Αρχείο κατηγορίας Πολιτισμός -Παιδεία

Για τη Δημοκρατία και την Αυτοδιοίκηση

Με αφορμή το βιβλίο «Τομές Δημοκρατίας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση»

Της Ρένας Δούρου*

Το βιβλίο του Δημήτρη Κατσούλη «Τομές Δημοκρατίες στην Τοπική Αυτοδιοίκηση» έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο για τον τόπο και για την ίδια την τοπική αυτοδιοίκηση. Λίγους μόλις μήνες πριν από τις αυτοδιοικητικές εκλογές της άνοιξης, οι «Τομές δημοκρατίας στην τοπική αυτοδιοίκηση» θέτουν, με θάρρος και επιστημονική πληρότητα, όλα τα κρίσιμα διακυβεύματα Δημοκρατίας, Αυτοτέλειας και Αυτονομίας ενός θεσμού διακυβέρνησης, που παρότι βρίσκεται εγγύτερα στον πολίτη, τα προβλήματα και τις αγωνίες του, συνεχίζει να διεκδικεί την ολοκληρωμένη χειραφέτησή του από την κεντρική εξουσία.

Συνέχεια ανάγνωσης Για τη Δημοκρατία και την Αυτοδιοίκηση

Αυτές είναι οι προτάσεις του Ανοιχτου Δήμου Ενεργοί Πολίτες για τον Πολιτισμό


Οι προγραμματικές προτάσεις του “Ανοιχτού Δήμου” για τον Πολιτισμό στον Δήμο Καλαμάτας όπως παρουσιάστηκαν το βράδυ του Σαββάτου στον Πολυχώρο Α49.

Στο πάνελ βρέθηκε ο επικεφαλής του συνδυασμού Μανώλης Μάκαρης και τα μέλη της επιτροπής που τις επεξεργάστηκαν Γ.Γιαννόπουλος, Νίκος Χριστόπουλος και Τίνα Κουτσουμπού, ενώ ο χώρος αποδείχθηκε μικρός, αφού η πρoσέλευση ήταν μεγάλη. Παραβρέθηκε η Αντιπεριφερειάρχης Αντωνία Μπούζα, ο Δήμαρχος Μεγαλόπολης Διονύσης Παπαδόπουλος, κι αρκετοί υποψήφιοι αυτοδιοικητικοί.

Ακολουθούν αναλυτικά οι προτάσεις:

“Η δυνατότητα δημιουργικής έκφρασης του ατόμου σ’ όλες τις μορφές που εμφανίζεται, και η εκπαιδευτική- με την βαθύτερη, ουσιαστική έννοια- δυναμική της αλληλεπίδρασης μιας κοινωνίας με την τέχνη, είναι σημαντικό κεκτημένο της δημοκρατίας κι αγαθό αδιαπραγμάτευτο. Αυτό το αγαθό καλούμαστε να προστατεύσουμε, να ενισχύσουμε και να προβάλουμε ως δημοτική παράταξη. Καταθέτουμε λοιπόν τη δική μας πρόταση για έναν αποτελεσματικότερο σχεδιασμό της πολιτιστικής πολιτικής του Δήμου μας. Όλες οι προτάσεις μας έχουν διαμορφωθεί με βάση 4 θεμελιώδεις θέσεις που χαρακτηρίζουν την δική μας προσέγγιση όχι μόνο στα θέματα του πολιτισμού, αλλά και σε άλλους τομείς της πολιτικής μας:

  1. Ως Ανοιχτός Δήμος είμαστε αντίθετοι με την ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής πολιτικής του δήμου και στη λογική της ανάθεσης σε μάνατζερ και εταιρείες που προσφέρουν ως  πολιτική, διάσπαρτες παραστάσεις και ιδέες για χρηματοδότηση, με φυτευτό προϊόν άσχετο με την παράδοση στην πόλη μας και την δυναμική της. Από την απερχόμενη δημοτική αρχή -ειδικά την περίοδο της διεκδίκησης του τίτλου της πολιτιστικής πρωτεύουσας 2021- ακούσαμε θέσεις που ισοδυναμούσαν με αποποίηση του ρόλου του δήμου στην χάραξη πολιτιστικής πολιτικής. Θεωρούμε ότι ο δήμος πρέπει να έχει σαν γνώμονα την προαγωγή του πολιτισμού και την διάχυση του οφέλους -υλικού και μη- που προκύπτει από την επένδυση σε αυτόν,  σε όλους τους δημότες,.

Μιας και αναφερθήκαμε στην πολιτιστική πρωτεύουσα, να πούμε ότι γι αυτήν την υπόθεση, την οποία ο ΑΔ στήριξε κριτικά, και με συμμετοχή των μελών του στις διαβουλεύσεις και τις θεματικές ομάδες εθελοντών, με βάση το σκεπτικό ότι στην χειρότερη περίπτωση θα μπορούσε να προσφέρει στην πόλη ένα δεκαετές πρόγραμμα πολιτιστικής πολιτικής που θα προέκυπτε μέσα από διαδικασίες τις οποίες ενστερνιζόμαστε.

Η αρχική πρόταση δεν εστίαζε σε αυτό, και μόνο λίγους μήνες πριν την λήξη της προθεσμίας, άλλαξε τον καλλιτεχνικό διευθυντή ο οποίος προσπάθησε να αναδείξει μάταια, πως είμαστε στην ανατολική μεσόγειο σε μια κρίσιμη για την ασφάλεια περιοχή εν μέσω γεωπολιτικών αλλαγών και κρίσεων και στο επίκεντρο του μεταναστευτικού ρεύματος.

Εν πάση περιπτώσει μας άφησε -επειδή ήταν συμβατική υποχρέωση- το plan B. Ένα σχέδιο με προτάσεις για τον πολιτισμό, με βάθος 10ετίας. Πρέπει -με πρωτοβουλία της νέας δημοτικής αρχής- να ανασυρθεί από την αφάνεια στην οποία περιήλθε από την επαύριον της ψήφισής του από το ΔΣ, να ξανασυζητηθεί η πληθώρα προτάσεων που προέκυψαν, με διαδικασίες ουσιαστικές, διαφανείς και πραγματικά αμφίδρομες με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, συλλογικότητες και δημότες.

  1. Είμαστε αντίθετοι με κάθε είδους αποκλεισμό. Δυστυχώς τα προηγούμενα χρόνια, εκτός από την ενός ανδρός αρχή, είχαμε και το “γούστο του ενός” ως καθοριστικό παράγοντα στις επιλογές που σχετίζονται με τον πολιτισμό. Έτσι είδαμε από τη μια κάποιες αυθαίρετες επιλογές για μεγάλες ετήσιες εκδηλώσεις-θεσμούς (θα μιλήσουμε αναλυτικότερα στη συνέχεια γι’ αυτές) και από την άλλη αδιαφορία έως και ακραία εχθρότητα για εκδηλώσεις με ιστορία, με υψηλό επίπεδο και με σημαντικό κοινό. Εμείς θέλουμε να καλύπτονται οι ανάγκες όλων όσοι θέλουν να εκφραστούν, να δημιουργήσουν ή να ψυχαγωγηθούν. Πρέπει και μπορούν να χωρέσουν και  να συνυπάρξουν όλες οι πρωτοβουλίες δημοτών και συλλογικοτήτων στο χώρο του πολιτισμού.

Ένα πρόσφατο παράδειγμα τέτοιου αποκλεισμού ήταν η ματαίωση -το περασμένο καλοκαίρι- του φεστιβάλ δρόμου .Ήταν μια ακραία ενέργεια, που πάντως, ανέδειξε μια γενικότερη αντίληψη περί άσκησης εξουσίας και, παρεμπιπτόντως, και μια επιλεκτική ελαστική αντίληψη περί “κοινής ησυχίας” ( Μηδενική ανοχή σε μια  εκδήλωση των νέων, ελαστικότητα όταν πρόκειται για λευκές κλπ νύχτες, πανηγύρια αλλά και γάμους και κλαμπ της παραλίας) Προφανώς δεν θέλουμε πόλη μαυσωλείο, ούτε Σόδομα και γόμμορα, αλλά δεν θέλουμε αποκλεισμούς βάσει προτιμήσεων  ομάδων πίεσης. Και θεωρούμε και ότι μια κάποια ανοχή μεταξύ αλλήλων -με δεδομένα την ως τώρα μονομερή ελαστικότητα υπέρ εκδηλώσεων συγκεκριμένης αισθητικής- είναι επιβεβλημένη.

