Αρχείο ετικέτας Εξυπνη Πόλη

Έρχεται το «έξυπνο» χωράφι , το «έξυπνο» εργοστάσιο , το «έξυπνο» πάρκινγκ

Μίμηση της ανθρώπινης σκέψης για καλύτερη υγεία, αναβαθμισμένη ποιότητα ζωής στην πόλη και ανταγωνιστικότερη οικονομία. Έρχεται το «έξυπνο» χωράφι , το «έξυπνο» εργοστάσιο , το «έξυπνο» πάρκινγκ

Άρθρο του Γενικού Γραμματέα Ψηφιακής Πολιτικής, Στέλιου Ράλλη

Αν και πρόκειται για μια τεχνολογία που η ανάπτυξή της έχει ξεκινήσει ήδη από τα μέσα που περασμένου αιώνα και τον Alan Turing, η τεχνητή νοημοσύνη τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται με ραγδαίους ρυθμούς. Σήμερα λοιπόν μας προσφέρει ένα πολύ ισχυρό εργαλείο που δίνει λύσεις σε πολλά σύνθετα προβλήματα της καθημερινότητάς μας. Αυτό βέβαια δεν εμποδίζει την αύξηση του προβληματισμού απέναντι στον τρόπο που λειτουργεί, στους σκοπούς που επιτελεί και στην αποτελεσματικότητά της, καθιστώντας επιτακτική την υιοθέτηση αρχών που θα οριοθετήσουν, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μια υπεύθυνη τεχνητή νοημοσύνη.

Τι είναι όμως η τεχνητή νοημοσύνη; Με απλά λόγια, είναι ένα υπολογιστικό σύστημα το οποίο μπορεί να εκτελέσει γνωστικές λειτουργίες οι οποίες είναι καθορισμένες από τον προγραμματιστή του συστήματος. Το σύστημα έχει παράλληλα τη δυνατότητα να μαθαίνει, να επεξεργάζεται και να αποθηκεύει τεράστιο όγκο δεδομένων και πληροφοριών. Μπορεί να εκπαιδευτεί, να μάθει και να επιλύσει σύνθετα προβλήματα. Μπορεί δηλαδή να μιμηθεί την ανθρώπινη συλλογιστική διαδικασία. Να εμφανίσει δηλαδή, νοημοσύνη.

Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύσσονται δεν είναι «έξυπνα» γενικά, παρά μόνο ειδικά. Και αυτό, γιατί είναι προγραμματισμένα και εκπαιδευμένα, βάσει αλγορίθμων, να ασκούν μία συγκεκριμένη και πολύ εξειδικευμένη εργασία. Από την άλλη πλευρά είναι «δέσμια» των δεδομένων. Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης «τρέφεται» με δεδομένα, γεγονός που σημαίνει ότι και η ποσότητα πρέπει να είναι ικανοποιητική αλλά σίγουρα και η ποιότητα των δεδομένων για να αποφεύγονται τα λάθη. Κι αν αναλογιστεί κανείς ότι το «πετρέλαιο» της ψηφιακής οικονομίας είναι τα δεδομένα, εύκολα αντιλαμβάνεται γιατί η τεχνητή νοημοσύνη είναι τεχνολογία-κλειδί για τον 21ο αιώνα και την 4η Βιομηχανική Επανάσταση.

Η τεχνητή νοημοσύνη λοιπόν μπορεί να μας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε κλάδους που απαιτούν επεξεργασία πλήθους δεδομένων σε σύντομο χρονικό διάστημα. Με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στις μέρες μας έχει μετασχηματιστεί για παράδειγμα η κλινική φροντίδα των ασθενών, καθώς εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να παρέχουν εξατομικευμένη διαχείριση φαρμάκων αλλά και «αναγνώσεις» απεικονιστικών εξετάσεων. Επίσης, οι ερευνητές με τη βοήθεια των υπερυπολογιστών προχωρούν ταχύτερα στην έρευνα νέων θεραπειών και πρόληψης ασθενειών, όπως ο καρκίνος, ενώ μπορούν να κατασκευάζουν φάρμακα με χαμηλότερο κόστος.

Πολλαπλά όμως είναι και τα οφέλη που προκύπτουν από τις «έξυπνες» εφαρμογές για τις πόλεις. Όταν τα φώτα στους δρόμους ανάβουν όποτε χρειάζεται, όταν τα απορρίμματα συλλέγονται τη στιγμή που οι κάδοι γεμίζουν και όταν το πότισμα των πράσινων χώρων της πόλης ματαιώνεται σε περίπτωση βροχής, τότε όλοι κερδίζουν. Οι πολίτες απολαμβάνουν ένα καθαρότερο περιβάλλον και οι πόλεις εξοικονομούν πόρους.

Πρωτοβουλίες του ΥπΨΗΠΤΕ στη βάση της τεχνητής νοημοσύνης

Στο Υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης, θέσαμε πρόσφατα στη διαβούλευση ένα έργο που εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό μας για την ανάπτυξη «έξυπνων» πόλεων. Η πρώτη εφαρμογή αφορά την ελεγχόμενη στάθμευση με βασικά οφέλη την ελαχιστοποίηση του χρόνου αναζήτησης κενής θέσης, τη διευκόλυνση των μετακινήσεων στην πόλη καθώς και σημαντική μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Αυτό καθίσταται εφικτό με την εγκατάσταση αισθητήρων στάθμευσης, οι οποίοι μέσω εφαρμογής στο κινητό ενημερώνουν τους οδηγούς για το σημείο που βρίσκονται οι ελεύθερες θέσεις στάθμευσης. Επίσης, μέσω χρήσης GPS, οι χρήστες της «έξυπνης» εφαρμογής λαμβάνουν στο κινητό τους οδηγίες για το πώς θα φτάσουν στις ελεύθερες θέσεις, αλλά και πληροφορίες για τις αγορές τους και τις πολιτιστικές δράσεις του Δήμου. Το έργο θα καλύψει τουλάχιστον 20.000 θέσεις στάθμευσης σε Δήμους οι οποίοι θα έχουν ολοκληρώσει τις απαραίτητες συγκοινωνιακές μελέτες.

Επίσης, σχεδιάζουμε και εξοπλίζουμε το «έξυπνο» χωράφι με την εθνική υποδομή «ευφυούς γεωργίας», δίνοντας στους έλληνες καλλιεργητές εξατομικευμένες συμβουλές για την ύδρευση, τη λίπανση και τη συγκομιδή μέσω αλγορίθμων που επεξεργάζονται δεδομένα από 6500 επίγειους τηλεμετρικούς σταθμοί που θα τοποθετηθούν σε 15 εκ. στρέμματα καλλιεργήσιμης ελληνικής γης. Ταυτόχρονα, με τη συνδρομή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, σχεδιάζουμε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για το «έξυπνο» εργοστάσιο, ώστε να ισχυροποιηθεί η ελληνική βιομηχανία και να γίνει πιο ανταγωνιστική προκειμένου να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης.

