Αρχείο ετικέτας ΚΟΙΝΣΕΠ

«Θεσμοί, Εφαρμογές και Πολιτικές για την Κοινωνική Οικονομία»

Διήμερο Επιμορφωτικό Σεμινάριο στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης

Με πρωτοβουλία της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης (ΟΑΚ), και φιλοξενία στο Συνεδριακό της Κέντρο στο Κολυμπάρι, ο Δήμος Πλατανιάς, η Πανελλήνια Ένωση Συμπράξεων Κοινωνικής Οικονομίας (Π.Ε.Σ.Κ.Ο.) συνδιοργανώνουν διήμερο Επιμορφωτικό Σεμινάριο, με θέμα «Θεσμοί, Εφαρμογές και Πολιτικές για την Κοινωνική Οικονομία», το οποίο πραγματοποιείται την Παρασκευή 8 και το Σάββατο 9 Μαρτίου 2019.

Στην ανακοίνωση αναφέρεται:

“Το Σεμινάριο είναι ανοικτό και απευθύνεται στις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, οικολογικές, πολιτιστικές, καταναλωτικές και ανθρωπιστικές ομάδες, στους Δήμους της περιοχής και τα στελέχη τους, που μπορούν να διαδραματίσουν σπουδαίο και αποφασιστικό ρόλο στην κινητοποίηση των πολιτών, καθώς διαθέτουν το Κοινωνικό Κεφάλαιο εμπιστοσύνης που χρειάζεται, ώστε να δημιουργηθούν νέοι τρόποι ανάπτυξης προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.

Η ΟΑΚ, ως γνωστόν λειτουργεί ως «θρησκευτικό – κοινωφελές Καθίδρυμα με ιδιαίτερη συμβολή στην τοπική ανάπτυξη και ως εκ τούτου ζωντανό παράδειγμα Κοινωνικής Οικονομίας από την δεκαετία του 60, πολύ πριν αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε τον όρο «Κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία» στην Ελλάδα.

Υπό αυτή την έννοια έχει ιδιαίτερη σημασία που αναλαμβάνει μια παρόμοια πρωτοβουλία καθώς έχει πρωτοστατήσει και στο παρελθόν σε συλλογικές πρωτοβουλίες εκπαιδευτικά Σεμινάρια και στον συνεδριακό και εναλλακτικό τουρισμό, συμβάλλοντας ουσιαστικά στον τοπικό συνεργατισμό (συν-εργείν).

Σήμερα, οι συνθήκες επιβάλλουν μεγαλύτερη κινητοποίηση για τοπικές παραγωγικές πρωτοβουλίες και ενίσχυση της τοπικής κοινότητας και πολιτιστικής ταυτότητας στο θεσμικό πλαίσιο της Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας, για τη συγκρότηση Κοινωνικού Κεφαλαίου με «τοπικές κοινωνικές συμπράξεις» που είναι απαραίτητος όρος για να λειτουργήσει ο συνεργατισμός.

Στο Σεμινάριο αυτό εξετάζονται οι λόγοι για τους οποίους η κοινωνική οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για το μέλλον, οι αναγκαίες θεσμικές προϋποθέσεις, αλλά και οι αναγκαίοι όροι υλοποίησης δράσεων κοινωνικής επιχειρηματικότητας, καθώς και η μεταφορά της απαραίτητης τεχνογνωσία με τη διαδικασία διαλόγου.

Συνοπτικά η Κοινωνική Οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για το όλον της οικονομίας:

Για το ενεργειακό μέλλον και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.
Για την ενίσχυση της Απασχόλησης.
Για την Τοπική Ανάπτυξη και τους Δήμους.
Για τον πολιτισμό και τον εναλλακτικό τουρισμό.
Για την οικολογία και την ποιότητα ζωής.
Για την ενίσχυση του κοινωνικού μισθού (παροχές δωρεάν ή με ελάχιστο κόστος).
Για τον περιορισμό της κερδοσκοπίας και της διαφθοράς και τη βελτίωση των συστημάτων υγείας και την παιδεία.
Η Κοινωνική Οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για την αντιμετώπιση της καταστροφής κεφαλαίου και εργασίας, που είναι το κλειδί να κατανοήσουμε και να αντιμετωπίσουμε την παρατεταμένη οικονομική κρίση.
Δεν θα μιλήσουμε απλά για ορισμένα παραδείγματα μεμονωμένων κοινωνικών επιχειρήσεων και συνεταιρισμών. Διακόσια και πλέον χρόνια υπήρξαν πολλά επιτυχημένα όσο και αποτυχημένα παραδείγματα συνεταιρισμών-νησίδες σε ένα ωκεανό ιδιωτικών και ενίοτε κρατικών επιχειρήσεων. Δεν πρόκειται να μας φωτίσει αυτή η προσέγγιση εάν, δεν δούμε πίσω από την επί μέρους εικόνα την μεγάλη εικόνα της συμμετοχής της κοινωνίας στο συνεργατισμό σε μεγάλη κλίμακα.Το καλό παράδειγμα για την Κοινωνική Οικονομία είναι αυτό που ξεχωρίζει, αυτό που αγκαλιάζει και ενώνει την κοινότητα και τον κόσμο.

Θα αναφερθούμε σε τεχνικά και τεχνοκρατικά θέματα αλλά, το ουσιαστικό ζήτημα είναι οι πολιτικές για την Κοινωνική Οικονομία που υποστηρίζονται από τα κάτω, από την ίδια την κοινωνία. Κάτι πιο σοβαρό, πιο μεγάλο, πιο οικουμενικό συντελείται που κάνει την Κοινωνική Οικονομία αναγκαία συνθήκη.

Όταν έσκασε η φούσκα το 2008 και ένα χρόνο μετά νιώσαμε τις συνέπειες στην Ελλάδα, καταστράφηκε το μισό κεφάλαιο στη Χώρα, χάθηκε το ¼ των θέσεων εργασίας και πάνω από το 1/3 των μικρών επιχειρήσεων. Σήμερα μπορούμε να αντιληφθούμε ότι ακόμη κι εάν αντιμετωπιστεί μακροπρόθεσμα το δημοσιοοικονομικό έλλειμμα και η κρίση χρέους, ο οικονομικός αποκλεισμός και η ανεργία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο από το Κράτος και την αγορά. Δεν μπορεί να καλυφθεί αυτό το κενό και να γίνει ανάκτηση στο χαμένο έδαφος, εφαρμόζοντας μόνο το κλασικό και νεοκλασικό μοντέλο της οικονομίας του Κράτους και της αγοράς.

Έτσι, μαζί με την κρίση καταστράφηκαν και οι ιδεολογικές βεβαιότητες του παρελθόντος. Πολλοί πλέον ακόμη και οικονομολόγοι παραδέχονται ότι η οικονομία ως «επιστήμη» κυριαρχείται από ιδεολογικά δόγματα που δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες.

Από την άλλη πλευρά, η Κοινωνική Οικονομία έρχεται στο παγκόσμιο προσκήνιο ως πραγματιστικό φαινόμενο και εναλλακτική λύση, χωρίς όμως να ενθουσιάζει τις Κυβερνήσεις οι οποίες κατά κύριο λόγο ελέγχονται από τα λόμπι και τις οικονομικές ελίτ.

Οι πολιτικές για την Κοινωνική Οικονομία στη Χώρα μας είναι υποτυπώδεις.

Ο γενικός δείκτης της Κοινωνικής Οικονομίας συμπεριλαμβάνοντας όλους τους Συνεταιρισμούς, Ιδρύματα και Κοινωνικές Επιχειρήσεις είναι μόλις 1,8% όταν στην Ε.Ε. ο Μέσος Όρος είναι γύρω στο 10%. Αυτές οι συνθήκες προφανώς έχουν αρνητική επίπτωση και στην τοπική απασχόληση.

Ο προϋπολογισμός του Κράτους και κατ΄ επέκταση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για επενδύσεις μ΄ αυτόν τον σκοπό είναι ασήμαντος.

Ενδεικτικά, για την Κοινωνική Οικονομία από το ΕΣΠΑ και το πακέτο Γιούγκερ των 35 δις πρόκειται να διατεθεί για επενδύσεις μόλις το 1/1000 των πόρων. Για παράδειγμα η πρόσφατη πρόσκληση για «Κέντρα Στήριξης» της Κοινωνικής Οικονομίας απέτυχε πλήρως, αφού εγκρίθηκαν μόλις 13 προτάσεις στις 89 που είχαν σχεδιαστεί. Με αυτές τις προϋποθέσεις είναι αδύνατον βέβαια, να έχουμε θετικές εξελίξεις στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο στην Κοινωνική Οικονομία. Ταυτόχρονα η Τοπική Αυτοδιοίκηση απουσιάζει από τον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και τη χάραξη της πολιτικής για την Κοινωνική Οικονομία, όπως απουσιάζει και το σύνολο των φορέων του χώρου από το σχεδιασμό ως θεσμικός κοινωνικός εταίρος.

Για την υστέρηση της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα ασφαλώς υπάρχει εξήγηση. Απουσιάζει το ιστορικό υποκείμενο το οποίο που μπορεί να εκφράζεται στο επίπεδο της πολιτικής και της τοπικής εξουσίας. Το κοινωνικό υποκείμενο των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών, των καταναλωτικών οργανώσεων και των συνεταιρισμών ως ενότητα.

Αυτό είναι το κρίσιμο θέμα που πρέπει να εξετάσουμε για να δούμε τι συμβαίνει με τις υποκειμενικές δυνάμεις της κοινωνικής οικονομίας και την οργανωτική τους κουλτούρα και τη χαμηλή τους επιρροή στο πολιτικό σύστημα.

Δεν είναι αρκετό όταν μιλάμε για την Κοινωνική Οικονομία και να περιοριζόμαστε στα μοντέλα και στους νόμους για τις κοινωνικές επιχειρήσεις, αλλά να εξετάζουμε ταυτόχρονα το περιβάλλον και τους θεσμούς στήριξης της κοινωνικής οικονομίας.

Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ μιας ιδιωτικής από μια κοινωνική επιχείρηση είναι το υποκείμενο της επιχειρηματικότητας. Στην πρώτη περίπτωση έχουμε άτομα στη δεύτερη συλλογικότητες. Γι΄ αυτό επισημαίνουμε ότι οι κοινωνικές επιχειρήσεις χρειάζονται το κατάλληλο περιβάλλον τους το «οικοσύστημα» για να συγκροτήσουν κοινωνικό κεφάλαιο και να προοδεύσουν. Οι κοινότητες εν τέλει είναι εκείνες που διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για την κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία.

ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΜΕΛΛΟΝ

Η Κοινωνική Οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για το ενεργειακό μέλλον, γιατί μόνο με αυτό τον τρόπο μπορεί να εξασφαλιστεί ένα βιώσιμο ενεργειακό σύστημα για όλες τις κοινωνικές ομάδες χωρίς αποκλεισμούς και ενεργειακή φτώχεια.

Ξεκινώντας το νοητικό ταξίδι από την Προμηθεϊκή φωτιά, φθάνοντας τον ηλεκτρομαγνητισμό και τις άπειρες δορυφορικές ραδιοσυχνότητες στα κινητά μας.

Η «Ενέργεια» σε όλες τις μορφές της είναι πηγή ζωής με προέλευση το ζωοδότη Ήλιο. Ενέργεια είναι η τροφή και η κάθε κίνηση, η ενέργεια και η γνώση.

Ο Αϊνστάιν, στο επίπεδο της φυσικής με τη γνωστή του εξίσωση Ε=mc2, απέδειξε ότι τα πάντα είναι ενέργεια. Αντίστοιχα και στο επίπεδο της οικονομίας η ενέργεια καθορίζει κάθε ανάπτυξη. Οι Νέες Τεχνολογίες και οι μορφές ενέργειας επέδρασαν καθοριστικά σε όλες τις φάσεις της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης. Ειδικότερα στην περίοδο της 2ης βιομηχανικής επανάστασης η οποία καθορίστηκε από τα ορυκτά καύσιμα, η συγκέντρωση της ενέργειας στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα έδωσε τεράστια ώθηση στην παραγωγή, αλλά στο τέλος προκάλεσε πολλές ανισορροπίες όχι μόνο στην οικολογία, αλλά και στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Τεράστια συγκέντρωση πλούτου από την μια μεριά και από την άλλη διόγκωση της παγκόσμιας φτώχειας. Στη Τρίτη βιομηχανική επανάσταση που διανύουμε σήμερα με τη δυνατότητα άντλησης απευθείας ενέργειας από τον Ήλιο και άλλες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, δημιουργούνται οι συνθήκες για την κατανεμημένη ενέργεια και το δημοκρατικό διαμοιρασμό της.

Από την άλλη πλευρά για πρώτη φορά στην ιστορία οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες (πετρελαϊκές) γίνονται τροχοπέδη στην εξάπλωση των Νέων Τεχνολογιών του διαμοιρασμού της ενέργειας και της γνώσης, με προφανή στόχο να μη χάσουν τα κέρδη τους από μια νέα βιομηχανία της ενέργειας που ελαχιστοποιεί το κόστος. Επομένως γεννάται ένα ζήτημα οι τοπικές κοινωνίες να υπερασπιστούν το κοινωνικό όφελος έναντι εκείνων που εμποδίζουν τη διάχυση στις τεχνολογικές καινοτομίες και την κατανεμημένη ενέργεια.

Με ποιο τρόπο οι τοπικές κοινωνίες θα πάρουν αυτή την υπόθεση στα χέρια τους; Η απάντηση είναι δημιουργώντας ενεργειακές κοινότητες αυτόνομης παραγωγής και διαμοιρασμού της ενέργειας. Περνάμε σε μια εποχή όπου γίνεται εφικτή η οριζόντια διαχείριση της ενέργειας και παραγωγή-κατανάλωση από τους ίδιους τους καταναλωτές οι οποίοι μπορούν να είναι μέτοχοι, παραγωγοί και καταναλωτές, οργανώνοντας ενεργειακούς και καταναλωτικούς συνεταιρισμούς.

Θεσμικά ο νέος Νόμος 4513 ΦΕΚ α’ 9/23.01.2018 για τις «ενεργειακές κοινότητες» και ενεργειακούς συνεταιρισμούς στη Χώρα μας ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο προς αυτή την κατεύθυνση αλλά είμαστε εντελώς στην αρχή.

Με βάσει το νέο θεσμό που αναφέρεται στις ενεργειακές κοινότητες μπορούν να εξασφαλίσει δωρεάν ενέργεια στους Δήμους και ταυτόχρονα την πρακτική εμπειρία να οργανωθούν στο συνεργατικό μοντέλο και την κοινωνική οικονομία σε μια σειρά από τομείς τοπικής Ανάπτυξης.

Πρακτικά μια σχετική επένδυση μπορεί να εξασφαλίσει ενεργειακή αυτάρκεια σε δημοτικά κτίρια και σχολεία, αλλά να γίνει και ζωντανό παράδειγμα ώστε να οργανωθούν οι δημότες στη συνεργατική παραγωγή ενέργειας, να εξοικονομήσουν σημαντικούς πόρους για κάθε νοικοκυριό.

Οι οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, οικολογικές, πολιτιστικές, καταναλωτικές και ανθρωπιστικές μπορούν να παίξουν σπουδαίο και αποφασιστικό ρόλο στην κινητοποίηση των πολιτών καθώς διαθέτουν το ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ εμπιστοσύνης που χρειάζεται ώστε να δημιουργηθούν αστικοί Συνεταιρισμοί ενέργειας όπως προβλέπει ο νέος νόμος.

Στους Συνεταιρισμούς αυτούς μπορούν να συμμετέχουν από κοινού ή και ξεχωριστά οι Δήμοι, τα νομικά τους πρόσωπα και οι δημότες.

Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μπορεί να γίνει σε στέγες αλλά και φωτοβολταϊκά πάρκα.

Από πληροφορίες που συγκεντρώσαμε η επένδυση για κάθε νοικοκυριό κυμαίνεται σε 2.000 με 3.000€ και το όφελος απόδοσης γύρω στο 15% το χρόνο. Άρα η απόσβεση του κεφαλαίου γίνεται σε λιγότερο από 5 χρόνια.

ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ

ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

Η θεσμοθέτηση της Κοινωνικής Οικονομίας είναι αναγκαία συνθήκη για τη δημιουργία νέων Κοινωνικών επιχειρήσεων, τη δημιουργία συμπράξεων μεταξύ των πολύ μικρών επιχειρήσεων, εκεί που αυτές αδυνατούν να επιβιώσουν από τον ανταγωνισμό.

Είναι αναγκαία συνθήκη οι συλλογικές πρωτοβουλίες ώστε να αποτραπεί ο κοινωνικός και οικονομικός αποκλεισμός.

Για δύο και πλέον αιώνες γνωρίζουμε ότι η βιομηχανική Ανάπτυξη χρειάζεται εκτός της απαραίτητης τεχνογνωσίας Κεφάλαιο, εργαζόμενους και καταναλωτές.

Και οι τρεις αυτοί συντελεστές βρίσκονται σε άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ τους με συνέπεια, όταν περιορίζεται ο ένας συντελεστής, αναγκαστικά μακροοικονομικά να περιορίζονται και οι άλλοι και τελικά η ίδια η ανάπτυξη.

Τελευταία γίνεται φανερό πλέον ότι, η ανάγκη για εργαζόμενους στις μεγάλες επιχειρήσεις μειώνεται παράλληλα με την ανάπτυξη της ρομποτοποίησης και της αυτοματοποίησης πολλών υπηρεσιών στις μεγάλες επιχειρήσεις και το Κράτος με τη διαδικασία του self serves.

Την ίδια στιγμή επίσης οι μικρές επιχειρήσεις πιεζόμενες από τον τεχνολογικό ανταγωνισμό αναγκάζονται κι αυτές να μειώσουν το υπαλληλικό προσωπικό.

Η μείωση αυτή κατ΄ ανάγκη μειώνει και το εισόδημα πολλών καταναλωτών, προκαλώντας με την κλασική έννοια ένα φαύλο κύκλο περιορισμού των συναλλαγών, την ώρα ακριβώς που αυξάνονται οι τεχνολογικές δυνατότητες για την αύξηση της παραγωγικότητας.

Έτσι, πολλοί ανθρώπινοι πόροι μένουν ανενεργοί και αχρηστεύονται προκαλώντας ένα διευρυνόμενο οικονομικό και κοινωνικό αποκλεισμό.

Το ερώτημα είναι τι θα γίνει με το πλεονάζον ανθρώπινο δυναμικό, όταν ούτε το Κράτος, ούτε η αγορά μπορούν να απορροφήσουν; Ποιος θα προωθήσει τις τεχνολογικές και θεσμικές καινοτομίες;

Υπό αυτές τις συνθήκες η Κοινωνική Οικονομία έρχεται να καλύψει το κενό με τη δημιουργία κοινωνικών επιχειρήσεων με τους συνεταιρισμούς και τις μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις. Σε κάθε περίπτωση, λόγω αυτοματισμού της τεχνολογίας και των περικοπών των θέσεων εργασίας στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες, το αντίδοτο είναι η άνοδος του κοινωνικού μισθού μέσω της κοινωνικής οικονομίας είναι η μόνη ρεαλιστική λύση σε μια φθίνουσα εποχή της ζήτησης της μισθωτής εργασίας.

Το πλεονέκτημά της είναι ο συντονισμός και η συνένωση δυνάμεων στο πεδίο της γνώσης αλλά και της συγκρότησης του Κοινωνικού Κεφαλαίου.

Οι δυσκολίες εντοπίζονται στην κουλτούρα της συνεργασίας και γι΄ αυτό χρειάζεται η κοινωνική στήριξη στα εγχειρήματα αυτά.

ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ

Στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι γνωστό ότι μετά την κρίση μειώθηκε η χρηματοδότηση στο 40% του προϋπολογισμού που υπήρχε πριν από την κρίση. Δεδομένου των ανελαστικών υποχρεώσεων της λειτουργίας και της μισθοδοσίας οι περικοπές έγιναν κυρίως στα αναπτυξιακά έργα. Πολλές υποδομές, κτίρια και δημόσιοι χώροι μένουν ανενεργοί.