Αντίστοιχη αντιμετώπιση είχε αρχικά και  το φεστιβάλ ντοκιμαντέρ  (οι προβολές του τη δεύτερη χρονιά έγιναν αναγκαστικά στο ακατάλληλο αμφιθέατρο Κουμουνδούρου, με στήριξη από την Περιφέρεια) ή το φεστιβάλ τζαζ που δεν βοηθήθηκε, ενώ και με πρωτοβουλία διδασκόντων στη Φάρις ξεκίνησε, και κορυφαίους παγκοσμίως μουσικούς του είδους έφερε στην Καλαμάτα. Ακόμα και το ροκ διήμερο south fest που οργανώθηκε με την ενίσχυση της φάρις στο πάρκο του αλμυρού, ήταν κάτι που θα άξιζε να έχει συνέχεια, αλλά μάλλον πρυτάνευσαν τα οργισμένα τηλεφωνήματα των περιοίκων που οδήγησαν στην εκ των άνω εντολή  “σταματήστε τους σατανάδες”.

Ευτυχώς το φεστιβάλ ντοκιμαντέρ καθιερώθηκε και μεγεθύνθηκε, και πιστεύω και ότι το φεστιβάλ δρόμου θα συνεχιστεί ακόμα καλύτερο.

Υπάρχουν ακόμα το φεστιβάλ μηδέν, το καλλιτεχνικό στέκι, η νέα κινηματογραφική λέσχη και το στούντιο bandapart, όλα πρωτοβουλίες ατόμων και συλλογικοτήτων με εξωστρεφή δραστηριότητα και απήχηση στην πόλη. Υπάρχουν ακόμα και ομάδες που σχηματίζουν λέσχες ανάγνωσης και διοργανώνουν συχνά διαλέξεις -συνήθως με αφορμή ένα βιβλίο ή μια ταινία- με αξιόλογους ομιλητές.

Όλα αυτά πρέπει να ενθαρρυνθούν, και επί πλέον να διευκολυνθούν και να ενισχυθούν όποτε αποφασίζουν να κάνουν μια μεγαλύτερης κλίμακας εκδήλωση ή  ακόμη και να ενταχθούν σε μια πιο σύνθετη και διάρκειας περισσότερων ημερών εκδήλωση υπό την αιγίδα του δήμου με ανάλογο περιεχόμενο. Ακόμα και στο “περιθώριο” των κύριων εκδηλώσεων του φεστιβάλ χορού (σε μια αντίληψη που θα αναλύσουμε παρακάτω)

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

Η φετινή του επιτυχημένη διοργάνωση και επισκεψιμότητα είναι αναμφισβήτητη, όπως και το γεγονός ότι έχει εξελιχθεί σε πελοποννησιακό.

Στόχος μας είναι η στήριξή του και σε συνεργασία με τους υπεύθυνους (κ.Πετροπούλου) εξέταση των αιτημάτων για χώρους ανάδειξης της ταινιοθήκης και του δημιουργικού ντοκιμαντέρ και της αύξησης της επιχορήγησης του δήμου με παράλληλη μείωση των εξόδων φύλαξης και ενοικίασης της αίθουσας. Ξέρουμε όλοι πως από τη μια μεριά ο δήμος επιχορηγεί και έπειτα τα παίρνει πίσω μέσω του ενοικίου της αίθουσας. Αυτό στοχεύουμε να αλλάξει και θα το προσπαθήσουμε.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΔΡΟΜΟΥ

Το φεστιβάλ δρόμου θα ενισχυθεί και θα στηριχθεί ώστε να γίνει θεσμός για την πόλη, όπως γίνεται και σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Την φετινή χρονιά δυστυχώς διακόπηκε από την δημοτική αρχή και δεν μπόρεσε να ολοκληρωθεί,  με την αστεία δικαιολογία της διατάραξης της κοινής ησυχίας στην γειτονιά. Αυτό δεν θα ξαναγίνει.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΗΔΕΝ

Με επιτυχημένη πορεία από το 2005 συνεχίζει κάθε χρόνο να υποκινεί τους video art δημιουργούς να παρουσιάζουν πρωτότυπα έργα διευκολύνοντας την επικοινωνία και την ανταλλαγή ιδεών μεταξύ των καλλιτεχνών, ντόπιων και από το εξωτερικό. Θα το στηρίξουμε και θα βοηθήσουμε την εξωστρέφειά του.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΛΑΣΣΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Ένα φεστιβάλ που έκανε τα πειραματικά του βήματα πριν αρκετά χρόνια, και με ικανοποίηση παρατηρούμε να επαναδραστηριοποιείται από το Ωδείο Καλαμάτας  τα τελευταία δύο χρόνια, με συναυλίες από διεθνούς φήμης μουσικούς, όπως η πιανίστα Αλεξία Μουζά Arenas και… Το σημαντικότερο είναι ότι κατά τη διάρκεια του προσφέρονται σεμινάρια από τους μουσικούς σε μαθητές του Ωδείου Καλαμάτας.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΘΑΡΑΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Ένα φεστιβάλ που διοργανώνεται κάθε χρόνο από το Ωδείο Καλαμάτας και τον Σύλλογο Γονέων Σπουδαστών της ΦΑΡΙΣ, επίσης περιλαμβάνει συναυλίες, σεμινάρια και διαγωνισμό κιθάρας με αναφορά στον μεγάλο σολίστ, διεθνούς αναγνώρισης, Γεράσιμου Μηλιαρέση, μαθητή του θρυλικού Andres Segovia.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ

Ήδη κάποια δειλά βήματα ξεκίνησαν, και πάλι από το Ωδείο Καλαμάτας. Θεωρούμε πως η προσπάθεια πρέπει να ενδυναμωθεί, να αποκτήσει διεθνές επίπεδο και, επιπλέον, οι κοινές ρίζες στις μουσικές της Μεσογείου και των Βαλκανικών χωρών να αποτελέσουν γέφυρες φιλίας και αλληλεγγύης μεταξύ των λαών μας.    

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΕΡΑΜΙΚΗΣ

Με ικανοποίηση παρακολουθήσαμε το εργαστήρι γλυπτικής που πραγματοποιήθηκε τα τελευταία τρία χρόνια. Τον πρώτο χρόνο στον πεζόδρομο του αρχαιολογικού μουσείου, και τα επόμενα δύο  στην παραλία, και με την προσθήκη της κεραμικής τέχνης, στο πάρκο του πανελληνίου, με πρωτοβουλία του πολιτιστικού φορέα «Καλλιτεχνικό Στέκι Καλαμάτας».

ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΖΑΖ . Με το ίδιο επίπεδο που είχαν τα δυο που έγιναν στο παρελθόν. Στο ιστορικό κέντρο, στο κάστρο,  στο πάρκο του λιμενικού και στο πάρκο των σιδηροδρόμων, με συμμετοχές ελλήνων και ξένων κορυφαίων μουσικών του είδους.

Έχουμε επίσης αρκετές εκδηλώσεις που κατά κάποιον τρόπο συνδέονται με την κάθε εποχή του χρόνου, κι αυτό δεν είναι λάθος. Καρναβάλι, λευκές νύχτες, γιορτή παραδοσιακών προϊόντων(άρτος, οίνος, έλαιον). Κάποιες είναι μονοθεματικές, κάποιες υπερκαταναλωτικές, και όλες “γεωγραφικά ή χρονικά περιορισμένες. Η κεντρική ιδέα είναι να γίνουν πολυθεματικές, να εντάξουν λαϊκή τέχνη, παράδοση, συλλογικότητες -και κατανάλωση και προβολή της παραγωγής- και να έχουν κάποια διάρκεια και διασπορά σε όλη την πόλη, ή να συνδεθούν με τοπικές μικρότερες εκδηλώσεις που εμφανίζουν κάποια συνέχεια.

