωρίς νερό, με βιοαποικοδομήσιμα προϊόντα,
χρησιμοποιώντας ανειδίκευτο προσωπικό ή περιθωριοποιημένα άτομα, προκειμένου
να τα επανεντάξει στην αγορά εργασίας.Ενδεικτικά, στη Γαλλία, οι απουσίες λόγω ασθενείας είναι πολύ λιγότερες από ό,τι στις άλλες
επιχειρήσεις: 5,5% έναντι 22%,Στην Ουγγαρία, ένα ίδρυμα δημιούργησε εστιατόριο το οποίο απασχολεί άτομα με
αναπηρία (40 εργαζόμενους), τους παρέχει κατάρτιση, καθώς και υπηρεσία παιδικής
μέριμνας για τη διασφάλιση της μετάβασης σε σταθερή απασχόληση.Στις Κάτω Χώρες, μια επιχείρηση διδάσκει ανάγνωση με τη χρήση καινοτόμωνψηφιακών εργαλείων και μέθοδο που βασίζεται στο παιχνίδι. Η μέθοδος είναι ειδικά
προσαρμοσμένη στα υπερκινητικά ή αυτιστικά παιδιά, αλλά και στους αναλφάβητους
και τους μετανάστες.
Στην Πολωνία, ένας κοινωνικός συνεταιρισμός που έχει συσταθεί από δύο ενώσεις
απασχολεί μακροχρόνια ανέργους και άτομα με αναπηρία και παρέχει στην αγορά
σειρά υπηρεσιών: υπηρεσίες εστίασης και έτοιμων φαγητών, μικρές κατασκευαστικές
εργασίες και βιοτεχνικές δραστηριότητες, καθώς και κατάρτιση για την επαγγελματική
ένταξη των μειονεκτούντων ατόμων.
Στην προσέγγισή της στον ποικιλόμορφο αυτό τομέα, η Επιτροπή δεν επιδιώκει να
παράσχει έναν κανονιστικό ορισμό δεσμευτικό για όλους, που θα οδηγούσε σε ένα
κανονιστικό κλοιό. Προτείνει μια περιγραφή η οποία βασίζεται σε αρχές που είναι κοινές
στα περισσότερα κράτη μέλη, των οποίων προτίθεται να σεβαστεί την ποικιλομορφία
των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών επιλογών, καθώς και την ικανότητα
καινοτομίας των κοινωνικών επιχειρηματιών.
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θα εγκρίνει, ενδεχομένως, έναν ακριβέστερο ορισμό μόνο
εάν τα ρυθμιστικά μέτρα ή κίνητρα απαιτούν να καθοριστεί επακριβώς το πεδίο
εφαρμογής, εμπλέκοντας στενά τους εκπροσώπους του τομέα.
Η Επιτροπή επιθυμεί να πλαισιώσει την ανάπτυξη των κοινωνικών επιχειρήσεων, και να
αντλήσει διδάγματα από τις εμπειρίες τους για τη στήριξη του συνόλου της οικονομίας.Με την παρούσα ανακοίνωση η Επιτροπή επιδιώκει δύο στόχους:
• Την υποβολή σχεδίου δράσης βραχυπρόθεσμα για την πλαισίωση της ανάπτυξης των
κοινωνικών επιχειρήσεων, βασικών παραγόντων της κοινωνικής οικονομίας και της
κοινωνικής καινοτομίας
• Την υποβολή προς συζήτηση πεδίων προβληματισμού
μεσοπρόθεσμα/μακροπρόθεσμα.2. ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ: ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΑΠΟΚΟΜΙΣΟΥΝ
ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΟΦΕΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ

Το δυναμικό ανάπτυξης και διάδοσης του μοντέλου των κοινωνικών επιχειρήσεων στην
εσωτερική αγορά δεν έχει ακόμη αποτελέσει αντικείμενο πλήρους εκμετάλλευσης.
Ωστόσο, οι κοινωνικές επιχειρήσεις προσκρούουν σε εμπόδια που πολλές εκθέσεις έχουν
εντοπίσει16, με πιο πρόσφατη την έκθεση του BEPA17 κατά τα μέσα του 2010.
Πιο συχνά αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις με οποιαδήποτε άλλη ΜΜΕ, και
μπορούν συνεπώς να επωφελούνται από πρωτοβουλίες της Small Business Act για την
Ευρώπη18. Αλλά αντιμετωπίζουν επίσης τις δικές τους ειδικές δυσκολίες.
