Ν.Ε. ΑΡΚΑΔΙΑΣ Οι 8 θέσεις της Νομαρχιακής Επιτροπής για την επικείμενη αλλαγή του «Καλλικράτη».

Συμβολή στην συζήτηση για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης 

Οι 8 θέσεις της Νομαρχιακής Επιτροπής για την επικείμενη αλλαγή του «Καλλικράτη».

 
Στις 28 Φεβρουαρίου 2017 η Επιτροπή για την Αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δημοσίευσε την τελική της πρόταση προς τον Υπουργό Εσωτερικών.
Εν όψη της σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας για την αλλαγή του Καλλικράτη, που αναμένεται έως το Καλοκαίρι, η Νομαρχιακή Επιτροπή Αρκαδίας του ΣΥΡΙΖΑ καταθέτει τις ακόλουθες προτάσεις:
  1. Οι εκλογές για την ανάδειξη των Δημοτικών και Περιφερειακών Συμβουλίων να διεξάγονται με το εκλογικό σύστημα της Απλής Αναλογικής.
  2. Οι εκλογές για την ανάδειξη των Δημοτικών και Περιφερειακών αρχών να διεξάγονται ανά 4 έτη και όχι ανά 5.
  3. Οι θητείες των προσώπων στις θέσεις των Δημάρχων και των Περιφερειαρχών να είναι το πολύ δύο.
  4. Η εκλογή του Δημάρχου και του Περιφερειάρχη να γίνεται από τα μέλη του Δημοτικού και Περιφερειακού Συμβουλίου αντίστοιχα.
  5. Να θεσμοθετηθούν τα Δημοτικά και Περιφερειακά Δημοψηφίσματα, τα οποία θα προκαλούνται και με πρωτοβουλία των πολιτών.
  6. Οι εκλογές για την ανάδειξη των Τοπικών Συμβουλίων των Κοινοτήτων να διεξάγονται με ενιαίο ψηφοδέλτιο.
  7. Οι Δήμοι να υποχρεώνονται να διαθέτουν προϋπολογισμό στα Τοπικά Συμβούλια των Κοινοτήτων την διαχείριση του οποίου και θα αναλάβουν τα ίδια τα Κοινοτικά Συμβούλια.
  8. Να καταργηθούν οι αποκεντρωμένες διοικήσεις και οι αρμοδιότητές τους να παρέχονται από αποκεντρωμένες διευθύνσεις των Υπουργείων.
Η νομοθέτηση των ανωτέρω υλοποιεί τη θεμελιώδη αρχή του Συντάγματος ότι «Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα».
Πολλοί φωνασκούντες εναντίον της νομοθέτησης των ανωτέρων κινούνται από ιδιοτελή κριτήρια με στόχο τόσο τη διατήρηση των προσώπων – επαγγελματιών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης όσο και τη συνέχιση των πελατειακών σχέσεων και των σχέσεων διαπλοκής, με λάφυρο το Δημόσιο χρήμα.
Τρίπολη 4 Απριλίου 2017
Η Νομαρχιακή Επιτροπή ΣΥΡΙΖΑ Αρκαδίας.

Κράτα το

Ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας

 

 
 

Στα χέρια του υπουργού Εσωτερικών η έκθεση της Επιτροπής αναθεώρησης του Καλλικράτη – Συνεδριάζουν σήμερα οι εκπρόσωποι των αυτοδιοικητικών οργάνων

Τις τελικές θέσεις της επιτροπής για την αναθεώρηση του Καλλικράτη παρουσιάζει σήμερα η “Α”, όπως αυτές κατατέθηκαν στον υπουργό Εσωτερικών Π. Σκουρλέτη την περασμένη Παρασκευή. Η επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας μέσα από την εισαγωγή της ενδοδημοτικής και ενδοπεριφερειακής αποκέντρωσης.

Οι θέσεις που διαμόρφωσαν οι εμπειρογνώμονες της Αυτοδιοίκησης είναι πλέον στη διάθεση του υπουργού Εσωτερικών για να τις αξιολογήσει και σε επόμενη φάση να τις προωθήσει για νομοθέτηση έχοντας προηγουμένως ανοίξει νέο κύκλο διαλόγου με τους αιρετούς. Η λήξη του διαλόγου προσδιορίζεται τον Ιούνιο. Για τη στάση που θα κρατήσουν εν όψει του νέου κύκλου διαλόγου συνεδριάζουν σήμερα τα αυτοδιοικητικά όργανα δημάρχων και περιφερειαρχών (ΚΕΔΕ, ΕΝΠΕ).

 

Δεν ανοίγει το χωροταξικό των δήμων

Στο πόρισμα της επιτροπής δίνεται έμφαση στην ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας. Όμως, η επιτροπή εισηγείται να μην ανοίξει συζήτηση για το χωροταξικό των δήμων και προς αυτή την κατεύθυνση κρίνεται αναγκαία αφ’ ενός η ανάπτυξη ενιαίας δημοτικής και περιφερειακής συνείδησης, αφ’ ετέρου η αναγόμενη σε “μείζον ζήτημα” ενίσχυση και αναβάθμιση της ενδοδημοτικής και ενδοπεριφερειακής αποκέντρωσης, προκειμένου η Αυτοδιοίκηση να βρίσκεται κοντά στον πολίτη.

 

Ενεργοποιούνται οι δημοτικές κοινότητες

Για την ενδοδημοτική αποκέντρωση η επιτροπή προτείνει ακόμη και την ανάδειξη αρμόδιου αντιδημάρχου, καθώς οι δημοτικές και τοπικές κοινότητες αξιολογούνται ως “ιδιαίτερα αποδυναμωμένες”, αφού “στερούνται αποφασιστικών αρμοδιοτήτων”.

Επίσης η επιτροπή εισηγείται “την κατάργηση των σημερινών δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων” και τη διαδοχή τους από συμβούλια εντός των διοικητικών ορίων τους, τα οποία “θα ενισχυθούν με αποφασιστικές αρμοδιότητες”, όπως η συντήρηση δημοτικών οδών και κοινόχρηστων χώρων, η κυκλοφορία και συγκοινωνία της περιοχής, η εκτέλεση νέων έργων κ.ά. Ουσιαστικά η επιτροπή προτείνει σειρά μεταβίβασης αρμοδιοτήτων από το δημοτικό συμβούλιο στο συμβούλιο δημοτικών ενοτήτων.

Κατά τη γνώμη της επιτροπής “δεν συντρέχει λόγος για θέσπιση διακριτού οργάνου” σε επίπεδο περιφερειακών ενοτήτων. Ωστόσο, σημειώνει ότι οι περιφερειακές ενότητες δεν αποτελούν θεσμούς “ενδοπεριφερειακής αποκέντρωσης”, αφού “ελλείπει το στοιχείο της διακριτής εκπροσώπησης πολιτών” και γι’ αυτό προτείνει την κατάργηση του θεσμού του, η οποία, όπως τονίζει, “φαλκιδεύει την τοπική εκπροσώπηση”. Προτείνει την ανάδειξη του χωρικού αντιπεριφειάρχη με σταυρό.

 

Με απλή αναλογική η κατανομή των εδρών από την πρώτη Κυριακή

Εκτεταμένη αναφορά γίνεται στην αλλαγή του εκλογικού συστήματος, με σκοπό να αποτελέσει “λειτουργικό και οργανικά αναπόσπαστο μέρος της μεταρρύθμισης”. Ως προτεινόμενο σύστημα προσδιορίζεται η απλή αναλογική με κατανομή των εδρών του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου από την πρώτη Κυριακή. Για τη δεύτερη Κυριακή προσδιορίζεται η ανάδειξη του δημάρχου και του περιφερειάρχη εφ’ όσον την πρώτη Κυριακή δεν συγκεντρώσει το 50%+1%.

Η Επιτροπή εισηγείται την επαναφορά της τετραετούς θητείας (σ.σ.: από πενταετή με λήξη το 2019) για δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια με εκλογική διαδικασία τον Οκτώβριο κάθε τέσσερα χρόνια και ανάληψη καθηκόντων την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους διεξαγωγής των εκλογών. Ταυτόχρονα προτείνει την αποσύνδεση των αυτοδιοικητικών εκλογών από τις ευρωεκλογές γιατί, όπως επισημαίνει, “υποβαθμίζεται η σημασία και των δυο διαδικασιών και συσκοτίζονται τα επίδικα ζητήματα καθεμιάς”.

 

Από τα 17 ψηφοφόρος, από τα 21 δήμαρχος / περιφερειάρχης

Με σκοπό την ενίσχυση της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης, η επιτροπή εισηγείται “την αποσύνδεση εκλογής οργάνων της δημοτικής ενότητας από την εκλογή δημοτικού συμβουλίου τόσο για την κατάρτιση συνδυασμών όσο και για την ανάδειξη επιτυχόντων”. Η Επιτροπή προτείνει δικαίωμα εκλέγειν στις αυτοδιοικητικές εκλογές για τους νομίμως διαμένοντες αλλοδαπούς, όπως και δικαίωμα εκλέγειν στις περιφερειακές εκλογές για τους πολίτες κρατών – μελών της Ε.Ε. Το ηλιακό όριο για το εκλέγειν προσδιορίζεται στα 17 χρόνια, κατ’ αντιστοιχία του ορίου ηλικίας στις εθνικές εκλογές.

Η επιτροπή εισηγείται αλλαγές στο όριο ηλικίας για άσκηση του δικαιώματος του εκλέγεσθαι. Συγκεκριμένα προτείνει μείωση του ορίου ηλικίας στα 21 για δήμαρχο, περιφερειάρχη, αντιπεριφερειάρχη και στα 18 για τους δημοτικούς και περιφερειακούς συμβούλους. Για το δικαίωμα του εκλέγεσθαι προτείνεται για την ανάδειξη του περιφερειακού συμβούλου από πολίτες των κρατών – μελών της Ε.Ε., που όμως έχουν την ελληνική υπηκοότητα.

 

Δικλίδες ασφαλείας για την απλή αναλογική

Με την επισήμανση ότι “στην Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν υπάρχει η αρχή της δεδηλωμένης και άρα η δημοτική / περιφερειακή αρχή δεν ‘πέφτει’”, η επιτροπή, ανταποκρινόμενη στους προβληματισμούς και τις ενστάσεις μερίδας των αιρετών της Αυτοδιοίκησης για την εφαρμογή της απλής αναλογικής, προτείνει δικλίδες ασφαλείας με την προϋπόθεση ότι στα δημοτικά περιφερειακά συμβούλια θα επιτυγχάνονται συναινέσεις και συγκλίσεις.

Στις δικλίδες ασφαλείας περιλαμβάνεται η διαδικασία προδιαβούλευσης πριν από την ψήφιση σημαντικών θεμάτων στο δημοτικό / περιφερειακό συμβούλιο, η θέσπιση “εποικοδομητικής αρνητικής ψήφου, ενίσχυση του θεσμού του τοπικού δημοψηφίσματος ως τελικού καταφυγίου για τη λήψη αποφάσεων και ενίσχυση των διατυπώσεων δημοσιότητας για πραγματική ενημέρωση των πολιτών. Παράλληλα προτείνεται και η επέκταση των τοπικών συνελεύσεων και σε μικρές δημοτικές κοινότητες.

 

Ενιαία εποπτεία των ΟΤΑ

Στο σκέλος της εποπτείας των διοικητικών πράξεων των ΟΤΑ προτείνεται η “ενιαία” θεσπισμένη εποπτεία για έλεγχο νομιμότητας των πράξεων και πειθαρχικό έλεγχο των προσώπων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η “πλήρης κατάργηση του υποχρεωτικού ελέγχου πράξεων των ΟΤΑ” συνδυαζόμενη με τη “ρητή νομοθετική κατοχύρωση της ενεργητικής νομιμοποίησης προς άσκηση της διοικητικής προσφυγής”. Προτείνεται, όμως, ο αυτεπάγγελτος έλεγχος μέσω στοχευμένης δειγματοληψίας, ώστε να εντοπίζονται οι προβληματικές περιπτώσεις που αφορούν το δημόσιο συμφέρον.