Οι προτεραιότητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Η ιδιαίτερη έμφαση που δίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην αξιοποίησή της τεχνητής νοημοσύνης ως εργαλείο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, επιβεβαιώνεται από την πρόταση της να επενδυθούν σε αυτήν την τεχνολογία για την περίοδο 2021-2027, 2,5 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του νέου προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» και 4,5 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος «Horizon Europe».

Μάλιστα, στις 7 Δεκεμβρίου 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το συντονισμένο σχέδιο για την «Τεχνητή νοημοσύνη με τη σφραγίδα της Ευρώπης- Artificial Intelligence Made in Europe». Σε αυτό περιγράφονται δράσεις που θα αρχίσουν φέτος ή το 2020 σε τομείς δημόσιου συμφέροντος όπως η υγειονομική περίθαλψη, οι μεταφορές και η κινητικότητα, η ασφάλεια και η ενέργεια. Η προτεραιότητα θα δοθεί σε αυτούς τους τομείς με όχημα την μεγιστοποίηση των επενδύσεων, την κατάρτιση Εθνικών Στρατηγικών για την τεχνητή νοημοσύνη έως τα μέσα του 2019, τη νέα ευρωπαϊκή σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την τεχνητή νοημοσύνη, το νέο ταμείο για την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης καθώς και την ανάπτυξη και σύνδεση των πρωτοπόρων παγκοσμίως κέντρων τεχνητής νοημοσύνης. Θα διευκολυνθεί επίσης η διασυνοριακή ανταλλαγή δεδομένων και θα ενισχυθεί η καλλιέργεια των ταλέντων, των δεξιοτήτων και της διά βίου μάθησης παράλληλα με την ανάπτυξη ηθικής και αξιόπιστης τεχνητής νοημοσύνης. Ξεχωριστό ενδιαφέρον υπάρχει και για τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής υποδομής υπερυπολογιστών, με την αγορά και θέση σε λειτουργία τεσσάρων υπερυπολογιστών. Αυτοί, θα τεθούν στη διάθεση δημόσιων και ιδιωτικών φορέων σε όλη την Ευρώπη με βασικό πεδίο εφαρμογών στη βιομηχανία και στην επιστήμη.

Οι δρόμοι που ανοίγονται και οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται στη νέα ψηφιακή εποχή δεν πρέπει να μείνουν ανεκμετάλλευτες. Κύριο μέλημα μας είναι να εξοπλίσουμε τη χώρα και τους πολίτες με τα απαραίτητα εφόδια για την έλευση της ψηφιακής εποχής και να φροντίσουμε ώστε κανένας να μη μείνει πίσω. Οι νέες τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά την καθημερινότητα, την παραγωγή, την επιστήμη, και χρέος μας είναι να διασφαλίσουμε τον ανθρωποκεντρικό τους χαρακτήρα και την υπαγωγή τους σε ένα ορθολογιστικό ρυθμιστικό πλαίσιο.

«Το μέλλον ανήκει στις έξυπνες πόλεις»

πηγή: ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΛΑΦΡΟΣ

Το Ινστιτούτο Βιομηχανικών Συστημάτων, που λειτουργεί στην Πάτρα εδώ και 20 χρόνια, έχει υλοποιήσει πάνω από 100 προγράμματα. Από λογισμικό για την ασφάλεια υπολογιστικών δικτύων και αξιοποίηση καμερών σε έκτακτα γεγονότα έως εφαρμογές για «έξυπνη» διαχείριση ενέργειας.

Ο κίνδυνος «εισβολής» στον υπολογιστή μας μέσω κακόβουλου λογισμικού απασχολεί όλους τους χρήστες. Μπορούμε να φανταστούμε πόσο μεγαλύτερη ζημιά είναι δυνατόν να προκληθεί εάν η εισβολή επιτευχθεί όχι σε έναν υπολογιστή ιδιώτη, αλλά στο δίκτυο μιας βιομηχανικής εγκατάστασης ή ενός οργανισμού, ο οποίος ελέγχει σημαντικές υποδομές ή διαθέτει στα αρχεία του τα στοιχεία πλήθους πολιτών; Σήμερα υπάρχει μια πλατφόρμα ανάλυσης κακόβουλου λογισμικού, η οποία εξετάζει εάν μια ψηφιακή εφαρμογή ή ένα πρόγραμμα που διατίθεται, εμπεριέχει κινδύνους για την ασφάλεια του υπολογιστικού δικτύου. «Πρόκειται για μια πλατφόρμα που είναι μοναδική στην Ελλάδα και μπορεί να επεξεργάζεται ύποπτο λογισμικό, να το αναγνωρίζει και να το ταξινομεί ως κακόβουλο», λέει στην «Κ» ο κ. Δημήτρης Σερπάνος, διευθυντής του Ινστιτούτου Βιομηχανικών Συστημάτων (ΙΝΒΙΣ). Το Ινστιτούτο έχει αναπτύξει τεχνολογίες για την ασφάλεια βιομηχανικών υπολογιστών και δικτύων με σκοπό την προστασία υποδομών, όπως ηλεκτρικά δίκτυα, συστήματα διαχείρισης υδάτων ή κυκλοφορίας.

Το Ινστιτούτο Βιομηχανικών Συστημάτων (ΙΝΒΙΣ) αποτελεί το μοναδικό ινστιτούτο στην Ελλάδα που εστιάζει στις συγκεκριμένες τεχνολογίες σε βιομηχανικό επίπεδο. Ιδρύθηκε το 1998 ως ανεξάρτητο ινστιτούτο στην Πάτρα, με στόχο τη διεπιστημονική έρευνα και την προηγμένη ανάπτυξη συστημάτων για τον παραγωγικό τομέα. Σήμερα αποτελεί ένα από τα τρία ινστιτούτα του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά» και στεγάζεται στο κτίριο του Επιστημονικού Πάρκου Πατρών. Κατά τη διάρκεια της 20ετούς λειτουργίας του το ΙΝΒΙΣ έχει εκτελέσει πάνω από 100 προγράμματα, χρηματοδοτούμενα από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, καθώς και από ιδιωτικές εταιρείες της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Ενα από τα προγράμματα του ΙΝΒΙΣ, με αντικείμενο την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και έκτακτων γεγονότων, στηρίζεται στην καινοτόμο αξιοποίηση της ήδη υπάρχουσας υποδομής αισθητήρων και υπολογιστών. Παράδειγμα το σύστημα Loccatec, το οποίο υποβοηθεί την έρευνα και διάσωση σε περίπτωση καταστροφικού σεισμού. Το σύστημα συγκεντρώνει δεδομένα από αισθητήρες εγκατεστημένους σε κτίρια ώστε να καθοδηγήσει κατάλληλα τις ομάδες διάσωσης προς σημεία όπου είναι πιθανό να υπάρχουν επιζώντες. Ανάλογα το σύστημα ASPIS μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε δίκτυα μεταφορών, όπως στο μετρό. Συλλέγοντας δεδομένα από αισθητήρες και κάμερες διατηρεί στη μνήμη του την κίνηση μισή ώρα πριν συμβεί καταστροφικό γεγονός (π.χ. σεισμός, ατύχημα ή έκρηξη) έτσι ώστε να είναι καταγεγραμμένο πού βρίσκονταν άνθρωποι και να είναι αποτελεσματικότερο το έργο των ομάδων διάσωσης.