Αυτοί οι ανενεργοί υλικοί πόροι του δημοσίου θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν με τις δομές κοινωνικών συμπράξεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με κοινωνικές επιχειρήσεις και να αποδώσουν εισόδημα και υπηρεσίες. Δεδομένου μάλιστα ότι, οι υφιστάμενες υλικές και ανθρώπινες υποδομές είναι αδύνατο να αξιοποιηθούν με την περεταίρω διεύρυνση της μισθωτής εργασίας στο δημόσιο και τους Δήμους, είναι αναγκαίες οι συνέργειες με τις κοινωνικές επιχειρήσεις ως μόνη εναλλακτική συνθήκη στην παραγωγική ανασυγκρότηση και απασχόληση. Κι αυτό οφείλεται στη δυνατότητα της κοινωνικής επιχειρηματικότητας να στηρίζεται στο Κοινωνικό Συνεργατικό Κεφάλαιο κάθε περιοχής, στις επενδύσεις και στις συγχρηματοδοτήσεις από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το ΕΣΠΑ, με το πλεονέκτημα της κοινωνικής συμμετοχής που συγκροτεί το κοινωνικό κεφάλαιο. Για παράδειγμα οι επιδοτήσεις ανεργίας μπορούν σε μεγάλο βαθμό να γίνουν επιδοτήσεις σε κοινωνικές επιχειρήσεις.

ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Συγκεκριμένα η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει το πλεονέκτημα να διαθέτει ανενεργούς πόρους, σε κτίρια και αγροκτήματα, σχολάζουσες γαίες, δασικές εκτάσεις, πάγιο εξοπλισμό και κτιριακές εγκαταστάσεις. Για τον σκοπό αυτό χρειάζεται σχέδιο και ένα μεταβατικό πρόγραμμα της Κοινωνικής Οικονομίας, στο επίπεδο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορεί να ξεκινήσει από ένα μοντέλο καταγραφής διαθέσιμων κυρίως ανενεργών πόρων, καταγραφής αναγκών και διαθέσιμων ανθρώπινων πόρων και κοινωνικών επιχειρήσεων σε κάθε περιοχή ώστε να μπορούν οι φορείς Κοινωνικής Οικονομίας να αναλάβουν δράση.

Επιπλέον για αυτή την υπόθεση οφείλεται η προώθηση της δημόσιας διαβούλευσης ως απαραίτητη προϋπόθεση για να δημιουργηθούν «Τοπικές Κοινωνικές Συμπράξεις» με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων, διασφαλίζοντας την κοινωνική συναίνεση και ταυτόχρονα ένα αξιοκρατικό σύστημα της Κοινωνικής Οικονομίας.

Στρατηγικοί στόχοι αυτής της πολιτικής για την Κοινωνική Οικονομία είναι αφενός η ενίσχυση των Κοινωνικών υπηρεσιών των Δήμων και αφετέρου η ενίσχυση με εναλλακτικά μέσα των κοινωνικών υπηρεσιών της Τοπικής Απασχόλησης.

Το μεταβατικό πρόγραμμα με αιχμή τις «Τοπικές Κοινωνικές Συμπράξεις» είναι η προαπαιτούμενη διαδικασία για να αναπτυχθεί το λεγόμενο «οικοσύστημα» της Κοινωνικής Οικονομίας.

Η προτεινόμενη καταγραφή μπορεί να λειτουργήσει ως διαγνωστικό εργαλείο αναγκών των Δημοτικών Συμβουλίων των Δήμων και άλλων τοπικών φορέων για την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιοχής.

Αποβλέπει στη βελτίωση της εικόνας της περιοχής, μέσα από την ανάδειξη διαθέσιμων πόρων, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον, ώστε να αυξηθεί το συμπληρωματικό εισόδημα και να ανακοπεί η μετανάστευση των κατοίκων με στόχο την ήπια και αειφόρο ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή και με κατεύθυνση τα ποιοτικά τοπικά προϊόντα.

Συνίσταται επίσης για τον συντονισμό και την κινητοποίηση των ανθρώπινων πόρων, προσφέροντας τη δυνατότητα να πυροδοτήσει το ενδιαφέρον του δραστήριου νεανικού δυναμικού και των τοπικών κοινωνιών στο σύνολό τους, για την εισαγωγή νέων πρωτότυπων στοιχείων στα τοπικά πολιτιστικά δρώμενα με αποτέλεσμα να συσφίξει τους κοινωνικούς δεσμούς και τα κοινωνικά δίκτυα.

Κάθε Δήμος σε μια σύγχρονη κοινωνία έχει το δικό του μερίδιο ευθύνης στην ενίσχυση του κοινωνικού μισθού, σε αγαθά και υπηρεσίες και οι πολίτες έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται αυτή την ευθύνη για εκείνους που βγαίνουν μπροστά να τον εκπροσωπήσουν.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ

Η Εκκλησία ως χώρος, έχει τη μεγαλύτερη και την πλουσιότερη παράδοση του κοινοτισμού που είναι η προϋπόθεση της αλληλεγγύης και της κοινωνικής εμπιστοσύνης στο δύσκολο έργο του συνεργατισμού. Ξεκίνησε και λειτούργησε μέσα στους αιώνες μέσα από τις κοινότητες.

Γι΄ αυτό, όπου έχει μπει μπροστά, φορείς της Εκκλησίας έχουμε τα καλύτερα και μαζικότερα παραδείγματα κοινωνικής οικονομίας σε πολλές Χώρες

Το μήνυμα της αλληλεγγύης και της ενότητας της κοινότητας που την χαρακτηρίζει ταιριάζει με το πρότυπο του συνεργατισμού και της αλληλεγγύης που είναι αναγκαίος όρος για τις εφαρμογές της Κοινωνικής Οικονομίας.

ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΗ –ΠΑΡΑΓΩΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ- ΧΩΡΙΣ ΜΕΣΑΖΟΝΤΕΣ

Στη νέα εποχή της αποξένωσης από όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού και της φθίνουσας ζήτησης στην αγορά εργασίας, από την παραγωγή, το μέλλον της βιωσιμότητας των οικονομιών, θα εξαρτηθεί από το «αντίδοτο» της παραγωκατανάλωσης.

Αναφερόμαστε στο μοντέλο της κοινωνικά υποστηριζόμενης Γεωργίας και τους καταναλωτικούς συνεταιρισμούς χωρίς μεσάζοντες.

Το μοντέλο συνεταιρισμών που υπήρξε μέχρι τώρα ήταν κυρίως συνεργασία των παραγωγών μεταξύ τους. Το νέο μοντέλο προβλέπει συνεργασία μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών.

Οι απευθείας συναλλαγές μεταξύ παραγωγών–καταναλωτών δεν είναι μόνο μια σχέση που έρχεται από το προβιομηχανικό παρελθόν, αλλά πρόκειται να σημαδέψει και το μέλλον.

Ο μεμονωμένος Πολίτης και καταναλωτής χωρίς προνομιούχο θέση στο συγκεντρωτικό σύστημα είναι πολύ ευάλωτος και δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του από το Κράτος Πρόνοιας που κι αυτό περιορίζει τους διαθέσιμους πόρους.

Η ρεαλιστική ελπίδα είναι η οριζόντια αυτοοργάνωση της κοινωνίας με στόχο τη συμμετοχή στην παραγωγική διαδικασία και τη μείωση του κόστους των συναλλαγών που είναι αξίωμα της Κοινωνικής Οικονομίας. Έτσι στο βαθμό που η ρομποτική και η αυτοματοποίηση εξαφανίζει μεγάλα κομμάτια της μισθωτής εργασίας, από την άλλη πλευρά έχουμε τις Νέες Τεχνολογίες στην ενέργεια και την επικοινωνία που διευκολύνουν την οριζόντια συνεργασία και την αποκεντρωμένη παραγωγή και την τοπική αυτάρκεια.

Με αυτό πνεύμα και πρωταγωνιστές τις Ομοσπονδίες Συλλόγων, τις ενώσεις Παραγωγών–Καταναλωτών η εναλλακτική πρόταση είναι τα δίκτυα συνεργασίας στη διακίνηση προϊόντων, χωρίς μεσάζοντες αλλά και στην ψυχαγωγία και τον πολιτισμό χωρίς Μεσάζοντες.

Αγορά τοπικών προϊόντων απευθείας από το παραγωγό
Αγορά προϊόντων από Κοινωνικές επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς
Στόχος η δημιουργία μια μεγάλης ηλεκτρονικής αγοράς άμεσης απόδοσης, με μακροπρόθεσμο στόχο μια διαρκή έκθεση τοπικών προϊόντων στα αστικά κέντρα.

ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Το 2010 αποκαλύφθηκε στη Χώρα μας ότι ένα μεγάλο μέρος της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης γινόταν σπατάλη από το όλο σύστημα του φαρμάκου ή εξυπηρετούσε τη διαφθορά. Συχνά πυκνά μαθαίνουμε από τα μέσα επικοινωνίας τις απαράδεκτες ελλείψεις σε θέματα περίθαλψης αλλά και φαινόμενα κερδοσκοπίας στο χώρο της υγείας. Όλα αυτά τα γεγονότα φανερώνουν ότι το κρατικό σύστημα υγείας αλλά και η ελεύθερη αγορά δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως τις ανάγκες του πληθυσμού και ιδιαίτερα τις πιο αδύναμες ομάδες της κοινωνίας. Από αυτά τα δεδομένα ξεπηδάει η ανάγκη για την Κοινωνική Οικονομία στο τομέα υγείας που φυσικά δεν είναι μόνο τα κοινωνικά ιατρεία που δημιουργούνται, αλλά ένας ολόκληρος χώρος με προληπτικές δομές υγείας και αλληλοασφαλιστικά ταμεία. Μια προϋπόθεση για να αναπτυχθεί ο τρίτος τομέας στην υγεία είναι να παραχωρηθούν δημόσια κτίρια και υποδομές που δεν λειτουργούν σε αντίστοιχες κοινωνικές επιχειρήσεις.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

Η Κοινωνική Οικονομία είναι αναγκαία συνθήκη για τον πολιτισμό και τον εναλλακτικό τουρισμό, γιατί μέσα από αυτή τη σχέση μπορεί να αξιοποιηθεί το κοινωνικό κεφάλαιο και η συλλογική δημιουργία της κοινότητας. Το περιβάλλον της κοινότητας είναι που λειτουργεί ως οικοσύστημα του τοπικού πολιτισμού.

Κι αυτό το περιβάλλον είναι που διαταράχθηκε και εν πολλοίς απαλλοτριώθηκε από το μεγάλο κύμα της εσωτερικής και της εξωτερικής μετανάστευσης. Αλλά και από την κυριαρχία του βιομηχανικού έναντι του τοπικού πολιτισμού. Αυτό είχε ως συνέπεια, όχι μόνο την αδρανοποίηση της τοπικής κοινότητας, αλλά και το μαρασμό της υπαίθρου και την αδρανοποίηση των πολιτιστικών πόρων της παράδοσης. Σήμερα οι Νέες Τεχνολογίες και το διαδίκτυο ευνοούν την οριζόντια οργάνωση και τη δικτύωση και την τοπικότητα.