 

 

Π. Σκουρλέτης: Είμαστε φανατικοί οπαδοί του διαλόγου, αλλά κρατάμε το δικαίωμα να νομοθετούμε

Νέο κύκλο διαλόγου για την αναθεώρηση του Καλλικράτη ανοίγει η ηγεσία του ΥΠΕΣΒ – Π. Σκουρλέτης: Είμαστε φανατικοί οπαδοί του διαλόγου, αλλά κρατάμε το δικαίωμα να νομοθετούμε

Την έναρξη της δεύτερης φάσης του διαλόγου για τη ριζοσπαστική μεταρρύθμιση του Καλλικράτη με ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας ανακοίνωσε επίσημα χθες ο υπουργός Εσωτερικών Π. Σκουρλέτης δίνοντας στη δημοσιότητα την έκθεση της επιτροπής 443 σελίδων, την οποία είχε δημοσιοποιήσει την Τετάρτη η “Α”.

Ο υπουργός δεσμεύτηκε για την έναρξη νέου κύκλου διαλόγου όχι μόνον με τα αυτοδιοικητικά όργανα ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ, αλλά με τους αιρετούς ξεχωριστά στο πλαίσιο περιοδείας, αρχής γενομένης από τη Θράκη τη Δευτέρα. Σκοπός είναι να ολοκληρωθεί η διαδικασία νομοθέτησης στα μέσα του 2017, “εφ’ όσον όλα πάνε ομαλά” όπως είπε.

Παράλληλα ο Π. Σκουρλέτης άσκησε δριμεία κριτική στην ΚΕΔΕ και τον “γαλάζιο” πρόεδρό της Γ. Πατούλη για την “ακατανόητη” απόφασή της να αποχωρήσει από τον διάλογο λίγες μέρες πριν από τη λήξη της θητείας της επιτροπής, ενώ την κάλεσε “να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων”.

 

Κουλτούρα συναινέσεων και αντιμισθία στους δημοτικούς συμβούλους

“Είμαστε φανατικοί οπαδοί του διαλόγου, ακούμε προτάσεις, αλλά ως κυβέρνηση κρατάμε το δικαίωμα να νομοθετούμε” ξεκαθάρισε ο Π. Σκουρλέτης θυμίζοντας ότι κατά τις προηγούμενες κυβερνήσεις οι αλλαγές (Καλλικράτης και Καποδίστριας) αποφασίζονταν “πίσω από κλειστές πόρτες”.

Επικρίνοντας την ΚΕΔΕ ο υπουργός σημείωσε: “Ποτέ δεν είπαμε ότι η μεταρρύθμιση συρρικνώνεται στην αλλαγή του εκλογικού συστήματος, όπως κατά καιρούς λέει ο κ. Πατούλης. Ίσως γιατί αποτελεί φόβο για τον ίδιο ή αδυναμία του ίδιου φορέα να καταθέσει δικές του προτάσεις”.

Ειδικά για την εισαγωγή της απλής αναλογικής, ο υπουργός τη συνδέει με την ανάγκη διαμόρφωσης νέας κουλτούρας συνθέσεων και συναινέσεων. “Είμαστε υπέρ της απλής αναλογικής με σκοπό την αναλογική εκπροσώπηση και αυτό το έχουμε θέσει στις προγραμματικές μας θέσεις” τόνισε ο υπουργός. Στο πλαίσιο ενίσχυσης της συμμετοχής ενέταξε και την εξαγγελία για “μικρή” αποζημίωση στους δημοτικούς συμβούλους.

 

Εξετάζεται νέο μοντέλο για την Αποκεντρωμένη Διοίκηση

Ο Π. Σκουρλέτης επανέλαβε ότι δεν τίθεται ζήτημα αλλαγής του χωροταξικού των δήμων, παρά μόνον για κάποιους ορεινούς και νησιωτικούς δήμους. Χαρακτήρισε “τεράστιο” το ζήτημα των αρμοδιοτήτων της Αυτοδιοίκησης, που διακλαδίζονται με το κράτος. “Πρέπει να ξεφύγουμε από το κράτος – αφέντη που ήθελε να ελέγχει τα πάντα” σημείωσε ο υπουργός αναφερόμενος στις “δυσλειτουργίες” που προκαλεί η Αποκεντρωμένη Διοίκηση.

Άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να διαμορφωθεί ένα “σύστημα αποκεντρωμένης παρουσίας των υπουργείων, όπως συμβαίνει με το υπουργείο Παιδείας” και “έπειτα κάποιες αρμοδιότητες να μεταβιβαστούν στις Περιφέρειες”. “Όμως, δεν μπορούμε να υιοθετήσουμε μια αφελή ρητορική ότι ‘ο καθένας αποφασίζει για τον τόπο του’ . Αυτό μπορεί να επιτευχθεί στο πλαίσιο της νομιμότητας, του Συντάγματος, στο πλαίσιο ευθύνης της Πολιτείας” τόνισε προσθέτοντας:

“Κανείς δεν είναι αγάς ή πασάς στα Γιάννενα. Ο δήμαρχος πρέπει, όμως, να έχει τον πρώτο ρόλο στο πλαίσιο των δικών του αρμοδιοτήτων και να είναι σαφές πως αυτές δεν θα επικαλύπτονται από τον δεύτερο βαθμό Αυτοδιοίκησης ή δεν θα στραγγαλίζεται η δική του δραστηριότητα από την κεντρική εξουσία”.

“Θέλουμε αυτή η μεταρρύθμιση να μείνει με τη σφραγίδα ότι η Δημοκρατία, η συμμετοχή έρχεται στο επίκεντρο των αυτοδιοικητικών αποφάσεων” τόνισε ο γ.γ. Εσωτερικών και πρόεδρος της Επιτροπής για την αναθεώρηση του Καλλικράτη Κ. Πουλάκης. “Οι προτάσεις της επιτροπής καλύπτουν όλο το φάσμα της Αυτοδιοίκησης, έχουν σκοπό τη βοήθεια στους πολίτες και είναι άδικο που η ΚΕΔΕ μιλούσε μόνο για το εκλογικό σύστημα” σημείωσε ο Κ. Πουλάκης.

Οι άξονες της πρότασης της επιτροπής εξειδικεύονται σε:

* Άσκηση αρμοδιοτήτων και διοικητικές διαδικασίες.

* Διαδημοτικές, διαπεριφερειακές και διαβαθμιδικές συνεργασίες.

* Δημοκρατικό εκλογικό σύστημα για την αναλογική συγκρότηση των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων και ένα απλό και διαυγές σύστημα διακυβέρνησης ανοιχτό, πλουραλιστικό και με νέες διαδικασίες, όπως η συμμετοχή με δικαίωμα λόγου των εργαζομένων στα όργανα.

* Ισχυρούς θεσμούς ενδοδημοτικής αποκέντρωσης με ουσιαστικό ρόλο και πραγματικές ευκαιρίες συμμετοχής για τις τοπικές κοινωνίες.

* Σύγχρονες, αμερόληπτες και αποτελεσματικές διαδικασίες εποπτείας των ΟΤΑ.

* Νέους, ενισχυμένους θεσμούς και διαδικασίες τοπικής διαμεσολάβησης προς όφελος της προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών.

* Εκσυγχρονισμό της οικονομικής διοίκησης των ΟΤΑ με διαφανείς και αποτελεσματικές διαδικασίες ταμειακής λειτουργίας, είσπραξης των ίδιων των εσόδων των ΟΤΑ.

* Αξιοποίηση σε κοινωνική και αναπτυξιακή κατεύθυνση της λιμνάζουσας σε πολλές περιπτώσεις περιουσίας των ΟΤΑ με αυτονόητη διαφύλαξη του δημόσιου χαρακτήρα της.

* Αναβάθμιση της συμμετοχής της Αυτοδιοίκησης στον δημοκρατικό, αναπτυξιακό προγραμματισμό και μέσω διεθνών συνεργασιών.

 

Οσονούπω το νομοσχέδιο – σκούπα

Τέλος, ο υπουργός εξήγγειλε ότι τις επόμενες μέρες θα κατατεθεί το πολυνομοσχέδιο, το οποίο θα περιλαμβάνει σύνολο διατάξεων που θα διευκολύνουν τη λειτουργία των ΟΤΑ. Για το ζήτημα των χρονίως ανανεούμενων συμβάσεων επανέλαβε το αίτημά του για διακομματική συναίνεση προκειμένου να υπάρξει “αποκατάσταση της πραγματικής εργασιακής σχέσης”.

“Είναι ανάλγητο να διαχωρίζεις τους εργαζόμενους σε δικούς σου και δικούς μας και να τους διατηρείς σε καθεστώς ομηρείας και κάθε φορά να αποκαλύπτεται το πραγματικό πρόσωπο -αναφέρομαι στον κ. Μητσοτάκη- και να λες ‘θα απολυθούν’” υπογράμμισε ο Π. Σκουρλέτης καταλήγοντας: “Θέλει ο Μητσοτάκης να κρυφτεί, αλλά ο νεοφιλελευθερισμός του δεν τον αφήνει”.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση χρειάζεται οξυγόνο

Προχώρησε μάλιστα σε ένα βήμα παραπέρα: αποχώρησε από το διάλογο που ξεκίνησε η κυβέρνηση προκειμένου, μετά από ουσιαστική συζήτηση με τους αρμόδιους φορείς και την κοινωνία να προχωρήσει σε αλλαγές στο νόμο «Καλλικράτη». Ενός νόμου που δέχτηκε πυρά από όλους σχεδόν τους πολιτικούς χώρους. Ενός νόμου που υλοποιήθηκε παρά τις μεγάλες αντιδράσεις και κινητοποιήσεις πολιτών και που οι δυσκολίες που έφερε στην ΤΑ είναι εμφανείς σε εκείνους που συμμετέχουν στα θεσμικά της όργανα, αλλά και σε όλους τους πολίτες.

Η κάθετη αυτή άρνηση της ΚΕΔΕ να συμμετάσχει στο διάλογο, δείχνει να απορρέει από προφανείς αντιπολιτευτικούς λόγους -τους οποίους με ιδιαίτερη συνέπεια και επιμονή υπηρετεί εδώ και δυο χρόνια η «μένουμε Ευρώπη» ΚΕΔΕ- και από μια παράλογη επικοινωνιακή επιλογή, που εν τέλει της αφαιρεί τη δυνατότητα να συμμετάσχει ουσιαστικά στη διαδικασία διαμόρφωσης ενός αποτελεσματικού θεσμικού πλαισίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Ποιες λοιπόν είναι αυτές οι αλλαγές που προτείνει η Επιτροπή σε ότι αφορά το θεσμικό πλαίσιο και τις οποίες η ΚΕΔΕ βρίσκει τόσο ενοχλητικές και βλαβερές για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ώστε να αποχωρήσει από το διάλογο;

Εκλογικός νόμος

Τι ισχύει μέχρι τώρα: ο νικητής των δημοτικών εκλογών του δεύτερου γύρου– που δεν είχε το 50%, συν ένα στον πρώτο γύρο- με όποιο ποσοστό και να πέρασε στο δεύτερο γύρο παίρνει τα 3/5 των δημοτικών συμβούλων. Του δίνεται δηλαδή η δυνατότητα μιας ισχυρότατης πλειοψηφίας, ακόμη κι αν πήρε το 22% όπως πχ ο δήμαρχος Αθηναίων.

