Αρχείο ετικέτας ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΑ

Το σχέδιο για αστικές αναπλάσεις, διατηρητέα και εγκαταλελειμμένα κτίρια | ECOPRESS

Πηγή: Το σχέδιο για αστικές αναπλάσεις, διατηρητέα και εγκαταλελειμμένα κτίρια | ECOPRESS

σχετικά άρθρα

Διατηρητέα Καλαμάτας, προκαλεί η εγκατάλειψή τους, σωτηρία η παρέμβαση

Ημερίδα ΤΕΕ: Θα διατηρήσουμε τα διατηρητέα;

Η οικία Εφεσσίου

Το μέγαρο έχει κάτοψη σε μορφή Π, που διαμορφώθηκε σε διάφορες φάσεις με προσθήκες στον αρχικό πυρήνα του κτίσματος. Το ισόγειο εξυπηρετούσε ως μαγαζί και γραφείο με διάφορες αποθήκες και βοηθητικούς χώρους της κατοικίας που βρισκόταν στον Α’ όροφο.Στο κεντρικό τμήμα του κτιρίου υπάρχει και δεύτερος όροφος, έτσι ώστε το κτήριο δείχνει προς τη νότια όψη, πάνω από τη στέγη, μικρή σοφίτα, πλούσια στολισμένη και με αέτωμα, ενώ προς την εσωτερική αυλή εμφανίζεται ως τριώροφο.

Στην αυλή, στο σημείο αυτό, δημιουργείται στο ισόγειο στοά με τρία τόξα. Η κατασκευή επαναλαμβάνεται στον πρώτο όροφο δημιουργώντας φωτεινό χώρο που κλείνει με μεγάλες τζαμαρίες, εν μέρει έγχρωμες. Σχεδόν όλα τα ανοίγματα έχουν πλαίσια από ψευδοπαραστάδες και υπέρθυρα νεοκλασικής μορφολογίας.

Η κύρια είσοδος του κλιμακοστασίου που οδηγεί στον πρώτο όροφο διαθέτει σκαλισμένο μαρμάρινο πλαίσιο. Στις δύο όψεις που βλέπουν προς τους δρόμους, υπάρχει συμμετρικά από ένας μεγάλος εξώστης με μαρμάρινο δάπεδο και κιγκλιδώματα από χυτοσίδηρο, επάνω σε μαρμάρινα γλυπτά φουρούσια.

Στις όψεις, οι επιφάνειες των τοίχων του ισογείου καλύπτονται επιπλέον με απομίμηση ισόδομης τοιχοποιίας και το ισόγειο χωρίζεται από τον όροφο με διακοσμητικές κορνίζες και ταινία. Παρόμοια στοιχεία επαναλαμβάνονται κάτω από το γείσο της στέγης.

Μετά τους σεισμούς του 1986 και την εγκεκριμένη μελέτη (ΥΠΠΟ/7429/ΔΠΚΑΝΜ/1800/12-1-96 και ΥΠΠΟ/13785/ΔΠΚΑΝΜ/311/7-3-96), πραγματοποιήθηκε η πρώτη φάση εργασιών για την προστασία και αποκατάσταση των οροφογραφείων, μέσα στο πλαίσιο των στερεωτικών εργασιών και της αποκατάστασης του κτηρίου (1996-98).

Πωλείται το κτήριο του Γαλλικού Ινστιτούτου | Εφημερίδα ΘΑΡΡΟΣ

Η οικία Εφεσίου αποτελεί το σημαντικότερο και το πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα του νεοκλασικισμού στην πόλη της Καλαμάτας. Κατά κύριο λόγο η διάκριση αυτή οφείλεται στην πλούσια- και για την περιοχή μοναδική- διακόσμηση των ταβανιών όλου του πρώτου ορόφου και της εισόδου του κλιμακοστασίου με περίτεχνες οροφογραφίες και τοιχογραφίες. Η οικία Εφεσίου, όπως σώζεται, είναι έργο Ιταλού αρχιτέκτονα του τέλους του 19ου αιώνα.

Πηγή: Πωλείται το κτήριο του Γαλλικού Ινστιτούτου | Εφημερίδα ΘΑΡΡΟΣ

Διατηρητέα αναζητούν στηρίγματα λίγο προτού καταρρεύσουν

https://www.topografos-online.gr/

27/11/2017 9:09 πμ.

Έχεις διατηρητέο; Ισως μπορέσεις να το σώσεις. Τα διατηρητέα κτίρια στα αστικά κέντρα, και κυρίως στην Αθήνα, τίθενται στον αστερισμό της μεταμνημονιακής εποχής. Η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ διαμορφώνει σχέδιο, στο πλαίσιο αναπτυξιακών δράσεων, ώστε να αξιοποιηθούν τα διατηρητέα που βρίσκονται υπό κατάρρευση, λόγω της οικονομικής δυσπραγίας των ιδιοκτητών τους να τα αποκαταστήσουν.

Η νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα περιλαμβάνει την αποκατάσταση και αξιοποίηση διατηρητέων ακινήτων – με τη συναίνεση των ιδιοκτητών τους – από δήμους, εταιρείες του Δημοσίου, πιθανώς και ιδιώτες. Μετά τις πρώτες συνεδριάσεις τους, τα μέλη της ειδικής Ομάδας Εργασίας που είχε συσταθεί πριν από ενάμιση χρόνο από τη γενική γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος κυρία Ρένα Κλαμπατσέα κατέληξαν σε κάποιες γενικές παρατηρήσεις. Σύμφωνα με αυτές, η χρήση ενός διατηρητέου κτιρίου, ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα, θα μπορεί να μεταβιβάζεται εφόσον οι ιδιοκτήτες το επιθυμούν, με προσυμφωνημένο αντάλλαγμα. Οσο για τη συμμετοχή ιδιωτικών funds, υπάρχει η σκέψη να συμμετέχουν, «αλλά με όρους διαφάνειας», όπως αναφέρει στο «Βήμα» στέλεχος του υπουργείου.