Ωστόσο, ο τοπικός Πολιτισμός και η κοινότητα είναι ακόμη ζητούμενο για να παραμείνουν οι νέοι στον τόπο τους. Ταυτόχρονα ο τοπικός Πολιτισμός είναι πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί ο εναλλακτικός τουρισμός-αγροτουρισμός-οικοτουρισμός. Τα στοιχεία της παράδοσης και το περιβάλλον της προβιομηχανικής εποχής είναι εκείνα που προσελκύουν περισσότερο τον επισκέπτη σε μια περιοχή και αυτά τα στοιχεία συλλογικής δημιουργίας και κουλτούρας.

Σε αντίθεση μάλιστα με τον βιομηχανικό τυποποιημένο πολιτισμό που κυριαρχεί στην αγορά, αυτά τα στοιχεία σήμερα δεν μπορεί να είναι λειτουργικά χωρίς την τοπική πολιτιστική δραστηριότητα των τοπικών κοινοτήτων.

Ασφαλώς η φολκλορική χρήση της παράδοσης που προβάλλεται για τουριστικούς λόγους δεν μπορεί να υποκαταστήσει το κενό της κοινότητας που δημιουργεί πολιτιστικά.

Η ανάγκη μετασχηματισμού των πόρων της πολιτιστικής αγροτικής κληρονομιάς σε λειτουργικό σύγχρονο πολιτιστικό προϊόν, για να βιωθεί και να αναπαραχθεί ως κοινωνική εμπειρία χρειάζεται συλλογική εθελοντική αφύπνιση και δράση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα για να υπάρξει. Είναι ανάγκη οι τοπικές συλλογικότητες να συμπράξουν για την αναγέννηση της κοινότητας και του τοπικού λαϊκού πολιτισμού.

Να αυτοδιαχειριστούν τις κοινωνικές εκδηλώσεις, τα πανηγύρια τους, τις γιορτές τους και την ψυχαγωγία τους χωρίς μεσάζοντες.

Αυτά που θαυμάζουν οι τουρίστες ως μέρος της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς ενός τόπου δεν φτιάχτηκαν με προορισμό τους τουρίστες. Η αρχιτεκτονική και φυσική κληρονομιά, κάστρα, μοναστήρια, έργα τέχνης, δημοτική μουσική, χοροί κ.τλ. έγιναν για τις ανάγκες των κατοίκων τις αισθητικές τους αξίες ανά τους αιώνες και με αυτό το σκεπτικό πρέπει να αντιμετωπιστεί και η δημιουργία της σύγχρονης πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου. Ως συνολικό και συλλογικό έργο που να αφορά πρώτιστα την τοπική κοινωνία.

Συνοψίζοντας τους αναγκαίους όρους, οι Νέες Τεχνολογίες και το διαδίκτυο ευνοούν την ανάπτυξη της Κοινωνικής της Οικονομίας.

Οι προβλέψεις για την Κοινωνική Οικονομία είναι ότι μπορεί εκτιναχθεί στο ένα 1/3 του συνόλου της οικονομίας τα επόμενα 20-30 χρόνια. Κι αυτό θα συμβεί κατά ανάγκη υπό δύο προϋποθέσεις. Πρώτον, όταν το κόστος της ενέργειας, της παραγωγής και των επικοινωνιών συνεχίσει να μειώνεται στο ελάχιστο. Όταν το διαδίκτυο επικοινωνίας και το διαδίκτυο των πραγμάτων επιδράσει ακόμη πιο καταλυτικά σε μια σειρά βιομηχανίες όπως έχει επιδράσει σήμερα στις μουσική βιομηχανία, π.χ. στη βιομηχανία της εκπαίδευσης, της υγείας, στις τράπεζες και τόσους άλλους τομείς. Και δεύτερον, όταν κατανοήσουν όλες οι συλλογικές οργανώσεις της κοινωνίας τον ρόλο του συλλογικού υποκειμένου της επιχειρηματικότητας σε όλους τους τομείς που προαναφέραμε μέχρι τις τράπεζες και τα αλληλοασφαλιστικά ταμεία.

Η Κοινωνική Οικονομία πλέον δεν είναι μια εφικτή ουτοπία μεμονωμένων παραδειγμάτων. Το δυναμικό της γνώρισμα είναι ότι συνδυάζει το ΔΕΟΝ με το ΑΝΑΓΚΑΙΟ και το ΕΦΙΚΤΟ.

Το ΔΕΟΝ είναι η επάρκεια των αγαθών εν Ειρήνη, η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, η οικολογία και η προστασία της βιόσφαιρας .

Το ΑΝΑΓΚΑΙΟ είναι η κοινωνικοποίηση της τεχνολογίας στο τομέα της ενέργειας αξιοποιώντας την αστείρευτη αφθονία του Ήλιου με ένα διαδίκτυο της ενέργειας.

Η κοινωνικοποίηση της γνώσης και των βασικών αγαθών επιβίωσης.

Αναγκαία επίσης η εναλλακτική διαδικασία της εργασίας απέναντι στη βαθμιαία συρρίκνωση της μισθωτής εργασίας, λόγω υπεραυτοματοποίησης της τεχνολογίας.

Αναγκαία η πρόσβαση στα αγαθά της αγροδιατροφής χωρίς μεσάζοντες.

Το ΕΦΙΚΤΟ είναι πλέον η διάχυση για την κοινωνικοποίηση της γνώσης και η διεύρυνση του κοινόκτητου χώρου μέσα από το διαδίκτυο.

Εφικτός ο διαμοιρασμός της τεχνογνωσίας της κουλτούρας και του πολιτισμού.

Τέλος είναι εφικτός εν γένει ο στόχος μέσα σε λίγα χρόνια η Κοινωνική Οικονομία να αγγίξει το 1/3 του συνόλου της Οικονομίας και να την απαλλάξει από μορφές κοινωνικής βαρβαρότητας”.

Ρ. Αντωνοπούλου – Τι είναι η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία

Ομιλία Αν.Υπουργού, Ρ. Αντωνοπούλου, στην Ολομέλεια της Βουλής για το νομοσχέδιο «Κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία και ανάπτυξη των φορέων της και άλλες διατάξεις»

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

στις χώρες της Δύσης, και ιδιαίτερα τις αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, εκεί που δεν υπάρχουν, ούτε υπήρξαν ποτέ αριστερές κυβερνήσεις,  ο τομέας της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας είναι εξαιρετικά αναπτυγμένος, συμβάλλοντας στο ΑΕΠ σε ποσοστό μέχρι και 20%.

Όμως, στην  Ελλάδα αυτός ο εναλλακτικός τομέας είναι στα σπάργανα, παρά την άλλοτε ακμή του συνεταιριστικού κινήματος.
Θέλω να πω, ότι μ’ αυτό το νομοσχέδιο δεν ανακαλύπτουμε εκ νέου τον τροχό, αλλά προσπαθούμε να συμπυκνώσουμε μια παγκόσμια, ποικιλόμορφη εμπειρία συλλογικής παραγωγής και οικονομικής δράσης, που δεν βασίζεται στο ατομικό κέρδος και στον ιδιωτικό ή κρατικό έλεγχο των μέσων παραγωγής, αλλά μπορεί να είναι αποτελεσματική και οικονομικά – και με αυτό εννοώ από την σκοπιά του βιοπορισμού των ίδιων των εργαζομένων – και κυρίως κοινωνικά.

Υπάρχουν παραδείγματα παγκόσμιας εμβέλειας, συνεταιριστικών επιχειρήσεων, όπως η Mondragon στην Ισπανία, που κατάφεραν όχι μόνο να έχουν τεράστιο ειδικό βάρος στην εγχώρια παραγωγή, αλλά να συναγωνίζονται διεθνώς ακόμη και πολυεθνικές καπιταλιστικές επιχειρήσεις.

 Φυσικά, δεν μας βρίσκουν σύμφωνους όλες οι πρακτικές που χρησιμοποιεί η συγκεκριμένη συνεταιριστική πολυεθνική, αλλά είναι ένα παράδειγμα που δείχνει τις δυνατότητες.

Για μας, η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία αντιστοιχεί φυσικά στην κοσμοθεωρία μας και στα οράματά μας για τον οικονομικό και κοινωνικό μετασχηματισμό, για τη μετάβαση σε ένα άλλο μοντέλο παραγωγής και παραγωγικών σχέσεων.
Κατά κάποιο τρόπο είναι μια προβολή στο μέλλον που ονειρευόμαστε.

Αλλά αυτό είναι κάτι πολύ μακροπρόθεσμο, κανείς μας δεν είναι τόσο αφελής ώστε να ισχυριστεί ότι με ένα νομοσχέδιο θα γίνει ένα μαγικό άλμα στο μέλλον αυτό.

Ωστόσο, η ανάγκη να ανοίξουμε αυτό το παράθυρο προς έναν εναλλακτικό τρόπο παραγωγής προκύπτει από την ίδια την τραγική αποτυχία του κυρίαρχου τρόπου παραγωγής , αυτού που βασίζεται στο ατομικό κέρδος.
Οι νεοφιλελεύθεροι λένε ότι η απληστία, παρά το αρνητικό φορτίο που έχει η έννοια αυτή, είναι δύναμη προόδου και ανάπτυξης.
Ναι, αλλά ταυτόχρονα αποδεικνύεται δύναμη απίστευτης καταστροφής.

Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 είναι πια το κορυφαίο παγκόσμιο παράδειγμα  γι’ αυτό.

 Κι ακόμη, η ιδιαίτερη μορφή που πήρε η κρίση στην Ελλάδα, είναι επίσης ένα παράδειγμα συλλογικής αποτυχίας και αδυναμίας του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας, ιδιαίτερα του μεγάλου, της κρατικοδίατης και τραπεζοδίαιτης εγχώριας επιχειρηματικότητας που, μόλις έχασε την πρόσβαση στην εύκολη πίστωση και στις κρατικές προμήθειες, γέμισε τη χώρα επιχειρηματικά κουφάρια και ανέργους, προσπαθώντας μόνο να περισώσει τον προσωπικό της πλούτο και τα κέρδη που ταξίδεψαν στις τράπεζες και τις offshore όλου του κόσμου.