Τέτοιες είναι:

Α) ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ  ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Τελευταία έχει χάσει την δυναμική του έχουν γίνει πολλές συζητήσεις και για το κόστος και για την ποιότητά του και για τα πρότυπα διασκέδασης που προωθούνται.  Μήπως ήρθε η ώρα να αλλάξουμε κάτι από την διοργάνωση; Να το επεκτείνουμε και σε άλλα σημεία της πόλης, και με μια μεγάλη εκδήλωση στην περιοχή της Παραλίας; Να τονώσουμε τα καταστήματα εστίασης και τουριστικών ειδών που λειτουργούν εκεί;  Να οργανώσουμε δρώμενα που προβάλλουν την παράδοσή μας και την ιστορία του τόπου με διάχυση των εκδηλώσεων στις γειτονιές, ώστε να απομακρυνθεί η αίσθηση ότι σταδιακά ξεχνάμε.

Β) Γιορτή Μεσσηνιακών προϊόντων. Θα μπορούσε να διεξαχθεί στην αρχή της τουριστικής σεζόν ώστε τα τοπικά προϊόντα να προβληθούν σε περισσότερους επισκέπτες. Θετική η εθελοντική βοήθεια από τους πολιτιστικούς συλλόγους που δραστηριοποιούνται και αναβιώνουν τα παραδοσιακά μας έθιμα με δρώμενα. Το πάρκο των σιδηροδρόμων και στην συνέχειά του το πάρκο του λιμενικού, να συνεχίσουν ως ο φυσικός χώρος διεξαγωγής του.

Γενικά, πέρα από την κουλτούρα των μεγάρων και των διάσημων καλλιτεχνών,  πέρα και από την καθαρή διασκέδαση, υπάρχει μια κουλτούρα που αναπτύσσεται καθημερινά από τη βάση της κοινωνίας, από άτομα και συλλογικότητες, που έχει τοπικά χαρακτηριστικά, και που αλληλεπιδρά και τροφοδοτεί την καθιερωμένη τέχνη.

Ίσως  λοιπόν, μια από τις εκδηλώσεις αυτού του είδους να είχε την δυνατότητα να μετεξελιχθεί  σε μια μεγαλύτερη γιορτή που θα καλύπτει όλη την πόλη, σε πλατείες και δημόσιους χώρους, με την συμμετοχή όλων των κατοίκων, σαν αυτήν που διοργανώνει ο δήμος της Βαρκελώνης κάθε Αύγουστο στην περιοχή “Gracia”. Στην πόλη αλλά και στο νομό υπάρχουν πολλοί καλλιτέχνες και σχήματα που θα επιθυμούσαν την συμμετοχή τους, ενώ  γειτονιές της Καλαμάτας όπως η συνοικία της Ανάληψης ή τα Γιαννιτσάνικα, θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν κάποιες απ τις εκδηλώσεις.

Και βέβαια το κλίμα αυτών των εκδηλώσεων, θα μπορούσε να διαχέεται και σε άλλα σημεία της πόλης, κατά τη διάρκεια της ημέρας, με άλλους τρόπους. H δουλειά των χειροτεχνών και των καλλιτεχνών δρόμου, μαζί με τη δουλειά άλλων δημιουργών, είναι ένας απ’ αυτούς. Κάτι ανάλογο με τον τίτλο «Τέχνη καθ’ οδόν», διοργανώνει τα τελευταία χρόνια ο Δήμος Ηρακλείου με  μεγάλη επιτυχία και σημαντική προβολή.

  1. Θεωρούμε απαραίτητη -και στον τομέα του πολιτισμού- τη διαδημοτική συνεργασία και τη συνεργασία με την Περιφέρεια, και γενικότερα την “δικτύωση” της πόλης και των πολιτιστικών θεσμών της με άλλες πόλεις και αντίστοιχους θεσμούς.

ΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΧΟΡΟΥ- ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΧΟΡΟΥ- ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΜΕΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Αποτελεί κόσμημα για την πόλη μας και έχει όλες τις προϋποθέσεις να αποτελέσει μοχλό πολιτιστικής προβολής για την περιοχή μας και να αξιοποιηθεί προς όφελος των δημοτών. Είναι γνωστό ότι κόστισε 13,3 εκατομμύρια ευρώ από το 3ο ΚΠ.Σ. μέσω ΕΣΠΑ και παραδόθηκε 5 χρόνια μετά την αρχική προθεσμία, ότι κοστίζει πολλά χρήματα η καθημερινή του λειτουργία κυρίως επειδή δεν κατασκευάσθηκε λαμβάνοντας υπ’ όψιν  νέες μορφές ενέργειας και ότι η απελθούσα δημοτική αρχή αναζητεί τον καλλιτεχνικό διευθυντή.

Πρότασή μας για την αξιοποίησή του είναι: Να αποτελέσει ξεχωριστό οργανισμό με δικό του Δ.Σ. και μέσω νέων συνεργασιών, τόσο στα πλαίσια του φεστιβάλ χορού με παράλληλες εκδηλώσεις από καλλιτέχνες μεμονωμένους, όσο και με ποικίλης θεματικής εκδηλώσεις (εκθέσεις, διαλέξεις, σεμινάρια για την τέχνη) ανοικτές στους δημότες, και να γίνει πόλος έλξης για τον πολιτισμό, σε όλη την Πελοπόννησο.

Όσο για το φεστιβάλ χορού, αναγνωρίζεται από όλους σαν την σημαντικότερη πολιτιστική εκδήλωση που προβάλλει διεθνώς την πόλη. Μετά τα πρώτα όμως επιτυχημένα  χρόνια με προσκεκλημένα σχήματα εγνωσμένης αξίας και κατά τα οποία το φεστιβάλ ήταν μονοπωλιακού χαρακτήρα στην Ελλάδα, ακολούθησε μια κάμψη στην πρωτοπορία και αναγνώριση της αξίας του που οφείλεται  κυρίως στην οικονομική κρίση και την έλλειψη κονδυλίων για την υποστήριξή του. Πρότασή μας, η επίτευξη ευρύτερων συνεργασιών ώστε να ανακτήσει τον πρωτοποριακό του  χαρακτήρα ενώ στο περιθώριο μπορούν να υλοποιούνται πολιτιστικές δράσεις που θα του προσδώσουν ξανά την μοναδικότητα, που έχασε λόγω του συναγωνισμού από φεστιβάλ χορού στην Αθήνα όπως προαναφέρθηκε.

Ευτυχώς η Καλαμάτα έχει πλούσιο φεστιβαλικό background.

Το πρόσφατα καθιερωμένο φεστιβάλ χορωδιών από το 2015 εξελίσσεται σε σημαντικό φθινοπωρινό γεγονός που βοηθά την τουριστική προβολή και την οικονομία της πόλης. Πλέον, πιστεύουμε ότι τα στελέχη της ΦΑΡΙΣ έχουν αποκτήσει την απαραίτητη τεχνογνωσία και συνεπώς δεν χρειαζόμαστε μεσάζοντες.  Εμείς προτείνουμε το φεστιβάλ εκτός από αποκλειστικά  ερασιτεχνικών χορωδιών να επεκταθεί και σε επαγγελματικές χορωδίες διεθνούς εμβέλειας που θα αναδείξουν την Καλαμάτα και τον χορωδιακό τουρισμό. Επιπλέον προτείνουμε την προβολή και των ερασιτεχνικών σχημάτων της πόλης μας με την διοργάνωση ανά έτος ενός Καλαματιανού φεστιβάλ από τις τοπικές μας χορωδίες που θα λειτουργήσει σαν κίνητρο για την αυτοβελτίωσή τους.

Όπως επισημάναμε, το Φεστιβάλ Χορού, έχει φθάσει σε ένα σημείο που πρέπει να επανεπιβεβαιώσει το στάτους του ως μια κορυφαία εκδήλωση με πανελλαδικό και διεθνές ενδιαφέρον.

Μια ιδέα είναι οι παράλληλες εκδηλώσεις κατά τα πρότυπα του Fringe sτο φεστιβάλ Εδιμβούργου. Σημαντικές σε αριθμό παράλληλες εκδηλώσεις, που θα πραγματοποιούνται σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους της πόλης (από τους χώρους που δεν χρησιμοποιεί πλέον το φεστιβάλ -κάστρο, πολυκλαδικό, πνευματικό κέντρο, δημοτικό θέατρο, μέχρι χώρους σαν αυτόν εδώ που είμαστε) λίγο πριν , λίγο μετά και κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ χορού.

Θα δέχεται προτάσεις συμμετοχής λιγότερο γνωστών και πιο πειραματικών σχημάτων και καλλιτεχνών, από όλο το φάσμα των τεχνών, συμβατές βέβαια με την φυσιογνωμία και τις υψηλές του φεστιβάλ χορού, και η επιλογή θα γίνεται από μια επιτροπή υψηλού καλλιτεχνικού κύρους, ανεξάρτητη, αλλά σε συνεργασία φυσικά με το φεστιβάλ.