Αναζητώντας κίνητρα

Η «καυτή» αυτή υπόθεση αναμένεται να μονοπωλήσει τις συζητήσεις για τα θέματα του αστικού περιβάλλοντος από τον νέο χρόνο. Μετά την ολοκλήρωση του τελευταίου νόμου για τα αυθαίρετα (Ν. 4495/17), το επόμενο δίμηνο θα είναι αφιερωμένο στην έκδοση των υπουργικών αποφάσεων για την εφαρμογή του. Επειτα, όπως επισημαίνει πηγή του υπουργείου, «θα πιάσουμε δουλειά για τα εγκαταλειμμένα και κενά κτίρια, η οποία θα καταλήξει σε ένα σχέδιο νόμου, το πρώτο τρίμηνο του επόμενου χρόνου, το οποίο θα διασφαλίζει την αποκατάστασή τους, τη δημόσια ασφάλεια, αλλά και τις περιουσίες των πολιτών». Αναζητείται μια λύση που να μην προσκρούει σε εσωκομματικές αντιδράσεις και να σέβεται τα αξιακά φορτία πολλών στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ ως προς την προστασία, τη διατήρηση και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η συντήρηση των διατηρητέων ακινήτων ήταν ανέκαθεν ένα οικονομικό μαρτύριο για τους ιδιοκτήτες τους, το οποίο στα χρόνια της οικονομικής ύφεσης μετατράπηκε σε Γολγοθά. Εδώ και τουλάχιστον τρεις δεκαετίες συζητείται η θέσπιση κινήτρων, προκειμένου να μην τα αφήνουν να ρημάζουν και να προχωρούν σε εργασίες αποκατάστασης, αναπαλαίωσης, αναστήλωσης ή συντήρησης. Τίποτε όμως δεν έχει προχωρήσει. Η Ομάδα Εργασίας του υπουργείου αναζητεί τα κατάλληλα κίνητρα προκειμένου η νέα νομοθεσία να «δουλέψει» προς όφελος του ιστορικού κτιριακού αποθέματος.

Την τελευταία προσπάθεια, το 2014 επί κυβερνήσεως ΝΔ – ΠαΣοΚ, ακολούθησαν σφοδρές αντιδράσεις. Το σχέδιο νόμου που είχε τότε παρουσιαστεί πρότεινε ειδική διαδικασία αναγκαστικής εξαγοράς κτιρίων από ιδιώτες, εφόσον οι ιδιοκτήτες είτε αρνούνταν να συμμετάσχουν στη διαδικασία αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού των κτιρίων, σε περίπτωση συνιδιοκτησίας, είτε αδρανούσαν.

Ενταξη ιδιωτικών ακινήτων σε ΕΣΠΑ

Σε πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή η υπουργός Πολιτισμού κυρία Λυδία Κονιόρδου, απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση σχετικά με την αποκατάσταση του κατεστραμμένου νεοκλασικού κτιρίου του Ερνστ Τσίλλερ, που στέγαζε τους κινηματογράφους ΑΤΤΙΚΟΝ και ΑΠΟΛΛΩΝ δήλωσε ότι «είμαστε σε συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτιρίων και Μνημείων για την ένταξη και ιδιωτικών έργων στο ΕΣΠΑ».

Ωστόσο, όπως τονίζει στο «Βήμα» ο πρόεδρος του συλλόγου και επίτιμος διευθυντής Αναστήλωσης Νεότερων και Σύγχρονων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού κ. Νίκος Χαρκιολάκης, τα προβλήματα των συγκεκριμένων κτιρίων δεν επιλύονται απλά με την ένταξη κάποιων από αυτά στο ΕΣΠΑ. «Τα προβλήματα ξεκινούν από τη συναρμοδιότητα υπουργείων και υπηρεσιών, από την ύπαρξη αντικινήτρων και την έλλειψη κινήτρων και κυρίως από τις μεγάλες αντιφάσεις, αγκυλώσεις ή ακόμη και αντισυνταγματικές διατάξεις σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών των διατηρητέων, που παρουσιάζει ο λεγόμενος “αρχαιολογικός νόμος” 3028/2002» σημειώνει ο πρόεδρος των ιδιοκτητών διατηρητέων κτιρίων.

Στο πλαίσιο της «δίκαιης ανάπτυξης» και της ανάγκης επενδύσεων που εναγωνίως αναζητεί η κυβέρνηση, ίσως ήλθε η ώρα να αναδειχθούν και να επιλυθούν με αποτελεσματικό τρόπο τα προβλήματα που καθιστούν τα διατηρητέα βάρος για τους ιδιοκτήτες τους.

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτιρίων και Μνημείων έχει επεξεργαστεί και έχει υποβάλει, από καιρό, επεξεργασμένες προτάσεις σε όλα τα συναρμόδια υπουργεία (Πολιτισμού, Περιβάλλοντος, Ανάπτυξης, Τουρισμού κ.λπ.) με σχέδιο ΠΔ για τις επιχορηγήσεις των ιδιοκτητών των διατηρητέων, πρόταση ενός ειδικού πιλοτικού Προγράμματος ένταξης των Διατηρητέων που ανήκουν σε ιδιώτες στο ΕΣΠΑ 2014-2020 και μια «Εργαλειοθήκη» για τη θέσπιση κινήτρων, αντίστοιχων με όσα ισχύουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. «Ισως η πρόσφατη θετική δήλωση της υπουργού Πολιτισμού να αποτελεί την αρχή της επίλυσης των προβλημάτων αυτού του ταλαιπωρημένου τομέα της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς» υπογραμμίζει ο κ. Χαρκιολάκης.

Πάντως, όπως αναφέρει ο ίδιος, το τελευταίο διάστημα έχουν δύο εταιρείες, οι οποίες δραστηριοποιούνται στον χώρο των αναπαλαιώσεων κτιρίων «μας ζήτησαν μια λίστα με τους ιδιοκτήτες που ενδιαφέρονται να παραχωρήσουν (έναντι ενοικίου από την αρχή της συμφωνίας) τα ακίνητά τους για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα».

Πρότειναν, εάν το ακίνητο βρίσκεται σε καλή κατάσταση, να υπογραφεί συμβόλαιο για δέκα χρόνια, ενώ εάν απαιτεί σοβαρές εργασίες για τριάντα χρόνια. «Ενδιαφέρονται κυρίως για κτίρια στην περιοχή της Πλάκας, προφανώς για τουριστική αξιοποίηση» τονίζει.

Αλλωστε, ακόμη και στη «hot» περιοχή της Πλάκας, υπάρχουν περί τις 180 κενές ιδιοκτησίες, αν και οι περισσότερες από αυτές ανήκουν στο υπουργείο Πολιτισμού. Αλλά και εκατοντάδες αξιόλογα κτίρια στο κέντρο της Αθήνας και σε όλη τη χώρα στέκουν ως φαντάσματα, έτοιμα να καταρρεύσουν. Πολλά από αυτά ανήκουν σε Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, για τα οποία τον περασμένο Ιούλιο η υπουργός Εργασίας κυρία Εφη Αχτσιόγλου, σε συνεργασία με το ΕΜΠ, παρουσίασε σχέδιο αξιοποίησης.