Φυσικά – και σας προλαβαίνω σ’ αυτό – μια αντίστοιχη συλλογική αποτυχία επέδειξε και ο κρατικός τομέας της οικονομίας και, κυρίως οι κρατικές πολιτικές που επί δεκαετίες μεροληπτούσαν μέσω της φορολογίας, της τραπεζικής πίστης, του συστήματος προμηθειών, των πελατειακών σχέσεων της πολιτικής με την οικονομική ελίτ, υπέρ μιας σε μεγάλο βαθμό παρασιτικής επιχειρηματικότητας, που συμπυκνώνεται στο φαινόμενο της λεγόμενης διαπλοκής.

Με το νομοσχέδιο θέλουμε να δώσουμε στα κατ’ εξοχήν  θύματα αυτών των συλλογικών αποτυχιών που περιέγραψα πριν, τους ανέργους,  τους νέους ανθρώπους με τα υψηλά προσόντα που δεν βρίσκουν εργασία, τους εργαζόμενους των εγκαταλελειμμένων από τους ιδιοκτήτες τους επιχειρήσεων, τους μικροεπιχειρηματίες και επαγγελματίες που έχουν χρεοκοπήσει ή πνίγονται από τα χρέη προς το Δημόσιο, τις τράπεζες και τους προμηθευτές τους, τις τοπικές κοινωνίες που βλέπουν τις κοινόχρηστες  υποδομές και υπηρεσίες να παρακμάζουν λόγω υποχρηματοδότησης,

την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν συλλογικά τις δημιουργικές τους δυνάμεις.

Στη διάρκεια της κρίσης και των μνημονίων γεννήθηκαν πολλές τέτοιες συλλογικές πρωτοβουλίες, που όμως σκόνταφταν στα κενά και τις ανεπάρκειες της ισχύουσας νομοθεσίας, που σε ένα βαθμό έδωσαν και σε κάποιος επιτήδειους την ευκαιρία να κρύψουν ιδιοτελείς, κερδοσκοπικές επιδιώξεις κάτω από τον μανδύα της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.


Σήμερα, με το νομοσχέδιο, επιλύουμε το ζήτημα των εναλλακτικών νομικών μορφών που μπορεί να πάρει η ΚΑΛΟ, ώστε να είναι πράγματι διακριτή από τον ιδιωτικό και τον κρατικό τομέα της οικονομίας.

Επιδίωξη και  φιλοδοξία μας είναι να δημιουργήσουμε με τον νόμο αυτό ένα περιβάλλον πραγματικά υποστηρικτικό σ’ αυτόν τον τομέα και γι’ αυτό δρομολογεί λύσεις στα ζητήματα της χρηματοδότησης, της φορολογικής και ασφαλιστικής μεταχείρισης και της πρόσβασης στις δημόσιες συβάσεις.

 Θέλουμε έναν τομέα ΚΑΛΟ πραγματικά ανταγωνιστικό προς τον ιδιωτικό και τον κρατικό τομέα- και ας μην μας τρομάζει η λέξη, που άλλωστε είναι οικεία στα μέλη της αντιπολίτευσης: όλοι ομνύουν στην «ανταγωνιστικότητα», ας συμφιλιωθούν και με την ιδέα ενός «ανταγωνιστικού» τομέα ΚΑΛΟ.

Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η ελληνική οικονομία, καλώς ή κακώς, υφίσταται μέσω της κρίσης και των πολιτικών που πηγάζουν από τα Μνημόνια έναν τεράστιο μετασχηματισμό.

Μέσω της διαχείρισης των κόκκινων τραπεζικών δανείων, της υπό νομοθέτηση δικαδικασίας του εξωδικαστικού συμβιβασμού για οφειλές σε τράπεζες, δημόσιο και προμηθευτές, θα προκύψει μια τεράστια αναδιάρθρωση της παραγωγικής βάσης της χώρας.

Είναι βέβαιο ότι θα δημιουργηθούν μεγάλα παραγωγικά κενά που δεν θα καλυφθούν από ιδιωτικές επενδύσεις, παρότι θα αντιστοιχούν σε ζωτικές ανάγκες της κοινωνίας, από το κύκλωμα της διατροφής μέχρι τις κοινωφελείς  υπηρεσίες των τοπικών κοινωνιών.

Σ’ αυτά τα παραγωγικά κενά θέλουμε να ωθήσουμε το δημιουργικό, παραγωγικό δυναμικό της χώρας μέσα από πρωτοβουλίες συλλογικής, μη κερδοσκοπικής δραστηριότητας.
Και γι’ αυτό αναπτύσσουμε μια ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για την ΚΑΛΟ, που το νομοσχέδιο αυτό είναι το πρώτο της βήμα.

Συμπυκνώνοντας τα βασικά στοιχεία αυτής της στρατηγικής, θα περιοριστώ σε μια επιγραμματική αναφορά στις βασικές έννοιες και αρχές που εισάγουμε με τη συζήτηση του νομοσχεδίου.

Α. Τι είναι η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία

Εκτός από τον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα υπάρχει και ένας τρίτος τομέας της οικονομίας που παράγει αγαθά και υπηρεσίες, αυτός της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (ΚΑΛΟ).

Είναι ένας τομέας που προάγει το  συλλογικό επιχειρείν.

Δίνει ευκαιρίες σε όλους εκείνους, που θέλουν να εργαστούν ή να δημιουργήσουν και δεν μπορούν ή δε θέλουν να το κάνουν με τη κλασσική οδό του ιδιωτικού τομέα.

Ο τομέας αυτός διαφοροποιείται από το δημόσιο και τον ιδιωτικό σε δύο βασικά σημεία:

Πρώτον, οι δραστηριότητες που αναπτύσσει δίνουν προτεραιότητα στον αξιοπρεπή βιοπορισμό  των εργαζομένων, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας  και στην κάλυψη των κοινωνικών αναγκών. Παράγουν  προϊόντα και υπηρεσίες που δεν προσφέρονται ή δεν προσφέρονται επαρκώς από τον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα.

Δεύτερον, οι δραστηριότητες αυτές αναπτύσσονται, χωρίς να έχουν ως αυτοσκοπό την επιθετική κερδοφορία.  

Στα συνεργατικά σχήματα οι εργαζόμενοι και τα μέλη αποφασίζουν δημοκρατικά για όλα όσα αφορούν τις δράσεις τους.  Δεν υφίσταται η γνωστή σχέση εργοδότη-εργαζόμενου.
Το κέρδος που προκύπτει από την παραγωγή προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών, το μοιράζονται ισότιμα. Δηλαδή, όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται με ισότιμη συμμετοχή, δημοκρατικά και συλλογικά
Είναι ο τομέας αυτός ανταγωνιστικός προς τον ιδιωτικό τομέα;

Ναι, και όχι – και εξηγώ:
Με τον τρόπο που περιέγραψα προηγούμενα είναι διαφορετικός, είναι ξεκάθαρα μία εναλλακτική μορφή οργάνωσης και λειτουργίας της παραγωγικής διαδικασίας. Και δεν πρέπει να το φοβόμαστε αυτό.

Η ΚΑΛΟ μπορεί να αποδείξει ότι η οικονομία μπορεί να κινείται, με σεβασμό στα κοινωνικά δικαιώματα και στα συλλογικά συμφέροντα της κοινωνίας, με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και στις τοπικές κουλτούρες, χωρίς να κυνηγά αποκλειστικά το ατομικό κέρδος και, κυρίως επανεπενδύοντας μεγάλο μέρος του συλλογικού κέρδους υπέρ της αειφορίας της ίδιας παραγωγικής δραστηριότητας και υπέρ της τοπικής κοινωνίας.
Ταυτόχρονα, αν το δούμε από μια άλλη σκοπιά, δεν ανταγωνίζεται τον ιδιωτικό τομέα.
Δεν διεκδικεί μερίδιο του κέρδους, δεν αυτοοργανώνεται με στόχο να επιβιώσει στη βάση της μεγιστοποίησης του κέρδους του, ούτε επιδιώκει να γίνει το μετοχικό του κεφάλαιο ελκυστικό επειδή είναι κερδοφόρος.
Εδώ θα ήθελα να εξηγήσω στους βουλευτές του ΚΚΕ τι σημαίνει αυτοδιαχείριση, συλλογικότητα και έλεγχος των μέσων παραγωγής από τους συνεταιριστές, δίνοντας το παράδειγμα ενός συνεταιριστικού σχήματος, του «Καστρί».


Β. Γιατί χρειαζόταν ένα νομοσχέδιο;
Για την κυβέρνηση η ΚΑΛΟ δεν είναι μια ακόμη προνοιακή πολιτική για τους ευάλωτους. Είναι όμως εναλλακτικός τρόπος οικονομικής δραστηριότητας, που είναι φιλικός προς τις ευάλωτες ομάδες, γιατί αναγνωρίζει τον αποκλεισμό τους από τον ιδιωτικό τομέα και δημιουργεί άπλετο χώρο για αυτούς, για τη δημιουργική δραστηριότητα και την οικονομική συμμετοχή τους. Για εμάς  είναι ένας άλλος τρόπος να  εργαζόμαστε,  να παράγουμε, και να  καταναλώνουμε.

Η ΚΑΛΟ αποτελεί για εμάς οριζόντια προτεραιότητα. Το νομοσχέδιο εμπλουτίζει τις νομικές μορφές που μπορούν να πάρουν τα εγχειρήματα ΚΑΛΟ- με βασικό νέο στοιχείο τον συνεταιρισμό των εργαζομένων-, συμπληρώνει τα κενά της προηγούμενης νομοθεσίας για τις ΚΟΙΝΣΕΠ, και δίνει τη δυνατότητα συνεργειών των συνεταιριστικών εγχειρημάτων σε τοπική και εθνική κλίμακα. Μαζί με το νέο πλαίσιο εξυγίανσης και αναγέννησης των αγροτικών συνεταιρισμών που έχει προωθήσει το υπουργείο Οικονομίας, αποτελεί μια ολιστική νομική πλατφόρμα επανεκκίνησης του τρίτου τομέα της οικονομίας.

Γ. Ποια η διαδικασία που ακολουθήθηκε για να φτάσουμε εδώ
Για την αναθεώρηση του νόμου:
Πραγματοποιήθηκαν δημόσιες εκδηλώσεις, συζητήσεις με συνεταιριστικά σχήματα, και εγχειρήματα του πεδίου, παραγωγικούς φορείς και κόμματα.