Σεισμογράφος

Επίσης, το ΙΝΒΙΣ έχει αναπτύξει, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών, εκπαιδευτικό σεισμογράφο χαμηλού κόστους, ο οποίος έχει χρησιμοποιηθεί σε δημοτικά σχολεία για την εξοικείωση των μαθητών στις μετρήσεις φυσικών μεγεθών, καθώς και για περιβαλλοντική εκπαίδευση.

«Το μέλλον ανήκει στις έξυπνες πόλεις», λέει ο κ. Σερπάνος. «Η εγκατεστημένη υποδομή αισθητήρων και ευφυών συστημάτων αποτελεί σημαντική βάση για την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών, όπως “Εξυπνα” Σπίτια και Κτίρια, “Εξυπνη” Αποκομιδή Σκουπιδιών, “Εξυπνη” Στάθμευση και Διαχείριση Κυκλοφορίας κ.λπ. Βασικό ζητούμενο είναι ο κατάλληλος συγχρονισμός, έτσι ώστε να “κουμπώνουν” κατάλληλα οι δραστηριότητες για να μην υπάρχει απώλεια ενέργειας, χρόνου και πόρων. Τα δεδομένα που παράγονται από αυτές τις υπηρεσίες αναλύονται συνεχώς για να βελτιωθεί η ποιότητά τους». «Εργα που υλοποιεί το Ινστιτούτο Βιομηχανικών Συστημάτων, όπως το Esmartcity, επικεντρώνουν στα “Εξυπνα” Κτίρια, στην “Εξυπνη” Ενέργεια και στον “Εξυπνο” Οδοφωτισμό δημιουργώντας σχετικές πιλοτικές εγκαταστάσεις», σημειώνει ο κ. Σερπάνος.

Στα έργα όπου συμμετέχει το ΙΝΒΙΣ περιλαμβάνεται πρόγραμμα για την αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας ενεργοβόρων δημόσιων κτιρίων, όπως τα νοσοκομεία. Με μέτρηση της κατανάλωσης ενέργειας σε διάφορα σημεία του κτιρίου, δημιουργείται το αντίστοιχο «προφίλ» στη διάρκεια του έτους και τίθενται στόχοι βελτίωσης, χωρίς βέβαια αρνητική επίδραση στην ευαίσθητη λειτουργία των νοσοκομείων.

Ρώμη: Ξεκίνησε την διαδικασία να κάνει το LibreOffice τη μόνη διαθέσιμη σουίτα εργαλείων

Ρώμη : Ξεκίνησε τη μετάβαση στο LibreOffice

#Πηγή άρθρου: 
Αυτόν το μήνα, η πόλη της Ρώμης ξεκίνησε την διαδικασία, να κάνει το LibreOffice τη μόνη διαθέσιμη σουίτα εργαλείων παραγωγικότητας γραφείου στους σταθμούς εργασίας της πόλης της Ρώμης.
Η Ρώμη θα απεγκαταστήσει σταδιακά την ιδιόκτητη λύση εφαρμογών γραφείου, ανάλογα με τον βαθμό που χρησιμοποιούν  οι υπηρεσίες τις συγκεκριμένες εφαρμογές. Η μετάβαση ξεκίνησε πρώτα από τις υπηρεσίες που χρησιμοποιούν λιγότερο αυτές τις εφαρμογές και σταδιακά θα εφαρμοστεί σε όλες τις υπηρεσίες.  Αυτό το μεταβατικό πρόγραμμα βασίζεται σε μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Ιουνίου και Δεκεμβρίου του περασμένου έτους.
Η κυβέρνηση της πόλης αποφάσισε να στραφεί στη χρήση λογισμικού ελεύθερου και ανοιχτού κώδικα τον Οκτώβριο του 2016, και το πρώτο βήμα – απογραφή όλων των εφαρμογών γραφείου και των λύσεων  – ολοκληρώθηκε αρχές 2017.

Ο κατάλογος αποτελεί τη βάση για τη συνεχιζόμενη αναθεώρηση των συμβάσεων με προμηθευτές λογισμικού και προμηθευτές υπηρεσιών ΤΠΕ, λέει η Cecilia Colasanti, διευθύντρια της αλλαγής που συνεργάζεται με τον δημοτικό σύμβουλο για την ψηφιακή καινοτομία. Το γραφείο μητρώου, για παράδειγμα, άλλαξε τον προμηθευτή για πρώτη φορά σε 34 χρόνια. Ο νέος προμηθευτής υποχρεούται να ελέγξει ποιες ιδιόκτητες εφαρμογές λογισμικού ή εξαρτήματα μπορούν να αντικατασταθούν από εναλλακτικές λύσεις ελεύθερης και ανοιχτής κώδικα και πόση ανανέωση κώδικα θα χρειαστεί.
Η απαίτηση από τους παρόχους υπηρεσιών ΤΠΕ να βοηθήσουν την πόλη να μεταβεί σε ανοικτό κώδικα είναι το βασικό μέρος της στρατηγικής της Ρώμης για τη μετάβαση. Η κ. Colasanti αναμένει ότι μέχρι το 2020 όλες οι συμβάσεις θα έχουν ανανεωθεί με αυτόν τον τρόπο.
Τον Απρίλιο, η Ρώμη ολοκλήρωσε την εγκατάσταση του LibreOffice μαζί με την ιδιόκτητη εναλλακτική λύση σε όλους τους 14.000 σταθμούς εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι το προσωπικό της πόλης μπορεί να δοκιμάσει το LibreOffice και να εξοικειωθεί σταδιακά με τη σουίτα γραφείου. Τα μέλη του προσωπικού που χρησιμοποιούν το ιδιόκτητο πακέτο γραφείων εντατικά δεν θα υποχρεωθούν να αλλάξουν από την αρχή.
Στο πλαίσιο της προσέγγισης διαχείρισης αλλαγών, η πόλη στηρίζεται εν μέρει σε 112 μέλη του προσωπικού που τάσσονται υπέρ του ελεύθερου και ανοιχτού κώδικα. Αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, η πόλη έχει δύο τέτοιους «πρωταθλητές καινοτομίας» ανά τμήμα.  Αυτή η ομάδα, βοηθά στην μετάβαση και εξηγεί τους λόγους για την αλλαγή στο LibreOffice και ενθαρρύνει τους συναδέλφους  να μάθουν περισσότερα, οδηγώντας τους σε μια πύλη eLearning με βάση το Moodle. Τον περασμένο μήνα, οι πρωταθλητές έλαβαν ένα διήμερο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για να ενισχύσουν την εμπειρία τους στο LibreOffice και να τους προετοιμάσουν για να βοηθήσουν στην εκπαίδευση των συναδέλφων τους.