Ωστόσο, οι κοινωνικές επιχειρήσεις πρέπει να μπορούν να επωφελούνται, όπως και οι
άλλες επιχειρήσεις, από τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς. Αυτό αφορά
ασφαλώς τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, οι οποίες μπορεί να έχουν ως στόχο να
αναπτυχθούν σε επίπεδο ηπείρου ή ακόμη μόνο σε διασυνοριακό επίπεδο. Αλλά οι
μικρές κοινωνικές επιχειρήσεις, οι οποίες είναι βασικά επικεντρωμένες μόνο στην τοπική
δράση, επηρεάζονται επίσης άμεσα από τους κανόνες της ενιαίας αγοράς στον τραπεζικό
τομέα, όσον αφορά την πρόσβαση στα διαρθρωτικά ταμεία, ή την εφαρμογή των
κανόνων περί δημοσίων συμβάσεων.
Οι κοινωνικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν κατά κύριο λόγο δυσκολίες για την κάλυψη
των αναγκών χρηματοδότησης, οι οποίες ποικίλλουν ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξής
τους (υποστήριξη της ιδέας, ανάπτυξη του πιλοτικού σχεδίου ή του πρωτοτύπου,
ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας). Οι περιορισμοί σχετικά με την ανακατανομή των κερδών
ή την απασχόληση των ευάλωτων εργαζομένων δίνουν συχνά την εντύπωση στους
πιστωτές ή στους δυνάμει επενδυτές ότι είναι επιχειρήσεις υψηλότερου κινδύνου και
λιγότερο επικερδείς από άλλες. Περισσότερο από τις άλλες επιχειρήσεις, οι κοινωνικές
επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τις ατέλειες των χρηματοπιστωτικών αγορών
(κατακερματισμός, έλλειψη πανευρωπαϊκής πλατφόρμας για το δάνειο κ.λπ.). Συνεπώς,
οι επενδυτές δεν ενημερώνονται επαρκώς για τις πραγματικές κοινωνικές επιπτώσεις
ορισμένων ταμείων επενδύσεων αλληλεγγύης. Η πρόσβαση σε δημόσιους πόρους
εξακολουθεί συχνά να παρεμποδίζεται από ιδιαίτερα άκαμπτα ή πολύ γραφειοκρατικά
συστήματα. Για παράδειγμα, οι κοινωνικές επιχειρήσεις είναι δυνατόν να
αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση στα διαρθρωτικά ταμεία όταν οι
διαχειριστικές αρχές χρηματοδοτούν μόνο βραχυπρόθεσμα έργα. Ο μεγάλος αριθμός
διαφορετικών προγραμμάτων, σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα καθιστά
δυσπρόσιτα στις μικρές επιχειρήσεις.
Το φαινόμενο αυτό ενισχύεται από τον χαμηλό βαθμό αναγνώρισης της κοινωνικής
επιχειρηματικότητας. Η έλλειψη διασύνδεσης μεταξύ φορέων διαφορετικών περιοχών ή
διαφορετικών χωρών παρεμποδίζει τη διάδοση των ορθών πρακτικών, την οικοδόμηση
εταιρικών σχέσεων και την εξεύρεση νέων διεξόδων. Στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά
συστήματα, η κοινωνική επιχειρηματικότητα εξακολουθεί να είναι υποτιμημένη, ενώ η
ενσωμάτωσή της στην αρχική και συνεχή κατάρτιση αποτελεί προϋπόθεση για την αύξηση της αξιοπιστίας της. Ένας αυξανόμενος αριθμός νέων πτυχιούχων επιλέγει να εμπλακεί στην κοινωνική επιχειρηματικότητα, αλλά δεδομένου ότι είναι ελάχιστα γνωστή, η εμπειρία αυτή δεν εκτιμάται αρκετά στις παραδοσιακές επιχειρήσεις. Το φαινόμενο αυτό επιτείνεται από την ποικιλία των ορισμών στην Ευρώπη, γεγονός που εξηγεί την ετερογένεια των διαθέσιμων στοιχείων. Η έννοια δεν ορίζεται πάντοτε και όταν ορίζεται, δεν καλύπτει ταυτόσημες πραγματικότητες στις διάφορες χώρες. Συχνά,
παλαιά, κατακερματισμένα και μη εναρμονισμένα, τα δεδομένα καθιστούν δύσκολη την προσαρμογή και τον συντονισμό των δημόσιων πολιτικών.