Ομορφα κτίρια, όμορφα καταρρέουν

Επειτα από μια μακρά περίοδο σιωπής, ο εκκωφαντικός ήχος της κατάρρευσης ενός νεοκλασικού κτιρίου στα μέσα Οκτωβρίου στο κέντρο του Πειραιά – ευτυχώς χωρίς θύματα, αλλά με υλικές ζημιές – επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της διαχείρισης και προστασίας των διατηρητέων που στέκουν ως φαντάσματα, υποκύπτοντας στη φθορά του χρόνου. Και δεν είναι η πρώτη κατάρρευση. Πριν από μια διετία στου Ψυρρή άλλο ένα κτίριο σωριάστηκε υπό το βάρος των υλικών του. Την ίδια τύχη, αν δεν μεσολαβήσουν άμεσα κάποιες ενέργειες για τη διάσωσή του, θα έχει και άλλο διατηρητέο στην οδό Σαχτούρη, πάνω από την πλατεία Κουμουνδούρου.

Αλλά και το περίφημο Ελληνικό Ωδείο, στην οδό Φειδίου, ως αδειανό κουφάρι, αποσυντίθεται ημέρα με την ημέρα. Λειτούργησε για πρώτη φορά το 1919 αφού είχε φιλοξενήσει λαμπερούς χορούς από το 1840 και μετά, ως κατοικία του πρώτου αυστριακού πρέσβη στην Αθήνα.

«Είναι ένα έγκλημα η εγκατάλειψή του, όπως και δεκάδων άλλων, μεταξύ των οποίων και η περίφημη οικία Λαπαθιώτη στα Εξάρχεια» λέει η αρχαιολόγος κυρία Ειρήνη Γρατσία, συντονίστρια της οργάνωσης Monumenta για την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Η νεοκλασική διώροφη οικία, με εσωτερική αυλή και εξωτερική πέτρινη σκάλα, όπου έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του (έως τον τραγικό θάνατό του) ο εστέτ ποιητής Ναπολέων Λαπαθιώτης χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα (αρχές δεκαετίας 1880).

Δύο δεκαετίες αργότερα (1900 – 1902) χτίστηκε και η βίλα Κλωναρίδη, στα Πατήσια, η οποία, όπως επισημαίνει ο αρχιτέκτονας κ. Νίκος Καββαδάς, συνεργάτης της Monumenta είναι πιθανώς έργο του Ερνστ Τσίλλερ. Χαρακτηριστικό το κόκκινο χρώμα, του οποίου ακόμη διακρίνονται υπολείμματα. Σήμερα ρημάζει, όπως τόσα άλλα αξιόλογα κτίρια της Αττικής, αλλά και άλλων αστικών κέντρων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε καταμέτρηση που είχε γίνει στη Θεσσαλονίκη από το Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, είχε προκύψει ότι περισσότερα από 200 διατηρητέα κτίρια της πόλης είναι εγκαταλειμμένα στη φθορά του χρόνου.

Στην Αθήνα, μετά την καταγραφή των κτιρίων της περιόδου 1830-1940, που πραγματοποίησε η MONUMENTA το διάστημα 2013-2015 με τη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, προέκυψε ότι στα επτά διαμερίσματα του Δήμου Αθηναίων υπάρχουν περί τα 10.600 αξιόλογα παλιά κτίρια. Από αυτά, περίπου 3.000 έχουν κηρυχθεί διατηρητέα από τα υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, εκ των οποίων αρκετά βρίσκονται σε κακή κατάσταση διατήρησης. «Η εγκατάλειψη και η επιδείνωση της κατάστασής τους θα συνεχίζονται αν δεν υπάρξουν μέτρα από την Πολιτεία και όταν λέμε μέτρα αναφέρομαι στη νομοθέτηση κινήτρων για τους ιδιοκτήτες αξιόλογων κτιρίων, διατηρητέων και μη. Ποτέ δεν δόθηκαν κίνητρα και δεν υπήρξε μια πολιτική συνεργασίας με απλούστερες διαδικασίες για τη σύνταξη και την υποβολή αρχιτεκτονικών μελετών, με απάλειψη της γραφειοκρατίας, με ενημέρωση των πολιτών. Στην περίοδο της οικονομικής ύφεσης μπορούμε να μιλάμε για αντικίνητρα, λόγω της υπερφορολόγησης. Οι πολίτες αδυνατούν πια να επωμισθούν το βάρος της διατήρησης και αποκατάστασης» υπογραμμίζει η κυρία Γρατσία.

Οι… δυστυχείς κληρονόμοι

Τέσσερα χρόνια πριν, η κυρία Σίλια Καλλιμάνη κληρονόμησε έναν πύργο. Εναν ονειρεμένο νεογοτθικό πύργο, ο οποίος είχε καταφέρει να επιβιώσει από την μπουλντόζα της χρυσής εποχής των αντιπαροχών, και σήμερα εξακολουθεί να στέκει, στον αριθμό 54 της οδού Θήρας, στο κέντρο της Αθήνας, «στριμωγμένος» ανάμεσα σε κακόγουστες πολυκατοικίες και απέναντι σε ένα μοντέρνο δημόσιο σχολείο. Αλλά όχι αλώβητος από τη φθορά του χρόνου. Η πρόσβαση στο εσωτερικό του κρίνεται επικίνδυνη και σήμερα κατοικείται μόνον από… γάτες. Τον περιβάλλει ένας πυκνός, εγκαταλειμμένος κήπος, στον οποίο ωστόσο φιλοξενούνται, καιρού επιτρέποντος, διάφορες εκδηλώσεις ανοιχτές στην πολυπολιτισμική γειτονιά της πλατείας Αμερικής.

«Μόλις τον κληρονόμησα, ο στόχος μου ήταν να ανοίξω τον χώρο ώστε να το χαρεί η γειτονιά. Γι’ αυτό ίδρυσα μια αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία προκειμένου να παρέχονται δωρεάν υπηρεσίες στους κατοίκους της περιοχής με εργαστήρια βιβλιοδεσίας, με τη δημιουργία θεατρικής ομάδας, με διάφορα μαθήματα, όπως Ιστορίας της Τέχνης κ.λπ. Υπάρχει ένας πυρήνας ανθρώπων – καλλιτέχνες, συγγραφείς κ.λπ. – που ενδιαφέρονται να προσφέρουν. Το παλεύω τέσσερα χρόνια τώρα, για να φτιαχτεί το εσωτερικό και να λειτουργήσει. Επεσα σε δύσκολους καιρούς, αλλά δεν παραιτούμαι» λέει η ιδιοκτήτρια.

Χτισμένος το 1914 από την αρχοντική κεφαλλονίτικη οικογένεια Τυπάλδου (της Χρυσής Βίβλου), με ρίζες από τη Νάπολι της Ιταλίας, ο πύργος είναι ακατοίκητος από το 1993, χαρακτηρισμένος διατηρητέος από το 2008. Εχει υποστεί σημαντικές ζημιές από σεισμούς, καιρικά φαινόμενα, αλλά και από εισβολές αγνώστων. Στην εποχή του ήταν πρότυπο «βίλας εξοχής» και σήμερα αποτελεί ένα από τα σπάνια δείγματα εφαρμογής του νεογοτθισμού, με τη φρουριακού τύπου αρχιτεκτονική του.