Τι προτείνει η Επιτροπή: ΑΠΛΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ και στις εκλογές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Απλή αναλογική για τους δημοτικούς συμβούλους και εκλογή του δημάρχου σε δεύτερη Κυριακή ανάμεσα στους δυο επικρατέστερους.

Η αντιπροσώπευση δηλαδή των πραγματικών συσχετισμών στο επίπεδο των τοπικών κοινωνιών και των περιφερειών, η αποτύπωση της πραγματικής βούλησης των πολιτών. Όταν έχει ψηφιστεί η απλή αναλογική για τις βουλευτικές εκλογές, δεν είναι δυνατό να ζητάμε να μείνει η Τοπική Αυτοδιοίκηση  σε παλαιότερα μοντέλα.

Δημοτικά και τοπικά συμβούλια

Τι ισχύει: πλήρως απαξιωμένα εκλεγμένα όργανα, χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες, μακριά από τις τοπικές κοινωνίες  και με την πλειοψηφία του κάθε δήμου να τα χρησιμοποιεί μόνο όταν χρειάζεται να προωθήσει κάποιες αποφάσεις.

Τι προτείνεται: αναβάθμιση του ρόλου των Δημοτικών Συμβουλίων και αντικατάσταση τοπικών συμβουλίων και άλλων επιτροπών από «λαϊκές συνελεύσεις» και συνελεύσεις γειτονιάς, με δεσμευτικό -και όχι συμβουλευτικό ως ίσχυε- χαρακτήρα των αποφάσεων, καθώς και τη δυνατότητα προκήρυξης Δημοψηφισμάτων από ομάδες κατοίκων Τοπικών για θέματα που αφορούν τις περιοχές κατοικίας τους.

Προτείνεται δηλαδή ο επανασχεδιασμός των θεσμών της ενδοδημοτικής αποκέντρωσης, έτσι ώστε να δημιουργηθούν ισχυρές τοπικές δομές στο εσωτερικό κάθε Δήμου, με ουσιαστικές αρμοδιότητες και να ενισχυθούν οι θεσμοί άμεσης κοινωνικής συμμετοχής.

Τα παραπάνω αποτελούν στοιχεία που αυξάνουν το αίσθημα εγγύτητας των πολιτών προς το θεσμό της Αυτοδιοίκησης, φέρνουν τους δημότες στο κέντρο των εξελίξεων και των αποφάσεων.

v   Ψήφος σε μετανάστες.

Τι ισχύει σήμερα: δικαίωμα «εκλέγειν» έχουν οι υπήκοοι κρατών-μελών της ΕΕ στις ευρωεκλογές και τις δημοτικές εκλογές.

Τι προτείνεται: Να επεκταθεί το δικαίωμα και για τις περιφερειακές εκλογές και να έχουν δικαίωμα ψήφου και όσοι διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα.

Η Επιτροπή στην καταληκτική της συνεδρίαση στις 24-2-2017 ενέκρινε και μια σειρά εισηγήσεις, που παρουσιάστηκαν από τις επιμέρους Θεματικές Ομάδες, σχετικά με τις αρμοδιότητες των ΟΤΑ, τη θεσμική τους συγκρότηση και λειτουργία. Παρουσιάστηκαν επίσης εισηγήσεις για τα οικονομικά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα οποία όλοι γνωρίζουμε πως χρειάζονται ένα νέο, δημοκρατικό, αποτελεσματικό και διαφανές σύστημα διαχείρισης και δημοσιονομικής εποπτείας, που θα εξασφαλίζει την οικονομική βιωσιμότητα των ΟΤΑ, χωρίς να παραβιάζει τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοτέλειά τους.

Η αντιπαράθεση όμως από μεριάς της ΚΕΔΕ εστιάστηκε στις θεσμικές αλλαγές και κυρίως στον εκλογικό νόμο, παραβλέποντας και αδιαφορώντας για όλα τα άλλα σημαντικά θέματα που ήρθαν προς συζήτηση.

Στην ελληνική κοινωνία όμως είναι προφανές εδώ και καιρό πως ο «Καλλικράτης» έφερε ένα πέρα για πέρα συγκεντρωτικό μοντέλο. Οι δυσλειτουργίες του μοντέλου αυτού είναι πολλές:

v  Πλήρης  απαξίωση των συνεδριάσεων των Δημοτικών Συμβουλίων  που λειτουργούν ως όργανα επικύρωσης προειλημμένων αποφάσεων.

v  Πλήρης απαξίωση της συμμετοχής της αντιπολίτευσης σε κάθε συζήτηση, αλλά και στις αποφάσεις της δημοτικής αρχής. Τα ερωτήματα που υποβάλλει η αντιπολίτευση και οι προτάσεις που θέτει προς συζήτηση δεν έχουν καμιά τύχη και καμιά αξία όταν ο δήμαρχος δε θέλει να απαντήσει ή δε θέλει να τις συζητήσει. Η εφαρμογή ενός «στενού και στεγνού» κανονισμού λειτουργίας στις συνεδριάσεις του  Δημοτικού Συμβουλίου καθιστά το διάλογο άχρηστο και απονεκρώνει στην ουσία κάθε δημοκρατική λειτουργία.

v  Πλήρως απαξιωτικό μοντέλο προς την κοινωνία,  την οποία διατείνεται ότι υπηρετεί.

Καμιά ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας σε διαβουλεύσεις και αποφάσεις. Οι Δημοτικές Επιτροπές Διαβούλευσης, όταν και όπου λειτούργησαν, μόνο ως επίφαση δημοκρατίας χρησιμοποιήθηκαν από την εκάστοτε πλειοψηφία. Οι διαβουλεύσεις επίσης  με φορείς είναι συνήθως προσχηματικοί και μόνο επικοινωνιακά εκμεταλεύσιμοι.

Κανένα πρόβλημα της κοινωνίας δεν έρχεται αδιαμεσολάβητα στα Δημοτικά Συμβούλια. Ακόμα και όταν με τις λίγες, ομολογουμένως, υπογραφές φτάνει κάποιο θέμα στις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου βρίσκει απέναντι την «ισχυρή πλειοψηφία». Οι ενεργοί πολίτες αντιμετωπίζονται τις περισσότερες φορές εχθρικά ή απαξιωτικά και οι αποφάσεις της δημοτικής αρχής δεν αλλάζουν, με αποτέλεσμα και αυτή η δυνατότητα των πολιτών ελάχιστες φορές να αξιοποιείται.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση χρειάζεται οξυγόνο.

Χρειάζεται  να ανασάνει. Είναι καιρός  να αποκτήσει τον πραγματικό της ρόλο. Να γίνει πράγματι ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Να είναι κοντά στον πολίτη και μαζί του να σχεδιάζει το καλό του τόπου του. 

Βασικό στοιχείο και ζητούμενο είναι η συμμετοχή.

Μια συμμετοχή θεσμικά κατοχυρωμένη, που δεν θα εναπόκειται στην καλή θέληση κάθε δημοτικού άρχοντα.

Μια συμμετοχή που θα υποχρεώνει τη δημοτική αρχή στις όποιες αποφάσεις της.

Μια συμμετοχή που θα εμπνέει τον δημότη γιατί η φωνή του θα ακούγεται, η γνώμη του θα μετράει.

Μια συμμετοχή που θα δίνει χώρο και ρόλο στους πολίτες.

Είναι αλήθεια πως η δημοκρατία είναι μια «κουραστική» διαδικασία. Θέλει  διάλογο, συζήτηση, θέλει διαβούλευση, θέλει υποχωρήσεις, θέλει και συναίνεση. Θέλει χρόνο.

Η δημοκρατία όντως είναι δύσκολη, αλλά είναι απαραίτητη.

Η Γνωσούλα Χαϊλατζίδου είναι μέλος Κ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ και δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Κατερίνης

Γκοτσόπουλος: Τοπική διακυβέρνηση σημαίνει ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση

 

«Το να λες ότι αποκεντρώνεις αρμοδιότητες, χωρίς να έχεις ισχυρούς δήμους και Περιφέρειες, οδηγεί στο χάος. Αποκέντρωση σημαίνει ισχυρή Αυτοδιοίκηση. Αυτή είναι η δουλειά που πρέπει να κάνει η κυβέρνηση. Δεν είναι ούτε απλή ούτε εύκολη» δηλώνει στο Πρακτορείο-ΟΤΑ του ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) Θόδωρος Γκοτσόπουλος.

Υπάρχει μια ομοφωνία όλων των πλευρών, στο εσωτερικό και το εξωτερικό της χώρας, να ενισχυθεί η τοπική διακυβέρνηση. «Μην ξεχνάτε την απόφαση της ΕΕ για πολυ-επίπεδη διακυβέρνηση», σημειώνει ο κ. Γκοτσόπουλος και εξηγεί στη συνέχεια το περιεχόμενο του νέου, απαιτητικού ρόλου που αναλαμβάνει η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης.

Η ΕΕΤΑΑ σε συνεργασία και με άλλους φορείς, όπως η Μονάδα Ανάπτυξης και Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων και το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, αναλαμβάνει ενισχυμένο ρόλο στο πλαίσιο της προσπάθειας συμπόρευσης της ελληνικής με την ευρωπαϊκή τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά και στο πλαίσιο της προσπάθειας καλύτερης αξιοποίησης του ΕΣΠΑ και των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων.

Ακολουθεί η συνέντευξη του κ. Γκοτσόπουλου:

Κύριε Γκοτσόπουλε, τι γίνεται με τη διοικητική αναδιοργάνωση και μεταρρύθμιση;

Η κυβέρνηση, στα πλαίσια, της συνολικής αναδιοργάνωσης και αναδιάρθρωσης του πολιτικού και διοικητικού συστήματος, αποφάσισε να αντικαταστήσει τον Καλλικράτη με ένα νέο νομοθέτημα για την Αυτοδιοίκηση. Εχει συστήσει μια επιτροπή, που λειτουργεί στο υπ. Εσωτερικών, στην οποία συμμετέχει η ΚΕΔΕ και η ΕΝΠΕ. Αυτή η Επιτροπή πρέπει να καταλήξει, εάν καταλήξει, σε κάποια συμπεράσματα.

Tα κύρια θέματα που απασχολούν την Επιτροπή (που είναι χωρισμένη σε 3-4 υποεπιτροπές, τις οποίες αποκαλούμε Ομάδες Εργασίας) είναι οι αρμοδιότητες που θα έχουν οι δήμοι και οι Περιφέρειες (κάτι πολύ σημαντικό για τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης) και οι σχέσεις του Κεντρικού Κράτους με την Αυτοδιοίκηση. Μια υποεπιτροπή ασχολείται με το εκλογικό σύστημα, τη συγκρότηση και τη λειτουργία των δήμων και των Περιφερειών ως Νομικών Προσώπων. Η τρίτη Ομάδα Εργασίας ασχολείται με την οικονομική διαχείριση των δήμων και των Περιφερειών -προϋπολογισμός, έσοδα, έξοδα κ.λπ.- και η τέταρτη με την αναπτυξιακή διάσταση της Αυτοδιοίκησης και τις δυνατότητες που έχει στη σημερινή περίοδο να συμμετέχει με πιο ενεργό τρόπο στην ανάπτυξη της χώρας.