Ως εκ τούτου, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το ρυθμιστικό περιβάλλον, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, δεν λαμβάνει πάντοτε επαρκώς υπόψη τις ιδιαιτερότητες των κοινωνικών επιχειρήσεων, ιδίως όσον αφορά τους κανόνες που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις ή τα υφιστάμενα καταστατικά. Αυτό περιπλέκει την κινητοποίηση των επενδυτών, την πρόσβαση στις επιδοτήσεις ή στις δημόσιες συμβάσεις, υποχρεώνοντάς τους ενίοτε να χρησιμοποιούν περίπλοκες νομικές ρυθμίσεις. Έτσι, συμβαίνει οι
κοινωνικές επιχειρήσεις οι οποίες δεν έχουν εταιρική μορφή να μην μπορούν να επωφελούνται από τις διευκολύνσεις που παρέχονται από τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης στις ενώσεις.

3. ΈΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Για να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι διεθνείς οργανισμοί έχουν ήδη αναπτύξει οριζόντιες πολιτικές, στο πλαίσιο της κοινωνικής οικονομίας, καθώς και στοχευμένα προγράμματα που μπορούν να στηρίξουν τις κοινωνικές επιχειρήσεις και την κοινωνική καινοτομία. Σε έγγραφο εργασίας των
υπηρεσιών της Επιτροπής, το οποίο δημοσιεύεται ταυτόχρονα με την παρούσα ανακοίνωση, παρουσιάζονται συνοπτικά όλα τα υφιστάμενα μέτρα, καθώς και ορισμένες εμπειρίες άλλων χωρών, από τις οποίες θα μπορούσε να εμπνευστεί η Ευρωπαϊκή
Ένωση.
Επιπλέον, για να μπορέσουν οι κοινωνικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν πλήρως το
δυναμικό τους, η Επιτροπή προτείνει ένα σχέδιο δράσεων το οποίο εντάσσεται στη
γενική στήριξη της κοινωνικής καινοτομίας και το οποίο θα διευκολύνει την καθιέρωση
ενός προσαρμοσμένου οικοσυστήματος, σε στενή συνεργασία με τους φορείς του κλάδου και τα κράτη μέλη.
Η Επιτροπή προτείνει έντεκα βασικές δράσεις, τις οποίες θα δρομολογήσει πριν από το τέλος του 2012.
3.1. Βελτίωση της πρόσβασης στις χρηματοδοτήσεις
3.1.1. Διευκόλυνση της πρόσβασης στις ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σύστημα χρηματοδότησης των κοινωνικών επιχειρήσεων δεν είναι ανεπτυγμένο σε σύγκριση με αυτό που απολαύουν οι άλλες επιχειρήσεις.
Όλο και περισσότεροι επενδυτές επιθυμούν, όμως, να συνδυάσουν τα κοινωνικά ή περιβαλλοντικά αποτελέσματα με τη θεμιτή επιθυμία τους για οικονομική απόδοση των επενδύσεων, υποστηρίζοντας την υλοποίηση στόχων γενικού συμφέροντος μακροπρόθεσμα.
Πέρα από τις κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις, που αποτελούν αντικείμενο προτάσεων στην ανακοίνωση σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη (ΕΚΕ)19, ένα ευρωπαϊκό μέσο στήριξης της χρηματοδότησης των κοινωνικών επιχειρήσεων θα ωθούσε τους
δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς να επενδύουν περισσότερο σε αυτές τις επιχειρήσεις, μέσω της συμμετοχής σε κεφάλαια ή δάνεια.
Ένα κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο για τη δημιουργία των εν λόγω επενδυτικών οχημάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ήταν ευκταίο.
Επιπλέον, η Επιτροπή χαιρετίζει το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων20 διερευνά τη δυνατότητα καθιέρωσης στις αρχές του 2012 μιας θυρίδας «ιδίων κεφαλαίων» (ESIEF21) για επενδύσεις σε ταμεία που έχουν ως στόχο να παραχθεί
αποτέλεσμα για το κοινωνικό σύνολο. Η εν λόγω πιλοτική δράση θα μπορούσε να προετοιμάσει το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μέσο που προτείνεται από την Επιτροπή στις 6 Οκτωβρίου 2011 (Βασική δράση αριθ. 3).
Η πρόσβαση στις πιστώσεις αποτελεί, για πολλές κοινωνικές επιχειρήσεις, προϋπόθεση για τη σύσταση και την ανάπτυξή τους. Ωστόσο, δεδομένου ότι δεν είναι γνωστές ή θεωρούνται ότι συνδέονται με μεγαλύτερους κινδύνους, έχουν μεγαλύτερη δυσκολία από ό,τι οι ΜΜΕ στην ανεύρεση των απαιτούμενων κεφαλαίων.
Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι οι δύο κανονιστικοί πυλώνες της ανακοίνωσης του
2007 σχετικά με την προώθηση της μικροπίστωσης22 (βελτίωση του νομικού και
θεσμικού περιβάλλοντος και δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για την επιχειρηματικότητα)
δεν έχουν αναπτυχθεί επαρκώς σε εθνικό επίπεδο.
Βασική δράση αριθ. 1.
• Όπως ανακοινώθηκε στην πράξη για την ενιαία αγορά, πριν από το τέλος του 2011,
θα προταθεί ένα ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για τα ταμεία επενδύσεων
αλληλεγγύης το οποίο θα διευκολύνει την πρόσβαση των κοινωνικών
επιχειρήσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές, λαμβανομένης υπόψη της δημόσιας
διαβούλευσης που πραγματοποιήθηκε και της μελέτης επιπτώσεων. Στόχος θα είναι η
προώθηση της δημιουργίας ειδικών ταμείων, τα οποία θα επιτρέπουν στις
επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται σε όλη την ενιαία αγορά. Βασική δράση αριθ. 2.
• Εκτός από τη συνέχιση της διευκόλυνσης της πρόσβασης σε μικροπιστώσεις από τον
Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Μικροχρηματοδοτήσεων και την ανάπτυξη του εν λόγω
μέσου, με την ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων στο πλαίσιο του προγράμματος της
Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κοινωνική αλλαγή και την κοινωνική καινοτομία για την
περίοδο 2014-202023, βελτίωση της ανάλυσης, ενθάρρυνση και προώθηση της
ανάπτυξης του νομικού και θεσμικού περιβάλλοντος της μικροπίστωσης.
3.1.2. Κινητοποίηση των ευρωπαϊκών ταμείων
Η εμπειρία της λειτουργίας των διαρθρωτικών ταμείων θα πρέπει να συνοψισθεί, να
αξιολογηθεί και θα συζητηθεί με τις εθνικές αρχές διαχείρισης, ώστε να ενθαρρυνθούν
τα κράτη μέλη να αναπτύξουν μεγαλύτερη και αποτελεσματικότερη στήριξη για τις
κοινωνικές επιχειρήσεις κατά την προσεχή περίοδο προγραμματισμού. Επιπλέον, η
Επιτροπή θα αναπτύξει μια συγκεκριμένη δράση χρηματοδότησης των κοινωνικών
επιχειρήσεων. Βασική δράση αριθ. 3.
• Στο πλαίσιο του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κοινωνική αλλαγή
και την κοινωνική καινοτομία, η Επιτροπή πρότεινε την καθιέρωση ενός
ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού μέσου 90 εκατ. ευρώ που αποσκοπεί στη
διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση των κοινωνικών επιχειρήσεων
για την εκκίνηση, την ανάπτυξη και την επέκτασή τους, μέσα από επενδύσεις σε
κεφάλαια επενδύσεων αλληλεγγύης, που θέτουν στη διάθεση μέσα ιδίων κεφαλαίων
και τη χρηματοδότηση με δανειοδότηση.
Βασική δράση αριθ. 4.
• Η Επιτροπή πρότεινε την ρητή εισαγωγή μιας επενδυτικής προτεραιότητας
«κοινωνικές επιχειρήσεις» στους κανονισμούς ΕΤΠΑ και ΕΚΤ από το 201424, για
την παροχή σαφούς νομικής βάσης και προκειμένου να επιτραπεί στα κράτη μέλη και
στις περιφέρειες να συμπεριλάβουν στα προγράμματά τους στοχοθετημένες δράσεις
του ΕΚΤ και του ΕΤΠΑ για το 2014-2020.
3.2. Βελτίωση της προβολής της κοινωνικής επιχειρηματικότητας
3.2.1. Ανάπτυξη εργαλείων για την καλύτερη κατανόηση του τομέα και για να
προβληθεί περισσότερο η κοινωνική επιχειρηματικότητα

Μία από τις κύριες ανάγκες που εκφράζονται από όλους τους φορείς είναι να υπάρχει
γρήγορη και εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες που διατίθενται για τις κοινωνικές
επιχειρήσεις οι οποίες θα καθιστούν δυνατή την ανταλλαγή εμπειριών όσον αφορά τη
διάδοση των βέλτιστων πρακτικών. Αυτό αφορά ειδικότερα την ανάγκη ύπαρξης μέσων
για την αξιολόγηση και την αποτίμηση των επιπτώσεων και των κοινωνικών επιδόσεων
των εν λόγω δραστηριοτήτων (π.χ. με βάση τις εμπειρίες ορισμένων κρατών μελών τα
οποία έχουν αναπτύξει δορυφορικούς λογαριασμούς για τη συλλογή στατιστικών
στοιχείων όσον αφορά τις κοινωνικές επιχειρήσεις, ιδίως των συνεταιρισμών και των
ταμείων αλληλασφάλισης). Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, η
επισήμανση ή η πιστοποίηση αποτελούν δυνάμει εργαλεία. Είναι επίσης σημαντικό να
προωθηθεί η κοινωνική επιχειρηματικότητα, ιδιαίτερα στις νέες γενιές.