Ετσι, με τη σχετική εισήγηση στα χέρια της (από τη MONUMENTA και το Πανεπιστήμιο Πάτρας) για την παθολογία και αποκατάσταση του κτιρίου, η κυρία Καλλιμάνη είχε έρθει το 2015 σε μια πρώτη συμφωνία με την Περιφέρεια Αττικής, όμως μετά τα capital controls η διαδικασία πάγωσε. «Αν δεν είχα πληρώσει τόσο μεγάλο φόρο κληρονομιάς και δεν με φορολογούσαν σαν να έχω δύο πολυκατοικίες, θα μπορούσα να διαθέσω ένα κονδύλι για εργασίες διατήρησης. Δυστυχώς πλέον μόνο στον κήπο κάνουμε κάποιες εκδηλώσεις όσο ο καιρός είναι καλός» επισημαίνει.

Εγκαίνια έκθεσης παραδοσιακής ενδυμασίας

Εγκαίνια

kalamata journal
Δημοσίευση από το kalamata journal

έκθεσης παραδοσιακής ενδυμασίας

και

κτιρίου Πλεμματιά – Βογόπουλου

Εγκαίνια έκθεσης παραδοσιακής ενδυμασίας και κτιρίου Πλεμματιά - Βογόπουλου
Το κτίριο Πλεμματιά – Βογόπουλου βρίσκεται στην Οδό Σταδίου

01 Οκτ 2016
 

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΕΛΘΟΝ – ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ 
Τον Δεκέμβρη του 1989 έγινε στην Καλαμάτα το συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας. Ήταν τρία χρόνια μετά τους σεισμούς και ο Δήμος Καλαμάτας εξέδωσε για τους συνέδρους ένα μικρό βιβλίο που σήμερα έχει ιστορική σημασία. «Η Πολιτιστική Καλαμάτα» ο τίτλος του και το περιεχόμενό του περιγράφει το σχεδιασμό και τις προσπάθειες του Δήμου για την πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής, τόσο πριν όσο και μετά τους σεισμούς. Ιδιαίτερα μετά τους σεισμούς ο πολιτισμός ήταν η καλύτερη διέξοδος που θα μπορούσε να δοθεί για το ξεπέρασμα του πόνου και της δυστυχίας που προκάλεσε η καταστροφή. Σε αυτό το βιβλίο βλέπει κανείς και πώς οδηγηθήκαμε στο σημαντικό γεγονός που θα λάβει χώρα το απόγευμα του Σαββάτου, στην έναρξη λειτουργίας της μόνιμης έκθεσης παραδοσιακής ενδυμασίας – Βικτωρία Καρέλια, του Λυκείου των Ελληνίδων Καλαμάτας, στο παραδοσιακό κτίριο Πλεμματιά-Βογόπουλου. Είναι λυπηρό ότι κάποιοι αποφεύγουν να αναφερθούν ή ακόμη και να αναγνωρίσουν τις μεγάλες και δύσκολες αποφάσεις που έλαβε τότε ο Δήμος. Αποφάσεις όμως που ακόμη και σήμερα, 30 χρόνια μετά, αποτελούν την πυξίδα στην πολιτιστική πορεία του Δήμου. Τότε λοιπόν ο Δήμος αποφάσισε να διαθέσει τα χρήματα που προσέφεραν απόδημοι και άλλοι άνθρωποι που συγκλονίστηκαν από το δράμα της Καλαμάτας για την αγορά και διάσωση των παραδοσιακών κτιρίων της πόλης, με σκοπό να παραχωρηθούν στη συνέχεια στους πολιτιστικούς συλλόγους για την υποστήριξη του έργου τους και του πολιτισμού εν γένει…

 

PLEMATIA-VOGOPOULOU-30-09-16.jpg
Το κτίριο Πλεμματιά – Βογόπουλου περίπου όπως το παραχώρησε ο Δήμος στο Λύκειο των Ελληνίδων 1986 μετά τους σεισμούς

 
Το κτίριο Πλεμματιά – Βογόπουλου περίπου όπως το παραχώρησε ο Δήμος στο Λύκειο των Ελληνίδων

KRASSAKOPOULOU.jpg
Το κτίριο Κρασσακόπουλου, στην κατάσταση που το αγόρασε ο Δήμος το 1989
Συμβόλαια αγοράς κτιρίου Πλεμματιά - Βογόπουλου
Το ένα από τα δύο συμβόλαια αγοράς του παραδοσιακού κτιρίου Πλεμματιά – Βογόπουλου.Τώρα 2016 στεγάζει τη Διεύθυνση Καθαριότητας και το Συμβουλευτικό Κέντρο Κακοποιημένων Γυναικών
POLITISTIKH-KALAMATA-VIVLIO
Πολιτιστική Καλαμάτα

kalamatajoyrnal

Ήταν το 1987, ένα χρόνο μετά τους σεισμούς, όταν το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε (αριθμός απόφασης 247) το εξής: «Εγκρίνει τη διάθεση του υπάρχοντος αυτή τη στιγμή ποσού στο Δήμο Καλαμάτας των 170.000.000 δραχμών περίπου, προερχόμενο από δωρεές μετά τους σεισμούς, για την αγορά κατά προτεραιότητα διατηρητέων παραδοσιακών κτιρίων, τα οποία, ύστερα από την επισκευή των, θα παραδοθούν κατά χρήση σε πολιτιστικούς Συλλόγους».
Ένα χρόνο μετά, το 1988, με την απόφαση 387, το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε, μεταξύ άλλων, να παραχωρηθεί στο Λύκειο των Ελληνίδων το κτίριο Κρασσακόπουλου. Ωστόσο, το Λύκειο προτιμούσε το κτίριο Πλεμματιά – Βογόπουλου, στην οδό Σταδίου και το 1989 το Δημοτικό Συμβούλιο με την απόφαση 49 άλλαξε την 387 του 1988 και αντί του κτιρίου Κρασσακόπουλου παραχώρησε στο Λύκειο των Ελληνίδων το κτίριο Πλεμματιά – Βογόπουλου.

Έτσι, το κτίριο Κρασσακόπουλου, όταν αναπαλαιώθηκε από το Δήμο, στέγασε τις υπηρεσίες του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου Καλαμάτας, ενώ τώρα στεγάζει τη Διεύθυνση Καθαριότητας και το Συμβουλευτικό Κέντρο Κακοποιημένων Γυναικών.