Επειδή είναι σοβαρό το εγχείρημα, θα πρέπει να ξεκαθαρισθεί το θέμα των σχέσεων των τριών εμπλεκομένων -Κράτους, Περιφέρειας, Δήμων-, να προσδιορισθούν με σαφήνεια οι αρμοδιότητες και ο τρόπος λειτουργίας των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης. Θα πρέπει, επίσης, να αναλάβει η κυβέρνηση (σε βάθος τριετίας-τετραετίας και στο πλαίσιο ενός πακέτου αλλαγών στο πολιτικό και διοικητικό σύστημα) την επιχειρησιακή, θεσμική και οικονομική στήριξη αυτών των μεταρρυθμίσεων. Διότι εάν δεν υπάρξει αυτή η στήριξη, οποιοδήποτε ωραίο νομοθέτημα και οι όποιες αγαθές προθέσεις θα μείνουν στον αέρα και θα πέσουν στο κενό. Οπως συνέβη και με τον Καλλικράτη, που -εκτός των άλλων προβλημάτων που είχε- δεν κατάφερε σε τίποτα να βελτιώσει ουσιαστικά τους ΟΤΑ. Διότι δεν έδωσε καμία στήριξη, οικονομική ή επιχειρησιακή, στους δήμους και τις Περιφέρειες. 

Αναφέρεστε στο γεγονός ότι υπήρξε μεταφορά αρμοδιοτήτων, χωρίς τους αντίστοιχους πόρους;

Και σε αυτό, αλλά όχι μόνο. Είναι πάγια τακτική του ελληνικού κράτους να μεταφέρει αρμοδιότητες, χωρίς τους αντίστοιχους πόρους. Εννοώ ότι, όταν κάνεις μεγάλους δήμους, σε ορισμένες περιπτώσεις γιγαντιαίους δήμους σε έκταση καταρχήν και δευτερευόντως σε πληθυσμό, αυτοί οι δήμοι για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά χρειάζονται μια επιχειρησιακή υποστήριξη. Μια οικονομική ενίσχυση, προκειμένου να αποκτήσουν δομές που είναι απαραίτητες για να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους. Δεν υπήρξε καμία τέτοια πολιτική, με αποτέλεσμα να έχουμε μεγάλους δήμους, από τους οποίους οι περισσότεροι αδυνατούν να λειτουργήσουν. Αρα, για να χρησιμοποιήσω μια λαική έκφραση, «έγινε μια τρύπα στο νερό». Αγαθές οι προθέσεις αυτών που είχαν συλλάβει το εγχείρημα συνένωσης των δήμων, αλλά ουσιαστικά διέλυσαν τους δήμους. Διότι οι δήμοι, όπου και να πάτε στην Ελλάδα, θα σας πουν: «Δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε». 

Μιλάτε κυρίως για ελλείψεις σε εξειδικευμένο, επιστημονικό προσωπικό;

Και γι αυτό μιλάω, αλλά κυρίως για ένα σχέδιο που θα λύνει θεσμικά, επιχειρησιακά και οικονομικά θέματα. Όλοι ξέρουμε ότι η Ελληνική Πολιτεία δεν είναι σε θέση να κάνει μαζικές προσλήψεις. Θα κάνει επιλεκτικές προσλήψεις. Αλλά υπάρχουν κι άλλα πράγματα που μπορεί να κάνει…

Μιλάτε για ευρωπαϊκά προγράμματα;

Προγράμματα, συστηματική επιμόρφωση του προσωπικού, συλλογικές προσπάθειες ενίσχυσης των δήμων… Αλλά για να γίνουν αυτά, χρειάζεται ένα υποστηρικτικό πρόγραμμα. 

Υπάρχει μια τάση να αποκτήσει η αυτοδιοίκηση μεγαλύτερη αυτονομία; Καταρχήν οικονομική; Το λέω με αφορμή τη συζήτηση που γίνεται για τη φορολογική αποκέντρωση και τη δημιουργία νέου μηχανισμού είσπραξης τοπικών εσόδων.

Υπάρχει μια ομοφωνία όλων των παραγόντων που εμπλέκονται στη λειτουργία του διοικητικού και πολιτικού συστήματος της χώρας, αλλά και στο εξωτερικό: Της ΚΕΔΕ, της κυβέρνησης (τουλάχιστον με βάση τις προεκλογικές της εξαγγελίες), των θεσμών (σας θυμίζω ότι στη συμφωνία που έχει υπογράψει η Ελλάδα, σε κάποιο παράρτημα υπάρχει με σαφήνεια προσδιορισμένη η απαίτηση να ενισχυθεί η τοπική διακυβέρνηση). Επίσης μην ξεχνάτε την απόφαση της ΕΕ για πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Όλοι συμφωνούν ότι πρέπει να υπάρξει ουσιαστικά μια μεγάλη αποκέντρωση με ισχυρή Αυτοδιοίκηση. Το να λες, όμως, ότι αποκεντρώνεις αρμοδιότητες χωρίς να έχεις ισχυρούς Δήμους και Περιφέρειες, οδηγεί στο χάος. Άρα, αποκέντρωση με ισχυρή αυτοδιοίκηση είναι η δουλειά που πρέπει να κάνει η κυβέρνηση. Δεν είναι ούτε απλή, ούτε εύκολη.

Είναι, δηλαδή, λίγο λυδία λίθος…

Αλλά πρέπει να το κάνεις. Όχι μόνο για λόγους καλύτερης λειτουργίας του συστήματος, δημοκρατίας και συμμετοχής. Πρέπει κυρίως να το κάνεις για λόγους αποτελεσματικότητας. Διότι όσο πιο κοντά μεταφέρεις το κέντρο λήψης αποφάσεων για την καθημερινότητα του πολίτη, τόσο περισσότερα μπορείς να προσδοκάς. 

Δηλαδή η Ελλάδα, με τα μνημόνια που έχει, καλείται να εφεύρει μια φόρμουλα αυτοδιοίκησης που δεν έχουμε δει πουθενά στην Ευρώπη;

Όχι το αντίθετο. Οι Ευρωπαίοι μας λένε ότι έχουν ένα σύστημα που έχει αποδώσει και μας καλούν να κάνουμε το ίδιο. Για να πως ένα χαρακτηριστικό αρνητικό παράδειγμα: Δεν μπορεί ο μέσος όρος στην Ευρώπη χρημάτων που διαχειρίζεται η Αυτοδιοίκηση να είναι 11,5% του ΑΕΠ και στην Ελλάδα των μνημονίων να είναι 2%. Δεν υπάρχει πουθενά στην Ευρώπη, και ειδικά στη κεντρική, βόρεια, δυτική και μεσογειακή Ευρώπη, το φαινόμενο τόσο απαξιωμένης Αυτοδιοίκησης. Είναι μοναδικό το φαινόμενο. Εχεις μια Αυτοδιοίκησης που ουσιαστικά, πέρα απ’ ότι λέει το Σύνταγμα, είναι βραχίονας του κεντρικού κράτους. 

Επιχειρησιακή στήριξη μπορεί να προσφέρει το ελληνικό υπουργείο Εσωτερικών;

Προφανέστατα μπορεί. Αλλά ξεκαθαρίζω ότι το υπ. Εσωτερικών είναι ο επισπεύδων των μεταρρυθμίσεων. Το ποιες αρμοδιότητες θα μεταφερθούν στην Αυτοδιοίκηση δεν είναι θέμα του ΥΠΕΣ. Χρειάζεται κυβερνητική απόφαση. Να πει π.χ. ότι το θέμα της χωροταξίας ή της πολεοδομίας, των κοινωνικών υπηρεσιών, της συντήρησης και λειτουργίας των σχολείων, της πρωτοβάθμιας υγείας πρέπει στο μεγαλύτερο βαθμό να περάσουν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Αυτό δεν είναι θέμα του υπ. Εσωτερικών. Θα πρέπει να υπάρξει κυβερνητική απόφαση που θα λέει ότι ξεκινά μια διαδικασία, που θα έχει ολοκληρωθεί σε 3-4 χρόνια για μεταφορά αρμοδιοτήτων και πόρων στην αυτοδιοίκηση… Πρέπει να το αποφασίσει, να το νομοθετήσει και να το υποστηρίξει.

Διεύρυνση δράσεων της ΕΕΤΑΑ στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Μπορείτε να γίνεται πιο συγκεκριμένος;

Η ΕΕΤΑΑ είναι η εταιρεία της αυτοδιοίκησης, με βασικό πλειοψηφικό μέτοχο την αυτοδιοίκηση και μειοψηφικό το ελληνικό κράτος. Είναι ο θεσμικός, επιχειρησιακός και τεχνικός σύμβουλος της Αυτοδιοίκησης. Αρα να βοηθά την Αυτοδιοίκηση στο έργο της. Παράγει έργο κοινωνικό και αναπτυξιακό για την Αυτοδιοίκηση.

Μέχρι τώρα η ΕΕΤΑΑ ασχολιόταν κυρίως με κοινωνικά προγράμματα και δράσεις, όπως τους παιδικούς σταθμούς, το πρόγραμμα Βοήθεια στο Σπίτι, τον ΟΚΑΝΑ, τα Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων. Εμείς πιστεύουμε ότι πρέπει να διευρύνει το εύρος των δράσεών της και να επανέλθει στο πρώτο στάδιο. Δηλαδή να δώσει μεγαλύτερο βάρος στον αναπτυξιακό τομέα της Αυτοδιοίκησης. Δηλαδή να βοηθήσει τις Περιφέρειες και τους Δήμους στις όποιες αναπτυξιακές προσπάθειές τους διαμέσου του ΕΣΠΑ, του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων -όσο κι αν είναι μικρό- και όλων των χρηματοδοτικών εργαλείων που μπορούμε να βρούμε. Δηλαδή να βοηθήσει στο αναπτυξιακό τους έργο.

Δεύτερος στόχος για την ΕΕΤΑΑ είναι να διευρύνει και να εντείνει την υποστήριξη στους δήμους σε σχέση με τη λειτουργία τους -οι δήμοι έχουν τεράστια προβλήματα λειτουργίας με τη γραφειοκρατία τους, με τα συστήματα διοίκησής τους κ.α.- μέσα από προγράμματα του ΕΣΠΑ που αποσκοπούν στο να αλλάξει η λειτουργία των δήμων προς το καλύτερο σε σχέση με τους πολίτες. Να γίνουν δηλ. πιο εξυπηρετικοί, πιο άμεσοι. Εκεί, η ΕΕΤΑΑ έχει την τεχνογνωσία να βοηθήσει στη σαφέστατη βελτίωση της εσωτερικής λειτουργίας των Δήμων και των Περιφερειών και των σχέσεων τους με τον πολίτη.

Το τρίτο είναι να αναπτύξει και τα ευρωπαϊκά προγράμματα, όχι μόνο αυτά που έρχονται στην αυτοδιοίκηση μέσω του ΕΣΠΑ, αλλά προγράμματα που υπάρχουν και εφαρμόζονται κατευθείαν από τις Βρυξέλλες. Εκεί σε σύμπραξη και με άλλους κοινωνικούς φορείς, αλλά και ιδιωτικούς της Ελλάδας και άλλων χωρών, στόχος είναι να κάνουμε προτάσεις, να συμμετέχουμε και να παίρνουμε προγράμματα, που εφαρμόζονται στην Ελλάδα προς όφελος πάντα της αυτοδιοίκησης. Στα πλαίσια αυτά, έχουμε ζητήσει και την πιστοποίησή μας ως εταιρείας που θα μπορεί να έχει δράση ευρωπαϊκών προγραμμάτων και σε άλλες χώρες της ΕΕ, για να υπάρχει ανταλλαγή εμπειριών. Είναι ένα φιλόδοξο σχέδιο. Το προχωράμε. Άρα θέλουμε να αναπτύξουμε και την ευρωπαϊκή διάσταση της δράσης μας για να βοηθήσουμε την αυτοδιοίκηση και γενικότερα την οικονομία. Άρα η ΕΕΤΑΑ προσδοκά να αναγνωρισθεί ως φορέας τεχνογνωσίας ευρωπαϊκού επιπέδου…

Με σκοπό να βοηθήσει την αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα να γίνει πιο αποτελεσματική.