Η στρατηγική των «Έξυπνων Πόλεων»

Η στρατηγική των «Έξυπνων Πόλεων» και οι δήμοι –Παραδείγματα ελληνικών Smart Cities

Γράφει ο Ράλλης Γκέκας, Δρ. Οικονομικών ΟΤΑ

Όπως είναι γνωστό, η αναπτυξιακή πολιτική 2020 της ΕΕ στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε προηγούμενο σημείωμα, (Τι προβλέπει για τους δήμους το Ειδικό Σχέδιο Δράσης «Βιώσιμες Πόλεις – Μαθιός Καρλαύτης»,  http://www.localit.gr/archives/85748), είχαμε ασχοληθεί με την πρόταση που ετοιμάζει το Υπουργείο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τις βιώσιμες πόλεις.

 

Σήμερα θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε την έννοια των έξυπνων πόλεων (smart cities), έτσι όπως σχεδιάζονται στα διάφορα Επιχειρησιακά Προγράμματα και Κοινοτικές Πρωτοβουλίες, να παρουσιάσουμε ορισμένες καλές πρακτικές από την Ελλάδα και το εξωτερικό και να δείξουμε με ποιο τρόπο πρέπει να προετοιμαστούν οι δήμοι εν αναμονή των προσκλήσεων αυτών.

Η Ευρωπαϊκή Σύμπραξη Καινοτομίας για «Έξυπνες Πόλεις και Κοινότητες» είναι μια πρωτοβουλία, που ανέλαβε ήδη από το 2012 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την κοινή αξιοποίηση πόρων για την ανάπτυξη και την ολοκλήρωση στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και των τεχνολογιών της πληροφορίας και επικοινωνίας στις πόλεις. Οι συμπράξεις είναι μεταξύ βιομηχανίας – επιχειρήσεων, τοπικών αρχών και κοινωνίας και επικεντρώνουν στη βιώσιμη ανάπτυξη, τη βιώσιμη αστική κινητικότητα, τις βιώσιμες γειτονιές, το βιώσιμο δομημένο περιβάλλον, τις τεχνολογίες για υποδομές ενέργειας, μεταφορών, πληροφοριών και επικοινωνίας.

Οι «Έξυπνες πόλεις» είναι ένας νέος τρόπος αστικής διακυβέρνησης και διαχείρισης, στον οποίον, οι ψηφιακές τεχνολογίες θα παίζουν βαρύνοντα ρόλο στη βελτίωση των σχέσεων και των ροών σε μία δεδομένη περιοχή. Αποτελεί παράλληλα μία πρωτοβουλία που διατρέχει όλη τη νέα προγραμματική περίοδο, καθώς, βρίσκουμε σχετικές δράσεις τόσο σε κοινοτικές πρωτοβουλίες, όσο και στο ΕΣΠΑ. Έτσι δικαιολογείται και ο υπότιτλος του άρθρου. Με έναν «έξυπνο» και ευέλικτο σχεδιασμό θα μπορούσε, ο δήμος, να έχει έτοιμες προτάσεις για διαφορετικές προσκλήσεις.

Έχουμε ήδη ασχοληθεί με την προκήρυξη των έξυπνων πόλεων στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας Horizon, (Τι ενδιαφέρει τους δήμους σε σχέση με το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα – Πλαίσιο «ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ 2020» για την Έρευνα και την Καινοτομία 2014 – 2020, http://www.localit.gr/archives/80477http://www.localit.gr/archives/80477 . Υπενθυμίζεται ότι κύριος στόχος της πρόσκλησης ήταν η ανάδειξη και ανάπτυξη ισόρροπων και ολοκληρωμένων λύσεων στις δράσεις για την ενέργεια, τις μεταφορές και τις ΤΠΕ (Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας), μέσω συμπράξεων μεταξύ δήμων και βιομηχανιών». Δράσεις που θα αποτελέσουν «έργα – φάρους» και θα αποβλέπουν στις λύσεις των «Έξυπνων πόλεων και κοινοτήτων». Η προκήρυξη αυτή έληξε τον Μάιο του 2015. Το Horizon όμως προκηρύσσει περιοδικά τις πρωτοβουλίες του και κατά συνέπεια, αναμένεται μέσα στο 2016 να προκηρυχθεί κάτι ανάλογο.

Στο ΕΣΠΑ η πολιτική των έξυπνων πόλεων δεν εμφανίζεται μόνο στο Τομεακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» αλλά διατρέχει και τα ΠΕΠ.

Στο Τομεακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» έχει σχεδιαστεί η Δράση 10 «Πολεοδομικός και Αστικός Σχεδιασμός για την ανάπτυξη βιώσιμων και «έξυπνων Πόλεων» (Smart Cities). Στη δράση αυτή μεταξύ άλλων αναφέρεται:

«Προετοιμασία δράσεων πιλοτικού χαρακτήρα για την ανάπτυξη βιώσιμων και «έξυπνων Πόλεων» (Smart Cities) στο πλαίσιο στην υλοποίηση της Κοινοτικής πολιτικής για το Αστικό Περιβάλλον και για τις Πράσινες-Έξυπνες Πόλεις, καθώς και της αντίστοιχης πολιτικής του ΟΗΕ (UN Habitat) και της Ένωσης για τη Μεσόγειο (Ευρω-Μεσογειακή Συνεργασία της EE) για βιώσιμες πόλεις του μέλλοντος με καινοτόμες λειτουργίες πού μειώνουν τις εκπομπές CO2, εξοικονομούν ενέργεια, οργανώνουν πιο αποτελεσματικά και βιώσιμα τις μεταφορές, τις επικοινωνίες κλπ».

Επίσης, παρακάτω αναφέρεται η «εφαρμογή πολεοδομικού και αστικού σχεδιασμού για την ανάπτυξη βιώσιμων και «έξυπνων Πόλεων» (Smart Cities)».

Οι δύο αυτές χαρακτηριστικές επισημάνσεις από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» αναφέρονται για να τονίσουν τη σημασία της πολιτικής των έξυπνων πόλεων στο νέο ΕΣΠΑ.