Το νομοσχέδιο ετέθη σε δημόσια διαβούλευση λαμβάνοντας ουσιαστικά υπόψη τις παρατηρήσεις και τα σχόλια. Σχεδόν όλες οι παρατηρήσεις και τα σχόλια έχουν ενταχθεί στο σχέδιο νόμου που καλείστε να ψηφίσετε.
Μιλήσαμε με τον ILO, ανταλλάξαμε απόψεις με τη CICOPA, Ευρωπαϊκούς Συνεταιρισμούς,
Φυσικά, ένας  νόμος δε  φέρνει την άνοιξη.  Ο νόμος δημιουργεί το περιβάλλον για την ανάπτυξη της  ΚΑΛΟ, χρειάζονται όμως και άλλες ενέργειες.
Τι  κάνουμε; Αναπτύσσουμε την…

Δ. Εθνική Στρατηγική για την ΚΑΛΟ

Αυτή κινείται σε τρεις κατευθύνσεις:

Α. Αλλαγές σε θεσμικό επίπεδο με κορυφαία το νομοσχέδιο για την ΚΑΛΟ

Β. Ανάπτυξη Υποστηρικτικών Εργαλείων με πιο σημαντικές τους Μηχανισμούς Υποστήριξης σε κάθε Περιφέρεια και το Ταμείο ΚΑΛΟ.
Εξασφαλίζουμε πόρους για την Κοινωνική Οικονομία: τουλάχιστον  157.000.000 ευρώ θα διατεθούν την επόμενη τριετία
–    για να βοηθηθούν τα εγχειρήματα στο ξεκίνημά τους,
–    για να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας
–    για να αναπτύξουμε εκείνο το μηχανισμό σε κάθε περιφέρεια  που θα πληροφορεί δωρεάν και θα βοηθάει δωρεάν τους ανθρώπους που εμπλέκονται σε εγχειρήματα ΚΑΛΟ να δραστηριοποιηθούν στο ξεκίνημά τους.


Γ. Δράσεις δημοσιότητας
Ειπώθηκε από τους περισσότερους στη διαδικασία συζήτηση ότι  η ΚΑΛΟ είναι ένα πεδίο που ο κόσμος δε γνωρίζει. Απ’ ό τι φάνηκε επίσης για πολλούς είναι μια προνοιακή πολιτική σε ένα κοινωνικό κράτος που καταρρέει. Ε λοιπόν, όχι. Η ΚΑΛΟ είναι για όλους τους πολίτες για όλες τις παραγωγικές δραστηριότητες. Πρέπει ο κόσμος να ενημερωθεί για τη δυναμική που έχει αυτός ο τομέας σε όλη την Ευρώπη, αλλά και σε όλο τον κόσμο.
Δράσεις δημοσιότητας λοιπόν. Εκθέσεις σε όλη την Ελλάδα, ηλεκτρονικές πλατφόρμες δικτύωσης και προώθησης των υπηρεσιών και των προϊόντων τους. Για να γίνει η ΚΑΛΟ ορατή.

Ε. Σε ποιους απευθύνεται;
– στους νέους με τα πολλά προσόντα και την υψηλή εξειδίκευση για να σταματήσουμε το  brain drain
– στους άνεργους
– στους εργαζόμενους που δουλεύουν πολύ και πληρώνονται λίγο, στους εργαζόμενους των επιχειρήσεων που τις έχουν εγκαταλείψει οι ιδιοκτήτες τους και βλέπουν δυνατότητες να δουλέψουν οι ίδιοι, συλλογικά.
– στους μικροεπιχειρηματίες που αντιμετωπίζουν το φάσμα της χρεοκοπίας και του λουκέτου και βλέπουν τη δυνατότητα σε συλλογική βάση να κάνουν τη διαφορά.
Η Εθνική Στρατηγική για την ΚΑΛΟ, έχει όλες τις προϋποθέσεις να αποτελέσει το όχημα για τη δημιουργία νέων παραγωγικών σχημάτων που δεν συνθλίβονται μέσα στην οικονομία της αγοράς, ούτε φυτοζωούν μέσα σε μια νοσηρή εξάρτηση από το κράτος.
Η υψηλού επιπέδου γνώση, η καινοτομία, ο μεγάλος βαθμός εξειδίκευσης αλλά και η εφευρετικότητα στην προώθηση ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας είναι το βασικό υπόβαθρο για να δημιουργηθούν βιώσιμες και επιτυχημένες συλλογικές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.
Φιλοδοξία μας είναι σε λίγα χρόνια να έχουμε ένα μετρήσιμο, με αξιόλογη συμμετοχή στο ΑΕΠ της χώρας, τομέα ΚΑΛΟ, συγκρίσιμο τουλάχιστον με τις επιδόσεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Όραμά μας είναι να αντικαταστήσουμε την απληστία για το ατομικό κέρδος, με μια απληστία για την ανθρώπινη δημιουργικότητα, συλλογικότητα και αλληλεγγύη.

21/10/2016
 
  • Ρ. Αντωνοπούλου - Τι είναι η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία
 

Κράτα το

Από το ΑΣΕΠ στις ΚΟΙΝΣΕΠ

Ο Νόμος 2190/94 (γνωστός και ως Νόμος Πεπονή) αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες προσπάθειες περιορισμού του πελατειακού κράτους. Οι ατέλειές του και οι δεσμευτικοί, ανορθολογικοί περιορισμοί προσλήψεων, σε Δημόσιο και Δήμους, «επέτρεψαν» την δημιουργία εκατοντάδων χιλιάδων συμβασιούχων, πολλαπλών μορφών, διαρκούς εκλογικής ομηρείας.
  • Ο τομέας της «αλληλέγγυας και κοινωνικής οικονομίας» που θεσμοθετήθηκε πρόσφατα στην Ελλάδα δίνει, παρά τις νομοθετικές ατέλειες του, τη δυνατότητα εναλλακτικής απασχόλησης σε δεκάδες χιλιάδες νέους και πολίτες ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, ναρκοθετείται εν τη γενέσει του. Ταυτίζεται σκόπιμα με τις νεοφιλελεύθερες επιλογές απορρύθμισης και διάλυσης του ελάχιστου κοινωνικού κράτους

Συνέχεια ανάγνωσης Από το ΑΣΕΠ στις ΚΟΙΝΣΕΠ

Τζόκας: Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις, η κερκόπορτα της ιδιωτικοποίησης

ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΑΡΘΡΟ
Είναι γεγονός ότι και παλιότερα υπήρξαν ελαστικές σχέσεις εργασίας στην Αυτοδιοίκηση. Είναι, επίσης, γεγονός ότι και παλιότερα η Αυτοδιοίκηση είχε χρησιμοποιηθεί σαν ιμάντας για να περάσουν αντιλαϊκές πολιτικές. Είναι ακόμα γεγονός ότι και παλιότερα η Αυτοδιοίκηση ήταν, ή επιχειρούνταν να είναι, το εργαστήρι νεοφιλελεύθερων πειραμάτων. Αρκετές φορές και εμείς οι αυτοδιοικητικοί αρπάζαμε το τυρί και δεν βλέπαμε τη φάκα, όσοι τουλάχιστον δεν υποστηρίζαμε συνειδητά ανάλογες επιλογές, ούτε επιφυλάσσαμε τέτοιο ρόλο στην Αυτοδιοίκηση.

Ναι, κάποια συνέβαιναν και παλιότερα. Εξάλλου καπιταλισμό είχαμε και καπιταλισμό έχουμε. Τώρα, όμως, το αφεντικό τρελάθηκε! Στην εποχή του μνημονιακού πάγου έγιναν τα πάντα λάστιχο, και κυρίως οι εργασιακές σχέσεις. Ακόμα και οι ενασχολούμενοι με την Αυτοδιοίκηση μπερδεύονται στον λαβύρινθο αυτόν των εργασιακών σχέσεων, ακόμα και 5 μεροκάματα τον μήνα για κάποιους μήνες προκηρύσσουν οι δήμοι. Και μη χειρότερα, δηλαδή!

Μεταξύ αυτών των εργασιακών σχέσεων, ιδιαίτερα προβεβλημένη είναι αυτή των Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων, ΚΟΙΝΣΕΠ. O όρος είναι ελκυστικός και παραπλανητικός. Παρουσιάζεται έτσι αθώα ως ένα κοινωνικό εγχείρημα της κοινωνικής λεγόμενης οικονομίας, ενώ στην πραγματικότητα είναι ένα σχέδιο νεοφιλελεύθερης έμπνευσης που έχει ως προφανή στόχο τη διάλυση των κοινωνικών υπηρεσιών της Αυτοδιοίκησης και τη μεταβίβαση αυτών στον ιδιωτικό τομέα. Το νέο αυτό υβρίδιο απλώνεται σε όλες τις κοινωνικές υπηρεσίες της Αυτοδιοίκησης, όπως το πνευματικό Κέντρο, το κολυμβητήριο, οι βρεφονηπιακοί σταθμοί και τώρα και το πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι».

Η διαδικασία αυτή αποτελεί συνήθως, κατά τους εισηγητές, «αναγκαστική» διαδικασία, όπως και πολλές άλλες μετά τη μνημονιακή καταιγίδα που σαρώνει τους ΟΤΑ. Διάλυση δομών, διακοπή συμβάσεων, απαγόρευση προσλήψεων, διαθεσιμότητες και επικείμενες απολύσεις, μαζική συνταξιοδότηση υπό τον φόβο απολύσεων, οικονομική ασφυξία και άμεση ή έμμεση στάση πληρωμών.

Έτσι αρχίζει να λειτουργεί ο εκβιασμός… μαφιόζικα. Το ερώτημα που διαρκώς παρουσιάζεται είναι: «πώς θα λειτουργήσουν οι παιδικοί σταθμοί, το πρόγραμμα “Βοήθεια στο σπίτι’, το πολιτιστικό κέντρο, αφού απαγορεύονται οι προσλήψεις; Και η απάντηση έφτασε… με τον ν. 4019/2011 (ΦΕΚ Α” 216), όπου θεσπίστηκε η νέα νομική μορφή, η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση ως φορέας της κοινωνικής οικονομίας!

Έτσι λοιπόν οι εντεταλμένοι της τρικομματικής κυβέρνησης αναγκάζουν τις κοινωνικές δομές να λειτουργήσουν. Μόνο με αυτόν τον τρόπο, την Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση, η οποία περιγράφεται ως ένας αστικός συνεταιρισμός κοινωνικού σκοπού με περιορισμένη ευθύνη των μελών του, ο οποίος διαθέτει εκ του νόμου εμπορική ιδιότητα. Συμπράττουν, λοιπόν, τουλάχιστον 7 άτομα και το νεοφιλελεύθερο πείραμα ξεκινά στου κασίδη το κεφάλι. Αυτοί μπορούν να συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις με το Δημόσιο, τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τους ΟΤΑ α” και β” βαθμού.