Η KalamataJournal έχει τα ιστορικού ενδιαφέροντος συμβόλαια αγοράς του κτιρίου Πλεμματιά – Βογόπουλου από το Δήμο Καλαμάτας. Είναι δύο συμβόλαια διότι το κτίριο είχε δύο ιδιοκτήτες, τον Ευστράτιο Βογόπουλο και το ζεύγος Παναγιώτη και Τερέζας Πλεμματιά. Η υπογραφή των συμβολαίων έγινε στις 4 Ιανουαρίου του 1989 από το δήμαρχο Σταύρο Μπένο και τους πωλητές, με συμβολαιογράφο τον Οδυσσέα Ξενογιάννη. Ο Δήμος πλήρωσε στους δύο πωλητές 17.000.000 δραχμές.
Ότι ο Δήμος έχει την οριζόντια ιδιοκτησία του κτιρίου φαίνεται και στο Κτηματολόγιο με κωδικούς αριθμούς (ΚΑΕΚ) 360881756002/0/1 και 360881756002/0/2.
Το απόγευμα του Σαββάτου θα εγκαινιαστεί από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας η μόνιμη έκθεση παραδοσιακής ενδυμασίας – Βικτωρία Καρέλια, του Λυκείου των Ελληνίδων Καλαμάτας, στο κτίριο που παραχώρησε ο Δήμος, σε ετοιμόρροπη κατάσταση, το οποίο αναπαλαίωσε με μεγάλο κόστος και με ποιότητα το Λύκειο.
O Δήμος Καλαμάτας δεν βρήκε ούτε μια κουβέντα να πει για τις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαμάτας το 1987, το 1988, το 1989 παρά μόνο ανακοίνωσε την Παρασκευή: «Εγκαινιάζεται, το Σάββατο 1η Οκτωβρίου 2016, η μόνιμη έκθεση της συλλογής ελληνικών ενδυμασιών – Βικτωρία Γ. Καρέλια, του Λυκείου των Ελληνίδων Καλαμάτας.
Ο Δήμος Καλαμάτας παρεχώρησε για 99 χρόνια ακίνητο στην οδό Σταδίου, για τη στέγαση αυτού του μουσείου ευρωπαϊκού επιπέδου».
Ας δούμε όμως τι έλεγε το βιβλίο του Δήμου «Η Πολιτιστική Καλαμάτα», το 1989: «Το ενδιαφέρον της τοπικής αυτοδιοίκησης για τους τοπικούς πολιτιστικούς συλλόγους εκδηλώθηκε και πρόσφατα με την αγορά οκτώ παραδοσιακών κτιρίων τα οποία παραχωρούνται στους συλλόγους για τις ανάγκες τους. Με αυτόν τον τρόπο ένα μεγάλο μέρος των παραδοσιακών κτιρίων, που διασώθηκαν στην Καλαμάτα, έχουν μετατραπεί σε εστίες πολιτισμού, δίνοντας συγχρόνως και ένα συμβολικό νόημα στη σχέση του παρελθόντος με το παρόν και το μέλλον».
Το απόγευμα του Σαββάτου λοιπόν μια νέα εστία πολιτισμού αποκτάει η πόλη και ταυτόχρονα δίνεται «συμβολικό νόημα στη σχέση του παρελθόντος με το παρόν και το μέλλον» όσο και αν κάποιοι θέλουν να αγνοούν το παρελθόν…
Στ.Μ.

 

Κράτα το

Κράτα το

Διατηρητέα Καλαμάτας, προκαλεί η εγκατάλειψή τους, σωτηρία η παρέμβαση

Πρώτη Δημοσίευση: 09/05/2016 10:10 – Τελευταία Ενημέρωση: 09/05/2016 10:10

Τα διατηρητέα κτήρια της Καλαμάτας είναι ένα…καρφί στο μάτι της πόλης, αφού η κατάσταση των περισσότερων είναι υπό κατάρρευση. Δεν είναι όμως μόνο θέμα αρχιτεκτονικής και διαφύλαξης του πολιτισμού. Τα περισσότερα από αυτά είναι και άκρως επικίνδυνα για τους περαστικούς.
Προχθές, σε ένα από τα κουφάρια- διατηρητέα, στην οδό Αναγνωσταρά, “έβρεξε” σοβάδες. Ευτυχώς που δεν υπήρχε κάποιος διερχόμενος, γιατί το μέγεθός τους σίγουρα θα τον έστελνε στο νοσοκομείο.
Τούτων δοθέντων μπαίνει για μια ακόμα αφορά επιτακτικά το ερώτημα για το πώς πρέπει να διαχειριστούμε το πρόβλημα.  Τα κτήρια “κουασιμόδοι” πρέπει να μεταμορφωθούν με κάποιο τρόπο.
Ας δούμε το πρόβλημα λίγο γενικότερα. Είναι καιρός τώρα που η ελληνική κοινωνία ζει ασύντακτα μια μη ομαλή, μη κανονική ζωή. Τι δουλειά θα κάνουμε από αύριο; Πώς θα πληρώσουμε, όχι τους φόρους επί των κερδών παραγωγικών δραστηριοτήτων, αλλά τα χαράτσια επί των όποιων αποθεμάτων μας; Για ποιο πράγμα προετοιμάζουν τις νέες γενιές τα σχολεία και τα πανεπιστήμια και με ποια μέσα θα το πετύχουν;
Σε μία κατάσταση που μοιάζει να εξελίσσεται με αυτόματο πιλότο, αναπάντητα ερωτήματα σαν αυτά μεγαλώνουν τη σύγχυση και μαζί της μία αίσθηση απόγνωσης. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως αυτό το κλίμα δεν οδηγεί πουθενά. Είναι κατεπείγον να ανασυνταχθούμε.
Και μέχρι να καταστρώσουμε ένα συνολικό σχέδιο για την πορεία μας, ας ξεκινήσουμε αποτιμώντας με συγκεκριμένο τρόπο την κατάσταση και μετρώντας τις δυνάμεις μας σε όλα τα εν δυνάμει παραγωγικά πεδία, όπως το αγροτικό, το βιομηχανικό, το τουριστικό και τα υπόλοιπα.
Ένα από αυτά τα πεδία είναι βεβαίως η «οικοδομή». Η «οικοδομή», κεντρική βιομηχανία της Ελλάδας σε ολόκληρη τη μεταπολεμική περίοδο, είναι σήμερα σε μαρασμό. Μία ανάλογη κατάσταση για τη Γερμανία θα ήταν η ολική κατάρρευση των αυτοκινητοβιομηχανιών της. Στις συνθήκες αυτές, η αποκαλούμενη «ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας» αποσυντίθεται.
Η τεχνογνωσία παραγωγής σταδιακά χάνεται, η αξία των αποθεμάτων της κοινωνίας που είχαν επενδυθεί στις κατασκευές απομειώνεται και η παραγωγή καθ’ εαυτή σχεδόν δεν υφίσταται. Μα, τα κτήρια, προϊόντα αυτής της μακρόχρονης εργώδους οικοδομικής δραστηριότητας, εμπλέκονται έτσι κι αλλιώς ποικιλοτρόπως στις ζωές μας.
Ποιος είναι λοιπόν ο βέλτιστος τρόπος διαχείρισής τους; Μπορούν να λειτουργήσουν με ασφάλεια αλλά και αποδοτικότητα μεσοπρόθεσμα; Πόσο απαραίτητη είναι μία αναβάθμισή τους ώστε να ανταποκριθούν σε νέες απαιτήσεις; Τι σημαίνει αυτό από τεχνική και οικονομική άποψη;
Στις περιπτώσεις κατεδάφισης και εκ νέου κατασκευής ποιες είναι οι τεχνικές, οικονομικές παράμετροι αυτού του εγχειρήματος και ποια τα περιθώρια που αφήνει το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο, αλλά και συγκεκριμένα δεδομένα της πραγματικότητας, όπως είναι η πολυϊδιοκτησία;