Την ίδια σημαίνουσα θέση έχει η πολιτική των έξυπνων πόλεων και στα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ). Ας πάρουμε για παράδειγμα το ΠΕΠ Αττικής.

Στο πλαίσιο της ΠΣΕΕ (Περιφερειακή Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης) του ΠΕΠ Αττικής, αναπτύσσονται και εφαρμόζονται πιλοτικές εφαρμογές περιβαλλοντικής και ενεργειακής διαχείρισης των αστικών λειτουργιών, έξυπνα συστήματα μετακίνησης, διαβίωσης και τοπικής διοίκησης στην πόλη (Smart Living, Smart Mobile Apps, Smart Local Government, Smart Building, Smart Energy, Smart & Eco Mobility κ.λπ.), διαχείριση ροών επισκεπτών κ.λπ. Περιλαμβάνονται επίσης, ήπιες μορφές επιχειρηματικότητας με τη μορφή «smart city logistics», οι οποίες συνδέονται με τη χρήση κοινών στόλων διανομής προϊόντων με τη χρήση πράσινων τεχνολογιών.

Καθώς η ενίσχυση των ευρυζωνικών υπηρεσιών και των υποδομών δικτύων υψηλών ταχυτήτων και η ανάγκη στήριξης των αναδυόμενων τεχνολογιών και δικτύων στον χώρο της ψηφιακής οικονομίας εντάσσονται στο πεδίο επιλεξιμότητας των τομεακών ΕΠ, το ΠΕΠ Αττικής επικεντρώνεται στην ανάγκη στήριξης της ανάπτυξης και ενσωμάτωσης ΤΠΕ στους τομείς που αναδεικνύονται από την ΠΣΕΕ, καθώς και στις τεχνολογίες που συμβάλλουν στην αστική αναζωογόνηση, στην ποιότητα ζωής και στη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής στις πόλεις (smart-cities, e-inclusion, social networks). Επιπλέον, η ενίσχυση της ψηφιακής επιχειρηματικότητας και η αύξηση του αριθμού των ΜΜΕ που αναπτύσσουν δραστηριότητες ηλεκτρονικού εμπορίου, αποτελεί βασική ανάγκη της περιφερειακής οικονομίας στον τομέα των ΤΠΕ.

Παράλληλα, στο πλαίσιο του Θεματικού στόχου 2 (ΘΣ 2), επιδιώκεται η στήριξη της ανάπτυξης και ενσωμάτωσης ΤΠΕ στους τομείς που αναδεικνύονται από την ΠΣΕΕ (τουρισμός, πολιτισμός, εμπόριο, ενέργεια, αστικές μεταφορές. έξυπνες εφαρμογές κ.λπ.), στην ποιότητα ζωής και στη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής στις πόλεις (smart-cities, e-inclusion, social networks). Επιδιώκεται, επίσης, η ενίσχυση των ΜΜΕ για την ενσωμάτωση και χρήση ΤΠΕ στην ανάπτυξη και προώθηση του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Επομένως, η προετοιμασία των δήμων για πολιτικές έξυπνων πόλεων δεν είναι μόνο αναγκαία αλλά, με την κατάλληλη ευελιξία, θα μπορούσε να προσαρμοστεί εύκολα σε διαφορετικές προσκλήσεις και με τον τρόπο αυτό να πετύχει οικονομίες κλίμακας και κυρίως να ελαχιστοποιήσει κινδύνους ή καλύτερα να πολλαπλασιάσει πιθανότητες επιτυχίας.

Γιατί όμως ένας δήμος να ασχοληθεί με αυτή την πολιτική;

Μήπως η πολιτική των έξυπνων πόλεων αφορά αποκλειστικά σε μητροπολιτικές περιοχές;

Υπάρχει στην Ελλάδα σχετική εμπειρία;

Θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στα παραπάνω ερωτήματα παρουσιάζοντας το παράδειγμα του Άμστερνταμ και ορισμένες πολιτικές προς την κατεύθυνση της έξυπνης διαχείρισης, που εφαρμόζουν ελληνικοί δήμοι.

Άμστερνταμ Smart Πόλη: η δημιουργία των νέων εταιρικών σχέσεων για μια έξυπνη πόλη [1]

Η τοπική εφαρμογή τεχνολογιών που επιτρέπουν την καλύτερη διαχείριση και τη συλλογή δεδομένων, σε ένα βελτιωμένο συμμετοχικό σύστημα, θεωρείται μια μεγάλη «αγορά», που είναι σε θέση να συμβιβάσει την ποιότητα ζωής των ανθρώπων και των εταιρειών, την προστασία του περιβάλλοντος και την οικονομική ανάπτυξη.

Ο στόχος της πλατφόρμας Άμστερνταμ Smart City είναι να φέρει σε επαφή τους ενδιαφερόμενους φορείς αστικής διακυβέρνησης (ιδιωτικές επιχειρήσεις, δημόσιους οργανισμούς, ερευνητικά κέντρα και κατοίκους), έτσι ώστε να ευνοείται η δημιουργία νέων εταιρικών σχέσεων και η εφαρμογή καινοτόμων σχεδίων, που καθιστούν το Άμστερνταμ μια έξυπνη πόλη με βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

Για πολλά χρόνια, η πόλη του Άμστερνταμ έχει αναγνωριστεί ως ένας σημαντικός παίκτης στην καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και την εφαρμογή καινοτόμων σχεδίων υπέρ της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Η «Amsterdam Smart City» πλατφόρμα συνάδει με αυτό το πνεύμα. Ξεκίνησε το 2009 από το «Άμστερνταμ Οικονομικό Συμβούλιο» και την επιχείρηση ηλεκτρισμού Liander, σε στενή συνεργασία με το δήμο. Η πρωτοβουλία αποσκοπούσε στην υλοποίηση πιλοτικών προγραμμάτων στη μητροπολιτική περιοχή του Άμστερνταμ, με στόχο τη δημιουργία νέων συμπράξεων μεταξύ ιδιωτικών επιχειρήσεων, δημόσιων οργανισμών, ερευνητικών κέντρων, και κατοίκων. Με άλλα λόγια, η Άμστερνταμ Smart City είναι μια πλατφόρμα συνεργασίας που επιδιώκει να συνδέσει όλους τους «παίκτες» της αστικής ανάπτυξης, προκειμένου να εγκαθιδρύσουν τη μητροπολιτική περιοχή του Άμστερνταμ ως «Έξυπνη πόλη». Λειτουργώντας ως θερμοκοιτίδα έργου, η πλατφόρμα επιτρέπει ένα ευρύ φάσμα πρωτοβουλιών. Η πόλη έχει σχεδιαστεί για να είναι ένα εργαστήριο καινοτομίας, όπου οι νέες χρηματοδοτικές μέθοδοι, οι τεχνολογίες, και οι συνεταιριστικές δράσεις θα συμβάλουν στην εφαρμογή μιας πιο αποτελεσματικής αστικής περιοχής, καθώς και σε μια μεγάλη αλλαγή νοοτροπίας.