Ο φερετζές στην προκειμένη περίπτωση δεν θα μπορούσε να λείπει. Είναι η διάσωση των εργαζομένων, οι οποίοι καλούνται αναγκαστικά να συντηρήσουν το υβρίδιο. Υποταγή, λοιπόν, ή θάνατος! Αφόρητη πλήξη. Αφόρητη θλίψη… κατάθλιψη. Λένε ότι όταν βιώνεις την αυταπάτη τη θεωρείς πραγματικότητα. Ίσως συμβαίνει και αυτό σε αρκετούς αυτοδιοικητικούς, που υποτίθεται ότι είναι αντίθετοι, αλλά συνεχίζουν να πιστεύουν ότι με τον τρόπο αυτό βοηθούν τους εργαζομένους.

Τον εκβιασμό αυτόν υφίστανται τώρα και οι εργαζόμενοι στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι». Ή υποτάσσονται στο υβρίδιο των ΚΟΙΝΣΕΠ ή ρίχνονται και αυτοί στον Καιάδα της ανεργίας. Πάνω από 3.500 εργαζόμενοι στο ΒΣΣ και 130.000 ηλικιωμένοι ωφελούμενοι και ΑμεΑ στον Καιάδα των νεοφιλελεύθερων πειραμάτων. Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις παρουσιάζονται ως μονόδρομος για τους εργαζόμενους αυτούς από την τρικομματική μνημονιακή κυβέρνηση.

Οι ΚΟΙΝΣΕΠ αμφισβητούν τον δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα των υπηρεσιών, όπου επιχειρείται η πλήρης ανταποδοτικότητα των παροχών. Είναι η κερκόπορτα της ιδιωτικοποίησης των κοινωνικών υπηρεσιών της Αυτοδιοίκησης, καθώς και αν ακόμα υποθέσουμε ότι για την παρούσα περίοδο θα απορροφήσει τους υπάρχοντες εργαζομένους είναι βέβαιο ότι στην επόμενη φάση θα συμβληθεί με ιδιώτες. Και αυτό θα το έχουν επιτρέψει οι αυτοδιοικητικοί, οι οποίοι για πρόσκαιρες ανάγκες πολιτικής επιβίωσης θα θυσιάσουν τις επόμενες γενιές. Οι οπαδοί του νέου αυτού υβρίδιου θα έχουν ήδη σταδιακά μετατρέψει τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων σε επιχειρήσεις ειδικού σκοπού και τα κοινωνικά αγαθά που δικαιούμαστε όλοι ανεξαιρέτως σε υπηρεσίες-εμπορεύματα, που μπορούν να τ” απολαμβάνουν μόνο όσοι μπορούν να τα πληρώσουν.

Αυτό που τώρα επιχειρείται είναι μετά τις περικοπές των κονδυλίων των ΚΑΠ στο 60%, και της ΣΑΤΑ σχεδόν στο 50%, να συνεχιστεί η λειτουργία των υπηρεσιών με την εφαρμογή της πλήρους ανταποδοτικότητας στις παρεχόμενες υπηρεσίες όπως: σχολεία, μεταφορές μαθητών, βρεφονηπιακοί σταθμοί, δημοτικά ιατρεία, ΚΑΠΗ, πρόγραμμα βοήθειας στο σπίτι, προνοιακές παροχές, καθαριότητα, δημοτικά έργα, περιβάλλον, πολιτισμός, αθλητισμός.

Από την άλλη πλευρά τα θύματα αυτού του δράματος, οι εργαζόμενοι, θα λειτουργούν στις συνθήκες ενός σύγχρονου δουλεμπορίου, χωρίς συνδικαλιστικά δικαιώματα και με επισφαλή και περιορισμένου χρόνου εργασία. Σύγχρονες εταίρες στις ορέξεις του άπληστου κεφαλαίου. Και απέναντι στον τρόμο της ανεργίας θα δέχονται τον έναν εκβιασμό μετά τον άλλο. Με εκβιαστικούς όρους και υπό τον φόβο της ανεργίας, οι εργαζόμενοι θα αναγκαστούν να μετατραπούν σε… συνεταιριστές μετόχους, να χάσουν όλα τα εργασιακά δικαιώματα που απορρέουν από την εξαρτημένη σχέση εργασίας, ακόμα και τον μισθό τους, αναλαμβάνοντας το ρίσκο του “μερίσματος”.

Από την άλλη οι θύτες, κυβέρνηση και συνοδοιπόροι, βαστάζοι δήμαρχοι, θα επιχαίρουν με τα κατορθώματά τους, καθώς σταδιακά θα διώξουν το άγος της παροχής των κοινωνικών υπηρεσιών που τόσο τους στενοχωρούσε και θα επιδοθούν σε πιο τελέσφορες διαδικασίες, όπως για παράδειγμα οι πελατειακές σχέσεις, που απλόχερα προσφέρονται με τις ΚΟΙΝΣΕΠ. Αυτοί επιλέγουν την υπηρεσία που θα δώσουν σε συνεταιριστικές επιχειρήσεις, αυτοί οργανώνουν τη χρηματοδότηση και, κυρίως, αυτοί μετατρέπουν τον επισφαλή συμβασιούχο υπάλληλο σε μέτοχο επιχείρησης!

Έτσι διαλύεται και το τελευταίο κοινωνικό ανάχωμα, διαλύεται ο κοινωνικός ρόλος της Αυτοδιοίκησης. Μετατρέπεται σε χώρο ανάλγητο, όπου υπεισέρχεται ο άγριος ανταγωνισμός. Ο χώρος του κέρδους. Και αυτό δεν κρύβεται με φερετζέδες. Πρόσφατα μάλιστα το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους επέβαλε 23% ΦΠΑ στις ΚΟΙΝΣΕΠ, θεωρώντας ότι είναι ιδιωτικός τομέας. Τα βέλη εκ των έσω…

Στον ορυμαγδό αυτό της μνημονιακής πολιτικής παίρνουν τις ιδέες μας και μας τις κάνουν λιώμα. Η κοινωνική οικονομία στην Αυτοδιοίκηση αξιοποιείται (συνεταιρισμός, εταιρεία λαϊκής βάσης κ.λπ.) με βάση τις αντιλήψεις που απορρέουν από τη νεοφιλελεύθερη οικονομική λογική των Συνθηκών της Ε.Ε. Δεν πρόκειται δηλαδή, στην ουσία, για κοινωνική οικονομία, ούτε για κοινωνικό συνεταιρισμό, αλλά για «συνεταιριστικού τύπου επιχείρηση», με το βάρος να μετατοπίζεται προς την επιχειρηματικότητα, αποκλίνοντας μάλιστα και από διατάξεις που χαρακτηρίζουν τις θεμελιακές συνεταιριστικές αρχές.

Τι σημαίνει αυτό; Τίποτα και πολλά. Ας είμαστε όλοι περισσότερο προσεχτικοί και λιγότερο γαλαντόμοι. Απέναντι στις άγριες αυτές πολιτικές που μας έχουν εξαθλιώσει ο στόχος είναι ένας: ενότητα για την ανατροπή τους. Η προσοχή μας οφείλει να είναι διαρκώς στραμμένη στην αποφυγή αφορμών αποπροσανατολισμού και παρέλκυσης. Οι καιροί είναι εξαιρετικά δύσκολοι και δεν συγχωρούν αστοχίες.

Τζόκας: Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις, η κερκόπορτα της ιδιωτικοποίησης

17 Μαρ 2013

Ως «ένα σχέδιο νεοφιλελεύθερης έμπνευσης που έχει ως προφανή στόχο τη διάλυση των κοινωνικών υπηρεσιών της Αυτοδιοίκησης και τη μεταβίβαση αυτών στον ιδιωτικό τομέα» χαρακτηρίζει με άρθρο του στην aftodioikisi.gr τις Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ στο διοικητικό συμβούλιο της ΚΕΔΕ, τέως δήμαρχος Καισαριανής Σπύρος Τζόκας.

Όπως υπογραμμίζει, «ο φερετζές στην προκειμένη περίπτωση δεν θα μπορούσε να λείπει. Είναι η διάσωση των εργαζομένων, οι οποίοι καλούνται αναγκαστικά να συντηρήσουν το υβρίδιο».

«Τον εκβιασμό αυτόν υφίστανται τώρα και οι εργαζόμενοι στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι». Ή υποτάσσονται στο υβρίδιο των ΚοιΣΕπ ή ρίχνονται και αυτοί στον Καιάδα της ανεργίας. Πάνω από 3.500 εργαζόμενοι στο ΒΣΣ και 130.000 ηλικιωμένοι ωφελούμενοι και ΑμεΑ στον Καιάδα των νεοφιλελεύθερων πειραμάτων. Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις παρουσιάζονται ως μονόδρομος για τους εργαζόμενους αυτούς από την τρικομματική μνημονιακή κυβέρνηση», συμπληρώνει.

ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΑΡΘΡΟ
Είναι γεγονός ότι και παλιότερα υπήρξαν ελαστικές σχέσεις εργασίας στην Αυτοδιοίκηση. Είναι, επίσης, γεγονός ότι και παλιότερα η Αυτοδιοίκηση είχε χρησιμοποιηθεί σαν ιμάντας για να περάσουν αντιλαϊκές πολιτικές. Είναι ακόμα γεγονός ότι και παλιότερα η Αυτοδιοίκηση ήταν, ή επιχειρούνταν να είναι, το εργαστήρι νεοφιλελεύθερων πειραμάτων. Αρκετές φορές και εμείς οι αυτοδιοικητικοί αρπάζαμε το τυρί και δεν βλέπαμε τη φάκα, όσοι τουλάχιστον δεν υποστηρίζαμε συνειδητά ανάλογες επιλογές, ούτε επιφυλάσσαμε τέτοιο ρόλο στην Αυτοδιοίκηση.

Ναι, κάποια συνέβαιναν και παλιότερα. Εξάλλου καπιταλισμό είχαμε και καπιταλισμό έχουμε. Τώρα, όμως, το αφεντικό τρελάθηκε! Στην εποχή του μνημονιακού πάγου έγιναν τα πάντα λάστιχο, και κυρίως οι εργασιακές σχέσεις. Ακόμα και οι ενασχολούμενοι με την Αυτοδιοίκηση μπερδεύονται στον λαβύρινθο αυτόν των εργασιακών σχέσεων, ακόμα και 5 μεροκάματα τον μήνα για κάποιους μήνες προκηρύσσουν οι δήμοι. Και μη χειρότερα, δηλαδή!