Βασική δράση αριθ. 5.
• Εντοπισμός των βέλτιστων πρακτικών και των αναπαραγόμενων μοντέλων
αναπτύσσοντας με τα εμπλεκόμενα μέρη μια πλήρη χαρτογράφηση των κοινωνικών
επιχειρήσεων στην Ευρώπη, καθορίζοντας τα χαρακτηριστικά τους, τα οικονομικά
μοντέλα τους, το οικονομικό βάρος τους, το διασυνοριακό αναπτυξιακό δυναμικό
τους, το περιεχόμενο και τα κριτήρια των νομικών και των φορολογικών καθεστώτων
και τους υφιστάμενους μηχανισμούς επισήμανσης. Βασική δράση αριθ. 6.
• Δημιουργία μιας δημόσιας βάσης δεδομένων των σημάτων και πιστοποιήσεων
που εφαρμόζονται στις κοινωνικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη, για τη βελτίωση της
προβολής και σύγκρισης.
Βασική δράση αριθ. 7.
• Προώθηση της αμοιβαίας μάθησης και της ενίσχυσης ικανοτήτων των εθνικών
και περιφερειακών διοικήσεων για τη δρομολόγηση συνολικών στρατηγικών
στήριξης, προώθησης και χρηματοδότησης των κοινωνικών επιχειρήσεων, ιδίως στο
πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, μέσω της ανάλυσης, της ανταλλαγής ορθών
πρακτικών, της ευαισθητοποίησης, των δραστηριοτήτων δικτύωσης και διάδοσης.
3.2.2. Ενίσχυση των ικανοτήτων διαχείρισης, του επαγγελματισμού και της
κοινωνικής δικτύωσης των επιχειρηματιών

Οι κοινωνικοί επιχειρηματίες, νέοι ή ήδη εγκατεστημένοι, πρέπει να αποκτήσουν τις
ικανότητες που απαιτούνται για τη χρηστή διαχείριση και την ανάπτυξη της επιχείρησής
τους. Προς τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή επιθυμεί να ενθαρρύνει τη γόνιμη
αλληλεπίδραση με άλλους καινοτόμους επιχειρηματίες καθώς και με την ερευνητική και
ακαδημαϊκή κοινότητα. Αυτό μπορεί ιδίως να γίνει στο πλαίσιο των φυτώριων
επιχειρήσεων (εκκολαπτήρια για κοινωνικές «επιχειρήσεις-νεογνούς»). Οι λίγες
εμπειρίες σε αυτούς τους τομείς αξίζουν να υποστηριχθούν και να πολλαπλασιαστούν.
Οι κοινωνικοί επιχειρηματίες θα πρέπει επίσης να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε
συμβουλές και στην υποστήριξη άλλων ηγετών επιχειρήσεων ή τραπεζιτών.
Βασική δράση αριθ. 8.
• Δημιουργία μιας ενιαίας και πολυγλωσσικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας
πληροφοριών και ανταλλαγής εμπειριών, συνδεδεμένη ενδεχομένως με την
Πλατφόρμα Κοινωνικής Καινοτομίας στην Ευρώπη25 και το δίκτυο «Enterprise
Europe Network», για τους κοινωνικούς επιχειρηματίες, τα φυτώρια και τις ομάδες
(clusters), τους κοινωνικούς επενδυτές και αυτούς που εργάζονται μαζί τους.
• Προώθηση και αύξηση της προσβασιμότητας των κοινοτικών προγραμμάτων που μπορούν να παρέχουν στήριξη στους κοινωνικούς επιχειρηματίες, όπως το ERASMUS, το ERASMUS για νέους επιχειρηματίες, το TEMPO, «Νεολαία σε δράση» 2007 – 2013 (ιδίως οι δραστηριότητες «Πρωτοβουλίες Νέων») και το HORIZON 2020.