Εδώ εντάσσεται και η πρόθεση μας για ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Μεσσήνης με διαδημοτική συνεργασία (Καλαμάτας-Μεσσήνης) χωρίς άλλους ενδιάμεσους ιδιωτικούς φορείς.

  1. Οι επιλογές -και για την πολιτιστική πολιτική- πρέπει να  είναι αποτέλεσμα συνεχών διαβουλεύσεων με τους αρμόδιους φορείς, τις ομάδες και τα σχήματα που ασχολούνται με τα πολιτιστικά γενικότερα , καθώς και με όλους τους δημότες, στους οποίους εξάλλου πρωτίστως απευθύνονται. Και αυτό θέλουμε να γίνει και σήμερα μέσω της συμμετοχής σας και της συμβολής σας στην επικαιροποίηση του προγράμματός μας.

Αναφερόμαστε στην ανάγκη της εξωστρέφειας των σχολών Φάρις, που μπορούν να λειτουργήσουν σαν “καταλύτες”, με την συνεργασία με άλλες καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες σε εκδηλώσεις, και για το Creative hub στη στοά Λόντου που μπορεί να παραχωρηθεί με χρησιδάνειο σε πολλές ομάδες από κοινού για συνδιαχείριση. Το Hub όχι μόνο θα στεγάζει πολλές διαφορετικές καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, αλλά θα ενθαρρύνει και την προβολή της πόλης σαν τόπο συνάντησης όλων των μορφών πολιτισμού.

ΣΧΟΛΕΣ ΤΗΣ ΦΑΡΙΣ:

Σχολή χορού. Αποτελεί ένα σημαντικό σχολείο το μοντέρνου και σύγχρονου χορού στον Δήμο Καλαμάτας, έχοντας εκπαιδεύσει και αναδείξει πολλούς επαγγελματίες χορευτές. Τα τελευταία χρόνια έχει διαπιστωθεί η ανάγκη να αποκτήσει η σχολή εξωστρέφεια με συνεργασίες και εκδηλώσεις που θα προβάλλουν το έργο των μαθητών και των δασκάλων της. Η στέγασή της στο νεοκλασικό Ζουμπούλειο μέγαρο παρουσιάζει προβλήματα συντήρησης, ενώ έχει ήδη συζητηθεί να μεταφερθεί στο Μέγαρο Χορού.

Εικαστικό Εργαστήρι. Καταβλήθηκαν προσπάθειες για την εξωστρέφειά του που μπορούν να γίνουν πιο εντατικές για όλες τις μορφές της τέχνης που φιλοξενεί (πηλός, ζωγραφική, γλυπτική). Πιστεύουμε πως μπορεί να αγκαλιάσει όλους τους φιλότεχνους δημότες και να γίνει το δικό τους εργαστήρι, με λογικά δίδακτρα που να συμβαδίζουν πάντα με την ποιοτική διδασκαλία. Χαιρετίζουμε τις επιτυχημένες πρωτοβουλίες, που προβάλλουν και διαφημίζουν την δουλειά των μαθητών και των καθηγητών. Θα συνεχίζουμε να το στηρίζουμε ως δημοτική αρχή.

Δημοτική Πινακοθήκη Αντικειμενικά, το κτήριο που στεγάζει την Δημοτική πινακοθήκη είναι ακατάλληλο, τόσο η θέση του (σε ένα σκοτεινό σοκάκι του ιστορικού κέντρου, με μικρούς χώρους σε 2 ορόφους, χωρίς δυνατότητα στάθμευσης, δύσκολα ανιχνεύσιμο) όσο και σαν προδιαγραφές, το κτήριο δεν ανταποκρίνεται σε μια σύγχρονη πινακοθήκη, Με αποκλεισμούς σε Α.Μ.Ε.Α και ηλικιωμένους, δεν τηρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις της εποχής μας. Συνεπώς προτείνουμε την μετεγκατάστασή σε κεντρικό σημείο της πόλης. Και προκρίνουμε την εκδοχή να χρησιμοποιηθεί το ισόγειο του ιστορικού Δημαρχείου, στον πεζόδρομο της Αριστομένους που, προς το παρόν, φιλοξενεί υπηρεσίες ήσσονος σημασίας. Έτσι, θα ενισχυθεί κάθε προσπάθεια εξωστρέφειάς και εικαστικής παιδείας με την δυνατότητα φιλοξενίας εκθέσεων και δράσεων σε συνεργασία και με μουσεία της Ευρώπης, και γενικώς του εξωτερικού της χώρας, με πολλαπλάσια οφέλη για την πόλη μας.

Δημοτικό Ωδείο. Έχει να επιδείξει ένα σημαντικό έργο, αποδεικνύοντας την εξωστρέφειά του με ποικίλες εκδηλώσεις που διεξάγονται όλο τον χρόνο και με εκλεκτούς προσκεκλημένους μουσικούς. Χαιρετίζουμε την δημιουργία συμφωνικής ορχήστρας, και θεωρούμε υποχρέωση της νέας Δημοτικής αρχής την υποστήριξη της, σε όλα τα σημεία, ώστε να καθιερωθεί και σε περιφερειακό επίπεδο. Θεωρούμε ότι απαιτείται η μέγιστη υποστήριξή  από το δήμο, και η διάθεση επιπλέον κτηρίου σύγχρονων προδιαγραφών, επίσης επιθυμούμε την συμβολή του στην ενίσχυση  συνεργασίας, μεταξύ ομάδων και ατόμων, από διάφορα πεδία της τέχνης και με διαφορετικές επιρροές και αναφορές.

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ

Αποτελεί ζωντανό κομμάτι της μουσικής παράδοσης της πόλης μας και έχει προσφέρει σπουδαίο μουσικό έργο που εκτείνεται από τη διδασκαλία πνευστών και κρουστών τη συμμετοχή σε παρελάσεις, θρησκευτικές εκδηλώσεις και τελετές στις εκκλησίες της Καλαμάτας και της ευρύτερης περιοχής ,εθιμοτυπικές εκδηλώσεις. μέχρι και συναυλίες σε κλειστούς και υπαίθριους χώρους και έχει τιμηθεί πολλές φορές για το έργο και την προσφορά της συμπράττοντας και με σημαντικούς σολίστ και συμμετέχοντας σε φεστιβάλ φιλαρμονικών στην Ελλάδα αλλά και στη Βοστώνη (εορτασμός 25η Μαρτίου με την ομογένεια). Σαν δημοτική αρχή θα ενισχύσουμε και στηρίξουμε κάθε πρωτοβουλία της και την μεγαλύτερη εξωστρέφειά της.

ΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ-ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ –ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ

Η ιδέα ότι η Καλαμάτα διατρέχεται από έναν “άξονα πολιτισμού” ,ο οποίος σηματοδοτείται από μια σειρά σημαντικών κτιρίων, με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, είναι αποτυπωμένη και στο σχέδιο πόλης του 1989, αλλά και στην προσπάθεια ανασυγκρότησης της πόλης μετά τους σεισμούς.

Μια σειρά από αξιόλογα κτήρια κατά μήκος του ιδεατού αυτού άξονα που ξεκινάει από την παραλία και φθάνει στο κέντρο, απ’ όπου διακλαδίζεται προς τα βόρεια και βορειοανατολικά, είχαν καταγραφεί, και είχε γίνει προσπάθεια να αποκατασταθούν και να βρεθούν νέες χρήσεις. Κάποια ήταν ή έγιναν δημοτικά, κάποια στέγασαν ή στεγάζουν υπηρεσίες  που σχετίζονται με τον δήμο και τον πολιτισμό, άλλα όχι πια (κι αυτό είναι πρόβλημα, γιατί υφίστανται τη φθορά του χρόνου), ενώ υπάρχουν και κάποια που αποτελούν πηγή αμηχανίας, όπως ο μύλος στο λιμάνι, το παλιό εργοστάσιο του καρέλια, ή ακόμα και το πρώην κτίριο της ΔΕΗ δίπλα στο ΔΗΠΕΘΕΚ, είτε λόγω του κόστους που χρειάζεται για να γίνουν λειτουργικά, είτε και λόγω του ότι δεν είναι προφανές ποιες χρήσεις θα μπορούσαν να στεγάσουν.