Για παράδειγμα, πώς θα βοηθήσετε τους μικρούς ορεινούς και νησιωτικούς δήμους;

Εδώ υπάρχουν δυο θέματα, ένα άμεσο και ένα μεσοπρόθεσμο. Το άμεσο είναι ότι οι μικροί δήμοι (εννοούμε εκείνους που είναι κάτω από 20.000 κατοίκους) είναι πάνω από το μισό του συνόλου των δήμων. Είναι περίπου 170 στο σύνολο των 325 δήμων. Μάλιστα, πολλές φορές οι ορεινοί είναι τεράστιοι σε έκταση, αλλά με λίγους κατοίκους. Οι μικροί νησιωτικοί είναι περίπου 20 δήμοι. Το θέμα είναι να βοηθήσουμε τους δήμους που βρίσκονται σε μεγαλύτερη αδυναμία, ώστε να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τα προγράμματα που τρέχουν και ειδικά το ΕΣΠΑ. Εκεί χρειάζεται μεταφορά τεχνογνωσίας και αποτελεσματική, συλλογική δράση. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι σε μια σειρά δήμων θα πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις που θα τους βοηθήσουν να ετοιμάζουν μελέτες και να ωριμάσουν έργα, προκειμένου να παίρνουν χρηματοδότηση.

Αυτό θα γίνει σε συνδυασμό με τη ΜΟΔ (Μονάδα Οργάνωσης Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων). Η ΜΟΔ θα έχει, κυρίως, πιο άμεση παρέμβαση με τη μορφή των τεχνικών συμβούλων, των μηχανικών που θα βοηθήσουν στο να συνταχθεί μια μελέτη. Εμείς, κυρίως, θα μαζεύουμε το προσωπικό αυτών των δήμων για να το εκπαιδεύουμε, για να ενημερώνουμε και να εξηγούμε τι προγράμματα τρέχουν, πως μπορούν να παρέμβουν σε αυτά, και να τους βοηθάμε και εμείς στη σύνταξη μελετών.

Εκτός αυτού, όμως, στα πλαίσια της καλύτερης λειτουργίας του συνόλου των Δήμων για το ΕΣΠΑ, το υπουργείο Οικονομίας αποφάσισε και το εξήγγειλε ο υπουργός κ. Χαρίτσης, να γίνει η ΕΕΤΑΑ ο επιχειρησιακός σύμβουλος του υπουργείου σε προγράμματα του ΕΣΠΑ που απευθύνονται στους δήμους και αφορούν το Περιβάλλον σε πρώτη φάση. Βέβαια, το Περιβάλλον είναι το μεγαλύτερο, από τα τέσσερα τομεακά προγράμματα, σε χρηματοδότηση. Αυτό σημαίνει ότι ως ΕΕΤΑΑ θα αναλάβουμε να προσλάβουμε και να τοποθετήσουμε σε όλη την Επικράτεια τεχνικούς συμβούλους, που θα εγκατασταθούν στους δήμους και θα τους βοηθήσουν τοπικά στην ωρίμανση των μελετών, υπό την εποπτεία και τον δικό μας έλεγχο.

Παράλληλα, συμφωνήσαμε με το υπουργείο Περιβάλλοντος, για κάθε δράση (π.χ. ύδρευση, αντλιοστάσια, διαχείριση απορριμμάτων κ.α.) να πηγαίνουμε και να κάνουμε παρουσίαση των τεχνικών σημείων της δράσης στους δήμους, ώστε να ξέρουν τι πρόκειται να γίνει, για να προετοιμασθούν και να συμμετέχουν, να έχουν πληροφόρηση και γνώση για τα προγράμματα που θα τρέξουν, για να προετοιμασθούν. Αυτό είναι η άμεση στήριξη προς τους ορεινούς δήμους.

Το δεύτερο θέμα, που αφορά τους μικρούς ορεινούς και νησιωτικούς δήμους, είναι ότι θα πρέπει η Πολιτεία -και εδώ υπεύθυνο είναι το υπουργείο Εσωτερικών που θα κάνει το νέο νομοθετικό πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση- να μη προσεγγίζει όλους τους δήμους με τον ίδιο τρόπο. Δεν υπάρχει ένα μοντέλο Δήμου. Άλλη κατηγορία είναι η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη μόνες τους. Αλλη κατηγορία είναι οι μεγάλοι αστικοί δήμοι. Άλλη κατηγορία είναι οι μικροί ορεινοί και νησιωτικοί δήμοι. Μπορεί να είναι όλοι δήμοι , αλλά κατά τα άλλα καμία σχέση δεν έχουν.

Θα πρέπει, λοιπόν, να δούμε πως με βάση αυτές τις κατηγοροποιήσεις που θα κάνουμε, να συμπεριφερόμαστε σε κάθε κατηγορία, ανάλογα με τις ανάγκες της. Για παράδειγμα, οι μικροί είναι προφανές ότι δεν μπορούν να έχουν την πληρότητα του μηχανισμού που έχει ο δήμος Πάτρας ή ο δήμος Λάρισας ή ο δήμος Θεσσαλονίκης. Πρέπει κάτι να κάνουμε, για να δούμε πως μπορούν αυτοί οι μικροί δήμοι -πολλές φορές απομονωμένοι- να λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά. Υπάρχουν πάρα πολλές ιδέες. Αλλά πρέπει να τις δούμε.

Έχουμε ήδη ξεκινήσει με την προηγούμενη ηγεσία του υπουργείου Εσωτερικών και Οικονομικών να δούμε πως θα αλλάξουμε τις λειτουργίες και τις δομές αυτών των δήμων για να γίνουν πιο αποτελεσματικοί και πιο φιλικοί. Π.χ. πρέπει να δούμε σε δήμους, που έχουν περίπου τα ίδια προβλήματα λειτουργίας και διαχείρισης των υποθέσεων τους, ποιες αλλαγές πρέπει να γίνουν στην οργάνωση και τη λειτουργία τους, τι δυνατότητες υπάρχουν για μετακίνηση κάποιων υπαλλήλων με μπόνους στους μικρούς δήμους για κάποια χρόνια, θα πρέπει να υπάρξει συγκεκριμένη οικονομική ενίσχυση. Με άλλα λόγια, χρειάζεται επιχειρησιακό σχέδιο για την ενίσχυση των μικρών ορεινών και νησιωτικών δήμων.

Σε τι θα συμβάλλει η προγραμματική σύμβαση της ΕΕΤΑΑ με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (ΤΠΔ);

Εχουμε μια ομάδα ανθρώπων -από το υπουργείο Οικονομικών, το ΤΠΔ και τη ΜΟΔ- που ψάχνει τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και προσπαθεί να δει ποιοι τομείς είναι εκείνοι που θα αποτελέσουν το πεδίο εφαρμογής των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων. Το ΤΠΔ είναι ένας πολύτιμος εταίρος για την Αυτοδιοίκηση. Μέχρι τώρα το ξέραμε ως ένα πιστωτικό ίδρυμα που έδινε δάνεια στους δήμους, αλλά είναι και μια τράπεζα που μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στον αναπτυξιακό τομέα και να ενισχύσει και δράσεις που για κάποιους λόγους δεν ενισχύονται από το ΕΣΠΑ.

Υπάρχουν κάποιες δράσεις των δήμων, στη στήριξη των οποίων μπορεί να συμμετέχει το ΤΠΔ με τη χρηματοδότηση μελετών. Για παράδειγμα, οι ιαματικές πηγές. Ο δήμος που είναι ιδιοκτήτης των πηγών δεν έχει τα μέσα για να τις αναπτύξει. Οπότε οι επιλογές του είναι, είτε οι πηγές να λειτουργήσουν ως δημόσια υπηρεσία με περιορισμένες δυνατότητες, είτε ο δήμος να παραχωρήσει με αποικιακούς όρους στον ιδιωτή τις πηγές, είτε ο δήμος να συμμετάσχει σε σύστημα κοινοπραξίας με ιδιώτες. Στην τελευταία περίπτωση το ΤΠΔ θα ενισχύσει το δήμο στην κοινοπραξία με τη χρηματοδότηση των μελετών ή και των έργων, οι ιδιώτες θα κινητοποιήσουν οικονομικούς πόρους και έτσι θα γίνει η επένδυση. Δηλαδή, θα γίνει μια διαδικασία μόχλευσης για να βρεθούν χρήματα και να αναπτυχθεί ένας πλουτοπαραγωγικός πόρος. Δηλαδή, το ΤΠΔ μπορεί να χρηματοδοτήσει έργα με αναπτυξιακή διάσταση, που θα συμπαρασύρουν τη συμμετοχή και άλλων εταίρων.

Το ΤΠΔ, όμως, μπορεί να χρηματοδοτήσει και άλλα έργα. Π.χ. τώρα έχει ξεκινήσει μια πολύ καλή δράση για τον οδοφωτισμό των δήμων και συνεργάζεται με το ΚΑΠΕ (Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Ν.Π.Δ.Δ.). Το πρόγραμμα το χρηματοδοτείται από το ΤΠΔ προκειμένου να το εφαρμόσουν οι δήμοι, οι οποίοι θα έχουν τεράστια εξοικονόμηση ενέργειας. Βέβαια, χρειάζεται εκ μέρους των συμβαλλομένων προσπάθεια οργανωμένη και σε βάθος χρόνου.

Η ΕΕΤΑΑ συνεργάζεται με το ΤΠΔ σε δράσεις αναπτυξιακού αλλά και κοινωφελούς χαρακτήρα, στις οποίες μπορεί το Ταμειο να βοηθήσει για να να γίνουν μελέτες και να δημιουργηθούν πρότυπα, που θα λειτουργούν πιο αποτελεσματικά. Η συνεργασία με το ΤΠΔ είναι σημαντικό εργαλείο και πιστεύω ότι σύντομα θα φθάσουμε σε θεαματικά αποτελέσματα. 

Τι θα γίνει με τον καταλογισμό προστίμων στους δήμους για τη διαχείριση αποβλήτων;

Τα πρόστιμα είναι και για τις χωματερές και για τα υγρά απόβλητα. Για τα υγρά απόβλητα έχουν καταλογισθεί και ποινές σε δήμους της Αττικής. Όμως, η ευθύνη δεν είναι των δήμων. Οι δήμοι ευθύνονται, διότι δεν επιδεικνύουν καμία διάθεση συνεργασίας. Η ΕΥΔΑΠ έχει κάνει για τα υγρά απόβλητα πολύ καλές μελέτες, για τις περιοχές που δεν είχαν αποχέτευση. Αλλά προσκρούει σε παράλογους τοπικισμούς διαφόρων τοπικών αρχόντων. Τελικά ψηφίσθηκε τροπολογία που ορίζει ότι τα πρόστιμα δεν θα τα πληρωνει το ελληνικό κράτος γενικά και αόριστα, αλλά θα καταλογίζονται σε αυτούς που παρεμποδίζουν με συγκεκριμένες ενέργειες στην προώθηση αυτών των σχεδίων.