3.3. Βελτίωση του νομικού περιβάλλοντος
3.3.1. Ανάπτυξη κατάλληλων ευρωπαϊκών νομικών μορφών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται από την ευρωπαϊκή κοινωνική επιχειρηματικότητα

Η μελέτη για την εφαρμογή του καταστατικού της ευρωπαϊκής συνεταιριστικής εταιρείας τόνισε την πολυπλοκότητα του κειμένου και συνέστησε διάφορους τρόπους για να καταστεί το καθεστώς αυτό απλούστερο και ελκυστικότερο και να συμβάλει στην
ικανοποίηση των αναγκών των κοινωνικών επιχειρηματιών. Τα ιδρύματα συχνά θεωρούν ότι τους είναι δύσκολο να λειτουργήσουν στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς,
δεδομένου ότι οι διαφορετικές κανονιστικές διατάξεις οδηγούν σε απαιτήσεις και διαδικασίες που μπορεί να είναι ενίοτε πολύπλοκες (ιδίως φορολογικές). Τέλος, ο τομέας της αλληλασφάλισης, εκφράζει τακτικά την επιθυμία να μπορεί να βασίζεται σε ένα ευρωπαϊκό καταστατικό, αλλά αντιθέτως ορισμένοι θεωρούν ότι δεν υφίσταται τέτοια ανάγκη.

Βασική δράση αριθ. 9.
• Με βάση τα αποτελέσματα της διαβούλευσης με τους ενδιαφερομένους, υποβολή πρότασης για την απλούστευση του κανονισμού σχετικά με το καταστατικό της ευρωπαϊκής συνεταιριστικής εταιρείας, ώστε να ενισχυθεί η αυτονομία της σε
σχέση με τις εθνικές νομοθεσίες και, συνεπώς, να διευκολυνθεί η χρήση της για τη δημιουργία κοινωνικών συνεταιρισμών.
• Πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση καταστατικού του ευρωπαϊκού ιδρύματος, για τη βελτίωση της άσκησης των διασυνοριακών δραστηριοτήτων των ιδρυμάτων.
Το καταστατικό αυτό θα υφίσταται παράλληλα με τα εθνικά νομικά συστήματα και η χρήση του θα είναι προαιρετική.
• Εκπόνηση μελέτης σχετικά με την κατάσταση των ασφαλιστικών εταιρειών σε όλα τα κράτη μέλη για την εξέταση ιδίως των διασυνοριακών δραστηριοτήτων τους.
3.3.2. Δημόσιες συμβάσεις
Παρά τις διάφορες δυνατότητες που παρέχονται με τους σχετικούς κανονισμούς, οι κοινωνικές επιχειρήσεις συχνά θεωρούν ότι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσανάλογες δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις. Η κατάσταση αυτή είναι απόρροια τόσο της ευρωπαϊκής σχετικής νομοθεσίας όσο και των εθνικών ρυθμίσεων, οι οποίες ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών, όπου η πρακτική των «κανονιστικών υπερβολών» (goldplating) δεν κατέστησε πάντοτε δυνατό να επωφελούνται πλήρως από τις οδηγίες για τις «δημόσιες συμβάσεις».
Αφετέρου, ορισμένοι δημόσιοι οργανισμοί δεν εκμεταλλεύονται πάντοτε το υφιστάμενο δυναμικό καινοτομίας για τις κοινωνικές υπηρεσίες. Στις περισσότερες απαντήσεις που έλαβε η Επιτροπή μετά την Πράσινη Βίβλο για το μέλλον των δημοσίων συμβάσεων
θεωρείται ότι η δυνατότητα προσφυγής σε κοινωνικά ή περιβαλλοντικά κριτήρια στις δημόσιες συμβάσεις θα πρέπει να προκύπτει καλύτερα από τις οδηγίες.
Βασική δράση αριθ. 10.
• Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης των δημοσίων συμβάσεων, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο στοιχείο της ποιότητας κατά την ανάθεση των συμβάσεων, ιδίως στην περίπτωση των κοινωνικών υπηρεσιών και της υγείας, και να εξεταστεί πώς οι συνθήκες εργασίας των συμμετεχόντων στους τρόπους
παραγωγής των αγαθών και υπηρεσιών που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης θα μπορούσαν να λαμβάνονται υπόψη, υπό την προϋπόθεση ότι οι αρχές της Συνθήκης για την απαγόρευση των διακρίσεων, της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας τηρούνται πλήρως.
3.3.3. Κρατικές ενισχύσεις
Η Επιτροπή εξέδωσε στις 23 Μαρτίου 2011 ανακοίνωση σχετικά με τη μεταρρύθμιση των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις που εφαρμόζονται στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, η οποία μπορεί να παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις
κοινωνικές επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι προτίθεται να υιοθετήσει πιο διαφοροποιημένους κανόνες, ανάλογα με τις επιπτώσεις των ενισχύσεων υπό τη μορφή αντιστάθμισης δημόσιας
υπηρεσίας στην ενδοκοινοτική αγορά. Αναγνωρίζει επίσης ότι ορισμένοι τύποι κοινωνικών υπηρεσιών παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες ως προς τη χρηματοοικονομική δομή και τους στόχους τους.