Εμείς λοιπόν προτείνουμε 3 τέτοια κτήρια, κατά τη γνώμη μας υπάρχουν ώριμες ιδέες για την αξιοποίησή τους

  1. Σχολή Παπαφλέσσα. Αξιοποίηση του συγκεκριμένου κτηρίου από κοινού- Δήμος και Επιμελητήριο Μεσσηνίας- για να αποτελέσει έναν πολυχώρο δραστηριοτήτων σχετικές με τον τουρισμό και τον πολιτισμό. Η ανοιχτή εσωτερική αυλή, που μπορεί να «ανοίξει» και προς την οδό Φαρών, προσφέρεται για υπαίθριες εκδηλώσεις που απαιτούν απαιτούμενο μεγάλο χώρο (π.χ. εκθέσεις Γλυπτικής), ενώ γενικά η διάταξη του κτηρίου θυμίζει το μουσείο Μπενάκη στην οδό Πειραιώς που έχει όντως φιλοξενήσει εκδηλώσεις συμβατές με την πρότασή μας.
  2. Κτήριο ΔΕΗ, πλησίον ΔΗΠΕΘΕΚ. Πρόκειται για ένα ιστορικό κτήριο στο κέντρο της Καλαμάτας. Εδώ στεγάστηκαν τα γραφεία της πρώτης εταιρείας ηλεκτρισμού. Το κτήριο παραμένει σε απαράδεκτη κατάσταση, ετοιμόρροπο και καταφύγιο τρωκτικών. Η δική μας πρόταση αφορά πρωτίστως στην επισκευή του κτηρίου και στην συνέχεια να στεγάσει ένα θεατρικό εργαστήρι που θα δημιουργηθεί από την ΦΑΡΙΣ. Μια σχολή θεάτρου όπου θα συνυπάρξει με την σκηνή του ΔΗΠΕΘΕΚ. Μια νέα κοιτίδα τέχνης και πολιτισμού θα αναπτυχθεί στο κέντρο της πόλης.
  3. Στοά Λόντου. Όπως προαναφέραμε το δημοτικό κτήριο που στέγαζε τον κοινωνικό φορέα και το ληξιαρχείο θα μετατραπεί σε έναν πολυχώρο Hub που θα προσφέρεται σε καλλιτεχνικούς φορείς για τις ανάγκες εκδηλώσεων (εικαστικές εκθέσεις, μουσική σκηνή, παρουσιάσεις βιβλίων… κ.α.) με στόχο την εξωστρέφεια των καλλιτεχνικών σχημάτων και την ανταποδοτικότητα στους πολίτες.

Σε αυτό το σημείο να επισημάνουμε την αναγκαιότητα

άμεσων  παρεμβάσεων στο Πνευματικό Κέντρο, με απαραίτητες  εργασίες συντήρησης του και ανασχεδιασμό των διαθέσιμων χώρων.

ΤΑ ΠΑΡΚΑ ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΤΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΤΩΝ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ

Το πάρκο των σιδηροδρόμων, στο κέντρο της πόλης συνδέει την πλατεία με το λιμάνι και αποτελεί το μοναδικό πάρκο αναψυχής. Προς το παρόν επιλέχθηκε να περιφραχτεί για λόγους ασφάλειας χωρίς προηγουμένως να έχει εξεταστεί το ενδεχόμενο  δράσεων που θα το καταστήσουν ελκυστικό στους δημότες, και μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως για αθλοπαιδιές. Ο στόχος μας είναι να γεμίσει με κόσμο χειμώνα καλοκαίρι: Με την διενέργεια μόνιμης φωτογραφικής έκθεσης με την ιστορία του σιδηροδρόμου στην Πελοπόννησο(στα βαγόνια του)και με επισκέψεις σχολείων. Με την παραχώρηση σε συλλόγους για εκδηλώσεις με μουσικοθεατρικά δρώμενα. Επιπλέον, θα μπορούσαν αν φιλοξενηθούν μουσικές μπάντες τζαζ,  καραγκιόζης, έκθεση χειροτεχνών. Στα πλαίσια αυτά στοχεύουμε να ενισχύσουμε όλα τα ερασιτεχνικά σχήματα καλλιτεχνικής δημιουργίας (θέατρο, χορός, μουσική κλπ). Να επισημάνουμε ότι οι χώροι που βρίσκονται εντός του πάρκου δεν προσφέρονται για εντευκτήρια συνταξιούχων, αλλά για δράσεις πολιτιστικών ή περιβαλλοντικών συλλόγων. Παράδειγμα  το κτήριο που διατίθεται και χρησιμοποιείται από το Μ.Ε.Θ. σαν χώρος για τις θεατρικές του πρόβες. Είναι μια καλή επιλογή που θα μπορούσε να είναι και ανταποδοτική, όπως παρουσιάσεις θεατρικών παραστάσεων εντός και εκτός από αυτό, ή άλλες εκδηλώσεις που να σχετίζονται με την τέχνη.

ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ. Πρέπει να επισκευασθούν και να προβληθούν όλα τα ιστορικά κτίρια σαν μάρτυρες της σπουδαίας πολιτιστικής διαδρομής της πόλης από τα τέλη του 19ου αιώνα καθώς και οι αρχιτεκτονικοί ρυθμοί που τα χαρακτηρίζουν(εκλεκιστικός με στοιχεία ιταλικού αναγεννησιακού, μπαρόκ κλπ), νεοκλασικός, εκκλησιαστικός.

ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

Ανάδειξη της εισόδου του κάστρου, στερέωση των τειχών και καλύτερη προβολή του. ήδη έχουν ξεκινήσει οι εργασίες ανάδειξης της εισόδου από την εφορεία αρχαιοτήτων καθώς και οι εργασίες στερέωσης και ο δήμος θα διευκολύνει όπου χρειαστεί. Ανάγκη υπάρχει επίσης και για τον φωτισμό όλου του κάστρου με τον κατάλληλο για το κάστρο τρόπο.  

ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ

Απαιτούνται Μελέτες σχεδιασμού και διαχείρισης και Συνεργασία με το πανεπιστήμιο.

Η ευρύτερη περιοχή έχει σπουδαίους αρχαιολογικούς χώρους που αποτελούν σημαντικό πλεονέκτημα για την ήπια τουριστική ανάπτυξη της περιοχής και ο δήμος πρέπει να βοηθήσει εντατικότερα.

  1. ΑΡΧΑΙΑ ΘΟΥΡΙΑ

Συνεργασία με την Ένωση φίλων της αρχαίας Θουρίας, την κα Αραπογιάννη και την εφορεία αρχαιοτήτων για την ανάδειξη του ανασκαφικού χώρου .Ο χώρος αυτός μπορεί να αξιοποιηθεί τουριστικά και σε συνδυασμό με την κοντινή απόσταση από την πόλη μας να ενισχύσει την τοπική οικονομία με νέες θέσεις εργασίας των κατοίκων που ασχολούνται κυρίως με την γεωργία.

  1. ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΣΣΗΝΗ

Διαδημοτική όπως προαναφέραμε συνεργασία για την διαρκή προβολή της περιοχής.

3.ΑΚΟΒΙΤΙΚΑ-Πρωτοελλαδικό μέγαρο και ιερό του Ποσειδώνος.

Ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου και προστασία της περιοχής η οποία παρουσιάζει ένα αξιόλογο οικοσύστημα στις εκβολές του ποταμού Άριος. Απαιτείται η κατάλληλη  προβολή της και η συνεργασία με τους κατοίκους και με τους εθελοντικούς, περιβαλλοντικούς και πολιτιστικούς συλλόγους.

Πολιτισμός και κοινωνική πολιτική, παιδική ηλικία, τρίτη ηλικία, προσβασιμότητα.

Αν και το θέμα θα αναλυθεί διεξοδικά στον άξονα του προγράμματος που αφορά στην κοινωνική πολιτική μας για τον δήμο, στην προκειμένη περίπτωση αναφέρουμε  επιγραμματικά κάποιες κατευθύνσεις.

Επειδή λοιπόν τα πολιτισμικά αγαθά αφορούν όλους τους δημότες, δεν θα μπορούσαμε να μην κάνουμε αναφορά σε συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες όπως τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι, καθώς και στις κοινωνικά ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Πρόθεσή μας είναι οι δημοτικοί φορείς να οργανώνουν εκδηλώσεις που απευθύνονται τις κατηγορίες αυτές.