Συνεργασία μεταξύ των δημοσίων και ιδιωτικών φορέων, που είναι απαραίτητη για να τρέξει η πρωτοβουλία

Ένα από τους κύριους παράγοντες επιτυχίας της Άμστερνταμ Smart City είναι η πολιτική υποστήριξη από την πόλη του Άμστερνταμ και η σύνδεσή της με μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες. Οι ενώσεις αυτές ήταν καθοριστικές για την περαιτέρω προσέλκυση εταίρων, την κινητοποίηση κεφαλαίων, και την έναρξη της εφαρμογής των έργων.

Η πρώτη φάση του έργου (2009 – 2011), με προϋπολογισμό 4.000.000€, χρηματοδοτήθηκε κατά 20% από δημόσιους πόρους και το δήμο, κατά 40% από τον ιδιωτικό τομέα και 40% από ευρωπαϊκά κονδύλια (ΕΤΠΑ). Σε πιο μακροπρόθεσμη βάση, ο δήμος επιδιώκει να αναπτύξει ιδιωτικές γραμμές χρηματοδότησης, να απομακρυνθεί δηλαδή από ένα μοντέλο που βασίζεται στις δημόσιες επιχορηγήσεις, συνεχίζοντας παράλληλα ως εγγυητής του δημόσιου συμφέροντος της περιοχής. Παρ “όλα αυτά, κάθε έργο έχει το δικό του ιδιαίτερο σύστημα χρηματοδότησης, το οποίο ποικίλλει ανάλογα με τους εταίρους που συμμετέχουν και τις ιδιαίτερες επενδυτικές ανάγκες. Τα περισσότερα από τα μεγαλύτερα έργα χρηματοδοτούνται μέσω δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), ενώ ορισμένα έργα, που απαιτούν λιγότερο αρχικό κεφάλαιο, χρηματοδοτούνταν άμεσα από τις ΜΜΕ.

Μία επιτυχημένη πρωτοβουλία

Το Άμστερνταμ Έξυπνη Πόλη, φαίνεται να έχει καταφέρει να καταστεί ένας χώρος για συνάντηση και συνεργασία, και μια πηγή έμπνευσης για την αστική ανάπτυξη. Η πλατφόρμα έχει επίσης συμβάλει στην ενίσχυση της φήμης και της επιρροής της πόλης, ως κέντρο τεχνικής καινοτομίας που επιτρέπει την αειφόρο ανάπτυξη και ως εκ τούτου προσελκύει νέους επενδυτές. Τέλος, η πλατφόρμα παρέχει ιδιαίτερα κατάλληλη κλίμακα για πειραματισμό, καθιστώντας δυνατό τον εντοπισμό νέων πρακτικών και ελπιδοφόρων πρωτοβουλιών, που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε μεγαλύτερη κλίμακα ή σε άλλα πλαίσια.

Στα 3 πρώτα χρόνια λειτουργίας της η πλατφόρμα «έτρεξε» 43 έργα και δημιούργησε 800 θέσεις εργασίας, ενώ το 2012 συμμετείχαν στην πλατφόρμα 71 εταίροι.

Προβλήματα – Προκλήσεις

Παρ “όλα αυτά, η πλατφόρμα έχει μερικές μεγάλες προκλήσεις να αντιμετωπίσει, ιδίως όσον αφορά στο σύστημα διακυβέρνησης και την ανάγκη να συμπεριληφθούν ορισμένα μέρη, όπως οι πολίτες και οι ΜΜΕ, τα οποία απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό από τη λήψη αποφάσεων και την εφαρμογή του σχεδίου. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να μπορούν οι χρήστες και οι μικρές επιχειρήσεις να γίνουν πραγματικοί ενδιαφερόμενοι για τη βιώσιμη και έξυπνη πόλη, πάνω και πέρα από την ιδιότητά τους ως καταναλωτές αστικών υπηρεσιών. Τέλος, η χρηματοδότηση των πολυάριθμων αστικών υποδομών από ιδιώτες επενδυτές έχει επαναφέρει τη συζήτηση, σχετικά με το ότι η αυξανόμενη θέση τους στην πόλη, θέτει υπό αμφισβήτηση την υπάρχουσα σχέση μεταξύ της κερδοφορίας και του δημόσιου συμφέροντος.

Καλές πρακτικές Ελληνικών δήμων [2].

Πολλοί ελληνικοί δήμοι έχουν αναλάβει ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες στο επίπεδο εφαρμογής έξυπνων λύσεων με τη χρήση ΤΠΕ. Παρακάτω παρουσιάζονται τρεις ενδεικτικές περιπτώσεις.

Η περίπτωση του e-Ηρ@κλειο

Η δημοτική πύλη του Ηρακλείου Κρήτης (http://www.heraklion.gr/ ) και ειδικότερα το e-Ηρ@κλειο παρέχει στους πολίτες 163 υπηρεσίες πρώτου επιπέδου, 163 δευτέρου επιπέδου, 29 τρίτου επιπέδου, καθώς και 1 υπηρεσία τετάρτου επιπέδου (ηλεκτρονικές πληρωμές). Επιπρόσθετα, η πύλη αυτή παρέχει σε επιχειρήσεις, 27 υπηρεσίες πρώτου επιπέδου, 27 δευτέρου επιπέδου, 1 υπηρεσία τρίτου επιπέδου καθώς και 1 υπηρεσία τετάρτου επιπέδου59.

Αξίζει να σημειωθεί επίσης, ότι ο Δήμος Ηρακλείου κατάφερε να συμπεριληφθεί από τον οργανισμό Intelligent Community Forum, που εδρεύει στην Νέα Υόρκη και μελετά την επίδραση των νέων τεχνολογιών στην οικονομική και κοινωνική ζωή, στον ετήσιο κατάλογό του για τις 21 πιο «έξυπνες» πόλεις του κόσμου για το 2012, το 2013 και το 2014.

Οι κυριότερες υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και συμμετοχής που προσφέρονται μέσα από τη δημοτική πύλη του Ηρακλείου Κρήτης είναι: αιτήματα & παράπονα, πληρωμές οφειλών, δανειστική βιβλιοθήκη, ευρετήριο αποφάσεων συλλογικών οργάνων, newsletters καθώς και ομάδες συζητήσεων (forum).

Η περίπτωση του e-trikala

Η πόλη των Τρικάλων από το 2004 αξιοποιεί νέες τεχνολογίες. Αξίζει να αναφερθεί πως το 2004 ανακηρύχθηκε, από τον τότε Υπουργό Οικονομίας, «Πρώτη Ψηφιακή πόλη της Ελλάδας» (www.e-trikala.gr). Έκτοτε, η πόλη των Τρικάλων δημιουργεί υποδομές και παρέχει υπηρεσίες, οι οποίες στοχεύουν στη δημιουργία και υλοποίηση εφαρμογών με βάση τις Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ).

1. e-dialogos

To e-dialogos είναι μια πρωτοποριακή σελίδα ανοιχτού διαλόγου που δίνει τη δυνατότητα στους δημότες, καθώς και σε όσους ζουν και εργάζονται στο Δήμο Τρικκαίων, να συμμετάσχουν στη διαδικασία σχεδιασμού και υλοποίησης πολιτικής και δράσεων της πόλης τους.

2. Τηλe-πρόνοια

Το έργο αυτό δημιούργησε ένα δίκτυο τηλεπρόνοιας, χρησιμοποιώντας υποδομές τηλεματικής, που λειτουργούν στο Δήμο Τρικκαίων, για την παροχή υπηρεσιών υποστήριξης στις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες (ηλικιωμένους, ΑΜΕΑ, άτομα με χρόνιες παθήσεις κλπ).

3. Πρόγραμμα ΔΗΜΟΣΘeΝΗΣ

Ο ΔΗΜΟΣΘeΝΗΣ αποτελεί ένα σύστημα εξυπηρέτησης πολιτών για τη διαχείριση παραπόνων που αφορούν τον Δήμο Τρικκαίων. Το εξειδικευμένο προσωπικό δέχεται τα αιτήματα των πολιτών μέσω τηλεφωνικής κλήσης στο 800 1117 800 χωρίς χρέωση, μέσω e-mail στο dimosthenis@e-trikala.gr  ή απλά μέσω επίσκεψης στα γραφεία του ΔΗΜΟΣΘeΝΗ

4. Ολοκληρωμένο Σύστημα Ευφυών Μεταφορών

Ένα έργο, με άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών της πόλης των Τρικάλων, είναι το Σύστημα Ευφυών Μεταφορών. Πλέον, με τη βοήθεια επαγωγικών βρόγχων, γίνεται διαχείριση των κυκλοφοριακών δεδομένων της πόλης και παρακολουθείται ο στόλος και το δίκτυο των αστικών λεωφορείων με αποτέλεσμα την άμεση ενημέρωση των πολιτών για την κυκλοφοριακή κίνηση

5. Δωρεάν Ασύρματο Δίκτυο Τρικάλων

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του Δήμου Τρικκαίων σε συνεργασία με την e-trikala Α.Ε. Η υλοποίηση ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2005 με στόχο να παρέχει ΔΩΡΕΑΝ πρόσβαση στο internet σε όλους τους πολίτες.

Η περίπτωση του δήμου Πυλαίας-Χορτιάτη

Ο Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη αποτελεί πρότυπο Δήμου για την εφαρμογή σε μεγάλη έκταση της ηλεκτρονικής εξυπηρέτησης αιτημάτων πολιτών, αλλά και Δήμο-μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης και επιχειρηματικής πρωτοβουλίας μέσω συνεργειών και δικτύων.

Διαδραστική πλατφόρμα ενημέρωσης πολιτών σε διάφορα θέματα στον οικείο ιστότοπο.
Συνεργατικές εφαρμογές διαμοιρασμού περιεχομένου web 2.0., όπως οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης Facebook & Τwitter.
RSS-feeds/Newsletter, εφαρμογή ροής ειδήσεων για στιγμιαία ενημέρωση π.χ. μιας απόφασης του Δήμου, (ως μήνυμα στο κινητό τηλέφωνο του Δημότη).
Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) της Δημοτικής Ενότητας Πυλαίας ως «έξυπνο» σύστημα παροχής γεωχωρικής πληροφόρησης.
Ηλεκτρονικός οδηγό ενημέρωσης για τη χρήση των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του Δήμου.
Ειδική πύλη διοικητικών διαδικασιών με στοιχεία πληροφόρησης του κοινού για τις αρμόδιες υπηρεσίες, τις προθεσμίες και την ακολουθητέα διαδικασία.
Εφαρμογή e-Kallikratis 15195 για την καθημερινή εξυπηρέτηση αιτημάτων δημοτών (π.χ. καθαριότητας), μέσω κινητού τηλεφώνου ή tablet, (με ταυτόχρονη αξιοποίηση εφαρμογών GPS, λήψης φωτογραφίας και ασύρματης επικοινωνίας Wi-Fi).
Γραμμή εξυπηρέτησης του Πολίτη 15195 για κάθε είδους καταγγελία εκ μέρους δημοτών για πλημμελή άσκηση αρμοδιοτήτων του δήμου στην καθημερινότητα (πχ. για οδικές κακοτεχνίες, ή την εύρεση αδέσποτου ζώου), για την οποία υπάρχει και ηλεκτρονικός τρόπος επικοινωνίας μέσω του e-mail 15195.panorama@pilea-hortiatis.gr.

Έχουν αναπτυχθεί επίσης δύο πολύ ενδιαφέρουσες καινοτόμες εφαρμογές του ψηφιακού Δήμου Πυλαίας – Χορτιάτη:

  • Η Υγεία στο Δήμο Πυλαίας- Χορτιάτη. ΚΕΠ Υγείας και e- Βοήθεια στο Σπίτι
  • Πλατφόρμα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης

Ο Δήμος αξιοποιώντας το μοντέλο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, δημιούργησε την πλατφόρμα elearning.pilea-hortiatis.gr, η οποία βασισμένη σε ελεύθερο λογισμικό ανοικτού κώδικα δίνει τη δυνατότητα στους δημότες να βελτιώσουν, μέσω διαδραστικών ψηφιακών μαθημάτων τις δεξιότητές τους, στη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, χωρίς οικονομική επιβάρυνση.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΔΗΜΟΙ

Είναι γεγονός ότι κάτω από την ομπρέλα της έξυπνης πόλης εντάσσονται όλες οι καινοτόμες πρωτοβουλίες που θα ήθελε κάποιος δήμος να αναλάβει και να χρηματοδοτήσει με κοινοτικά κονδύλια. Η συγκρότηση όμως μίας τέτοιας πρότασης, με ολοκληρωμένα μάλιστα χαρακτηριστικά, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Για τα λόγο αυτό, οι δήμοι θα πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζονται. Όπως αναφέρθηκε, η πολιτική των έξυπνων πόλεων δεν αφορά μόνο σε μεγάλους δήμους. Ούτε είναι προνόμιο δήμων που φιλοξενούν διάσημα ερευνητικά κέντρα. Θα πρέπει όμως οι όποιες πρωτοβουλίες να μην είναι αποσπασματικές και να υπακούουν ένα γενικότερο σχεδιασμό.