Ξέρετε, στην Ελλάδα υπάρχουν τρία αλληλοκαλυπτόμενα επίπεδα δυσπιστίας. Καταρχήν, υπάρχει η δυσπιστία των Ελλήνων προς το Δημόσιο. Δεύτερον, υπάρχει μια μεγάλη δυσπιστία των τοπικών αρχόντων απέναντι στο κεντρικό κράτος. Τρίτον, η κεντρική εξουσία και οι γραφειοκρατίες είναι φοβερά δύσπιστες απέναντι στην Αυτοδιοίκηση, την οποία θεωρούν εστία διαφθοράς και συναλλαγών. Πρόκειται για τρεις αλληλοτροφοδοτούμενες δυσπιστίες. Και τέλος, υπάρχει στη γραφειοκρατία μια βαθεία διαμορφωμένη κουλτούρα που λέει: «Μη μου τους κύκλους τάραττε». «Άστο τώρα, μην ψάχνεις φασαρίες». Είναι κάτι που λέγεται πολύ εύκολα και δεν καταλήγουμε σε κάποια πρόταση… 

Τι θα γίνει στους δήμους με τη μείωση των χρηματοδοτήσεων;

Είναι προφανές ότι οι δήμοι είχαν ανέκαθεν χαμηλότερη χρηματοδότηση και στην περίοδο των μνημονίων η υποχρηματοδότηση διογκώθηκε σε τεράστιο βαθμό. Οι πόροι της Αυτοδιοίκησης μειώθηκαν κατά 65%. Συγχρόνως, οι Δήμοι και οι Περιφέρειες αναλαμβάνουν ευθύνες, χωρίς να έχουν και τα μέσα για να ασκήσουν πολιτική. Δεν μπορείς, όμως, να μεταφέρεις ευθύνες χωρίς μέσα. Διαφορετικά καταλήγουμε και πάλι στη δυσπιστία.

Να υπάρχει έλεγχος νομιμότητας για τις δαπάνες. Αλλά, άλλο ο έλεγχος νομιμότητας και άλλο ο έλεγχος σκοπιμότητας, όπου το Κράτος σου λέει τι και πως να το κάνεις. Στη δεύτερη περίπτωση, καταλύεται η συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτονομία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ναι, να υπάρχει έλεγχος. Αλλά να είναι πολύ συγκεκριμένος. Από μια πηγή, όχι από πολλές διαφορετικές πηγές.

 

 

To ψήφισμα που μειοψήφησε στο Συνέδριο της ΕΝΠΕ -Ποιοι υπογράφουν

 
 

Ένα αναλυτικό ψήφισμα για ένα εύρος θεμάτων που αφορούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση, κατατέθηκε στη διάρκεια του Συνεδρίου της ΕΝΠΕ, συγκεντρώνοντας όμως τη μειοψηφία.

Το ψήφισμα αναφέρεται ξεκινάει με ένα γενικό πολιτικό πλαίσιο, αναφέρεται στον «Καλλικράτη», καταθέτει θεμελιώδεις αρχές για ένα νέο πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση και προτείνει ακόμη ένα νέο χωροταξικό και θεσμικό πλαίσιο με βάση συγκεκριμένους άξονες.

Το ψήφισμα, που υπογράφεται από τους:

  • Τζόκας Σπύρος (φωτο), Μέλος Δ.Σ. ΕΝΠΕ, Αντιπεριφερειάρχης Δυτικόύ Τομέα Αθηνών
  • Γαβρίλης Γιώργος, Αντιπεριφερειάρχης Πειραιά, Περιφ. Αττική
  • Κριτσωτάκης Μιχάλης, Περιφερειακός Σύμβουλος Κρήτης
  • Στραβοράβδης Διονύσης, Θεματικός Αντιπεριφερειάρχης Ιονίων Νήσων
  • Φοντάνας Γιάννης, Θεματικός Αντιπεριφερειάρχης Ιονίων Νήσων
  • Χαραλαμπίδου Δέσποινα, Περιφερειακή Σύμβουλος Κεντρικής Μακεδονίας
  • Χατζηλάμπρου Βασίλης, Περιφερειακός Σύμβουλος Δυτικής Ελλάδας

έχει ολόκληρο ως εξής:

ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΝΠΕ 22 ΟΚΤΩΒΡΗ

«ΝΕΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

 

Α. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Είναι γεγονός ότι η τοπική αυτοδιοίκηση λειτούργησε ιστορικά σαν μια μικρογραφία του κράτους και του κεντρικού πολιτικού συστήματος σε τοπικό επίπεδο κι όχι σαν μια διακριτή, πόσω μάλλον εναλλακτική, δομή πολιτικής εξουσίας.

Η λειτουργία αυτή επιδεινώθηκε από τις πολιτικές πραγματικότητες που εδραιώθηκαν  στην Ελλάδα της «μνημονιακής» περιόδου, οι οποίες  επέφεραν μια ακόμη οξύτερη επιδείνωση και πολιτικοθεσμική υποβάθμιση της αυτοδιοίκησης. Στο πλαίσιο της προϊούσας «αποκένωσης» του κράτους και της δημόσιας σφαίρας γενικότερα, η αυτοδιοίκηση επλήγη με ιδιαίτερη σφοδρότητα και απειλείται με πολλαπλούς τρόπους.

Πλέον ο κίνδυνος δεν είναι αυτός μιας «καχεκτικής» αυτοδιοίκησης, αλλά μιας «κλινικά νεκρής» αυτοδιοίκησης. Η πρωτόγνωρη χρηματοδοτική της ασφυξία συνδυάσθηκε με μια λαίλαπα άμεσων και έμμεσων, υλοποιούμενων και επαπειλούμενων, ιδιωτικοποιήσεων που οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην μετατροπή των ΟΤΑ σε τοπικά παραρτήματα του ΤΑΙΠΕΔ και των συμφερόντων που αυτό φιλοξενεί και δεξιώνεται. Την ίδια στιγμή η προώθηση των συμφωνιών CETA και ΤΤΙΡ που περιορίζουν ακόμα περαιτέρω την κυριαρχία και την ελευθερία προς όφελος των πολυεθνικών εταιρειών καθώς και η δραματική υποστελέχωση των φορέων και των δύο βαθμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης όχι μόνο συντελούν, αλλά επιτείνουν μία πορεία κατάρρευσης των τελευταίων.

Άρα ο κίνδυνος είναι σαφής αλλά και ορατός. Η οποιαδήποτε απόπειρα παρέμβασης στις μικροδομές του πολιτικού συστήματος που θα στερείται ρητής και πολιτικά συγκεκριμένης απεύθυνσης στην κοινωνική βάση και άρα στις τοπικές δυνάμεις που συνιστούν τον πολιτικό μακρόκοσμο θα είναι ατελέσφορη και πιθανότατα θνησιγενής.

Στην κατεύθυνση αυτή πρέπει να υπάρξει μια εκ βάθρων ανασυγκρότηση της αυτοδιοίκησης – πράγμα που βέβαια σημαίνει την πλήρη ανατροπή του καθεστώτος που εγκαθίδρυσε το σχέδιο «Καλλικράτης». Ο «Καλλικράτης», αυτή η κολοβή και αντιδημοκρατική μεταρρύθμιση, σχεδιάστηκε εξαρχής για να αποτελέσει το όχημα προώθησης των νεοφιλελεύθερων πολιτικών στο πεδίο της Αυτοδιοίκησης.

Πράγματι, η Αυτοδιοίκηση υπήρξε ένα από τα μεγάλα θύματα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών λιτότητας και των αλλεπάλληλων Μνημονίων, αφού μετά από την  εφαρμογή της μνημονιακής πολιτικής και του «Καλλικράτη», η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση έχει υποστεί μείωση πάνω από 60% των θεσμοθετημένων πόρων της και έχει οδηγηθεί σε πραγματική οικονομική ασφυξία. Ίδια εικόνα υπάρχει και στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση, όπου η μείωση κατά περίπου 40% των πόρων της, μαζί με την απουσία δημοκρατικού προγραμματισμού και αναπτυξιακού σχεδιασμού, τον ερμαφρόδιτο χαρακτήρα της μεταξύ κρατικής διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης και τη διατήρηση της επιτήρησης του κράτους με τις επτά αποκεντρωμένες κρατικές διοικήσεις, δημιούργησαν έναν νέο γραφειοκρατικό μηχανισμό, ανίκανο να συμβάλει στην πραγματική ανάπτυξη και πρόοδο της κάθε περιοχής.

Ο «Καλλικράτης» δεν «ατύχησε» απλώς, επειδή συνέπεσε χρονικά με την οικονομική κρίση. Σχεδιάστηκε εξαρχής με άξονα τις νεοφιλελεύθερες κατευθύνσεις για λιτότητα και «λιγότερο Κράτος».

   Γι’ αυτό και, κατά τη γνώμη μας, η Αυτοδιοίκηση, και ευρύτερα η ίδια η κοινωνία και η χώρα έχουν ανάγκη από μία ριζική ανατροπή του «Καλλικράτη» και από την αντικατάστασή του από ένα νέο ριζοσπαστικό, πραγματικά δημοκρατικό και συμμετοχικό θεσμικό πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση.

Στο διάλογο που πρόσφατα με πρωτοβουλία της κυβέρνησης  άνοιξε σχετικά με το  θέμα του «νέου θεσμικού πλαισίου για την Αυτοδιοίκηση» δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο, αν και ήταν ο πυρήνας της αυτοδιοικητικής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ, όταν ήταν στην αντιπολίτευση και τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης του.

Από τα κείμενα που έχουν δοθεί  μέχρι στιγμής  από το υπουργείο  εσωτερικών δεν υπάρχει πολιτική βούληση για αμφισβήτηση των μνημονίων και ανατροπή του «Καλλικράτη». Το αντίθετο μάλιστα, καθώς  οι εισηγήσεις κινούνται στο γενικότερο σχεδιασμό εφαρμογής των  μνημονίων και ιδιαίτερα του τρίτου (Ν.4336), των δεσμεύσεων της κυβέρνησης  για συνεχή  και αυξανόμενο περιορισμό των κοινωνικών δαπανών. Δεν υπάρχει καμιά δυνατότητα αμφισβήτησης του πλαισίου δημοσιονομικής πολιτικής, γεγονός που άλλωστε φαίνεται και από το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού που προβλέπει περαιτέρω  μειώσεις  για τα οικονομικά της  Τ. Α.

 

Β. ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ

 ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

  • Οι ανθρώπινες κοινότητες αποτελούν κοινωνικά κύτταρα με πρωτογενή εξουσία η οποία εκφράζεται μέσα από συμμετοχικές δομές αυτοδιεύθυνσης των τοπικών υποθέσεων.
  • Η αυτοδιοίκηση σε όλες τις βαθμίδες δομείται θεσμικά με τρόπο τέτοιο που να αναδεικνύεται η αξία της συλλογικής ευθύνης αντί της προσωποκεντρικής εξουσίας.
  • Η πρωτογενής εξουσία της κοινότητας επί των αιρετών επισφραγίζεται με το δικαίωμά της να τους ανακαλεί μέσω δημοψηφισματικών διαδικασιών .
  • Οι συμμετοχικοί θεσμοί αποτελούν θεμελιώδες γνώρισμα της αυτοδιοίκησης πρώτου βαθμού και κατά συνέπεια αποτελούν αναπόσπαστο και δομικό συστατικό μέρος της θεσμικής και πολιτικής τους λειτουργίας.
  • Η δομή της αυτοδιοίκησης θα πρέπει να σέβεται και να αντανακλά με πολιτικά ορθολογικό τρόπο τη θεμελιώδη διάκριση μεταξύ πόλης και υπαίθρου (η οποία από τον «Καποδίστρια» και μετά έχει χαθεί εντελώς).
  • Οι βαθμίδες αυτοδιοίκησης συναρθρώνονται δομικά με τις κεντρικές πολιτικές κατά το σχεδιασμό της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης. Ο επιμερισμός των ρόλων και των ευθυνών γίνεται στη βάση της αρχής της επικουρικότητας. Οι βαθμίδες αυτοδιοίκησης αποτελούν οργανικά υποκείμενα του χωρικού προγραμματισμού.
  • Η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους και αυτοδιοίκησης πρέπει να είναι σαφής, εύληπτη και σταθερή και να μην μπορεί να μεταβληθεί με την έκδοση απλών υπουργικών αποφάσεων.
  • Το φορολογικό σύστημα και η δημοσιονομική πολιτική περιλαμβάνει ως αναπόσπαστο μέρος κι ένα πολιτικό συμβόλαιο μεταξύ κεντρικού κράτους και αυτοδιοίκησης σχετικά με τον επιμερισμό εσόδων και δαπανών ανάμεσα στις διάφορες χωρικές κλίμακες.
  • Νόμος κατοχυρώνει ότι για τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στην αυτοδιοίκηση πρέπει να προηγείται η μεταφορά των απαιτούμενων χρηματοδοτικών πόρων.