Εκπτώσεις ή και δωρεάν είσοδος για τις ομάδες αυτές, σε όλες τις εκδηλώσεις που διοργανώνει ο Δήμος.

Κίνητρα και στους ιδιωτικούς φορείς που χρησιμοποιούν δημοτικές υποδομές, για τήρηση ανάλογης πολιτικής σε σχέση με τις συγκεκριμένες ομάδες.

Δικτύωση των πολιτιστικών δομών του δήμου με τις αντίστοιχες κοινωνικές δομές και τα σχολεία, για συντονισμό των συγκεκριμένων δράσεων.

Και κάποια στιγμή να αποκτήσουμε πολυχώρο στην κλίμακα των μαθητών δημοτικού, για παραστάσεις, εκθέσεις προβολές, συναυλίες διαλέξεις κλπ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ – ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ

Το θέμα μας σήμερα δεν είναι ούτε η ανάπτυξη γενικά, ούτε οι πηγές χρηματοδότησης της πολιτικής του δήμου.

H χρήση ωστόσο του παράγοντα του πολιτισμού, ως μέσου ανάπτυξης, έχει αρκετές δυνατότητες, είτε ως βασικός παράγοντας ανάπτυξης, είτε ως κομμάτι της ανάπτυξης, είτε ως ποιοτικός παράγοντας της ανάπτυξης.

Το πρόγραμμα δεν υπερβαίνει τις οικονομικές δυνατότητες του δήμου. Δεν  εξαγγέλουμε νέο μέγαρο χορού, ούτε την πρόθεση να χρηματοδοτήσουμε μια ιδιωτική τρέλα όπως υπήρχε πιθανότητα να συμβεί με το Κ21 με τη λογική που πήγε να κυριαρχήσει. Θέλουμε να ενισχύσουμε, να προβάλουμε και να δώσουμε ευκαιρία να αναπτυχθούν περισσότερο αυτά που ήδη έχουμε.

Συχνά όντως, υπάρχει περίπτωση να μην επιτυγχάνεται αυτοχρηματοδότηση στον πολιτισμό. (το κόστος επίσκεψης σε ένα μουσείο, για παράδειγμα, δεν καλύπτει το κόστος συντήρησης των εκθεμάτων). Ωστόσο, ο πολιτισμός δεν είναι αντιπαραγωγικός, αφού μέσω της επένδυσης στον πολιτισμό υπάρχουν πολλαπλασιαστικά οφέλη σε άλλους τομείς της  οικονομίας. Tα project πολιτισμού χρηματοδοτούνται από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους, καθώς επίσης και από προγράμματα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης αλλά και από εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης, όπως το crowdfunding.

Σημαντικότερο όλων όμως είναι η μόχλευση δημιουργικών δυνάμεων, που μπορούν να συνεισφέρουν στην υλοποίηση των project παρέχοντας εγκαταστάσεις, εθελοντική εργασία, τεχνογνωσία και επιτυγχάνοντας βιώσιμες συνεργασίες.

Η Ε.Ε. προσφέρει διαφορετικούς τρόπους χρηματοδότησης πέρα των καθιερωμένων προγραμμάτων, όπως είναι η απευθείας χρηματοδότηση, που αναφέρεται παραπάνω (Πρόγραμμα Δημιουργική Ευρώπη).

Η δεύτερη αυτή μορφή χρηματοδότησης αντλείται μέσω των προγραμμάτων ΕΣΠΑ ή ΣΕΣ (Συμφώνου Εταιρικής Σχέσης ), η οποία διοχετεύεται μέσω των Περιφερειών στους ενδιαφερόμενους φορείς.

Πέρα από τις χρηματοδοτήσεις, που προσφέρονται από την Ε.Ε. με σκοπό την ενίσχυση της πολιτιστικής βιομηχανίας, υπάρχουν και  θεσμοί, οι οποίοι ενισχύουν την ανάπτυξη σε μια περιοχή και θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως θεσμικά εργαλεία της Ε.Ε. ενισχυτικής οικονομικής επίδρασης.

Τέτοιο εργαλείο είναι και ο θεσμός των Ευρωπαϊκών πολιτιστικών Πρωτευουσών, και υπάρχουν κι άλλα.

Με αφορμή τη συγκεκριμένη αναφορά, ξαναβάζουμε την ιδέα για διεκδίκηση του τίτλου της “ευρωπαϊκής πρωτεύουσας νεολαίας”. Το είχαμε προτείνει αμέσως μετά το τέλος της υποψηφιότητας για πολιτιστική πρωτεύουσα, σαν εναλλακτική για το 2021, προκειμένου να αξιοποιήσουμε τη δυναμική που είχε αναπτυχθεί, και τις προτάσεις που είχαν κατατεθεί για το φάκελο του Κ21. Μπορούμε να το δούμε για το 2023 ή το 2024. Ο δήμος Θεσσαλονίκης που αξιοποίησε το θεσμό, θεωρεί ότι το ισοζύγιο ήταν θετικό. Επίσης, υπάρχουν τα επιτυχημένα παραδείγματα ευρωπαϊκών πόλεων.  

Ακρόπολη: Τα κτίρια που πέρασαν από την αποθέωση στην κατακραυγή…!  | ECOPRESS

Πηγή: Ακρόπολη: Τα κτίρια που πέρασαν από την αποθέωση στην κατακραυγή…!  | ECOPRESS

Επιστρέψτε τη Ζωφόρο του Ναού του Επικούριου Απόλλωνα

Η Unesco θα πρέπει να βοηθήσει για την επιστροφή τους στον Ναό.

Να επιστραφούν πλάκες της ζωφόρου του Ναού του Επικούριου Απόλλωνα απο το Βρετανικό Μουσείο, και τα άλλα μέρη από τα μουσεία Λούβρου και Μονάχου!

Ο ναός του Επικουρίου Απόλλωνα είναι το πρώτο μνημείο στην Ελλάδα που η Unesco συμπεριέλαβε (1986) στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Συνέχεια ανάγνωσης Επιστρέψτε τη Ζωφόρο του Ναού του Επικούριου Απόλλωνα

Ανισότητες, νεοφιλελευθερισμός και ευρωπαϊκή ενοποίηση. Προοδευτικές απαντήσεις.

Νέα έκδοση του Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς- Nicos Poulantzas Institute σε συνεργασία με τις Εκδόσεις νήσος σε συνέχεια του διεθνούς συνεδρίου που έγινε στα τέλη του 2017.
Μέσα από τα άρθρα του συλλογικού τόμου που επιμελήθηκε η Maria Karamesini το φαινόμενο της ανισότητας προσεγγίζεται υπό όλες του τις διαστάσεις : Οικονομικές ανισότητες, ανισότητες στην αγορά εργασίας, έμφυλες, διαγενεακές και ενδογενεακές ανισότητες, περιφερειακές ανισότητες εντός της Ε.Ε. είναι μερικά από τα θέματα που θίγονται στον τόμο.
Κυρίως όμως μέσα από τις επιμέρους συμβολές Ελλήνων και ξένων ακαδημαϊκών και πολιτικών αναζητούνται αριστερές και προοδευτικές απαντήσεις στην υπέρβαση των ανισοτήτων αυτών.
Οπωσδήποτε επίκαιρο, ειδικά τώρα που η Ευρώπη πλησιάζει σε μια από τις καθοριστικότερες για τη φυσιογνωμία και το μέλλον της εκλογικές αναμετρήσεις, όπου το θέμα της συνεχόμενης διεύρυνσης, αντί της υπέρβασης, των ανισοτήτων αναδεικνύεται ως κεντρικό.

Ολισθήσεις εδαφών και λειτουργία του δάσους

By dasarxeio on 30/01/2019

του Αντώνιου Β. Καπετάνιου
Δασολόγου – Περιβαλλοντολόγου

Μια σημαντική λειτουργία του ελληνικού δάσους, η οποία δεν έχει αναδειχθεί όπως θα έπρεπε, έχει να κάμει με την αντιμετώπιση των ολισθήσεων των εδαφών του ορεινού χώρου. Η χώρα μας, πέραν του χαρακτηρισμού της ως χώρα των χειμάρρων και του προβλήματος της διάβρωσης, έχει σημαντικό πρόβλημα και με τις ολισθήσεις εδαφών (τις γεωλισθήσεις), ένα φαινόμενο που κατά το μάλλον ή ήττον συναρτάται με τη γενικότερη υποβάθμιση του ορεινού και ημιορεινού ελληνικού χώρου. Στην υποβάθμιση αυτή πρωτεύοντα ρόλο έχει η διάβρωση, κάτι που οδηγεί στην εγκατάλειψη των τόπων −μια συνήθη κατάσταση στην Ελλάδα−, καθόσον η θεραπεία του φαινομένου κρίνεται αδύνατη (ή ασύμφορη;) Έτσι, ολόκληροι οικισμοί, έργα πολιτισμού, έργα υποδομών, παραγωγικές δραστηριότητες κ.ά. καταστρέφονται κι εγκαταλείπονται εξαιτίας του επικίνδυνου φαινομένου των γεωλισθήσεων.

Τι είναι ολίσθηση εδάφους (γεωλίσθηση); Είναι το φαινόμενο διά του οποίου μια γεωμάζα, μεγάλη σχετικώς, υπό του βάρους της και υποβοηθούμενη υπό του ύδατος μετακινείται προς τα κατάντη βραδέως ή ταχέως άνευ διαχωρισμού των υλικών που συνιστούν αυτήν, δηλαδή άνευ διαλογής (ορισμός Hulin). Η ταχύτητα της γεωλίσθησης είναι διάφορη συναρτούμενη από τις συνθήκες που την προκαλούν, ποικίλλουσα από λίγα εκατοστά κατ’ έτος, μέχρι πολλά μέτρα ημερησίως ή κατ’ ώρα. Τα κύρια αίτια της γεωλίσθησης είναι η γεωπετρολογική δομή των πετρωμάτων, η ισχυρή κλίση των κλιτύων, συνεπικουρούσης και της ομόρροπης κλίσης των στρώσεων των πετρωμάτων, η υποσκαπτική ενέργεια του νερού και οι ανθρωπογενείς επιδράσεις στα ευαίσθητα στη γεωλίσθηση εδάφη, είτε με την καταστροφή της δασικής βλάστησης, είτε με αρδεύσεις που ενισχύουν το διαποτισμό του εδάφους και το φορτίζουν υδατικά, είτε με καλλιέργειες που διαταράσσουν τη δομή του εδάφους, είτε με οίκηση των γεωλισθαίνοντων εδαφών, που τα προσθέτουν βάρη και τ’ αποσυναρτούν ως προς τη δομική τους λειτουργία κ.λπ. Για να λάβει χώρα γεωλίσθηση πρέπει η εφαπτόμενη της γωνίας κλίσης της γεωμάζας να είναι μεγαλύτερη του συντελεστή τριβής, που είναι η εφαπτόμενη της φυσικής γωνίας κλίσης κάθε εδάφους. Οι γεωλισθήσεις ευνοούνται γενικώς από τις συνθήκες που προκαλούν την αποσάθρωση των πετρωμάτων και τη διάβρωση, την ελλάτωση της συνοχής των πετρωμάτων, τη διείσδυση του νερού στο έδαφος και τον έντονο διαποτισμό του, είτε με υπόγεια δράση του νερού, είτε με την εμφάνιση πηγών, είτε με τις αρδεύσεις με κατάκλυση εδαφών εφεκτικών στην ολίσθηση. Οι παράγοντες δε που προκαλούν γεωλίσθηση είναι κατά κύριο λόγο η υποσκαφή των κλιτύων των χειμάρρων, οι άφθονες βροχωπτώσεις και η απώλεια του δάσους που καλύπτει και συγκρατεί το έδαφος.

Η χώρα μας κι ειδικότερα ο ηπειρωτικός κορμός της χαρακτηρίζεται από πληθώρα ορέων με υψηλές κι απότομες κλίσεις, συνθήκες που από φυσικής και μηχανικής άποψης ευνοούν τις γεωλισθήσεις. Η γεωπετρολογική δομή των ορέων μας, κύρια κείνων που συντίθενται από αργιλικά πετρώματα φλύσχη, που υπόκεινται εύκολα σε ολισθήσεις, με κεντρική αναφορά στην οροσειρά της Πίνδου και το υπό εξέλιξη ανάγλυφό της, αποτελούν έτερο φυσικό παράγοντα ευνόησης των γεωλισθήσεων στην Ελλάδα. Συνεπώς, στους τρεις κάτωθι κύριους (δομικούς) παράγοντες εντοπίζεται το πρόβλημα των γεωλισθήσεων στη χώρα μας: στη δομή των πετρωμάτων της, στη γεωπετρολογική σύσταση των ορέων μας και στη γεωμορφολογική εξέλιξη αυτών. Σε τούτα συντείνουν οι υγρές κλιματικές συνθήκες περιοχών μας, όπως της Δυτικής και Βόρειας Ελλάδας, καθώς και οι πολλοί κι επικίνδυνοι χείμαρροι που επενεργούν στον εν εξελίξει ορεινό μας χώρο, καθώς υποσκάπτουν τους πόδας των κλιτύων και βοηθούν στην εκκίνηση γεωλισθήσεων ή στην ενίσχυσή τους.

Στους παραπάνω παράγοντες έρχεται να προστεθεί ο καθοριστικός όπως αποδεικνύεται παράγοντας δημιουργίας ή επίτασης του φαινομένου των γεωλισθήσεων, που είναι η αποδάσωση των ορέων μας, ενώ βασικό ρόλο παίζουν και οι χρήσεις και δραστηριότητες που αναπτύσσονται στα γεωλισθαίνοντα εδάφη, ενισχύοντας το φαινόμενο.

Η δασική βλάστηση συναρτάται με τον μετριασμό των ελληνικών κλιματικών φαινομένων, που σχετίζονται με το ζήτημα της έντασης και της ραγδαιότητας των βροχοπτώσεων, τ’ οποίο ρυθμίζεται ως προς τις επιπτώσεις του με την κατάλληλη παρουσία της δασικής βλάστησης. Κι είναι βασικός ο τελευταίος τούτος παράγοντας της βλάστησης, μαζί βεβαίως με τις χρήσεις που αναπτύσσονται στον ορεινό χώρο κι επηρεάζουν τη λειτουργία του, ως καθοριστικός για την αντιμετώπιση του προβλήματος των γεωλισθήσεων, καθώς οι υπόλοιποι που προαναφέρθηκαν είναι δομικού χαρακτήρα κι αφορούν στη σύσταση του ελληνικού χώρου, μη δυνάμενοι να τους ανατρέψουμε.

Η δασική βλάστηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αποτροπή κείνων των γεωλισθήσεων οι οποίες εξικνούνται μέχρι του βάθους του κύριου όγκου του ριζικού συστήματος των δασικών δένδρων και θάμνων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, που συνιστούν τις αβαθείς ή επιπόλαιες γεωλισθήσεις, το ριζικό σύστημα των φυτών δρα στερεωτικά στο έδαφος και συνεπώς ανασταλτικά στην εκδήλωση γεωλίσθησης. Στις βαθιές γεωλισθήσεις όμως, στις εξικνούμενες πέραν του βάθους του ριζικού συστήματος των δασικών φυτών, η δασική βλάστηση δε μπορεί να επενεργήσει ανασχετικά στη γεωλίσθηση, και σε αυτές τις περιτπώσεις απαιτούνται τεχνικά έργα για τη θεραπεία της. Είναι οι περιπτώσεις που βλέπουμε να παρασύρεται το έδαφος ολόκληρης π.χ. πλαγιάς μαζί με την εκεί φυόμενη δασική βλάστηση, η οποία γίνεται «έρμαιο» του φαινομένου, ρέουσα κι αυτή στην κυλιόμενη γήινη μάζα της γεωλίσθησης. Η «βαριά» εν προκειμένω δασική βλάστηση θεωρείται ότι ενισχύει τη γεωλίσθηση, γι’ αυτό και συνιστάται η απομάκρυνση των ψηλών δένδρων, των ογκολίθων κ.λπ.