Ημερίδα
Η ανάδειξη αυτών των ζητημάτων ήταν το αντικείμενο ημερίδας με τον πολλαπλά συμβολικό τίτλο «Συντήρηση ή κατεδάφιση;» στο Τεχνικό Επιμελητήριο, η οποία οργανώθηκε, πρόσφατα, από το ΚΕΜ (Κοινωνικό Εργαστήριο Μηχανικών).
Η εκδήλωση είχε διεπιστημονικό χαρακτήρα, με εισηγητές τον καθηγητή ΕΜΠ Θ. Π. Τάσιο, με αντικείμενο της ομιλίας του τις υφιστάμενες κατασκευές υπό το πρίσμα των σύγχρονων αντιλήψεων για το σεισμό, τον Γεώργιο Γκανασούλη, γενικό διευθυντή Πολεοδομίας ΥΠΕΝ με θέμα της ομιλίας του «Συντήρηση ή κατεδάφιση: η παράμετρος των παραδοσιακών περιοχών και κτηρίων», τον αρχιτέκτονα Νίκο Φιντικάκη («Κλιματική αλλαγή: ένα νέο δεδομένο για τα κτίρια και τις πόλεις»), την αρχιτέκτονα Κωνσταντίνα Θεοδώρου («Νέα επιχειρηματικά μοντέλα αξιοποίησης του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος»).
Τα θέματα αιχμής που αναδείχθηκαν, και με τη συμβολή των παρευρισκόμενων επιστημόνων, με ανταλλαγή απόψεων τόσο μέσα στην αίθουσα, όσο και ηλεκτρονικά στη συνέχεια, είναι πολλά.
Κατ’ αρχήν προκύπτει πως σ’ αυτή την περίοδο των πενιχρών μέσων η έμφαση είναι κυρίως στη συντήρηση του υφιστάμενου οικοδομικού αποθέματος, καθώς η «δημιουργική κατεδάφιση», υπέρ της ανέγερσης ποιοτικότερων κατασκευών ή της μελετημένης εξάπλωσης των ελεύθερων χώρων και εν γένει της πολεοδομικής αναβάθμισης, μπορεί να λειτουργήσει σε μεγάλη κλίμακα μόνο σε φάσεις ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας.
Αναφορικά τώρα με τη συντήρηση, μεγάλο βαθμό ετοιμότητας έχουν ήδη δείξει οι Έλληνες μηχανικοί στο πεδίο σύνταξης Κανονισμών για τον έλεγχο επάρκειας και την ενίσχυση των υφιστάμενων κατασκευών, με κορυφαίο επίτευγμα τον ΚΑΝΕΠΕ (Κανονισμό Επεμβάσεων). Ανάλογη θωράκιση υπάρχει στη Νομοθεσία περί διατηρητέων και παραδοσιακών οικισμών.
Στο πεδίο όμως της νομοθεσίας που σχετίζεται με τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα, η ύπαρξη του ΕΝΦΙΑ συνιστά επί της ουσίας μία τρομερή μέγγενη τόσο για την αξία των αποθεμάτων, όσο και κυρίως για την πολυπόθητη ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
Τα υπουργεία Οικονομικών και Ανάπτυξης, σε συνεργασία με το ΥΠΕΚΑ και το ΥΠΠΟ, οφείλουν να μελετήσουν κατά προτεραιότητα νομοθετικούς τρόπους που να απελευθερώνουν την παραγωγικότητα αντί να τη συνθλίβουν, ώστε να εισπράττουν τελικά τους πολυπόθητους φόρους από την κίνηση και όχι από τα ακίνητα. Υπάρχουν τέτοια παραδείγματα σε ευρωπαϊκές χώρες που επίσης πλήττονται από την κρίση, όπως είναι η Ιταλία και η Πορτογαλία.

Καταλύματα 
Τέλος, μια απρόσμενη ανάσα για το οικοδομικό είναι η μετατροπή διαμερισμάτων σε πλήρως εξυπηρετούμενα καταλύματα και η διάθεσή τους σε ξένους που επισκέπτονται την πόλη για λίγες μέρες ή εργάζονται εδώ για κάποιο διάστημα.
Τα θέματα δεν μπορούν να κλείσουν με μια ημερίδα, αλλά κάλλιστα μπορούν να ανοίξουν. Και άλλες ημερίδες θα ακολουθήσουν σ’ αυτή τη σειρά. Είναι πάντως ευεργετικό να διαπιστώνει κανείς πόση ενεργητικότητα, αλλά και πόσες δεξιότητες κρύβονται κάτω από την παγωνιά της καθήλωσης και την επιφάνεια της αποτελμάτωσης. Μόνο που επείγει να βρεθεί τρόπος όλα αυτά να βρουν δημιουργικές διεξόδους.

Επιμέλεια: Αντώνης Πετρόγιαννης

Η αρχιτεκτονική των διατηρητέων της Καλαμάτας

Της Μαρίας Νίκα Η Έρευνα της Ιωάννας Σπηλιοπούλου Όσοι ζούμε και κινούμαστε στην πόλη της Καλαμάτας, τα βλέπουμε σχεδόν καθημερινά. Συνήθως τα προσπερνάμε dithriteaβιαστικά, χωρίς να τους δώσουμε σημασία. Θα υπάρχουν, όμως, φορές που έτυχε να σταθείτε μπροστά σε κάποιο από αυτά, για να θαυμάσετε το μπαλκόνι με το σιδερένιο περίτεχνο κιγκλίδωμα και τα μαρμάρινα φουρούσια του ή τη ζωγραφισμένη οροφή στο εσωτερικό του, καθώς φαινόταν από το ανοιχτό παράθυρο… Είναι τα διατηρητέα της Καλαμάτας, κτήρια με ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά, τα οποία παρουσίασε η επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου κα Ιωάννα Σπηλιοπούλου, την περασμένη εβδομάδα, σε διάλεξη που έδωσε στη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών της Καλαμάτας. «Εξέτασα την Καλαμάτα, γιατί είναι μια πόλη που απέκτησε τη φυσιογνωμία της κυρίως κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, δηλαδή μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους και διαδοχικά μέχρι την περίοδο του Μεσοπολέμου» σημειώνει η κα Σπηλιοπούλου, η οποία, έχοντας ως γνωστικό αντικείμενο την Αρχαιογνωσία και Ιστορία του Πολιτισμού, διδάσκει το μάθημα «Ο Νεοκλασικισμός και ο Πολιτισμός της Ελλάδας τον 19ο αιώνα».