 

Γ. ΝΕΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

για την  Τοπική Αυτοδιοίκηση

  • Ο νόμος που θα επανιδρύει την αυτοδιοίκηση και των δύο βαθμών θα πρέπει να έχει το χαρακτήρα νόμου-πλαισίου όπου θα ρυθμίζονται τα κεντρικά χαρακτηριστικά του αυτοδιοικητικού συστήματος. Τα υπόλοιπα θέματα συστηματοποιούνται και ρυθμίζονται από έναν νέο και ενιαίο κώδικα αυτοδιοίκησης
  • Η θητεία των αυτοδιοικητικών οργάνων όλων των βαθμίδων μεταπίπτει στο προηγούμενο καθεστώς της τετραετίας και οι εκλογές για την αυτοδιοίκηση αποσυνδέονται από τις ευρωεκλογές.
  • Χωροταξική αποκλιμάκωση των ΟΤΑ, ώστε αφενός να καλυφθεί το τεράστιο σημερινό έλλειμμα πρωτογενούς δημοκρατίας και αφετέρου οι ΟΤΑ να γίνουν πιο αποτελεσματικοί.   Πιο συγκεκριμένα, ως προς τη χωροταξική διάρθρωση των Δήμων αντικαθιστούμε το αμιγώς ποσοτικό και πληθυσμιακό κριτήριο του «Καλλικράτη» από την εξής δέσμη λειτουργικών κριτηρίων/προϋποθέσεων βιωσιμότητας ενός Δήμου : (α) τη διευκόλυνση της ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στα δημοτικά δρώμενα, (β) την οικονομική ευρωστία και επιχειρησιακή ικανότητα του Δήμου, (γ) το σεβασμό στις πολιτιστικές/ιστορικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και (δ) τις γεωμορφολογικές συνθήκες κάθε περιοχής (ιδίως σε σχέση με το νησιωτικό, ορεινό χαρακτήρα της χώρας, κ.λπ.).
  • Αποκέντρωση και  σαφής προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων κάθε επιπέδου διοίκησης.   Εκ βάθρων επανεξέταση των αρμοδιοτήτων της αυτοδιοίκησης. Επείγει να γίνει μια ενδελεχής μελέτη των αρμοδιοτήτων και του οικονομικού κόστους που αυτές συνεπάγονται ώστε να συνταχθεί ένα συνολικό σχέδιο ορθολογικής κατανομής τους ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τα αποκεντρωμένα του όργανα και τις βαθμίδες αυτοδιοίκησης. Η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους και Αυτοδιοίκησης πρέπει να είναι σαφής, εύληπτη και σταθερή και να μην μπορεί να μεταβληθεί με την έκδοση απλών υπουργικών αποφάσεων.    Οι Περιφέρειες θα μεταβληθούν σε βασικούς θεσμούς ανάπτυξης. Στόχος είναι το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων, πέραν των κεντρικών εθνικής εμβέλειας έργων, να υλοποιείται από τις Περιφέρειες, που προβλέπεται να συμμετέχουν ουσιαστικά στο γενικό δημόσιο σχεδιασμό. Παράλληλα, οι Περιφέρειες θα συντονίζουν και θα συναποφασίζουν με τους Ο.Τ.Α τις παραγωγικές και κοινωνικές δράσεις της περιοχής τους.
  • Επαρκής και επακριβής κατανομή των πόρων και των αντίστοιχων επενδυτικών μέσων.   Διασφαλίζεται η εφαρμογή του Συντάγματος ώστε για τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στην Αυτοδιοίκηση να πρέπει να προηγείται η μεταφορά των απαιτούμενων χρηματοδοτικών πόρων. Οι ανώτατες ελεγκτικές αρχές (π.χ. Ελεγκτικό Συνέδριο) ασκούν δικαίωμα αρνησικυρίας για κάθε αρμοδιότητα που το κεντρικό κράτος μεταβιβάζει στην Αυτοδιοίκηση σε περίπτωση που δεν μεταβιβάζει ταυτόχρονα και τους απαιτούμενους πόρους  για την εξυπηρέτηση της επίδικης αρμοδιότητας.   Στο παραπάνω πλαίσιο, το φορολογικό σύστημα και η δημοσιονομική πολιτική περιλαμβάνει ως αναπόσπαστο μέρος το πολιτικό συμβόλαιο μεταξύ κεντρικού κράτους και Αυτοδιοίκησης σχετικά με τον επιμερισμό εσόδων και δαπανών ανάμεσα στις διάφορες χωρικές κλίμακες όπως και τη δυνατότητα άσκησης επιμέρους τοπικών πολιτικών.
  • Βαθύς εκδημοκρατισμός της λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η Αυτοδιοίκηση νοείται ως ένας γνήσιος λαϊκός θεσμός, όπου η άμεση δημοκρατία και συλλογική ευθύνη πρέπει να είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, και όχι οι μονοπρόσωπες, συγκεντρωτικές εκτελεστικές εξουσίες. Στην κατεύθυνση αυτή υποστηρίζουμε  τα ακόλουθα: (α) Συμμετοχικούς θεσμούς και παρεμβάσεις ως αναπόσπαστο και δομικό συστατικό μέρος της θεσμικής και πολιτικής τους λειτουργίας της ΤΑ.  (β) Την απλή αναλογική σε όλα τα επίπεδα εκλογής και αντιπροσώπευσης των Ο.Τ.Α., διότι το υφιστάμενο εκλογικό σύστημα που αποδίδει τα 3/5 των εδρών στον συνδυασμό που πλειοψήφησε αλλοιώνει την αναλογική αντιπροσώπευση. (γ) Την ουσιαστική και τυπική αναβάθμιση των συλλογικών οργάνων των Δήμων και των Περιφερειών (δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια, επιτροπές, συμβούλια Νομικών Προσώπων των Ο.Τ.Α.) και των τοπικών συμβουλίων που καθίστανται οι χώροι επεξεργασίας και λήψης όλων των αποφάσεων και ελέγχου της υλοποίησής τους, αντί των Δημάρχων και των Περιφερειαρχών που αποφασίζουν και ελέγχουν στο σημερινό σύστημα.

 

  1. Αναλυτικά για την καλύτερη λειτουργία της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης, προτείνονται:
  • Σε κάθε Υπουργείο η σύσταση κοινών οργάνων διαβούλευσης και προετοιμασίας των Νομοσχεδίων με συμμετοχή των Περιφερειών και των Δήμων που να διασφαλίζουν έναν ενισχυμένο και ουσιαστικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό και στον αναπτυξιακό προγραμματισμό.
  • να αναλάβουν οι Περιφέρειες, εντός τριετίας, όλες τις αρμοδιότητες προώθησης, έγκρισης και υποστήριξης των ιδιωτικών επενδύσεων περιφερειακής σημασίας και, πριν την έγκριση των ιδιωτικών επενδύσεων εθνικής σημασίας, να γνωμοδοτεί η αντίστοιχη Περιφέρεια.
  • η επικαιροποίηση του κανονιστικού πλαισίου (Ν.1622/86), που αφορά τον αναπτυξιακό προγραμματισμό σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, η ρύθμιση της συνεργασίας μεταξύ των Υπουργείων, των Περιφερειών και των Δήμων, η χρηματοδότηση και η εφαρμογή των αναπτυξιακών προγραμμάτων.
  • Η κατάργηση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και η μεταφορά των αρμοδιοτήτων της στην Αυτοδιοίκηση, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Η θεσμοθέτηση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης παράλληλα με την Αιρετή Περιφέρεια, καταδεικνύει την δυσπιστία του κράτους στην Αυτοδιοίκηση.
  • η συγκρότηση και λειτουργία των αυτοτελών υπηρεσιών εποπτείας των ΟΤΑ (Ν.3852/2010).
  • η θεσμική ολοκλήρωση, η οργάνωση και ο λειτουργικός εκσυγχρονισμός των Περιφερειών στους τομείς :  Αγροτικής Οικονομίας (Γεωργίας – Κτηνοτροφίας – Αλιείας), Ανάπτυξης (Φυσικών Πόρων – Ενέργειας – Βιομηχανίας, Απασχόλησης – Εμπορίου – Τουρισμού), Μεταφορών – Επικοινωνιών, Προστασίας Περιβάλλοντος,  Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας, Παιδείας – Πολιτισμού – Αθλητισμού  και Πολιτικής Προστασίας.
  • σε όλες τις σχεδιαζόμενες δημόσιες πολιτικές, σε όλα τα κανονιστικά κείμενα (νόμους, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις) και σε όλα τα εθνικά και τα συγχρηματοδοτούμενα επιχειρησιακά προγράμματα, να εισάγει τη «νησιωτικότητα» ως οριζόντια πολιτική και θετικές διακρίσεις υπέρ των νησιών της χώρας, όπως το μεταφορικό ισοδύναμο, περιλαμβανομένης της μείωσης του ΦΠΑ και της επιδότησης των μεταφορών και των συγκοινωνιών, καθώς και η ανάπτυξη ειδικών πολιτικών και μέτρων για τη λειτουργία του ΕΣΥ των Νησιών.
  • η προώθηση της διαβαθμιδικής συνεργασίας και συγκεκριμένα : η θεσμοθέτηση οργάνων συνεργασίας των δυο βαθμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (κοινού οργάνου Περιφέρειας – Περιφερειακής Ένωσης Δήμων και Εθνικού Συμβουλίου Περιφερειών και Δήμων), η συγκρότηση κοινής επιτροπής ΥΠΕΣ-ΕΝΠΕ-ΚΕΔΕ για την αξιολόγηση της εφαρμογής του «Καλλικράτη» και η εκπόνηση ενός ενιαίου Κώδικα Περιφερειών και Δήμων.
  • η σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου με τη συμμετοχή των αρμόδιων Κυβερνητικών φορέων, της ΕΝ.Π.Ε που θα έχει ως αποστολή την παρακολούθηση της εφαρμογής και τη συνεχή επικαιροποίηση του κανονιστικού πλαισίου που αφορά τις Περιφέρειες.
  • η προτεινόμενη αναβάθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης απαιτεί και την ταυτόχρονη αναβάθμιση της καταστατικής θέσης των αιρετών, διασφαλίζοντας την αναγκαία θεσμική, τεχνική και οικονομική υποστήριξή τους, για να μπορούν να ανταποκριθούν στην όλο και πολυπλοκότερη αποστολή τους και να αποκτήσουν στην τοπική κοινωνία το κύρος και την αξιοπρέπεια που απαιτεί ο θεσμικός ρόλος τους.
  • Είναι εθνική ανάγκη να προετοιμαστεί το πολυεπίπεδο χωροταξικό σχέδιο στρατηγικής για να οριοθετήσει χωρικά τις δημόσιες πολιτικές και για να καθοδηγήσει τις νέες κοινωνικο–οικονομικές προσπάθειες ανάκαμψης και ανάπτυξης, οι οποίες θα πρέπει να βασίζονται πρωτίστως στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Στον χωροταξικό αυτό σχεδιασμό πρέπει να διασφαλιστεί ο ρόλος των Περιφερειών.
  • Τα Περιφερειακά Χωροταξικά Σχέδια, συνδεόμενα με τα αντίστοιχα Περιφερειακά Αναπτυξιακά Προγράμματα, να διασφαλίζουν τη συνοχή μεταξύ χωρικών, τομεακών και περιβαλλοντικών πολιτικών και να στηρίζουν την ανάπτυξη κάθε Περιφέρειας.
  • Η κατεύθυνση αυτή οδηγεί εύλογα στις Περιφέρειες τους πόρους των διαρθρωτικών ταμείων της περιόδου 2014–2020 για την περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας.
  • Τα «Περιφερειακά Πλαίσια Χωρικής Οργάνωσης» να εκπονούνται από την Περιφέρεια.
  • η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης από τις υποχρεωτικά εμπλεκόμενες στα δημόσια έργα Υπηρεσίες, μέσω της υιοθέτησης διακριτού πρωτοκόλλου αιτημάτων αδειοδότησης έργων που πρόκειται να υποβληθούν προς ένταξη στο ΕΣΠΑ.
  • Να υιοθετηθεί ένα νέο σύστημα οικονομικού προγραμματισμού των εσόδων των Περιφερειών, σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία που θα στηρίζεται στις αρχές της διαφάνειας και της προβλεψιμότητας που αποτελούν τον πυρήνα της χρηστής διαχείρισης αλλά και της κατοχύρωσης της οικονομικής αυτοτέλειας των Περιφερειών.
  • Το σύστημα αυτό θα πρέπει να στηρίζεται σε ένα μεσοχρόνιο προϋπολογισμό των Κ.Α.Π. σε ορίζοντα τουλάχιστον τριετίας, προκειμένου αυτοί να υπολογίζονται βάσει του μέσου όρου των φορολογικών εσόδων των τριών τελευταίων ετών, ώστε να αποφεύγονται έντονες διακυμάνσεις λόγω ειδικών συνθηκών όπως οι σημερινές.
  • Αυτονόητη είναι η απόδοση των θεσμοθετημένων Κ.Α.Π. (4,2% επί του φόρου εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων και 4 % επί του Φ.Π.Α).
  • Η διατήρηση του θεσμού των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (μέχρι να αλλαχθεί) ως βασική πηγή χρηματοδότησης της αυτοδιοίκησης θα πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο ενός σταθερού και δεσμευτικού δημοσιονομικού συμφώνου μεταξύ κράτους και αυτοδιοίκησης.
  • Ως προς τις δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, θα πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά το μερίδιο που κατευθύνεται στην αυτοδιοίκηση τόσο ως προς το συγχρηματοδοτούμενο από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους τμήμα του όσο και ως προς εκείνο που προέρχεται από αμιγώς εθνικούς πόρους.
  • Για κάθε σκέλος των Κ.Α.Π. (λειτουργικούς και επενδυτικούς) προτείνουμε ένα αναλογικό, σχετιζόμενο με πληθυσμιακά, κοινωνικά και γεωγραφικά κριτήρια και ένα εξισορροπητικό μέρος, που θα αμβλύνει τις ειδικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι Περιφέρειες (ορεινότητα, νησιωτικότητα, «μητροπολιτικότητα»).
  • Δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος παρακολούθησης των οικονομικών των Περιφερειών, του οποίου θα διασφαλίζεται η διαλειτουργικότητά με τα αντίστοιχα συστήματα της Κεντρικής Δημόσιας Διοίκησης, ώστε να επιτευχθεί η διαφάνεια της διαχείρισης του συνόλου των οικονομικών του Κράτους και η ισότιμη και αποτελεσματική συνεργασία Κυβέρνησης – Περιφερειών στη διαμόρφωση και εφαρμογή των εθνικών και των περιφερειακών δημόσιων πολιτικών.
  • Κατάργηση του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας, του οποίου η δομή και οι αρμοδιότητες έχουν μονόπλευρη και παρεμβατική λειτουργία και στοχεύουν στην επιτροπεία των Περιφερειών.
  • Κατάργηση κάθε έμμεσου ελέγχου σκοπιμότητας