Μεταξύ αυτών των εργασιακών σχέσεων, ιδιαίτερα προβεβλημένη είναι αυτή των Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων, ΚΟΙΝΣΕΠ. O όρος είναι ελκυστικός και παραπλανητικός. Παρουσιάζεται έτσι αθώα ως ένα κοινωνικό εγχείρημα της κοινωνικής λεγόμενης οικονομίας, ενώ στην πραγματικότητα είναι ένα σχέδιο νεοφιλελεύθερης έμπνευσης που έχει ως προφανή στόχο τη διάλυση των κοινωνικών υπηρεσιών της Αυτοδιοίκησης και τη μεταβίβαση αυτών στον ιδιωτικό τομέα. Το νέο αυτό υβρίδιο απλώνεται σε όλες τις κοινωνικές υπηρεσίες της Αυτοδιοίκησης, όπως το πνευματικό Κέντρο, το κολυμβητήριο, οι βρεφονηπιακοί σταθμοί και τώρα και το πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι».

Η διαδικασία αυτή αποτελεί συνήθως, κατά τους εισηγητές, «αναγκαστική» διαδικασία, όπως και πολλές άλλες μετά τη μνημονιακή καταιγίδα που σαρώνει τους ΟΤΑ. Διάλυση δομών, διακοπή συμβάσεων, απαγόρευση προσλήψεων, διαθεσιμότητες και επικείμενες απολύσεις, μαζική συνταξιοδότηση υπό τον φόβο απολύσεων, οικονομική ασφυξία και άμεση ή έμμεση στάση πληρωμών.

Έτσι αρχίζει να λειτουργεί ο εκβιασμός… μαφιόζικα. Το ερώτημα που διαρκώς παρουσιάζεται είναι: «πώς θα λειτουργήσουν οι παιδικοί σταθμοί, το πρόγραμμα “Βοήθεια στο σπίτι’, το πολιτιστικό κέντρο, αφού απαγορεύονται οι προσλήψεις; Και η απάντηση έφτασε… με τον ν. 4019/2011 (ΦΕΚ Α” 216), όπου θεσπίστηκε η νέα νομική μορφή, η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση ως φορέας της κοινωνικής οικονομίας!

Έτσι λοιπόν οι εντεταλμένοι της τρικομματικής κυβέρνησης αναγκάζουν τις κοινωνικές δομές να λειτουργήσουν. Μόνο με αυτόν τον τρόπο, την Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση, η οποία περιγράφεται ως ένας αστικός συνεταιρισμός κοινωνικού σκοπού με περιορισμένη ευθύνη των μελών του, ο οποίος διαθέτει εκ του νόμου εμπορική ιδιότητα. Συμπράττουν, λοιπόν, τουλάχιστον 7 άτομα και το νεοφιλελεύθερο πείραμα ξεκινά στου κασίδη το κεφάλι. Αυτοί μπορούν να συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις με το Δημόσιο, τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τους ΟΤΑ α” και β” βαθμού.

Ο φερετζές στην προκειμένη περίπτωση δεν θα μπορούσε να λείπει. Είναι η διάσωση των εργαζομένων, οι οποίοι καλούνται αναγκαστικά να συντηρήσουν το υβρίδιο. Υποταγή, λοιπόν, ή θάνατος! Αφόρητη πλήξη. Αφόρητη θλίψη… κατάθλιψη. Λένε ότι όταν βιώνεις την αυταπάτη τη θεωρείς πραγματικότητα. Ίσως συμβαίνει και αυτό σε αρκετούς αυτοδιοικητικούς, που υποτίθεται ότι είναι αντίθετοι, αλλά συνεχίζουν να πιστεύουν ότι με τον τρόπο αυτό βοηθούν τους εργαζομένους.

Τον εκβιασμό αυτόν υφίστανται τώρα και οι εργαζόμενοι στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι». Ή υποτάσσονται στο υβρίδιο των ΚΟΙΝΣΕΠ ή ρίχνονται και αυτοί στον Καιάδα της ανεργίας. Πάνω από 3.500 εργαζόμενοι στο ΒΣΣ και 130.000 ηλικιωμένοι ωφελούμενοι και ΑμεΑ στον Καιάδα των νεοφιλελεύθερων πειραμάτων. Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις παρουσιάζονται ως μονόδρομος για τους εργαζόμενους αυτούς από την τρικομματική μνημονιακή κυβέρνηση.

Οι ΚΟΙΝΣΕΠ αμφισβητούν τον δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα των υπηρεσιών, όπου επιχειρείται η πλήρης ανταποδοτικότητα των παροχών. Είναι η κερκόπορτα της ιδιωτικοποίησης των κοινωνικών υπηρεσιών της Αυτοδιοίκησης, καθώς και αν ακόμα υποθέσουμε ότι για την παρούσα περίοδο θα απορροφήσει τους υπάρχοντες εργαζομένους είναι βέβαιο ότι στην επόμενη φάση θα συμβληθεί με ιδιώτες. Και αυτό θα το έχουν επιτρέψει οι αυτοδιοικητικοί, οι οποίοι για πρόσκαιρες ανάγκες πολιτικής επιβίωσης θα θυσιάσουν τις επόμενες γενιές. Οι οπαδοί του νέου αυτού υβρίδιου θα έχουν ήδη σταδιακά μετατρέψει τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων σε επιχειρήσεις ειδικού σκοπού και τα κοινωνικά αγαθά που δικαιούμαστε όλοι ανεξαιρέτως σε υπηρεσίες-εμπορεύματα, που μπορούν να τ” απολαμβάνουν μόνο όσοι μπορούν να τα πληρώσουν.

Αυτό που τώρα επιχειρείται είναι μετά τις περικοπές των κονδυλίων των ΚΑΠ στο 60%, και της ΣΑΤΑ σχεδόν στο 50%, να συνεχιστεί η λειτουργία των υπηρεσιών με την εφαρμογή της πλήρους ανταποδοτικότητας στις παρεχόμενες υπηρεσίες όπως: σχολεία, μεταφορές μαθητών, βρεφονηπιακοί σταθμοί, δημοτικά ιατρεία, ΚΑΠΗ, πρόγραμμα βοήθειας στο σπίτι, προνοιακές παροχές, καθαριότητα, δημοτικά έργα, περιβάλλον, πολιτισμός, αθλητισμός.

Από την άλλη πλευρά τα θύματα αυτού του δράματος, οι εργαζόμενοι, θα λειτουργούν στις συνθήκες ενός σύγχρονου δουλεμπορίου, χωρίς συνδικαλιστικά δικαιώματα και με επισφαλή και περιορισμένου χρόνου εργασία. Σύγχρονες εταίρες στις ορέξεις του άπληστου κεφαλαίου. Και απέναντι στον τρόμο της ανεργίας θα δέχονται τον έναν εκβιασμό μετά τον άλλο. Με εκβιαστικούς όρους και υπό τον φόβο της ανεργίας, οι εργαζόμενοι θα αναγκαστούν να μετατραπούν σε… συνεταιριστές μετόχους, να χάσουν όλα τα εργασιακά δικαιώματα που απορρέουν από την εξαρτημένη σχέση εργασίας, ακόμα και τον μισθό τους, αναλαμβάνοντας το ρίσκο του “μερίσματος”.

Από την άλλη οι θύτες, κυβέρνηση και συνοδοιπόροι, βαστάζοι δήμαρχοι, θα επιχαίρουν με τα κατορθώματά τους, καθώς σταδιακά θα διώξουν το άγος της παροχής των κοινωνικών υπηρεσιών που τόσο τους στενοχωρούσε και θα επιδοθούν σε πιο τελέσφορες διαδικασίες, όπως για παράδειγμα οι πελατειακές σχέσεις, που απλόχερα προσφέρονται με τις ΚΟΙΝΣΕΠ. Αυτοί επιλέγουν την υπηρεσία που θα δώσουν σε συνεταιριστικές επιχειρήσεις, αυτοί οργανώνουν τη χρηματοδότηση και, κυρίως, αυτοί μετατρέπουν τον επισφαλή συμβασιούχο υπάλληλο σε μέτοχο επιχείρησης!

Έτσι διαλύεται και το τελευταίο κοινωνικό ανάχωμα, διαλύεται ο κοινωνικός ρόλος της Αυτοδιοίκησης. Μετατρέπεται σε χώρο ανάλγητο, όπου υπεισέρχεται ο άγριος ανταγωνισμός. Ο χώρος του κέρδους. Και αυτό δεν κρύβεται με φερετζέδες. Πρόσφατα μάλιστα το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους επέβαλε 23% ΦΠΑ στις ΚΟΙΝΣΕΠ, θεωρώντας ότι είναι ιδιωτικός τομέας. Τα βέλη εκ των έσω…

Στον ορυμαγδό αυτό της μνημονιακής πολιτικής παίρνουν τις ιδέες μας και μας τις κάνουν λιώμα. Η κοινωνική οικονομία στην Αυτοδιοίκηση αξιοποιείται (συνεταιρισμός, εταιρεία λαϊκής βάσης κ.λπ.) με βάση τις αντιλήψεις που απορρέουν από τη νεοφιλελεύθερη οικονομική λογική των Συνθηκών της Ε.Ε. Δεν πρόκειται δηλαδή, στην ουσία, για κοινωνική οικονομία, ούτε για κοινωνικό συνεταιρισμό, αλλά για «συνεταιριστικού τύπου επιχείρηση», με το βάρος να μετατοπίζεται προς την επιχειρηματικότητα, αποκλίνοντας μάλιστα και από διατάξεις που χαρακτηρίζουν τις θεμελιακές συνεταιριστικές αρχές.

Τι σημαίνει αυτό; Τίποτα και πολλά. Ας είμαστε όλοι περισσότερο προσεχτικοί και λιγότερο γαλαντόμοι. Απέναντι στις άγριες αυτές πολιτικές που μας έχουν εξαθλιώσει ο στόχος είναι ένας: ενότητα για την ανατροπή τους. Η προσοχή μας οφείλει να είναι διαρκώς στραμμένη στην αποφυγή αφορμών αποπροσανατολισμού και παρέλκυσης. Οι καιροί είναι εξαιρετικά δύσκολοι και δεν συγχωρούν αστοχίες.

Διαβάστε επίσης: