Αρχείο ετικέτας ιστορία

Ευρώπη: Επιστήμη-Αποσύνθεση της Μεσαιωνικής κοσμοαντίληψης τον 14 ο αι.

Αποσύνθεση της Μεσαιωνικής κοσμοαντίληψης τον 14ο αι.

Το Κοινωνικό πλαίσιο

οκκαμ

14ος αι. περίοδος ανασχηματισμών. Δημογραφική στασιμότητα, πανούκλα, εκατονταετής πόλεμος. Τα ανώτερα αστικά στρώματα συμμάχησαν με τις παραδοσιακές δυνάμεις, ευγενείς και κλήρο και σχηματίζουν πολιτικό μπλοκ που στηρίζει το κατεστημένο. Οι λόγιοι βρέθηκαν στις αυλές και διανοούμενος μεταμορφώνεται σε νέου τύπου λόγιο, τον ουμανιστή αριστοκράτη. Ο λόγιος του Ύστερου μεσαίωνα του 15ου αι. προδίδει την ίδια τη φύση του και μεταβάλλεται σε ουμανιστή των κλειστών κύκλων.

               Το Διανοητικό πλαίσιο

Ο 14ος αιώνας είναι μια περίοδος ανάπτυξης της φυσικής φιλοσοφίας μακριά από τη φύση, μιας φυσικής φιλοσοφίας βασισμένης στη Λογική

Κατά τον Όκκαμ, κατεξοχήν εκπρόσωπο του νομιναλισμού του 14ου αι., δεν μπορούμε να βγάζουμε συμπεράσματα από την εμπειρία και το λόγο σχετικά με ζητήματα που τα υπερβαίνουν (φύση του Θεού, ανθρώπινη ψυχή). 

Κύριο χαρακτηριστικό της νέας περιόδου είναι η άρνηση της ύπαρξης κοινού ερμηνευτικού σχήματος αρμονίας μεταξύ του ανθρώπινου νου και της πραγματικότητας.

Αυτή η αρμονία εκφράζεται με την αξιοποίηση καθολικών εννοιών για την ερμηνεία της πραγματικότητας με όρους καθολικούς, που μπορεί να είναι ουσίες ή μορφές δημιουργημένες από καθολικά γενικά αρχέτυπα ή θεϊκές ιδέες προερχόμενες από τη Θεία Φώτιση ή μέσω αφαίρεσης.      

Γουλιέλμος του Ockham

Γουλιέλμος του Ockham

Από την εποχή του Αυγουστίνου μέχρι τον θάνατο του Ακινάτη, ίσχυε η παραδοχή ότι υπήρχε μια λογική και κατανοητή ερμηνεία του σύμπαντος και μια ανάλυση του ανθρώπου και των δυνατοτήτων του που θα μπορούσε να ανακαλυφθεί και να είναι η τελική για όλους τους ανθρώπους.

Κατά τον Όκκαμ το σύμπαν ούτε είναι αναγκαίοι ούτε μπορεί να υπαχθεί σε μία ερμηνεία. Μπορεί να είναι εμπειρικά αισθητό αλλά όχι κατανοητό.

Η αποσύνθεση αυτή οδήγησε σε νέες συνάφειες στη Via Moderna, όπου η μέγιστη πρόοδος συντελέστηκε στα μαθηματικά, στη φυσική θεωρία και τη λογική

Οι διαφορές της ViaModerna από τη ViaAntigua του 14ου αιώνα, μπορούν να ταξινομηθούν στις ακόλουθες περιοχές.

  1. Η πρώτη αφορά τη φύση του γνώσιμου και τις πηγές της γνώσης, τα οποία ο Όκκαμ ταύτισε με ατομικά αντικείμενα που υπάρχουν έξω από τον νου και αποτελούν την μοναδική οντολογική πραγματικότητα, οδηγώντας σε ασυμμετρία ανάμεσα στο εννοιολογικό και στο πραγματικό.

Γενική γνώση υπάρχει, αλλά είναι εφικτή μόνο μέσα από τη γνώση των ατομικών και τελικά αφορά μόνο αυτά.

Κατά συνέπεια τα καθολικά είναι αυτά που μελετώνται σε έναν απόλυτα ατομικό κόσμο. Η μεταφυσική τάξη πρέπει να αντικατασταθεί από τη λογική τάξη και οι καθολικές έννοιες γίνονται αντικείμενο μελέτης στο βαθμό που το νόημά τους εξαρτάται από γραμματικούς τύπους και από το λογικό περιεχόμενο των σχετικών όρων. 

  1. Η δεύτερη περιοχή διαφορών ανάμεσα στις δύο θεωρήσεις αφορά θέματα πίστης και γνώσης. Ανεξάρτητα από την παραδοχή ή μη των αντιλήψεων του Όκκαμ και του 14ου αιώνα, οι χριστιανοί πίστευαν στην εγγενή αβεβαιότητα και στο τυχαίο όλων των όντων πλην του Θεού. Οι 2 πλευρές της θεϊκής γνώση οδήγησαν σε αντινομία ανάμεσα στο πραγματικό και το πιθανό σε θέματα γνώσης της φύσης, συνεπώς ο ρόλος της λογικής γίνεται κυρίαρχος στην αναζήτηση αναγκαίων προτάσεων ή αποδείξεων. Κατά τον Νικόλαο της Ωτρεκούρτ βέβαιη γνώση είναι αυτή που δεν μπορεί ταυτόχρονα να επιβεβαιωθεί και να απορριφθεί. Η προσπάθεια ερμηνείας με χρήση γενικών όρων και εννοιών εγκαταλείφθηκε. Η προσπάθεια μελέτης των ατομικών όντων προσαρμόστηκε στην έκφρασή τους μέσω καθολικών λέξεων, αντί της καθολικής φύσης. Έτσι ο 14ος αι. οδηγείται σε νέους δρόμους έρευνας.  Η έμφαση στη θεολογία δίνεται στο μη φυσικά γνώσιμο και την εξάρτηση από τη Θεία βούληση.
    • Ο 14ος αιώνας οδήγησε, ύστερα από μερικούς αιώνες το άτομο, να γίνει πια κύριο της ατομικότητάς του.
    • Ο Moody στο σημαντικό άρθρο του «Εμπειρισμός και Μεταφυσική στη Μεσαιωνική Φιλοσοφία» (1958) καταλήγει σε δύο συμπεράσματα σχετικά με τον μεσαιωνικό σχολαστικισμό :
    α) ότι η βασική αντιμεταφυσική τάση της εκκλησίας οδήγησε την τελευταία σε επιτυχημένες εμπειρικές αντιλήψεις, μέσα όμως στο πλαίσιο της σχολαστικής παράδοσης, και β) ότι, οι μεσαιωνικοί θεολόγοι μέσα από την κριτική της ελληνικής και αραβικής φιλοσοφίας μετασχημάτισαν τελικά τη φιλοσοφία από κυρίαρχη κοσμολογική ελληνική αντίληψη σε δραστηριότητα στην οποία πρωτεύοντα ρόλο έχουν αναλυτικές μορφές φιλοσοφικής αναζήτησης.
    • Η κίνηση ταξινομείται στον Αριστοτέλη ως εξής : εάν η μεταβολή αφορά την ποιότητα της ουσίας έχουμε αλλοίωση, ενώ εάν αφορά την ποσότητά της έχουμε αύξηση ή φθίση και τέλος – εάν αφορά τον τόπο της έχουμε φορά (με τη σημερινή έννοια της κίνησης).
    Ουίλιαμ Όκκαμ Ο Όκκαμ έγινε φραγκισκανός μοναχός σε νεαρή ηλικία και σπούδασε θεολογία στην Οξφόρδη. Ο Όκκαμ έχει ως βασικό αξίωμα της φυσικής του θεωρίας την παραδοχή ότι μόνο απόλυτα πράγματα (resabsolutae) υπάρχουν στη φύση και αυτά είναι δύο ειδών : ουσίες και ποιότητες . Με τον όρο «ποιότητες» εννοεί αυτά που γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις, π.χ. μέγεθος, μορφή, βάρος, χρώμα και με τον όρο «ποσότητες», εννοεί την κίνηση τον χρόνο, τα αίτια, τα οποία όμως δεν υπάρχουν ανεξάρτητα από τα αντικείμενα, συνεπώς δεν έχουν ανεξάρτητη ύπαρξη. Θα αποδείξει πως η μεταβολή δεν είναι κάτι ανεξάρτητο από τα απόλυτα πράγματα. Η διαδικασία μεταβολής δεν είναι ούτε ουσία, ούτε ποιότητα, ούτε ποσότητα. Επίσης, η μετατόπιση είναι το κινητό στις διάφορες θέσεις, Επειδή ο Όκκαμ αρνείται να χρησιμοποιήσει τα μαθηματικά σε συνδυασμό με τις οντότητες για να εξηγήσει την κίνηση, οι θέσεις του είναι κενές από φυσική άποψη. Ενδιαφέρον έχει η διαφοροποίηση των calculatoriαπό τον Όκκαμ. Ενώ ο Όκκαμ ενδιαφερόταν παραδοχή ή μη των αντιλήψεων του Όκκαμ και του 14ου αιώνα, οι χριστιανοί πίστευαν στην εγγενή αβεβαιότητα και στο τυχαίο όλων των όντων πλην του Θεού.
  2. Κατά τον Duns Scotus υπάρχουν 2 είδη δυνάμεων του Θεού: Α) Η συνήθης Duns Scotus διατεταγμένη δύναμη (poentiaordinate)που εκφράζεται από τους νόμους για τα επίγεια που έδωσε ο Θεός. Β) Η απόλυτη δύναμη (poentiaabsoluta), ως έκφραση της θεϊκής παντοδυναμίας, με μοναδικό περιορισμό την ύπαρξη λογικών αντιφάσεων. Η poentiaabsoluta του Θεού και η συνακόλουθη τυχαιότητα της Δημιουργίας οδηγούν στην κυριαρχία της εμπειρικής γνώσης, εφόσον η γνώσιμη νοητή τάξη των ουσιών παύει να θεωρείται δυνατή.

Οι 2 πλευρές της θεϊκής γνώση οδήγησαν σε αντινομία ανάμεσα στο πραγματικό και το πιθανό σε θέματα γνώσης της φύσης, συνεπώς ο ρόλος της λογικής γίνεται κυρίαρχος στην αναζήτηση αναγκαίων προτάσεων ή αποδείξεων.

Κατά τον Νικόλαο της Ωτρεκούρτ βέβαιη γνώση είναι αυτή που δεν μπορεί ταυτόχρονα να επιβεβαιωθεί και να απορριφθεί.

Η προσπάθεια ερμηνείας με χρήση γενικών όρων και εννοιών εγκαταλείφθηκε. Η προσπάθεια μελέτης των ατομικών όντων προσαρμόστηκε στην έκφρασή τους μέσω καθολικών λέξεων, αντί της καθολικής φύσης. Έτσι ο 14ος αι. οδηγείται σε νέους δρόμους έρευνας

Η έμφαση στη θεολογία δίνεται στο μη φυσικά γνώσιμο και την εξάρτηση από τη Θεία βούληση.

  • Ο 14ος αιώνας οδήγησε, ύστερα από μερικούς αιώνες το άτομο, να γίνει πια κύριο της ατομικότητάς του.
  • Ο Moody στο σημαντικό άρθρο του «Εμπειρισμός και Μεταφυσική στη Μεσαιωνική Φιλοσοφία» (1958) καταλήγει σε δύο συμπεράσματα σχετικά με τον μεσαιωνικό σχολαστικισμό :

α) ότι η βασική αντιμεταφυσική τάση της εκκλησίας οδήγησε την τελευταία σε επιτυχημένες εμπειρικές αντιλήψεις, μέσα όμως στο πλαίσιο της σχολαστικής παράδοσης, και

β) ότι, οι μεσαιωνικοί θεολόγοι μέσα από την κριτική της ελληνικής και αραβικής φιλοσοφίας μετασχημάτισαν τελικά τη φιλοσοφία από κυρίαρχη κοσμολογική ελληνική αντίληψη σε δραστηριότητα στην οποία πρωτεύοντα ρόλο έχουν αναλυτικές μορφές φιλοσοφικής αναζήτησης.

  • Η κίνηση ταξινομείται στον Αριστοτέλη ως εξής : εάν η μεταβολή αφορά την ποιότητα της ουσίας έχουμε αλλοίωση, ενώ εάν αφορά την ποσότητά της έχουμε αύξηση ή φθίση και τέλος – εάν αφορά τον τόπο της έχουμε φορά (με τη σημερινή έννοια της κίνησης).

Ουίλιαμ Όκκαμ

Ο Όκκαμ έγινε φραγκισκανός μοναχός σε νεαρή ηλικία και σπούδασε θεολογία στην Οξφόρδη. Ο Όκκαμ έχει ως βασικό αξίωμα της φυσικής του θεωρίας την παραδοχή ότι μόνο απόλυτα πράγματα (resabsolutae) υπάρχουν στη φύση και αυτά είναι δύο ειδών : ουσίες και ποιότητες .

Με τον όρο «ποιότητες» εννοεί αυτά που γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις, π.χ. μέγεθος, μορφή, βάρος, χρώμα και με τον όρο «ποσότητες», εννοεί την κίνηση τον χρόνο, τα αίτια, τα οποία όμως δεν υπάρχουν ανεξάρτητα από τα αντικείμενα, συνεπώς δεν έχουν ανεξάρτητη ύπαρξη.

Θα αποδείξει πως η μεταβολή δεν είναι κάτι ανεξάρτητο από τα απόλυτα πράγματα. Η διαδικασία μεταβολής δεν είναι ούτε ουσία, ούτε ποιότητα, ούτε ποσότητα.

Επίσης, η μετατόπιση είναι το κινητό στις διάφορες θέσεις,

Επειδή ο Όκκαμ αρνείται να χρησιμοποιήσει τα μαθηματικά σε συνδυασμό με τις οντότητες για να εξηγήσει την κίνηση, οι θέσεις του είναι κενές από φυσική άποψη.

Ενδιαφέρον έχει η διαφοροποίηση των calculatoriαπό τον Όκκαμ. Ενώ ο Όκκαμ ενδιαφερόταν

να αναγάγει οτιδήποτε έχει πραγματική σημασία στα ατομικά πράγματα, ο Heytesbury του Μέρτον θεώρησε ότι πέρα από τα πραγματικά υπάρχουν και οι φυσικομαθηματικές έννοιες: σημείο, γραμμή, επιφάνεια, στιγμή, χρόνος κίνηση και οδηγήθηκε σε νέους υπολογισμούς και νέες ακρίβειες. 

 Ζαν Μπουριντάν

jean-buridan

Jean Buridan

Αξιοσημείωτη είναι η αντίληψη του Μπουριντάν για την αριστοτελική έννοια του χώρου και η κριτική του στον ριζοσπάστη φιλόσοφο Νικόλαο της Ωτρεκούρτ.

Ο Μπουριντάν διακρίνει δύο πλευρές στον αριστοτελικό χώρο:

  1. τον χώρο με την έννοια του περιβάλλοντος χώρου ο οποίος κινείται μαζί με το περιεχόμενό του, και
  2. αυτόν ο οποίος δεν κινείται π.χ. ο πύργος της Νοτρ Νταμ (ακίνητος), αντίθετα με τον περιβάλλοντα χώρο – αέρας (κινητός). 

 Νικόλαος της Ώτρεκουρτ

Σπούδασε νομικά και θεολογία στο πανεπιστήμιο του Παρισιού και ήταν οπαδός του Όκκαμ.

Η κεντρική του θέση αφορά τη μη ύπαρξη ορίου στον φιλοσοφικό σκεπτικισμό για την ύπαρξη αντικειμένων τα οποία υπάρχουν έξω από τον νου μας.

Οι απόψεις του δεν ήταν κυρίαρχες στην εποχή του, παρά υπογράμμισαν μέσω της εσωτερικής κριτικής τον απόηχο της σκέψης της εποχής του. 

Νικόλαος Ορέμ

nicole-oresme

Nicole Oresme

Ο Γάλλος Νικόλαος Ορέμ, μαθητής του Μπουριντάν, σε μια πλευρά του έργου του διατυπώνει την άποψη ότι οι κινήσεις των ουράνιων σωμάτων είτε είναι σύμμετρες μεταξύ τους είτε σε ορισμένες περιπτώσεις παρουσιάζουν ασυμμετρότητα.

Σύμφωνα με την άποψη αυτή διαχωρίζονται τα μαθηματικά από την αστρονομία της πράξης καθώς τα πρώτα αφορούν ακριβή μεγέθη ενώ η αστρονομία αξιοποιεί μετρήσεις, ώστε να μην είναι δυνατή πλήρης ακρίβεια με τη βοήθεια κανενός πίνακα.

Ο Νικόλαος Ορέμ, ως ένας από τους ευφυέστερους επιστήμονες του 14ου αιώνα δεν υπερβαίνει τα όρια του αριστοτελικού πυρήνα και διατηρεί τον διαχωρισμό μεταξύ υπερσελήνιου – γήινου κόσμου.  

ΠΗΓΕΣ

  1. Ασημακόπουλος Μ.- Τσιαντούλας Α., Οι Επιστήμες της φύσης και του ανθρώπου στην Ευρώπη τ.Α, Εκδ. Ε.Α.Π., Πάτρα 2001.
  2.       Crombie A.C., Από τον Αυγουστίνο στον Γαλιλαίο, τ. Α, Εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, μτφρ. Θ Τσίρη- Ι. Αρζόγλου, Αθήνα 1994.
  3.      Lindberg D., Οι απαρχές της Δυτικής Επιστήμης, Εκδ. Ε.Μ.Π, μτφρ. Η. Μαρκολέφας, Αθήνα2 1997.

Η γέννηση του Χριστού και η γέννηση του Δία

Πηγή: Μ Α Τιβέριος tovima.gr 25 Νοεμβρίου 2008, Ενημερώθηκε: 30 Δεκεμβρίου 2007,

Η γέννηση του Χριστού και η γέννηση του Δία | tovima.gr
Εικόνα της αναπαράστασης του χρυσελεφάντινου αγάλματος του Διός που έπλασε ο Φειδίας και εθεωρείτο ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου (Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας)

Ενας ύμνος στον ύψιστο θεό των Ελλήνων αποκαλύπτει ομοιότητες με αντίστοιχες ευχές των «Ειρηνικών» της Εκκλησίας μας

Η γέννηση του Χριστού, που γιορτάσαμε πριν από μερικές μέρες, με έκανε να θυμηθώ έναν ύμνο της αρχαίας θρησκείας που μας είναι γνωστός εδώ και περίπου 100 χρόνια και αναφέρεται στον Δία. Η δημιουργία του έμμετρου αυτού κειμένου προέκυψε εξαιτίας μιας ευρέως διαδεδομένης κατά την αρχαιότητα παράδοσης που θέλει τον ύψιστο θεό των Ελλήνων να γεννιέται στην Κρήτη και μάλιστα στο όρος Δίκτη. Το πλούσιο και εξαιρετικά γόνιμο μινωικό παρελθόν της Μεγαλονήσου δεν ήταν δυνατόν να αφήσει ανεπηρέαστους τους κατοίκους της και κατά τους μεταγενέστερους, τους ιστορικούς λεγόμενους χρόνους. Υπαίθριοι χώροι, όπως κορυφές και σπηλιές βουνών, συνηθισμένοι χώροι άσκησης λατρείας κατά τους μινωικούς χρόνους, εξακολούθησαν να προσελκύουν τους πιστούς και της νέας θρησκείας που έφεραν στο νησί οι Έλληνες

* Ο θεός των… σπηλαίων


Δύο κρητικά σπήλαια ήταν πασίγνωστα σ’ όλο τον αρχαίο ελληνικό κόσμο γιατί σ’ αυτά τοποθετούσαν τη γέννηση του Δία. Το πρώτο βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 1.500 μ. στο οροπέδιο της Νίδας, πάνω στο βουνό της Ιδης, και με βεβαιότητα ταυτίζεται με το περίφημο Ιδαίο Αντρο. Το δεύτερο, το Δικταίο Αντρο, ταυτίζεται με ένα σπήλαιο που βρίσκεται πάνω από το χωριό Ψυχρό του Νομού Λασιθίου, σε υψόμετρο περίπου 1.000 μ., στο όρος Δίκτη, η ταύτιση ωστόσο αυτή δεν είναι υπεράνω πάσης αμφισβήτησης. Οπωσδήποτε το Ιδαίο Αντρο ήταν πολύ πιο γνωστό και είχε μια μεγάλη ακτινοβολία καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής της αρχαίας θρησκείας, όπως βεβαιώνουν και τα πολυπληθή και πλούσια αναθήματα που βρέθηκαν εδώ. Είναι ωστόσο πιθανόν η παράδοση που θέλει τον Δία να «τίκτεται» στο Δικταίο Αντρο να είναι πιο παλιά από αυτήν που τον θέλει να γεννιέται στο Ιδαίο Αντρο. Το τελευταίο έγινε αργότερα, ίσως τον 13ο-12ο αι. π.Χ., με την κάθοδο των Δωριέων, η Βηθλεέμ του αρχαίου κόσμου.


Ο Δικταίος Δίας, νεαρός και αγένειος, φαίνεται να βρίσκεται, σε σχέση με τον Ιδαίο Δία, πιο κοντά στο μινωικό πάνθεον. Το κεντρικό ιερό του, πάνω στο βουνό της Δίκτης, είχε δύο τουλάχιστον παραρτήματα, όλα στην Ανατολική Κρήτη, εκεί όπου είχαν καταφύγει και οι περισσότεροι Ετεόκρητες, οι παλιοί κάτοικοι του νησιού, μετά την εισβολή των Δωριέων. Το ένα από αυτά, γνωστό και στον Στράβωνα, βρισκόταν στην Πραισό, το άλλο στην περιοχή του Παλαιοκάστρου Σητείας. Το τελευταίο εντοπίστηκε το 1904 από τον τότε διευθυντή της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών R.C. Bosanquet, συστηματικό ερευνητή της Ανατολικής Κρήτης, σε απόσταση δύο περίπου χιλιομέτρων από το χωριό, σε παραλιακή θέση. Στην αρχαιότητα η περιοχή αυτή ονομαζόταν «Ελεία χώρα», ενώ στη σύγχρονη εποχή αποκαλείται Ρουσόλακκος.


* Το σημαντικότερο εύρημα


Με βάση τα αρχαιολογικά ευρήματα η λατρεία του ιερού αυτού άρχισε κατά τους γεωμετρικούς χρόνους και επέζησε ως τους ύστερους ρωμαϊκούς. Αποκαλύφθηκαν τμήμα του περιβόλου του, λιγοστά ίχνη από τον ίδιο το ναό και από την πήλινη διακόσμηση της ανωδομής του, λείψανα του βωμού του και αριθμός αναθημάτων. Το σημαντικότερο ωστόσο εύρημα ήταν τα κομμάτια μιας επιγραφής χαραγμένης πάνω σε μελανό λίθο που βρέθηκαν διασκορπισμένα σε διάφορα σημεία στη γύρω περιοχή. Το κείμενο της επιγραφής – ευτυχώς λίγα μόνο τμήματά της δεν εντοπίστηκαν – είναι ένας Υμνος προς τον Δικταίο Δία. Πιθανόν ο κατατεμαχισμός του σπουδαίου αυτού θρησκευτικού κειμένου να έγινε σκόπιμα κατά τους πρώτους αιώνες της καθιέρωσης του χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, στα τέλη δηλαδή του 4ου με αρχές του 5ου αι. μ.Χ. Είναι η εποχή που συχνά παρατηρείται ένας υπέρμετρος φανατισμός εναντίον της παλιάς θρησκείας και των σεβασμάτων της.


Οι καταστροφείς δεν αρκέστηκαν μόνο στον κατακερματισμό του ιερού αυτού κειμένου αλλά προχώρησαν πιθανότατα και στο ξεθεμελίωμα του ναού. Η επιγραφή, σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, χρονολογείται από τον 2ο-3ο μ.Χ., αλλά οι ειδικοί δεν έχουν καμία αμφιβολία ότι αντιγράφει έναν ύμνο ο οποίος πρέπει να είχε συνταχθεί κατά τον 4ο-3ο αι. π.Χ., έχοντας μάλιστα υπόψη του ακόμη παλιότερους ύμνους. Το αξιοπερίεργο με την επιγραφή αυτή είναι ότι το κείμενό της, που προφανώς για πρώτη φορά ακούστηκε μέσα στο Δικταίο Αντρο, ήταν χαραγμένο και στις δύο όψεις της λίθινης στήλης. Φαίνεται ότι ο χαράκτης της κατά την πρώτη αναγραφή του ύμνου υπέπεσε σε αρκετά λάθη – είναι ορατά στα σωζόμενα τμήματα της επιγραφής – και έτσι κρίθηκε αναγκαίο το κείμενο να ξαναγραφτεί. Τον ύμνο τον έψελναν κάθε χρόνο, την ημέρα των γενεθλίων του Δία, γυμνοί νέοι χορεύοντας οργιαστικά και κρούοντας τις χάλκινες ασπίδες τους. Μιμούνταν προφανώς τους Κουρήτες, τους γνωστούς θεϊκούς συνοδούς, οι οποίοι είχαν παίξει σημαντικό ρόλο στη διάσωση του νεογέννητου θεού από το βέβαιο θάνατο που του επιφύλασσε ο πατέρας του Κρόνος. Ο θόρυβος που δημιουργούσαν με τον οργιαστικό χορό τους, κατά τον οποίο χτυπούσαν δυνατά και τις ασπίδες τους, έπνιγε τα κλάματα του νεογέννητου θεού. Ετσι ο πατέρας του, ο Κρόνος, που, ως άλλος Ηρώδης, επιζητούσε την εξόντωσή του, δεν μπορούσε να τον εντοπίσει. Η τελετουργία αυτή, χωρίς άλλο, απηχεί διαβατήριες τελετές, τελετές δηλαδή μύησης νέων, κατά τη διάρκεια των οποίων οι τελευταίοι περνούσαν από την εφηβική ηλικία σ’ αυτήν των ανδρών και εντάσσονταν στην τάξη των τέλειων πολιτών.


* «Μέγιστε κούρε, χαίρε»


Στην αρχή του ύμνου οι ασπιδοφόροι νέοι χαιρετούν τον «παντοδύναμο νεανίσκο» («μέγιστε κούρε, χαίρε») και τον ικετεύουν να αφήσει τον ουράνιο θρόνο του, εκεί όπου είναι πρώτος ανάμεσα στους άλλους θεούς, και να επαναλάβει την ετήσια κάθοδό του στον ιερό τόπο της γέννησής του, στο Δικταίο Αντρο, απολαμβάνοντας τον ύμνο που του ψέλνουν γύρω από το βωμό του με τη συνοδεία χορού και μουσικής. Τον καλούν να κατέβει στο Δικταίο Αντρο γιατί εδώ οι ασπιδοφόροι Κουρήτες, όταν τον γέννησε η μάνα του, η Ρέα, συνέβαλαν, με το θόρυβο των οργιαστικών χορών τους που έπνιγε τα κλάματά του, στη διάσωσή του από τον παιδοφάγο πατέρα του. Στη συνέχεια του εκφράζουν τις ευχαριστίες τους γιατί κατά τη χρονιά που πέρασε ευεργέτησε τους ανθρώπους ποικιλοτρόπως – στην επιγραφή στο σημείο αυτό υπάρχει κενό μιας στροφής – καθώς η σωστή θερμοκρασία και οι κατάλληλες βροχές που έστειλε είχαν ως αποτέλεσμα τα σπαρμένα χωράφια να βγάλουν πλούσιους καρπούς και συγχρόνως φρόντισε να επικρατεί ανάμεσα στους ανθρώπους Δικαιοσύνη και Ειρήνη, η οποία κάνει όλα τα ζωντανά να χαίρονται. Στη συνέχεια έχουμε μια δέηση προς τον ύψιστο θεό να φροντίσει και κατά τη χρονιά που έρχεται για τις συζυγικές κοίτες, για τη γονιμότητα των κοπαδιών, για την καρποφορία της γης και για την αποστολή κατάλληλων αέρηδων. Του ζητούν επίσης να προστατεύει τις πόλεις, να οδηγεί με ασφάλεια τα πλοία, να νοιάζεται για τους νέους πολίτες και να μεριμνά ώστε να επικρατεί η καλή δικαιοσύνη.


Εχουν ήδη επισημανθεί οι χτυπητές ομοιότητες που παρουσιάζουν οι παραπάνω επικλήσεις με αντίστοιχες ευχές των «Ειρηνικών» της Εκκλησίας μας (πρβλ. π.χ. το «υπέρ ευκρασίας αέρων, ευφορίας των καρπών της γης και καιρών ειρηνικών του Κυρίου δεηθώμεν»), ενώ ο Νικόλαος Ι. Παπαδάκης επέστησε την προσοχή μας και στις εμφανείς ομοιότητες που υπάρχουν ανάμεσα στον ύμνο αυτόν και σε ευχή από τη λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου η οποία θα ακουστεί την Πρωτοχρονιά στις εκκλησίες: «Τα ταμεία έμπλησον παντός αγαθού, τας συζυγίας εν ομονοία διατήρησον· ευκράτους και επωφελείς τους αέρας ημίν χάρισαι· όμβρους ειρηνικούς τη γη προς καρποφορίαν δώρησαι κτλ.»!
Ο κ. Μιχάλης Α. Τιβέριος είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Βαρδής Βαρδινογιάννης -ποιος ηταν/ “Οι δωσίλογοι στα μαλακά, εμείς στο απόσπασμα”

Είκοσι επτά πολιτικοί κρατούμενοι – κομμουνιστές κατάφεραν με απλά μέσα να επιτύχουν μια κινηματογραφική απόδραση

ΔΕΊΤΕ ΚΑΙ ΑΥΤΌ: https://tvxs.gr/news/prosopa/synenteyksi-ntokoymento-toy-bardi-b-bardinogianni-sto-13-keli


Βαρδής Βαρδινογιάννης – Αποχαιρετισμός σε έναν μεγάλο αγωνιστή

Το στίγμα που έχει αφήσει στην πολιτική και την κοινωνία ο Βαρδής Βαρδινογιάννης φάνηκε και στην κηδεία του. Πλήθος κόσμου παρευρέθη χθες το πρωί στο νεκροταφείο Ραφήνας ώστε να αποχαιρετήσει τον 97χρονο αγωνιστή, που διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στην αντίσταση κατά των Γερμανών στην Κρήτη, στην οργάνωση και διεύθυνση της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ) και αποτέλεσε στη συνέχεια σημαίνον στέλεχος του ΚΚΕ Εσωτερικού, του Συνασπισμού και του ΣΥΡΙΖΑ. Δίπλα στην οικογένειά του, έδωσαν το παρών παλιοί αγωνιστές της Αριστεράς, υπουργοί, βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και πολλά ακόμη πρόσωπα της Αριστεράς.

Στον επικήδειο λόγο που εκφώνησε εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ ο Νίκος Φίλης υπογράμμισε την ισχυρή παρακαταθήκη που αφήνει στους νέους μέσα από το παράδειγμά του, ειδικά τώρα που έχει ανέβει η Ακροδεξιά.

Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ αποχαιρέτησε μια προσωπικότητα, όπως είπε, «έναν από τους τελευταίους επιζώντες της δρακογενιάς της Αντίστασης, έναν αγωνιστή της Αριστεράς, έναν από τους πρωτεργάτες της κομμουνιστικής ανανέωσης στη χώρα μας». Εξήρε την ανιδιοτέλεια τη γενναιότητα και το καθαρό μυαλό «ενός ανθρώπου που πέρασε χρόνια ολόκληρα σε φυλακές, εξορία και παρανομίες» καθώς και τη συνεισφορά του στην ιστορική έρευνα της Εθνικής Αντίστασης, με την ίδρυση της Εταιρείας Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων 1940-1974. «Ο Βαρδής Βαρδινογιάννης, ο οποίος μετά το ΚΚΕ Εσωτερικού και τον ΣΥΝ ήταν δραστήριο μέλος, παρά την ηλικία του στον ΣΥΡΙΖΑ, υπήρξε σε ηλικία 93 ετών και εκλογικός αντιπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Ζωγράφου.» Καταλήγοντας ο Ν. Φίλης επισήμανε ότι «το αγωνιστικό του παράδειγμα θα το θυμούνται ιδιαίτερα σήμερα, σε μια περίοδο που το αντιφασιστικό καθήκον ξανάρχεται στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα».


Η φυλακή – φρούριο των Βούρλων https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%BB%CE%B1#%CE%A4%CE%B1_%CE%92%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%BB%CE%B1_%CF%89%CF%82_%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CF%86%CF%85%CE%BB%CE%B1%CE%BA%CE%AD%CF%82

Έζησε δέκα χρόνια στη φυλακή, δύο χρόνια στην εξορία και συνολικά 13 χρόνια στην παρανομία. Ο Βαρδής Βαρδινογιάννης ήταν ένας άνθρωπος που διώχθηκε πολύ για τις ιδέες του και όπως πολλοί αγωνιστές της Αριστεράς δεν λύγισε ούτε από ξερονήσια ούτε από φυλακές.

Υπήρξε κυριολεκτικά συνεπής προς τους στίχους του Ανδρέα Κάλβου, «θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία», καταφέρνοντας να μείνει στην Ιστορία για την απόδραση με άλλους συντρόφους του από τις φυλακές στα Βούρλα το 1955, όπου κρατούσαν κομμουνιστές με την πολυσυζητημένη τότε κατηγορία της… κατασκοπείας. Με την ίδια κατηγορία είχαν καταδικαστεί και εκτελεστεί ο Νίκος Μπελογιάννης και ο Νίκος Πλουμπίδης, αλλά και πάμπολλοι ακόμη κομμουνιστές.

Ο νόμος περί κατασκοπείας είχε θεσπιστεί από τον Μεταξά, τέτοιες μέρες, στις 18 Δεκεμβρίου του 1936. Ο δικτάτορας τον είχε θεσπίσει στο όνομα της προστασίας του κράτους και της δημοκρατίας (!) από τον κομμουνισμό.

“Οι δωσίλογοι στα μαλακά, εμείς στο απόσπασμα”

Μιλώντας παλιότερο στον νυν ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Στέλιο Κούλογλου και στο «Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα» για την ιστορική απόδραση από τα Βούρλα, ο Β. Βαρδινογιάννης είχε μιλήσει αναλυτικά για την απόδραση, την ιστορία της ζωής του.

Μεταξύ άλλων υπογράμμιζε την εντελώς αντίθετη αντιμετώπιση που είχαν μετά την απελευθέρωση οι δωσίλογοι από τους κομμουνιστές αγωνιστές της αντίστασης στους ναζί, τονίζοντας ότι δεν αποδιδόταν στο ελάχιστο δικαιοσύνη.

«Μετά την απελευθέρωση δικάστηκαν πολλές εκατοντάδες στελέχη της Εθνικής Αντίστασης με διάφορες κατηγορίες […] Κάθε λοιπόν κλήρωση ενόρκων κλήρωνε ενόρκους θανατοδίκες κι όλες οι δίκες κατέληγαν σε θάνατο. Έχουμε πάνω από 500 καταδίκες σε θάνατο που εκτελέστηκαν, ενώ τον ίδιο καιρό, που πέρασαν από δίκη και τους δωσίλογους, έχουμε 600 δικογραφίες δωσίλογων από τις οποίες μόνο 40 παρεπέμποντο κι οι άλλοι είχαν απαλλαχτικά βουλεύματα. Ναι μεν ανέφεραν πως ο τάδε συνέλαβε, παρέδωσε στους Γερμανούς ή βίασε γυναίκες, αλλά όλα αυτά τα έκανε γιατί επίστευε ότι υπηρετεί την πατρίδα. Απαλλαχτικό βούλευμα… Υπήρχε μια κατάσταση όπου καταρρακώνονταν η ιδέα της δικαιοσύνης. Για εμάς, όταν πήγαμε στο στρατοδικείο τότε σαν κατάσκοποι, δεν είχαν καθόλου στοιχεία και τελικά υποχρεώθηκαν να απαλλάξουν τους περισσότερους. Από τους 42 δηλαδή, μόνο 8 καταδικάστηκαν».

Τους ξεγέλασαν με περούκες και κουβέρτες

Η απόδραση από τα Βούρλα έγινε στις 17 Ιουλίου του 1955, ημέρα Κυριακή και 1 το μεσημέρι. Είκοσι επτά πολιτικοί κρατούμενοι θα έγραφαν για πάντα τα ονόματά τους στην πολιτική ιστορία της χώρας, εξευτελίζοντας με απλά μέσα, όπως κουβέρτες και περούκες, τους ανθρωποφύλακες της Δεξιάς.

«Το βράδυ, τις νυχτερινές ώρες που έκλεινε η φυλακή, φτιάχναμε και ψεύτικους ανθρώπους απάνω στα κρεβάτια. Δηλαδή ήταν δύο, ήτανε τρεις κάτω που δουλεύανε, εμείς φτιάχναμε τα σώματά τους με τις κουβέρτες και βάζαμε μαλλιά, περούκες από το θέατρο, για να δείχνουμε πως κοιμούνται. Κι ερχότανε ο φύλακας, μέτραγε τα κεφάλια και πίστευε ήμασταν κι οι πέντε στο κελί», θυμόταν ο Β. Βαρδινογιάννης, που τότε ήταν 33 ετών και φοιτητής Νομικής.

Από τον… βόθρο στην ελευθερία

Η απόδραση έγινε από το κελί 13, μέσα από μια σήραγγα 18 μέτρων, που κατέληγε στον… βόθρο του εργοστασίου της Ντεστρέ. «Στη διαδρομή υπήρχαν σακιά με πέτρες, στη μια μεριά και στην άλλη, και σε κάποια φάση έπρεπε με κινήσεις της κοιλιάς να κινούμαστε. Για να φτάσουμε στο έργο, για να χτυπήσουμε και να ανοίξουμε μεγαλύτερη τη στοά, αδειάσαμε όλο αυτό το υλικό και το ρίξαμε μέσα στο βόθρο. Κι έτσι με περισσότερη άνεση κινηθήκαμε κατά την έξοδο. Είχαμε δε ηλεκτροφωτίσει με μια πλάκα του φακού ας πούμε που είχαμε βάλει το λαμπάκι κι είχαμε ηλεκτροδοτήσει όλη τη διέξοδο».

Η αρχή της σήραγγας ήταν κάτω από το κρεβάτι του 28χρονου τότε λογιστή Ανδρέα Μπαρτζώκα. Αν το επώνυμο σας θυμίζει κάτι, είναι γιατί πρόκειται για τον πατέρα του γνωστού προπονητή Γιώργου Μπαρτζώκα, που βρισκόταν μέχρι πριν λίγα χρόνια στο τιμόνι του Ολυμπιακού. Αναλυτικό κείμενο για την ιστορία της απόδρασης και τη συμμετοχή του Α. Μπαρτζώκα είχε δημοσιευτεί από τον Νίκο Πανταζίδη στην εφημερίδα μας στις 14 Ιουλίου του 2013 με τίτλο: «Απόδραση κάτω από το κρεβάτι του Μπαρτζώκα!».

Οι υπόλοιποι 25 δραπέτες ήταν: Γεώργιος Χατζηπέτρου, υδραυλικός, ετών 33, υπόδικος * Αριστοτέλης Γεωργούλιας, έμπορος, τελειόφοιτος Νομικής, ετών 38, υπόδικος * Χαράλαμπος Καλατζής, έμπορος, ετών 28, υπόδικος * Κώστας Λιναρδάτος, δημοσιογράφος, τελειόφοιτος Νομικής, ετών 33, υπόδικος * Δημήτρης Μυριανθόπουλος, εργάτης, ετών 42, υπόδικος * Γκαστόν Βερναρδής, τελειόφοιτος Ιατρικής, ετών 31, υπόδικος * Μιχάλης Κολοκοτρώνης, αρτεργάτης, ετών 30, υπόδικος * Περικλής Ροδάκης, μεταφραστής, ετών 30, υπόδικος * Βασίλης Δουκάκης, μεταφραστής, ετών 30, υπόδικος * Κώστας Φίλης, καθηγητής Φιλολογίας, ετών 28, υπόδικος * Βασίλης Κάτρης, εργάτης, ετών 30, υπόδικος * Κυριάκος Τσακίρης, φοιτητής Νομικής, ετών 39, υπόδικος * Δημήτριος Πανουσόπουλος, ιδιωτικός υπάλληλος, ετών 26, υπόδικος * Ανδρέας Βελλής, φοιτητής Πολυτεχνείου, ετών 26, υπόδικος * Σταύρος Καρράς, σπουδαστής Πολυτεχνείου, ετών 30, υπόδικος * Σωτήρης Σωτηρόπουλος, κτηματίας, ετών 35, υπόδικος * Σταύρος Σιδέρης, πτηνοτρόφος, ετών 30, υπόδικος * Λεωνίδας Τζεφρώνης, τελειόφοιτος Πολυτεχνείου, ετών 35, υπόδικος * Στυλιανός Πάσιος, σιδηροδρομικός, ετών 31, ισοβίτης * Αλέξης Παπαλεξίου, φοιτητής Ιατρικής, ετών 36, ισοβίτης * Αλέξης Παπούλιας, δικηγόρος, ετών 41, φυλάκιση 15 χρόνια * Γιώργος Γεωργίου, εργάτης, ετών 55, καταδικασμένος δυο φορές σε 10 χρόνια * Παντελής Κιουρτσής, έμπορος, ετών 42, κάθειρξη 15 χρόνια * Αλέξης Λογαράς, γεωπόνος, ετών 29, φυλάκιση 2 χρόνια * Ζήσιμος Κόκλας, δημόσιος υπάλληλος, ετών 40, φυλάκιση 5 μήνες.

“Απάντηση στην Ασφάλεια”

Σημειώνεται πάντως ότι η απόδραση πήγαινε ενάντια στη γραμμή που είχε το κόμμα τους. Όπως θα δήλωνε χρόνια αργότερα ένας από τους 27, ο Ανδρέας Βελής: «Ήταν η εποχή που η απόδραση δεν ήταν μέσα στο σύνολο των επιτρεπομένων δραστηριοτήτων ενός κομουνιστή». «Εν γνώσει μας κάναμε παράβαση βασικότατου κομματικού κανόνα, πήραμε πρωτοβουλία». Από την πλευρά του ο Λεωνίδας Τζεφρώνης, γραμματέας τότε της παράνομης οργάνωσης του ΚΚΕ στην Αθήνα, έλεγε: «Θέλαμε να δώσουμε μια απάντηση στη συνεχή ζημιά που κάνει η Ασφάλεια σε εμάς». «Όλο συλλάμβανε, έπιανε, εκτελούσε…».

Τους κυνηγούσαν 23.000 αστυνομικοί

Όπως ήταν αναμενόμενο, η δραπέτευση προκάλεσε γενική κινητοποίηση του κράτους και 23 χιλιάδες αστυνομικοί συμμετείχαν στην καταδίωξη. Οι δραπέτες επικηρύχθηκαν, με χρηματική αμοιβή από 5.000 έως 30.000 δραχμές. Από τους 27, τελικά μόνο οι 11 κατάφεραν να διαφύγουν. 15 συνελήφθησαν και ένας δολοφονήθηκε στα σύνορα.

Ο Β. Βαρδινογιάννης κατέφυγε με τον μετέπειτα κουμπάρο του Α. Μπαρτζώκα «σε ένα σπίτι κάπου στους Θράκονες και μείναμε κάμποσες μέρες. Από κει έφυγα, πήγα σε άλλο σπίτι, από κει πήγα σε ένα άλλο σπίτι που ήταν ένα αντρόγυνο. Πιάσαμε μαζί σπίτι και μέναμε όλο το διάστημα μετά».

Η φυλακή – φρούριο των Βούρλων

Γενική κινητοποίηση για τη σύλληψη των 27 κομμουνιστών

http://avgi.gr/article/10842/9460506/geloiopoiesan-tous-anthropophylakes

Η Γέννηση του Χριστού προ Χριστού και Το Άστρο της Βηθλεέμ

του Ηλία Λουλούδη Δεκ 30, 2009

Ελάχιστοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν ότι ο Χριστός δεν γεννήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου και ότι η ακριβής ημερομηνία Γεννήσεώς Του δεν ήταν το 1ο έτος μ.X., καθώς και ότι ορισμένα ιστορικά δεδομένα της εποχής δεν συμβαδίζουν με τις αφηγήσεις των Ευαγγελιστών.
Κατά τους θεολόγους, στόχος των Ευαγγελιστών δεν ήταν να μεταφέρουν τα ακριβή ιστορικά γεγονότα της Γεννήσεως αλλά το χαρμόσυνο μήνυμα της ενανθρωπίσεως του Θεού και της νίκης επί της φθοράς και του θανάτου.

Η Γέννηση του Χριστού και η εμφάνιση του Άστρου της Βηθλεέμ αντιμετωπίζονται ως θαύματα. Η επιστήμη δεν έχει την δυνατότητα να υποστηρίξει, αλλά ούτε και να απορρίψει την αντίληψη του ανθρώπου για τα θαύματα. Τα θαύματα βρίσκονται απόλυτα μέσα στο πεδίο της πίστης και έξω από το πεδίο της επιστήμης.

Επειδή όμως για τους ιστορικούς τίθενται ερωτήματα σχετικά με το πλαίσιο στο οποίο τοποθετείται το γεγονός της Γεννήσεως, θα προσπαθήσω σε αυτό το άρθρο να παραθέσω απλά και χωρίς θεολογικές αναφορές, τις κύριες επιστημονικές προσεγγίσεις που υπάρχουν γύρω από το θέμα.

Πότε γεννήθηκε ο Ιησούς Χριστός;
Αναρωτηθήκατε ποτέ, γιατί γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου και όχι κάποια άλλη ημερομηνία; Αν και κανένας ιστορικός δεν είναι σε θέση να απαντήσει πότε ακριβώς γεννήθηκε ο Ιησούς Χριστός, ωστόσο, κάποιος λόγος υπάρχει για την επιλογή αυτής της ημερομηνίας.
Το πρόβλημα του εντοπισμού της ημερομηνίας γέννησης του Χριστού παραμένει μέχρι και σήμερα ανοιχτό πρόβλημα. Από τους τέσσερεις Ευαγγελιστές μόνο ο Λουκάς και ο Ματθαίος αρχίζουν τις αφηγήσεις τους από τη Γέννηση του Ιησού. Οι δύο αυτές περιγραφές φέρονται να συμπληρώνουν η μία την άλλη, ενώ πληρέστερη φέρεται αυτή του Λουκά.

Οι πληροφορίες των Ευαγγελίων
Τα λίγα στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατά προσέγγιση χρονολόγηση της γέννησης του Ιησού, προέρχονται όπως προαναφέραμε, κυρίως από το Ευαγγέλιο του Λουκά και του Ματθαίου και αφορούν:
• Τη γέννηση του Ιησού επί αυτοκράτορα Αυγούστου (Λουκ. 2,1)
• Τη γέννηση του Ιησού τον καιρό της βασιλείας του Ηρώδη (Λουκ. 1,5)
• Στις περιγραφές για το άστρο της Βηθλεέμ (Ματθ. 2,2)
• Στα γεγονότα της πρώτης απογραφής επί ηγεμονίας του Κυρηνίου της Συρίας (Λουκ. 2,2)

Ο Χριστός γεννήθηκε προ Χριστού
Το έτος γέννησης του Χριστού ως ανοιχτό πρόβλημα έχει απασχολήσει κατά καιρούς επιστήμονες και ιστορικούς. Μια άποψη είναι ότι ο Χριστός γεννήθηκε το 4 π.Χ. επειδή στην Καινή Διαθήκη σύμφωνα με τα Ευαγγέλια ,το γεγονός της γέννησης συνέβη κατά την βασιλεία του Ηρώδη του Α΄(73-4 π.Χ.).
Επίσης ο Εβραίος ιστορικός Ιώσηπος αναφέρει ότι ο Ηρώδης στέφθηκε βασιλιάς μετά την ναυμαχία του Ακτίου δηλαδή το 38 μ.Χ. και βασίλεψε 34 έτη πεθαίνοντας μετά από μια έκλειψη σελήνης και πριν το εβραϊκό Πάσχα. Με την παραδοχή του Ιώσηπου και απλή αστρονομία μπορούμε με ακρίβεια να πούμε ότι ο Ηρώδης πέθανε μεταξύ 13 Μαρτίου και 12 Απριλίου του 4 π.Χ.
Με βάση τα παραπάνω μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο Χριστός γεννήθηκε τουλάχιστον 4 χρόνια προ Χριστού.

Το Άστρο της Βηθλεέμ
Από τη μαρτυρία του Ευαγγελιστή Ματθαίου δεν προκύπτει ότι ο αστέρας αυτός ήταν ουράνιο αντικείμενο ή φαινόμενο, έτσι κατά καιρούς διατυπώθηκαν διάφορες απόψεις ως πιθανές ερμηνείες τις οποίες αναφέρω παρακάτω.

• Ο Kepler υποστήριξε ότι ο Χριστός είχε γεννηθεί ένα ή δύο χρόνια μετά την τριπλή σύνοδο των πλανητών Άρη, Δία, Κρόνου στα όρια των αστερισμών Κριού και Ιχθύων, δηλαδή το 4 ή 5 π.Χ.
• Ο F D’ Occhieppo καθηγητής Αστρονομίας στο πανεπιστήμιο της Βιέννης κατέληξε το 1969 μετά από διάφορους υπολογισμούς για την πιθανή θέση των πλανητών Δία και Κρόνου ότι η γέννηση του Χριστού έγινε το 7π.Χ.
• Οι D Clark και F. Stephenson στηρίχθηκαν στα Χρονικά της Σινίκης και μετά από αναλύσεις και μελέτες κατέληξαν το 1977 ότι ο Χριστός γεννήθηκε το 5 π.Χ. Θεωρούν δεδομένη την σύνοδο των πλανητών το 7 π.Χ. αλλά πιστεύουν ότι μετά ανέλαμψε ένας καινοφανής αστέρας το 5 π.Χ. που θεωρούν ότι ήταν το άστρο της Βηθλεέμ, το οποίο υποδεικνύει και τον χρόνο γέννησης του Χριστού.

Για το φαινόμενο του άστρου οι διάφορες θεωρίες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δεν ήταν μετεωρολογικό αλλά αστρονομικό φαινόμενο με επικρατέστερη την εκδοχή του καινοφανούς.
• Πλανήτης. Η άποψη ότι ο αστέρας ήταν κάποιος πλανήτης μάλλον θα πρέπει να απορριφθεί διότι οι μάγοι ως γνώστες του ουρανού, γνώριζαν τους πλανήτες και επομένως την παρουσία κάποιου από αυτούς δεν θα μπορούσαν να την εκλάβουν ως έκτακτο ουράνιο φαινόμενο
• Διάτων αστέρας. Οι διάττοντες αστέρες είναι μικρά αντικείμενα τα οποία πλησιάζοντας τη γη έλκονται και εισέρχονται στην γήινη ατμόσφαιρα, πυρακτώνονται και αφήνουν ένα φωτεινό ίχνος. Η περίπτωση αυτή θα πρέπει να αποκλειστεί καθώς η διάρκεια του φαινομένου είναι εξαιρετικά σύντομη και επομένως δεν συμπίπτει με το ιστόρημα του Ματθαίου.
• Κομήτης. Η περίπτωση αυτή επίσης θα πρέπει να αποκλειστεί διότι οι κομήτες στην αρχαιότητα ήταν προάγγελοι συμφορών και επομένως δεν θα μπορούσαν να προκαλέσουν υπόνοιες για τη γέννηση σημαντικού και αξιόλογου προσώπου.
• Super nova. (καινοφανής) Σύμφωνα με Βρετανούς αστρονόμους ο Super nova θα μπορούσε να εκληφθεί ως η ποιο πιθανή ερμηνεία του φαινομένου. .
Καταλήγουμε λοιπόν για το Άστρο της Βηθλεέμ, αν τελικά αφορούσε κάποιο αστρονομικό φαινόμενο, ότι οδηγεί στα έτη 7 έως 4 π.Χ., αφού κατά τους αστρονόμους υπήρξε πράγματι τότε ένα παρόμοιο ουράνιο φαινόμενο που προκαλείται κατά τη συνάντηση των τριών πλανητών, του Κρόνου, του Δία και της Αφροδίτης.
Το γεγονός αυτό ταιριάζει με την αφήγηση του Ευαγγελιστή Ματθαίου καθώς το ταξίδι των Μάγων από τη Μεσοποταμία στην Παλαιστίνη με τα μέσα της εποχής απαιτούσε δύο ή τρεις μήνες, η χρονική αυτή απόσταση ταιριάζει με την αντίστοιχη φυσική κίνηση του πλανήτη Δία και τη διπλή εμφάνιση του κατά την είσοδο και έξοδο από την τροχιά συνάντησης με τους άλλους δύο πλανήτες.

Η γέννηση συνέβη Άνοιξη ή Φθινόπωρο
Ομάδα Αυστραλών επιστημόνων, χρησιμοποιώντας εξελιγμένα υπολογιστικά προγράμματα, προσδιόρισε ως ακριβή ημερομηνία κατά την οποία εκδηλώθηκε το αστρονομικό φαινόμενο το οποίο πιστεύεται ότι είναι το αστέρι που εμφανίστηκε πάνω από τη Βηθλεέμ.Ο επικεφαλής της ομάδας Ντέιβ Ρένεκε ισχυρίζεται ότι οι επιστήμονες της ομάδας κατάφεραν να προσδιορίσουν επακριβώς όλα τα αστρονομικά φαινόμενα που ήταν ορατά από τη Βηθλεέμ πριν από περίπου 2.000 χρόνια. Χρησιμοποιώντας το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο ως κείμενο αναφοράς, ο Ρένεκε υπολόγισε ότι το φαινόμενο εμφανίστηκε στο αστερισμό του Λέοντα στις 17 Ιουνίου του έτους 2 π.Χ. Στις δηλώσεις του, βέβαια, ο Ρένεκε έσπευσε να υπογραμμίσει ότι «η ημερομηνία αυτή δεν είναι σίγουρα η σωστή, αλλά είναι αυτή που δίνει την καλύτερη εξήγηση στο αστέρι της Βηθλεέμ».
Μια άλλη εκδοχή την οποία υποστήριξε ο Ντέβιντ Χιούζ του πανεπιστημίου του Σέφιλντ το 1993 είναι η παρακάτω.
Το θρησκευτικό έτος των εβραίων άρχιζε τον μήνα Νισάν (Μάρτιος-Απρίλιος) και οι υπηρεσίες των ιερέων στον ναό του Σολομώντα ήταν 24 εφημερίες ανά έτος όπως τις είχε καθιερώσει ο βασιλιάς Δαβίδ. Ο Ζαχαρίας ήταν ιερέας και ανήκε στην εφημερία του Αβιά. Η εφημερία του Αβιά ήταν 8η άρα αντιστοιχούσε στον εβραϊκό μήνα Ταμμούζ (Ιούνιο – Ιούλιο).Στο τέλος της εφημερίας του Ζαχαρία και με την επιστροφή στο σπίτι του η γριά Ελισάβετ συλλαμβάνει τον Ιωάννη τον Πρόδρομο γεγονός που του είχε αναγγείλει στο ναό ο Αρχάγγελος Γαβριήλ. Στον έκτο μήνα της εγκυμοσύνης της Ελισάβετ δηλαδή τον μήνα Τεμπέθ (Δεκέμβριος -Ιανουάριος) ο Αρχάγγελος Γαβριήλ αναγγέλλει στην Παρθένο Μαρία ότι πρόκειται να γίνει μητέρα του Ιησού , άρα μετά από 9 μήνες φθάνουμε στο γεγονός της γέννησης του Χριστού τον μήνα Τισρί (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος)
Με βάση τα παραπάνω το πιο πιθανό είναι ότι η γέννηση του Χριστού έγινε άνοιξη ή φθινόπωρο καθώς το Ευαγγέλιο αναφέρει (ποιμένες αγραυλούντες), δηλαδή βοσκούς που ζούσαν τότε στην ύπαιθρο. Είναι γνωστό ότι στην περιοχή της Παλαιστίνης, οι βοσκοί και τα κοπάδια τους παραμένουν στο ύπαιθρο από αρχές Μαρτίου μέχρι τα τέλη του Οκτωβρίου.

Η χρονολογία της απογραφής
Σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Λουκά διετάχθη από τον Αύγουστο Οκταβιανό μια απογραφή του πληθυσμού το 8 π.Χ. έτος το οποίο ηγεμόνευε ο Κυρήνιος στη Συρία ,οι απογραφές γνωρίζουμε ότι γινόταν κατά πατριές ,δηλαδή στον τόπο καταγωγής του αρχηγού της οικογένειας και όχι στον τόπο διαμονής..Έτσι η απογραφή αυτή ανάγκασε τη Μαρία και τον Ιωσήφ να ταξιδέψουν για να καταγραφούν στην πατρίδα του Ιωσήφ.
Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αυγούστου είναι γνωστό ότι είχαν προκηρυχθεί τρεις μεγάλες απογραφές. Η πρώτη το 28 π.Χ., η δεύτερη το 8 π.Χ. και η τρίτη το 14 μ.Χ. Η μόνη απογραφή που φαίνεται να προσεγγίζει περισσότερο με όλες τις προηγούμενες πληροφορίες είναι εκείνη που ξεκίνησε το έτος 8 π.Χ.
Αν λάβουμε υπόψη μας ότι εκείνη την εποχή οι πληροφορίες μεταδίδονταν με πολύ αργούς ρυθμούς, μοιάζει αρκετά πιθανό η ανακοίνωση της απογραφής να μεταφέρθηκε στους κατοίκους των πιο απομακρυσμένων σημείων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με καθυστέρηση ενός ή ακόμη και δύο χρόνων. Έτσι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο Χριστός γεννήθηκε από το 5έως 7 προ Χριστού.

Η επικράτηση της ημερομηνίας 25η Δεκεμβρίου
Παρ’ όλο που οι ιστορικοί τοποθετούν την γέννηση του Χριστού είτε την περίοδο της άνοιξης είτε την περίοδο του φθινοπώρου, η Εκκλησία επέλεξε την 25η Δεκεμβρίου ως την ημέρα των Χριστουγέννων, για άλλους λόγους .
Η πρώτη νύξη έγινε το 135 μ.Χ. όταν ο πάπας Τελεσφόρος (125-136 μ.Χ.) αποφασίζει να μνημονεύει το ιδιαίτερο αυτό γεγονός θεσπίζοντας την γιορτή των Χριστουγέννων.
O καθορισμός της 25ης Δεκεμβρίου ως ημερομηνίας γέννησης του Χριστού έγινε όταν η Καθολική Εκκλησία έψαχνε ένα τρόπο για να καταργήσει, χωρίς να δημιουργήσει μεγάλο θόρυβο, τις γιορταστικές τελετές μιας ειδωλολατρικής θρησκείας, η οποία απειλούσε τότε, όχι μόνο την ύπαρξη, αλλά και την εξάπλωση του Χριστιανισμού. Η Καθολική Εκκλησία αποφάσισε να καθορίσει, τις ίδιες μέρες που οι ειδωλολάτρες γιόρταζαν, με απώτερο σκοπό η ειδωλολατρική γιορτή να αρχίσει σιγά-σιγά να εκλείπει.
Έτσι λοιπόν για να εξαφανιστεί η μεγάλη ειδωλολατρική γιορτή των Σατουρναλίων προς τιμή του θεού Σατούρνους και η παγανιστική γιορτή των Μπρουμαλίων, η Δυτική Εκκλησία και συγκεκριμένα ο πάπας Ιούλιος Α΄ γύρω στο 335 μ.Χ. επέβαλλε στους Χριστιανούς να γιορτάζουν τα Χριστούγεννα ανά έτος την 25η Δεκεμβρίου. Έτσι στην Ανατολή καθιερώθηκε περίπου στο 378 μ.Χ. ενώ στην Βασιλεύουσα το 380 μ.Χ. Τα Χριστούγεννα παρέμειναν κινητή γιορτή και γιορταζόταν σε μερικές εκκλησίες 6 Ιανουαρίου μαζί με τα Θεοφάνεια ενώ σε άλλες στις 22 Δεκεμβρίου (ημέρα χειμερινού ηλιοστασίου)
Σήμερα Ορθόδοξοι, Καθολικοί και Διαμαρτυρόμενοι γιορτάζουν τα Χριστούγεννα την 25η Δεκεμβρίου με το Γρηγοριανό ημερολόγιο, ενώ οι Εκκλησίες του Παλαιού ημερολογίου στις 7 Ιανουαρίου που αντιστοιχεί στις 25 Δεκεμβρίου του Ιουλιανού. Η Αρμενική Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει τα Χριστούγεννα μαζί με τα Θεοφάνια στις 19 Ιανουαρίου που αντιστοιχεί στις 6 Ιανουαρίου με το Ιουλιανό ημερολόγιο.

Χρονολόγια και Ημερολογιακοί κύκλοι
Η αφετηρία του όποιου ημερολογιακού κύκλου είναι συμβατική, είναι θέμα ανθρώπινης συμφωνίας και εντελώς αυθαίρετη. Από την αρχαιότητα συγγραφείς, βασιλιάδες, αστρονόμοι και ιερατεία επέλεγαν ένα σημαντικό γεγονός και το χρησιμοποιούσαν ως αφετηρία χρονολόγησης, παραθέτω παρακάτω μερικά ενδεικτικά παραδείγματα.
• Οι Αλεξανδρινοί συγγραφείς του 3ου π.Χ. χρονολογούσαν κατά Ολυμπιάδες με αφετηρία αυτή που αντιστοιχεί στο έτος 776 π.Χ.
• Αρχαίοι Έλληνες από Αλεξάνδρου 323 π.Χ. ή από Σελευκιδών 312 π.Χ.
• Ο Κλάυδιος Πτολεμαίος (2ος μ.Χ.) από βασιλείας Ναβουχοδονόσορα 747π.Χ.
• Οι Ρωμαίοι από έτος κτίσης Ρώμης 753π.Χ.
• Τα πρώτα μεταχριστιανικά χρόνια χρονολογούσαν από την εποχή του Διοκλητιανού 284 μ.Χ. (το διατηρούν και σήμερα οι Κόπτες)
• Μερικές πρωτοχριστιανικές Εκκλησίες χρονολογούσαν από το 19ο έτος της βασιλείας του Διοκλητιανού

Αρχή Χρονολογίων
A.D.(Anno Domini)
Η χρονολόγηση από τη γέννηση του Χριστού προτάθηκε από τον εξαίρετο αστρονόμο ,εκκλησιαστικό συγγραφέα και ηγούμενο μοναστηριού της Ρώμης τον Διονύσιο τον Μικρό το 532 μ.Χ. η οποία καθιερώθηκε αργότερα από τον ηγεμόνα των Φράγκων και Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Καρλομάγνο (742-814 μ.Χ)
BC (Before Christmas)
Η χρονολόγηση των προ Χριστού γεγονότων προτάθηκε από έναν επιφανή Άγγλο θεολόγο και ιστορικό τον Βέδα τον Αιδέσιμο αρχές του 8ου αιώνα και δεν χρησιμοποιήθηκε μέχρι τον 15ο αιώνα ,μετά τον 17ο αιώνα επανήλθε και χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα.

Το Έτος Μηδέν και το πρόβλημα με τις δεκαετίες.
Ο Διονύσιος ο Μικρός με προτροπή του πάπα Ιωάννη Α΄ προσπαθεί από το 525-532 π.Χ. να υπολογίσει την ημερομηνία του Πάσχα και βασιζόμενος στα κείμενα του Κλήμη του Αλεξανδρέα αρχίζει το επίσημο μέτρημα θεωρώντας ότι ο Χριστός γεννήθηκε το έτος 1.Τη χρονολογία αυτή ο Διονύσιος την ονόμασε «Primo Anno Domini -πρώτο έτος του Κυρίου ή 1 μ.Χ.».
Από την απόφαση αυτή του Διονυσίου του Μικρού δημιουργήθηκε η ασάφεια για το τέλος των δεκαετιών. Ο Διονύσιος δεν έλαβε υπόψη του το «έτος μηδέν». Αυτό, πολύ απλά, πάει να πει ότι, εφόσον το μέτρημα άρχισε το έτος 1, η πρώτη δεκαετία διήρκεσε από το 1 έως το 10, η δεύτερη από το 11 έως το 20 κ.ο.κ.
Εδώ λοιπόν υπάρχει πρόβλημα για το πότε αρχίζει και πότε λήγει μία δεκαετία; Η πρώτη δεκαετία του αιώνα μας, αυτή, δηλαδή, που σήμερα διανύουμε, άρχισε το έτος 2000 ή το 2001; Οι περισσότεροι άνθρωποι θα απαντήσουν, πολύ φυσικά, ότι άρχισε την 1η Ιανουαρίου 2000 και θα λήξει φυσιολογικά φέτος την 31η Δεκεμβρίου 2009.Λάθος, απαντούν οι θεωρητικοί των ημερολογίων ,η δεκαετία που διανύουμε άρχισε την 1η Ιανουαρίου 2001 και θα λήξει την 31η Δεκεμβρίου του 2010.
Γιατί όμως, δεν υπολόγισε το «έτος μηδέν» ο Διονύσιος; Για τον απλούστατο λόγο, ότι την εποχή εκείνη στη Δύση χρησιμοποιούσαν το ρωμαϊκό σύστημα αρίθμησης, με τα λατινικά αριθμητικά σύμβολα που δεν περιείχαν το μηδέν, η έννοια του «μηδέν» επινοήθηκε με την ανάπτυξη της άλγεβρας από Ινδούς μαθηματικούς περίπου 700 χρόνια μετά τον Διονύσιο.

Οικονομική σημασία των Χριστουγέννων
Κλείνοντας θέλω να τονίσω ξανά ότι η παράθεση των στοιχείων σχετικά με την Γέννηση, είναι καθαρά επιστημονική και δεν έχει να κάνει με την προσωπική στάση του καθενός απέναντι στη χριστιανική θρησκεία. Κάθε πιστός χριστιανός δεν έχει κανένα λόγο να αμφιβάλλει ούτε για την άμωμο σύλληψη του Ιησού, ούτε για το Άστρο, ούτε για το προσκύνημα των Μάγων. Δυστυχώς όμως αυτή η ιστορία έχει πάψει προ πολλού να εξυπηρετεί τις όποιες θρησκευτικές, συναισθηματικές ή ψυχικές ανάγκες των ανθρώπων. Προσφέρει μόνον δικαιολογίες στις πολυεθνικές και στα διάφορα ιερατεία να πλουτίζουν ανά τον κόσμο.
Στο σύγχρονο κόσμο τα Χριστούγεννα έχουν ιδιαίτερη σημασία για την καταναλωτική αγορά. Όλα σχεδόν τα έθιμα των Χριστουγέννων δημιουργούν σημαντική διακίνηση προϊόντων. Ο τζίρος της παιχνιδοβιομηχανίας κατά τη διάρκεια των γιορτών των Χριστουγέννων αγγίζει το μισό των ετήσιων πωλήσεων. Τώρα πώς συνδυάζονται με το πνεύμα των Χριστουγέννων τα δώρα, οι πλαστικές φάτνες, τα κινέζικα λαμπιόνια, ο Άγιος Βασίλης της Coca cola ,τα στολισμένα δέντρα, τα παιχνίδια, τα αμερικάνικα σαχλοτράγουδα, οι γαλλικές σαμπάνιες, τα ρεβεγιόν, τα μπουζούκια, οι γαλοπούλες, οι τηλεοπτικές και κινηματογραφικές αηδίες, αυτό μόνον οι καταναλωτικοί «πιστοί» το ξέρουν.

ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ & ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ

του Ηλία Λουλούδη

Πηγές-Βιβλιογραφία
Διονύσης Σιμόπουλος διευθυντής του Ευγενίδειου Πλανητάριου «Το άστρο των Χριστουγέννων»
Σ. Θεοδοσίου Μ. Δανέζης: Η οδύσσεια των ημερολογίων τόμος Α’. Αστρονομία και παράδοση (εκδ Δίαυλος 1995)
Σ. Θεοδοσίου Μ. Δανέζης: Η οδύσσεια των ημερολογίων τόμος Β’.  Αναζητώντας τις ρίζες της γνώσης (εκδ Δίαυλος 1995)
Σ. Θεοδοσίου Μ. Δανέζης: Μετρώντας τον Άχρονο χρόνο .Ο χρόνος στην Αστρονομία (εκδ Δίαυλος 1994)
Εφ Ελευθεροτυπία 30-12-2000 Περιοδικό ΓΕΩ τευχ 37 Το Αστέρι των Μάγων
Εφ. Το Βήμα 24-12-2005 Τα μυστήρια των Χριστουγέννων
Εφ Ελευθεροτυπία 13-12-2006 Τα Χριστούγεννα έγιναν Άνοιξη
Εφ Έθνος 11-12-2008 Ο Χριστός γεννήθηκε Ιούνιο και όχι Δεκέμβριο!
Η φυσική στο Δίκτυο http://www.physics4u.gr
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ http://el.wikipedia.org/wiki

Ζορζ Εζέν Οσμάν

(Baron Georges Eugene Hαussmαnn, Παρίσι 1809 – 1891). Γάλλος διοικητικός υπάλληλος. Ο χαρακτηρισμός του πολεοδόμου, που του αποδίδεται συχνά, δεν είναι σωστός, γιατί απλώς περιορίστηκε, ως νομάρχης Σηκουάνα, στην εφαρμογή στο Παρίσι ενός ρυθμιστικού σχεδίου με βάση ένα αστεροειδές σχήμα κατά μίμηση των αρχιτεκτονικών αντιλήψεων της Αναγέννησης (της σιξτινικής Ρώμης του Ντομένικο Φοντάνα). Για να επιτύχει μια οικοδομική εξυγίανση αλλά και για άλλους λόγους, μεταξύ των οποίων σημαντικότεροι ήταν οι πολιτικοστρατιωτικοί, καθώς και λόγοι γοήτρου, δημιούργησε ένα δίκτυο βουλεβάρτων και επιβλητικών κτιρίων, ύστερα από πολλές κατεδαφίσεις, που άλλαξαν τη μορφή ορισμένων συνοικιών από τις παλαιότερες της πόλης.

Με την τελική πτώση των Βοναπαρτών και της Αυτοκρατορίας, ο O. κατηγορήθηκε και αναγκάστηκε να παραιτηθεί (1870). Την πολεοδομική του πολιτική, μολονότι αρκετά συζητήσιμη, τη μιμήθηκαν πολλές άλλες πόλεις και η τεχνική των αλόγιστων κατεδαφίσεων προκάλεσε πολλά σφάλματα.

Πολύ νωρίτερα από τον Κέινς, ο βαρώνος Οσμάν είχε συνειδητοποιήσει ότι η προσφυγή σε φαραωνικά πολεοδομικά προγράμματα και έργα υποδομών αποτελεί ισχυρό μοχλό για την αντιμετώπιση σοβαρών οικονομικών κρίσεων. Μια τέτοια κρίση είχε πλήξει τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες το 1848, πυροδοτώντας ένα παλιρροϊκό κύμα κοινωνικών επαναστάσεων σε πολλές χώρες της ηπείρου.

Μετά την ήττα της εξέγερσης, ο Ναπολέων Βοναπάρτης, που αυτοανακηρύχθηκε αυτοκράτορας, εγκαινίασε ένα τεράστιο πρόγραμμα δημοσίων έργων, με στόχο την παραγωγική κινητοποίηση των λιμναζόντων κεφαλαίων και την απορρόφηση της ανεργίας. Σ’ αυτό το πλαίσιο, επιστράτευσε τον Ζορζ Εζέν Οσμάν, νομάρχη στην περιοχή του Σηκουάνα, στον οποίο ανέθεσε τη μεταμόρφωση της γαλλικής πρωτεύουσας.

Ο προτεστάντης πολεοδόμος από την Αλσατία έφερε σε πέρας την αποστολή του με γερμανική αποφασιστικότητα, χωρίς να λογαριάζει τις έντονες αντιδράσεις όσων των κατηγορούσαν ότι καταστρέφει το παλιό Παρίσι. Υπολογίζεται ότι γκρεμίστηκε και ξαναχτίστηκε το 60% των κτιρίων της γαλλικής πρωτεύουσας. Ολόκληρες εργατικές γειτονιές εξαφανίστηκαν από προσώπου γης για να δημιουργηθούν στη θέση τους τα περίφημα μεγάλα βουλεβάρτα, η οδός Σεν Μισέλ, το δάσος της Βουλώνης, η όπερα, καινούργιες γέφυρες του Σηκουάνα, αλλά και ένα νέο σύστημα ύδρευσης και ένα γιγαντιαίο αποχετευτικό δίκτυο.

Τα εντυπωσιακά έργα του Οσμάν είχαν ως αποτέλεσμα να υπερχρεωθεί ο δήμος των Παρισίων, αλλά και το τραπεζιτικό σύστημα, το οποίο δημιούργησε τεράστιες φούσκες με την ανεξέλεγκτη, παρασιτική επέκταση. Το προδιαγεγραμμένο κραχ επήλθε το 1868 και ο Οσμάν εκπαραθυρώθηκε για να ακολουθήσει η οδυνηρή εξυγίανση.

Το γαλλικό κατεστημένο αναθεμάτισε τον Οσμάν για το δημοσιονομικό χάος που του κληροδότησε, αλλά αξιοποίησε κατά κόρον μία από τις εμπνεύσεις του: τη διάνοιξη λεωφόρων πολύ μεγάλου εύρους, ώστε να μετακινούνται ταχύτατα τα στρατεύματα για τη συντριβή των εξεγερμένων. Πραγματικά, τα μεγάλα βουλεβάρτα αξιοποιήθηκαν από τα στρατεύματα που έπνιξαν στο αίμα την Παρισινή Κομμούνα, τον Μάιο του 1871. Σήμερα, ένα από τα κεντρικά βουλεβάρτα στη Δεξιά Όχθη του Σηκουάνα φέρει το όνομα του διάσημου πολεοδόμου. 

Λεωφόρος Μονμάρτης, Απόγευμα (The Boulevard Montmartre, Afternoon), Camille Pissarro, 1897

Ο Ιμπρεσιονισμός καταγράφει τις επιπτώσεις της μαζικής ανακατασκευής του Παρισιού στα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα, με επικεφαλής τον  Georges-Eugène Haussmann (Ζορζ-Εζέν Οσμάν), η οποία περιλάμβανε τους νεόκτιστους σιδηροδρομικούς σταθμούς, τις πλατιές, δεντρόφυτες λεωφόρους που αντικατέστησαν τους πρώην στενούς, ασφυχτικά γεμάτους δρόμους και τις τεράστιες, πολυτελείς πολυκατοικίες. Συχνά, εστιάζοντας σε σκηνές της δημόσιας αναψυχής – ιδιαίτερα σκηνές από καφέ και καμπαρέ – οι ιμπρεσιονιστές απέδωσαν τη νέα αίσθηση της αλλοτρίωσης, όπως τη βίωσαν οι κάτοικοι της πρώτης σύγχρονης μητρόπολης.

Δρόμος στο Παρίσι, Βροχερή Μέρα (Paris Street, Rainy Day), Gustave Caillebotte, 1877