 

Υπογραφές

 

Τζόκας Σπύρος, Μέλος Δ.Σ. ΕΝΠΕ, Αντιπεριφερειάρχης Δυτικόύ Τομέα Αθηνών

Γαβρίλης Γιώργος, Αντιπεριφερειάρχης Πειραιά, Περιφ. Αττικής

Κριτσωτάκης Μιχάλης, Περιφερειακός Σύμβουλος Κρήτης

Στραβοράβδης Διονύσης, Θεματικός Αντιπεριφερειάρχης Ιονίων Νήσων

Φοντάνας Γιάννης, Θεματικός Αντιπεριφερειάρχης Ιονίων Νήσων

Χαραλαμπίδου Δέσποινα, Περιφερειακή Σύμβουλος Κεντρικής Μακεδονίας

Χατζηλάμπρου Βασίλης, Περιφερειακός Σύμβουλος Δυτικής Ελλάδας

Κράτα το

Σκέψεις για το Νέο Νόμο για την Αυτοδιοίκηση

22/9/2016

Γιώργος Ιωακειμίδης Δήμαρχος Νίκαιας – Αγ. Ι. Ρέντη

Ένα από τα προβλήματα της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι ότι το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο σε πολλά ρυθμιστικά πεδία, αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο όλους τους Δήμους της χώρας, ανεξάρτητα από τα πληθυσμιακά, γεωγραφικά και λοιπά χαρακτηριστικά τους.

Συγκεκριμένα, στον τελευταίο Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (Ν.3463/2006), το άρθρο 75 καθορίζει τις ίδιες αρμοδιότητες για όλους τους Δήμους, μικρούς, μεσαίους και μεγάλους, ορεινούς και νησιωτικούς, αστικούς και αγροτικούς.

Οι υπάρχουσες διαφοροποιήσεις στον αριθμό των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου, των Αντιδημάρχων κλπ είναι σωστές αλλά δεν αντιμετωπίζουν το θέμα της ουσιαστικής διαφορετικότητας των Δήμων της χώρας μας. Το ίδιο ισχύει και με τους διαφορετικούς ΟΕΥ που έφτιαξε η ΕΕΤΑΑ και ακολουθήσαμε όλοι μετά το 2010.

Η Ελλάδα με το γεωγραφικό της ανάγλυφο, την αστικοποίηση της επαρχίας και τον νησιωτικό της χαρακτήρα δεν είναι μια Ευρωπαική χώρα όπως η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Γαλλία κλπ που χαράζεις όρια Δήμων όπως εσύ θέλεις. Εδώ τα όρια υποβάλλονται από τη γεωγραφική δομή και δεν αλλάζουν. Άρα βάση αυτών πρέπει να κινηθούμε και όχι όπως εμείς θα θέλαμε.

Το βασικό επιχείρημα στο οποίο στηρίζεται η νομοθέτηση των ίδιων αρμοδιοτήτων σε όλους τους Δήμους είναι το ότι πρέπει να διασφαλίζεται η ισοτιμία τους ως πολιτικών–διοικητικών θεσμών και ότι όλοι οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να απολαμβάνουν τις ίδιες υπηρεσίες.

Η πολιτική αυτή επιλογή είναι καταρχήν σωστή ως πρώτο βήμα, αλλά χρειάζεται ως δεύτερο βήμα την αντιμετώπιση των αντικειμενικών διαφορών των Δήμων με συμπληρωματικά νομικά, διοικητικά, οικονομικά και επιχειρησιακά μέτρα διασφάλισης της ισότιμης αντιμετώπισης κάθε ανθρωπογεωγραφικής ενότητας. Διότι η ισότιμη αντιμετώπιση άνισων οντοτήτων επικυρώνει την ανισότητα και δεν διασφαλίζει την ισοτιμία.

Για το λόγο αυτό, η βασική στρατηγική επιλογή πρέπει να είναι ο συνδυασμός των ακόλουθων δύο κατευθύνσεων, οι οποίες εκ πρώτης όψεως είναι αντίρροπες :
• Αναγνώριση των πληθυσμιακών, γεωγραφικών, αναπτυξιακών και λοιπών διαφορετικών χαρακτηριστικών των Δήμων και
• Διασφάλιση της ίδιας ποιότητας, προσβασιμότητας και καθολικότητας των παρεχόμενων στους πολίτες υπηρεσιών, οπουδήποτε και εάν αυτοί κατοικούν.

Η πολυμορφία της χώρας πρέπει να μας κάνει ευέλικτους στον τρόπο διαχωρισμού των Δήμων και στον τρόπο άσκησης των αρμοδιοτήτων τους. Η ανάληψη από γειτονικούς Δήμους αρμοδιοτήτων που οι μικροί Δήμοι δεν μπορούν να εφαρμόσουν, η αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας, η τηλεματική, η διαβαθμιδική συνεργασία Δήμου – Περιφέρειας κλπ είναι θέματα μελέτης που πρέπει να γίνουν.
Κατηγοριοποιήσεις Δήμων υπάρχουν και σε άλλες Ευρωπαικές χώρες όπως για παράδειγμα στην Ισπανία (έχει ενδιαφέρον να μελετηθεί το μοντέλο της) όπου οι αρμοδιότητες προσδιορίζονται σε κλίμακα 5.000 – 20.000 – 50.000 κατοίκων.

Εν ολίγοις νομίζουμε πως δεν είναι σωστό (βολικό βέβαια είναι) όπως μέχρι σήμερα κάναμε να έχουμε Δήμους που όλοι μπορούν να τα κάνουν όλα ενώ στην πράξη ξέρουμε καλά ότι αυτό δεν έγινε ποτέ και ούτε μπορεί να γίνει.

Προτείνουμε κάτι δύσκολο που πιθανόν θα δημιουργήσει συγκρούσεις και μεταξύ μας αλλά είναι αναγκαίο κατά την άποψή μας.

Το Υπουργείο Εσωτερικών και η ΚΕΔΕ οφείλουν να στήσουν το νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης με βάση την πολυμορφία της χώρας και με Δήμους διαφορετικών κατηγοριών

Γιώργος Ιωακειμίδης Δήμαρχος Νίκαιας – Αγ. Ι. Ρέντη
. Να μελετήσουμε γρήγορα και να συζητήσουμε μεταξύ μας για όσο χρόνο χρειαστεί ώστε να φτάσουμε στις μεταρρυθμίσεις που θα οδηγήσουν:
α) στην εκπόνηση ειδικού κεφαλαίου στο νέο Κώδικα Δήμων και Περιφερειών που θα αναγνωρίζει τις νομικές αποκλίσεις από τις κανονιστικές ρυθμίσεις που αφορούν τον «μεσαίο Δήμο»,
β) στην οργανωτική κατηγοριοποίηση των Δήμων (οργανισμοί εσωτερικής υπηρεσίας, προσωπικό κλπ),
γ) στη βελτίωση του συστήματος κατανομής των Κ.Α.Π. στους Δήμους (και στις διαδημοτικές δομές τους) και
δ) στην εκπόνηση ενός μεσοπρόθεσμου ολοκληρωμένου επιχειρησιακού σχεδίου για την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που θα αποφασιστούν.

Η προετοιμαζόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος παρέχει τη δυνατότητα της αναγνώρισης των διαφορών των Δήμων και την ευθεία νομοθετική κατηγοριοποίησή τους, χωρίς να χρειάζεται η έμμεση κατηγοριοποίησή τους με τη χρησιμοποίηση διαδημοτικών σχημάτων ή της νομικής κατασκευής της διοικητικής υποστήριξης.

Γνωρίζουμε ότι δεν είναι εύκολο αυτό που προτείνουμε και τα δύσκολα δεν αρέσουν σε κανέναν. Χίλιες φορές όμως να μελετήσουμε, να συγκρουστούμε και να βρούμε το καινούριο παρά να συνεχίσουμε με κάτι που έχει ήδη τελειώσει.