Η ιδιαιτερότητα της Καλαμάτας Στη διάλεξη με θέμα την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης, η καθηγήτρια παρουσίασε στο κοινό ό,τι διδάσκει και στους φοιτητές της. Πώς από την περίοδο του Καποδίστρια έως και το τέλος της διακυβέρνησης του Όθωνα αναγεννάται η νέα Ελλάδα και πώς ο αθηναϊκός κλασικισμός περνά στην αρχιτεκτονική της περιφέρειας. «Η ιδιαιτερότητα στην Καλαμάτα είναι ότι, ενώ προϋπάρχει η τοπική αρχιτεκτονική παράδοση, μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους εμφανίζεται ένας μεταβατικός αρχιτεκτονικός τύπος, που συνδυάζει την προεπαναστατική παραδοσιακή αρχιτεκτονική με τον κλασικισμό, ο οποίος κρατά μέχρι και τα τέλη του 19ου αιώνα». Προκλασικιστικά κτήρια Ως παράδειγμα του μεταβατικού αυτού τύπου η κα Σπηλιοπούλου έδωσε το Μπενάκειο, στο Ιστορικό Κέντρο της Καλαμάτας, όπου στεγάζεται η ΛΗ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και μέχρι τώρα το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, το οποίο πρόκειται να μεταφερθεί σύντομα στο ανακατασκευασμένο διπλανό κτήριο της Παλαιάς Δημοτικής Αγοράς. Το Μπενάκειο ανήκει στην κατηγορία των προκλασικιστικών ή πρώιμων κλασικιστικών κτηρίων, επειδή δείχνει τη μετάβαση από την προεπαναστατική παραδοσιακή αρχιτεκτονική στο Νεοκλασικισμό, όπως επίσης το Παλιό Γυμνάσιο Παραλίας, το κτήριο Τσίγκου, στο οποίο στεγάζεται η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου, και τα κτήρια Κρασσακόπουλου, Φιτσάλου – Κλείδωνα και Λαλέα. Κλασικιστικά Η ομιλήτρια αναφέρθηκε στη συνέχεια στον επόμενο τύπο, τα κλασικιστικά κτήρια ή κτήρια του ώριμου κλασικισμού, τα οποία χρονικά ενδεχομένως και να συμβαδίζουν με το μεταβατικό τύπο κτηρίων που μπορεί να αρχίζει στα 1850 ή λίγο πριν, ενώ παράλληλα, μερικές φορές, κρατά και μέχρι τα 1890. Εδώ αναφέρθηκαν δύο παραδείγματα: τα κτήρια Κατσουλέα και Πλεμματιά – Βογόπουλου. Υστεροκλασικιστικά Επόμενη κατηγορία, τα υστεροκλασικιστικά κτήρια ή κτήρια του όψιμου κλασικισμού. Και αυτά σε γενικές γραμμές ακολουθούν τα χαρακτηριστικά του αθηναϊκού κλασικισμού. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα ξενοδοχεία «Αχίλλειον» και «Βασιλικόν», το κτήριο του «Λόχου» Παλαιού Στρατοπέδου του 9ου Συντάγματος στο Ανατολικό Κέντρο της πόλης, όπου στεγάζεται η Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών του Πανεπιστημίου, καθώς και το κτήριο του «Διοικητηρίου» του, όπου στεγάζεται η διοίκηση της Σχολής. Επίσης, η οικία των Εφεσίων, όπου στεγάστηκε για χρόνια το Γαλλικό Ινστιτούτο, που μάλλον πρόκειται να γίνει Διαχρονικό Μουσείο της πόλης της Καλαμάτας. Στα υστεροκλασικιστικά παραδείγματα συγκαταλέγεται και η επονομαζόμενη οικία «Τσίλερ», τρανταχτό παράδειγμα, που σήμερα ανήκει στην οικογένεια Γαϊτανάρου. Το σπίτι έχει καταχωρηθεί ως έργο του διαπρεπούς Σάξονα αρχιτέκτονα και στη μονογραφία της Μάρως Καρδαμίτση – Αδάμη, για τον Ερνέστο Τσίλερ. Άλλα παραδείγματα, τα κτήρια του Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας και Κοτταρόπουλου, καθώς και η Πανταζοπούλειος Λαϊκή Σχολή (Δημοτικό Πνευματικό Κέντρο Καλαμάτας), για την ανακατασκευή της οποίας βραβεύθηκαν οι δύο αρχιτέκτονές της, Ιωάννης Λιακατάς και Αναστασία Πεχλιβανίδου – Λιακατά. «Συνδύασαν τη μοντέρνα με την ιστορική αρχιτεκτονική. Κράτησαν τον παλιό πυρήνα του κτηρίου, ο οποίος παρουσιάζει τσιλεριανό απόηχο, και τον ένωσαν με μια νέα κατασκευή που έχει τη μορφή οκταγώνου και στεγάζει στον τελευταίο όροφο τη Λαϊκή Βιβλιοθήκη, μία από τις μεγαλύτερες της ελληνικής περιφέρειας, και στον 4ο την Πινακοθήκη Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης». Εκλεκτικιστικά Το επόμενο ρεύμα ήταν ο εκλεκτικισμός. Εδώ φαίνεται η διαφορά της Καλαμάτας σε σχέση με άλλα μικρότερα ή μεγαλύτερα κέντρα της περιφέρειας. Για παράδειγμα, η Σπάρτη ή η Τρίπολη παρουσιάζουν ένα στείρο νεοκλασικισμό, ακολουθώντας τα ακαδημαϊκά πρότυπα της πρωτεύουσας. Αντίθετα, η οικονομική ανάπτυξη της Καλαμάτας στα τέλη του 19ου – αρχές του 20ού αιώνα, με την αποπεράτωση του λιμανιού, τη σιδηροδρομική σύνδεση με την Αθήνα, την κατασκευή του τροχιόδρομου (τραμ), ενός από τα μεγάλα τεχνικά έργα της εποχής, φέρνει μια πολιτισμική ανάπτυξη, που αποτυπώνεται και στα κτήριά της. Έτσι εμφανίζεται ο εκλεκτικισμός, ρεύμα που έρχεται από την Ιταλία, κυρίως όμως από τη Γαλλία της Δεύτερης