Βασική δράση αριθ. 11.
• Απλούστευση της εφαρμογής των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στις κοινωνικές υπηρεσίες και τις τοπικές υπηρεσίες. Η απλούστευση αυτή θα μπορούσε να ωφελήσει τις κοινωνικές επιχειρήσεις, όταν αυτές παρέχουν κοινωνικές υπηρεσίες ή υπηρεσίες που δεν έχουν επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Στις προτάσεις σχετικά με τη μεταρρύθμιση των κανόνων για τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ), οι οποίες δημοσιεύτηκαν τον Σεπτέμβριο 2011, η Επιτροπή επιδιώκει να ανταποκριθεί στον εν λόγω στόχο απλούστευσης για
τις κοινωνικές υπηρεσίες και τις τοπικές υπηρεσίες, ιδίως προτείνοντας κανονισμό de minimis για τις τοπικές ΥΓΟΣ και μια νέα απόφαση η οποία εξαιρεί τις κοινωνικές
υπηρεσίες, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης. Προβλέπεται ότι οι νέοι κανόνες πρόκειται να θεσπιστούν από την
Επιτροπή πριν από το τέλος του 2011.
4. ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ : ΑΛΛΕΣ ΙΔΕΕΣ ΠΡΟΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Πέρα από τις δράσεις προτεραιότητας που παρατίθενται ανωτέρω, η Επιτροπή υποβάλλει προς συζήτηση προτάσεις των οποίων οι λεπτομέρειες και οι μέθοδοι χρήζουν ενδελεχέστερης εξέτασης, και ιδίως:
• δικτύωση των τραπεζών, συχνά δημόσιων ή ημιδημόσιων ιδρυμάτων, τα οποία δραστηριοποιούνται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στη χρηματοδότηση της κοινωνικής επιχειρηματικότητας28 και δημιουργία δυνατοτήτων για τη διάδοση των εμπειριών
τους· στο πλαίσιο αυτό, ενεργοποίηση των αδρανών πόρων και επανεισαγωγή τους στο οικονομικό κύκλωμα (για παράδειγμα οι τραπεζικοί λογαριασμοί αποβιωσάντων που δεν έχουν κλείσει)·
• βελτίωση της πρόσβασης σε επιχειρηματικά κεφάλαια για τις κοινωνικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με την πρότασή της όσον αφορά το ευρωπαϊκό πλαίσιο των ταμείων επιχειρηματικών κεφαλαίων·
• προώθηση της ανάπτυξης της κοινωνικής επιχειρηματικότητας μεταξύ των
ηλικιωμένων, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού έτους ενεργού γήρανσης, το 2012
(αλλαγή σταδιοδρομίας ή ανάπτυξη του εθελοντισμού μεταξύ των συνταξιούχων)·
• προώθηση της έρευνας σχετικά με τα χαρακτηριστικά και τις κοινωνικο-οικονομικές
επιπτώσεις της κοινωνικής επιχειρηματικότητας, και ιδίως συγχρηματοδότηση των
εθνικών σχεδίων για τη δημιουργία δορυφορικών λογαριασμών29, ώστε οι κοινωνικές
επιχειρήσεις να εμφανίζονται στα εθνικά λογιστικά συστήματα·

• εξέταση της δυνατότητας αύξησης και υπαγωγής νέων κατηγοριών ενισχύσεων στο
πλαίσιο της αναθεώρησης του γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία, ο
οποίος εφαρμόζεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013·
• ανάπτυξη της ανταλλαγής ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με
την προσαρμογή των εθνικών φορολογικών καθεστώτων υπέρ των κοινωνικών
επιχειρήσεων και των επενδύσεων αλληλεγγύης·
• ανάπτυξη της ανταλλαγής ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη
χρήση των συσσωρευμένων κεφαλαίων σε κοινωνικές επιχειρήσεις, ιδίως το
κλείδωμα («asset locks»), ώστε να καταστεί δυνατό το κεφάλαιο αυτό είτε να
παραμείνει στην επιχείρηση είτε να ελευθερωθεί για να επενδυθεί σε άλλες
κοινωνικές επιχειρήσεις.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης να συνεχιστεί ο προβληματισμός όσον αφορά τα ακόλουθα
θέματα:

• Νέες στρατηγικές για τη βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση, με την
προώθηση του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών επιχειρήσεων και των
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για παράδειγμα, στο πλαίσιο του φόρουμ
χρηματοδότησης των ΜΜΕ.