Φυσικά, ο σχεδιασμός της έξυπνης πόλης είναι διαφορετικός ανάλογα με το μέγεθος, τις δυνατότητες αλλά και τη θέση του δήμου στο διεθνή και εσωτερικό καταμερισμό της εργασίας. Μπορεί τα στοιχεία της ελκυστικότητας και της καλύτερης ποιότητας ζωής να είναι κοινά, αλλά είναι πασιφανές ότι ένας μητροπολιτικός δήμος θα προσπαθήσει να αναδείξει τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα του σχετικά με το διεθνή χωρικό ανταγωνισμό, τη στιγμή που ένας μικρότερος δήμος θα επικεντρωθεί περισσότερο στην καλύτερη εξυπηρέτηση του δημότη και την ανάδειξη των συγκριτικών του πλεονεκτημάτων.

Αναφέρθηκε παραπάνω ότι η στρατηγική για έξυπνες πόλεις θα πρέπει να έχει μία σχετική ευελιξία. Αυτό προκύπτει για δύο λόγους.

Όπως ήδη τονίστηκε, ανάλογες προσκλήσεις περιμένουμε από διάφορους φορείς Hοrizon, Τομεακά και Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα ή ακόμα και κοινοτικές πρωτοβουλίες που δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί αλλά αναμένεται να έχουν έντονο το στοιχείο των έξυπνων πόλεων. Άρα ο σχεδιασμός θα πρέπει να είναι τέτοιος που να μπορεί σχετικά εύκολα να προσαρμοστεί στις προδιαγραφές της κάθε πρόσκλησης.

Επειδή οι έξυπνες πόλεις περιλαμβάνουν πολυτομεακές – ολοκληρωμένες προτάσεις, ο σχεδιασμός θα πρέπει να είναι σε τέτοιο βαθμό ευέλικτος, ώστε να μπορούν να «σπάσουν» και σε επιμέρους ειδικές προσκλήσεις, είτε των τομεακών προγραμμάτων είτε των ΠΕΠ.

Επειδή το κόστος σχεδιασμού και διατύπωσης μίας τέτοιας πρότασης είναι αρκετά μεγάλο, ακόμα και αν γίνει in house, με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνονται οικονομίες κλίμακας για το δήμο, πολύ απαραίτητες, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο.

Θα πρέπει να τονιστεί για μία ακόμη φορά. Το πρόγραμμα Horizon είναι πολύ ενδιαφέρον και με πολλά λεφτά. Αλλά είναι επίσης πολύ βαρύ και πολύ απαιτητικό. Παρόμοια με την πρόσκληση που έληξε τον Μάιο αναμένεται, με πολύ λίγες ίσως και καθόλου αλλαγές, να επαναληφθεί κάποια αντίστοιχη και τον επόμενο χρόνο. Εάν κάποιος δήμος επιθυμεί να θέσει υποψηφιότητα στη νέα πρόσκληση θα πρέπει από τώρα να προετοιμάζεται. Το πρώτο βήμα που πρέπει να κάνει, κατά τη γνώμη μου, προς αυτή την κατεύθυνση είναι να αναζητήσεις διεθνείς συμμαχίες, οι οποίες θα περιλαμβάνουν δήμους, ερευνητικά κέντρα και καινοτόμες επιχειρήσεις.

Επιπλέον, για τη συγκρότηση μίας πρότασης έξυπνης πόλης, βασικές κινήσεις για κάθε δήμο είναι:

Να ορίσει έναν αιρετό και ένα στέλεχος του δήμου, ως υπεύθυνους για τη σύνταξη της πρότασης.

Να «σκανάρει» τα ερευνητικά κέντρα, τους μεμονωμένους ερευνητές ή τις καινοτόμες επιχειρήσεις που υπάρχουν στην «επικράτεια» του και να τους καλέσει σε μία διαβούλευση.

Η διαβούλευση αυτή θα είναι σύντομη. Σκοπό θα έχει να εξηγήσει, ο δήμος, τους στόχους του σχετικά με τη στρατηγική της έξυπνης πόλης και να διαγνώσει διαθεσιμότητες.

Να αναζητηθούν ανάλογες συμμαχίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το κριτήριο για την ένταξη ενός φορέα σε τέτοιου είδους συμμαχίες είναι η εμπειρία του και η επιτυχημένη εφαρμογή ανάλογων πολιτικών.

Να αναζητηθούν φορείς, από την τοπική κοινωνία ή οικονομία, από τους οποίους θα μπορούσαν να μοχλευθούν χρηματοδοτικοί πόροι.

Να ανατεθεί ο σχεδιασμός είτε in house, είτε σε εξωτερικούς συνεργάτες με στόχο στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2015 να συζητηθεί στο ΔΣ: το σχήμα, οι προτεραιότητες και το πρόπλασμα του σχεδιασμού. Σε περίπτωση που δοθεί σε εξωτερικούς συνεργάτες θα πρέπει οπωσδήποτε το επιφορτισμένο από το ΔΣ, στέλεχος να παρακολουθεί και να συμμετέχει σε όλες τις διαδικασίες συγκρότησης της πρότασης. Το σημαντικό, σε αυτή την περίπτωση, δεν είναι ο έλεγχος, αλλά η τεχνογνωσία, η μεταφορά της και η παραμονή της στο στελεχικό δυναμικό του δήμου.

Όλα τα παραπάνω κατατείνουν σε ένα συμπέρασμα. Πόσο σωστή είναι η πρόταση της ΚΕΔΕ για επιχορήγηση των δήμων, από την τεχνική βοήθεια του ΕΣΠΑ, ώστε να χρηματοδοτήσουν την ωρίμανση των έργων που επιθυμούν να εντάξουν στη νέα προγραμματική περίοδο.


[1] Για περισσότερες πληροφορίες: Στην ιστοσελίδα http://amsterdamsmartcity.com/

Πληροφορίες για τα προγράμματα που έχουν ενταχθεί στη πλατφόρμα στη διεύθυνση http://bit.ly/FMDVREso-Smartstories

Ενδεικτική γαλλική βιβλιογραφία L. Strauch and E. Denis (2013), Efficace, innovante, participative : comment render the ville plus intelligente ?, Institut de l’entreprise

[2] Οι πληροφορίες σχετικά με τις καινοτόμες ηλεκτρονικές υπηρεσίες των δήμων, αντλήθηκαν από το:

 Γιάννης Μπαλαμπανίδης, Σταύρος Πετσαλάκης, Κωνσταντίνος Τσιάντας, Σωσάννα Φούντα. « ΕΝΙΣΧΥΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ» ΕΚΔΔΑ, 2015