Αυτοκρατορίας, με τους Έλληνες αρχιτέκτονες και πολιτικούς μηχανικούς που έχουν σπουδάσει στο Παρίσι. Το νέο αυτό ρεύμα έχει στοιχεία νεομπαρόκ και νεοαναγεννησιακά. Τα εκλεκτικιστικά κτήρια με επιδράσεις κυρίως από την αναγέννηση, το μανιερισμό και το μπαρόκ, εκπροσωπούνται στην Καλαμάτα σε υψηλό ποσοστό. Πρόκειται για ρεύμα που προϋποθέτει μία πλέον παγιωμένη αστική τάξη, με λεπτά γούστα και προηγμένη κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να επιλέξει αυτού του είδους το ρεύμα, το οποίο είναι πολυσύνθετο. Στον εκλεκτικισμό ανήκει το Δημαρχείο, πρώην οικία Ψάλτη, πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα, αλλά και το περίφημο Ζουμπούλειο, που σήμερα στεγάζει τη Δημοτική Σχολή Χορού. Εκλεκτικιστικά με γοτθικές επιδράσεις Ακολούθησε αναφορά στα εκλεκτικιστικά κτήρια με γοτθικές επιδράσεις. «Η Καλαμάτα είχε πολλά από αυτά», όπως είπε η κα Σπηλιοπούλου. «Χαρακτηριστικό παράδειγμα, που μου αρέσει πολύ, είναι το κτήριο Κυβέλου, επί των οδών Φαρών και Κρήτης. Τέτοια κτήρια εντοπίζονται κυρίως στη νεόδμητη περιοχή της παραλίας. Κτισμένα γύρω στα 1900 ως εξοχικές κατοικίες με κήπο, εκφράζουν τη ρομαντική διάθεση και την επίδραση του εξωτισμού. Παρουσιάζουν γοτθικά στοιχεία, δηλαδή κυρίως οξυκόρυφα τόξα στη στέψη των παραθύρων ή στη στέγη». Εκλεκτικιστικά με στοιχεία ρουστίκ Η επόμενη αναφορά ήταν στα εκλεκτικιστικά κτήρια με στοιχεία ρουστίκ. Το στοιχείο ρουστίκ εντοπίζεται σε αυτή την περίπτωση κυρίως στην αδρή λιθοδομή που έχουν τα κτήρια στις άκρες της τοιχοδομίας τους. Είναι και αυτά διάσπαρτα στις καινούργιες περιοχές της πόλης. Παραδείγματα αυτού του τύπου, το Λιμεναρχείο και το Τελωνείο στη δυτική παραλία, καθώς και το κτήριο Αναγνωστοπούλου. Αρτ νουβό ή γιούγκεν στυλ Άλλα αρχιτεκτονικά ρεύματα που εμφανίστηκαν στην Καλαμάτα κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, είναι «το γαλλικό αρτ νουβό και η απόκλισή του, το γιούγκεν στυλ, που επιχωριάζει στο γερμανόφωνο χώρο. Είναι το τελευταίο ιστορικό ρεύμα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, γιατί μετά περνάμε στο μοντερνισμό. Στην Καλαμάτα ένα τέτοιο κτήριο που προσανατολίζεται στην κατεύθυνση της γαλλικής αισθητικής σχολής (αρτ νουβό) βρίσκεται Αριστομένους και Βαλαωρίτου». Κτήρια της εποχής του Μεσοπολέμου Η κα Σπηλιοπούλου έκλεισε το κομμάτι της αρχιτεκτονικής των κτηρίων, με αυτά της περιόδου του Μεσοπολέμου, όπου εμφανίζεται πλέον το μπετόν. Η χρήση οπλισμένου σκυροδέματος είναι το νέο στοιχείο, που προσδιορίζει και τη νέα εποχή, την αρχιτεκτονική του 20ού αιώνα. Παράδειγμα η Παλαιά Δημοτική Αγορά, στην πλατεία Αγίων Αποστόλων, που ανακατασκευάστηκε σύμφωνα με το προϋπάρχον κτήριο του 1927-1929 και σήμερα στεγάζει το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο, που αναμένεται να εγκαινιαστεί σύντομα. «Το κτήριο, σύμφωνα με δική μου εκτίμηση, ακολουθεί μάλλον με καθυστέρηση πρότυπα των παλαιών δημοτικών αγορών άλλων πόλεων της Ελλάδας, από τις οποίες έχει περάσει ο Τσίλερ. Η Αθήνα, ο Πειραιάς, η Πάτρα, η Ερμούπολη, ο Πύργος απέκτησαν τέτοιες αγορές, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα». Η πολεοδομική εξέλιξη της Καλαμάτας Η καθηγήτρια αναφέρθηκε και στην πολεοδομική εξέλιξη της πόλης. «Παρά το γεγονός ότι η Καλαμάτα αναπτύχθηκε με σχέδιο από τα μέσα στου 19ου αιώνα, η πρώτη επίσημη πολεοδομική παρέμβαση έγινε μόλις το 1905, με την οποία εγκρίθηκε η τροποποίηση του σχεδίου αυτού. Ακολούθησε το ρυθμιστικό σχέδιο πόλης του 1985, έργο που είχε ανατεθεί στο αρχιτεκτονικό γραφείο του Γρηγόρη Διαμαντόπουλου ήδη από το 1979, από τον τότε δήμαρχο Σταύρο Μπένο». Το σχέδιο αυτό, όπως είπε η κα Σπηλιοπούλου, αποτέλεσε και την προϋπόθεση να διαφυλαχθεί ο ιστορικός πυρήνας της πόλης και εν μέρει η πλούσια αρχιτεκτονική της κληρονομιά, μετά τους σεισμούς του 1986, αποτελούμενη από 300 διατηρητέα κτήρια, εκ των οποίων τα 150 επίσημα κηρυγμένα από το υπουργείο Πολιτισμού και το ΥΠΕΧΩΔΕ. Τον Ιούνιο, μάλιστα, του 1996 απονεμήθηκε στην πόλη το βραβείο της Europa Nostra για τη διάσωση του Ιστορικού της Κέντρου και την αναστήλωση των διατηρητέων κτηρίων της. Η ομιλία της κας Σπηλιοπούλου αποτελεί μέρος μελέτης της, που θα δημοσιευθεί στο συλλογικό τόμο της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών Καλαμάτας με τίτλο «Μεσσηνία. Πορεία μέσα στο χρόνο».