• Μετά την έγκριση της Ένωσης για την Καινοτομία και το αίτημα του Ευρωπαϊκού
Συμβουλίου της 4ης Φεβρουαρίου 2011 να καθιερωθεί ένα εργαλείο για την
αποτίμηση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η
Επιτροπή δεσμεύεται να εξετάσει σε ποιο βαθμό οι κοινωνικές επιχειρήσεις θα
μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε αδρανή διπλώματα ευρεσιτεχνίας για την
ανάπτυξή τους.
• Την ανάπτυξη και τη δικτύωση πλατφορμών συναλλαγών (χρηματιστήρια30) για τις
κοινωνικές επιχειρήσεις.
• Τη δυνατότητα για τις κοινωνικές επιχειρήσεις που παράγουν κέρδη να μπορούν να
χρησιμοποιούν εθελοντές και να δέχονται δωρεές χωρίς αρνητικές φορολογικές
επιπτώσεις.
• Την ανάγκη ενός ενδεχόμενου ευρωπαϊκού καταστατικού για τις άλλες μορφές
κοινωνικών επιχειρήσεων, όπως οι ενώσεις μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ή/και,
ενδεχομένως, ενός κοινού ευρωπαϊκού καταστατικού για τις κοινωνικές επιχειρήσεις.
Για να επιτευχθεί αυτό, εφόσον εγκριθεί η πρόταση για το καταστατικό του
ευρωπαϊκού ιδρύματος, η Επιτροπή θα διοργανώσει συνάντηση υψηλού επιπέδου
μεταξύ των παραγόντων όλων των τομέων που εμπλέκονται στην κοινωνική
επιχειρηματικότητα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ώστε να
εξετάσουν τις πρωτοβουλίες που πρέπει να λάβουν για τη βελτίωση του νομικού
πλαισίου των κοινωνικών επιχειρήσεων, σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η Επιτροπή:
– υποβάλλει σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη τις αναλύσεις και τα μέτρα που
προτείνονται στην παρούσα ανακοίνωση, για να συνεχιστεί ο εκτεταμένος
διάλογος που ξεκίνησε με τους ευρωπαϊκούς φορείς του κλάδου και καλεί όλους
τους ενδιαφερόμενους να συμμετάσχουν στο συνέδριο για την κοινωνική
επιχειρηματικότητα και την αλληλέγγυα οικονομία που θα διεξαχθεί στις 18
Νοεμβρίου 2011 στις Βρυξέλλες. Το συνέδριο αυτό αποτελεί μια ευκαιρία για
τον καθένα να εκφράσει τη γνώμη του σχετικά με την παρούσα ανακοίνωση.
– καλεί τα κράτη μέλη και τις αρχές τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης να
στηρίξουν και να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη των κοινωνικών επιχειρήσεων στο
πεδίο των αρμοδιοτήτων τους, και ιδίως μέσω των δομών οικονομικής ανάπτυξης
και των εμπορικών επιμελητηρίων, λαμβάνοντας υπόψη τη διασυνοριακή
διάσταση των συμπράξεων και πρωτοβουλίες που στηρίζουν·
– τα καλεί επίσης να αναπτύξουν μια συνολική στρατηγική για την προώθηση της
ενίσχυσης των ικανοτήτων, τη δικτύωση και την κινητοποίηση ιδιωτικών και
δημόσιων πόρων και την ενσωμάτωση των κοινωνικών επιχειρήσεων στα
σύμφωνα για την απασχόληση και τις πρωτοβουλίες κοινωνικής ένταξης.
Η Επιτροπή, από την πλευρά της:
– θα εφαρμόσει τις πρωτοβουλίες της σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τηρώντας την
αρχή της επικουρικότητας, και λαμβάνοντας υπόψη τα διακυβευόμενα της
οικονομικής και κοινωνικής συνοχής σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο·
– θα συστήσει μια πολυμερή συμβουλευτική ομάδα για την κοινωνική
επιχειρηματικότητα, η οποία θα εξετάσει την πρόοδο των μέτρων που προβλέπονται
στην παρούσα ανακοίνωση. Με βάση την εμπειρία της συμβουλευτικής ομάδας
SBA31, η ομάδα αυτή θα μπορούσε να απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών
μελών, των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης, των οργανώσεων κοινωνικών
επιχειρηματιών, του τραπεζικού και χρηματοπιστωτικού τομέα, καθώς και του
ακαδημαϊκού και πανεπιστημιακού κόσμου.