Κει όμως που η δασική βλάστηση λειτουργεί συντελεστικά στην αποτροπή των γεωλισθήσεων είναι στις περιπτώσεις που αυτές συνδυάζονται με το χειμαρρικό φαινόμενο. Διότι έχει διαπιστωθεί πως οι γεωλισθήσεις ευνοούνται στις χειμαρρόπληκτες περιοχές, λόγω της υποσκαφής των πρανών και ποδών των κλιτύων, και παράσυρσης στη συνέχεια των ολισθαίνοντων τμημάτων στην κοίτη. Οι νέες πλημμύρες λειτουργούν ενισχυτικά στο φαινόμενο, με νέα υποσκαφή των κλιτύων κι έναρξη νέας γεωλίσθησης, και την εν συνεχεία παράσυρση των εδαφών, με αποτέλεσμα την καταστρεπτική προς τα κατάντη δράση των χειμάρρων.

Η βλάστηση εν προκειμένω που θα εγκατασταθεί στη λεκάνη απορροής του χειμάρρου εν συνδυασμώ με τα αντιδιαβρωτικά τεχνικά έργα, συντελεί στη θεραπεία του φαινομένου της γεωλίσθησης λόγω της θεραπείας του χειμαρρικού φαινομένου, που αποτελεί τον παράγοντα της «κρίσης».

Το πρόβλημα των γεωλισθήσεων είναι αλληλένδετο με το χειμαρρικό, καθώς στο σχηματισμό των χειμάρρων και ιδιαίτερα στο σχηματισμό των κοιτών και των έντονων χειμαρρικών επιφανειών (ρηξιγενών, ολισθησιγενών, διαβρωσιγενών) μετέχουν η αποσάρθρωση (μηχανική, χημική και βιολογική), η κατακρήμνιση γαιών (καταπτώσεις κι ολισθήσεις), καθώς και η διαβρωτική και παρασυρτική δύναμη του νερού. Οι παράγοντες αυτοί συντελούν κατά το μάλλον ή ήττον και στη δημιουργία γεωλισθήσεων, είτε πρωτογενώς, τηρουμένων των συνθηκών και προϋποθέσεων έναρξης της ολίσθησης, όπως προαναφέρθηκαν, είτε δευτερογενώς, ως αποτέλεσμα της χειμαρρικής δράσης.
Σε κάθε περίπτωση, για τη θεραπεία του φαινομένου της γεωλίσθησης απαιτείται κατά πρώτον βαθιά και λεπτομερής έρευνα για την εξακρίβωση κι εντοπισμό των αιτιών που την προκαλούν, ήτοι το βάθος του επιπέδου της ολίσθησης, οι υφιστάμενες πηγές, τα υπόγεια ύδατα, ο επιφανειακός εμποτισμός κ.λπ.

Ο σχεδιασμός αντιμετώπισης προσομοιάζει με τον χειμαρρικό, τόσο ως προς τη φύση των έργων, που είναι τεχνικο-φυτοκομικά, για τη σταθεροποίηση των εδαφών, όσο και ως προς τη γενικότερη φιλοσοφία του σχεδιασμού, στον οποίο χρησιμοποιούνται οι κανόνες και τα μέσα της ορεινής υδρονομίας (εξάλλου, όπως προείπαμε, τα δύο φαινόμενα, της γεωλίσθησης και το χειμαρρικό, είναι αλληλένδετα).

Έτσι, προτείνονται για τη θεραπεία του φαινομένου μεταξύ των άλλων και κατά κύριο λόγο τα εύπλαστα τεχνικά έργα (τα ξύλινα και τα συρματολίθινα) και τα συμπαγή τεχνικά έργα (τα λιθόκτιστα ή λιθεπένδυτα εκ σκυροκονιάματος φράγματα), καθώς και τα πλήρη και συστηματικά στραγγιστικά δίκτυα για τον περιορισμό του διαποτισμού των εδαφών. Η προστασία των βάσεων των κλιτύων από τη δράση των χειμάρρων και η πλήρης και ταχεία διευθέτηση των χειμάρρων με τεχνικά και φυτοτεχνικά έργα, αποτελεί ένα παράλληλο μέτρο ενεργειών για τη θεραπεία των γεωλισθήσεων.

Στον παραπάνω σκοπό συμβάλλουν και οι φυτεύσεις (αναδασώσεις) της γυμνής και υποβαθμισμένης «πάσχουσας» επιφάνειας (κλιτύες και λεκάνη απορροής) με φυτικά είδη μεγάλης πρεμνοβλαστικότητας και μεγάλης εξατμιστικής ικανότητας, ήτοι σκλήθρο, λεύκα, ιτιά κ.λπ. Ενώ, όπως προείπαμε, απαιτείται η απομάκρυνση από την ολισθαίνουσα επιφάνεια όλων των βαρέων επί αυτής αντικειμένων, ήτοι, μεγάλων δένδρων, ογκολίθων, κατασκευών κ.λπ.

Εξ’ όσων ανωτέρω αναφέρθηκαν γίνεται κατανοητός ο σημαντικός ρόλος της δασικής βλάστησης, και δη των δασικών περιβαλλόντων, στην αντιμετώπιση του φαινομένου των γεωλισθήσεων. Και τούτο διότι το ριζικό σύστημα των δασικών φυτών και ιδία των δασικών δένδρων συγκρατεί τα μόρια του εδάφους κι επενεργεί στερεωτικώς στα εδάφη των αποκαλούμενων «λυτών» πετρωμάτων (των μη συμπαγών), που υπόκεινται εύκολα σε γεωλισθήσεις.

Επιπροσθέτως, η κομοστέγη των δασικών συστάδων, που καλύπτει το έδαφος, το προστατεύει από τις διαβρώσεις, που όπως προείπαμε διευκολύνει την έναρξη γεωλισθήσεων. Ενώ επί υγρών εδαφών είναι σημαντική η παρουσία της δασικής βλάστησης, διότι βοηθά στην έντονη αποστράγγισή τους, π’ αποτελεί παράγοντα δημιουργίας γεωλίσθησης.

Γενικώς, η λειτουργία εν ισορροπία του δασικού οικοσυστήματος δεν δημιουργεί συνθήκες γεωλίσθησης. Δύναται όμως λόγοι ανεξάρτητοι με την ίδια τη λειτουργία του δασικού οικοσυστήματος να την προκαλέσουν, όπως στην περίπτωση της υπόγειας, πέραν δηλαδή του ριζικού συστήματος των δασικών δένδρων, ροής νερού, που διευκολύνει την έναρξη γεωλίσθησης.

Όπως προαναφέρθηκε, στις περιπτώσεις βαθιών γεωλισθήσεων, των εκδηλούμενων δηλαδή πέραν (βαθύτερα) του ριζικού συμπλέγματος του δασικού οικοσυστήματος, η προσφορά του δάσους στο φαινόμενο κρίνεται αμφισβητήσιμος, και υπό συγκεκριμένες συνθήκες αρνητική. Καθότι, με το βάρος της η δασική βλάστηση αποτελεί παράγοντα ενίσχυσης της γεωλίσθησης· όμως πρέπει να τονιστεί ότι τα φαινόμενα αυτά, των γεωλισθήσεων δασών, δεν είναι τόσο συχνά στην Ελλάδα και κατά κύριο λόγο περιορισμένα.

Κείνο που εν κατακλείδι πρέπει να επισημανθεί είναι πως στον ορεινό και ημιορεινό ελληνικό χώρο, τον κατά βάση χαρακτηριζόμενο για τον δασικό του προσδιορισμό, έχει αποστολή το δάσος κι ευθύνη οι διαχειριστές του σε σχέση με τις επιπτώσεις που προκύπτουν από την αρνητική αντιμετώπισή του. Οι γεωλισθήσεις, συντελούμενες στο χώρο αυτό και εκδηλούμενες κατά βάσιν σε δασικά εδάφη, είναι άμεσα συναρτώμενες με τον τρόπο διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων.

Συνεπώς το ζήτημα των γεωλισθήσεων εντάσσεται στο δασικό τεχνικό ζήτημα της διαχείρισης του δασικού χώρου, τ’ οποίο οφείλει ν’ αντιμετωπιστεί συνολικά, στα πλαίσια της ολιστικής διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων, κι όχι αποσπασματικά, όπως συνήθως γίνεται. Το σύνηθες όμως είναι να εκτελούνται έργα συνήθως τεχνικά, που δε «δένουν» και δε στερεώνουν τα εδάφη και μάλιστα τ’ αποσυναρτούν, αφού τ’ αντιμετωπίζουν σε σχέση με το πρόβλημά τους κατά μέρος κι όχι ενιαία και συνολικά. Έτσι, το πρόβλημα δεν επιλύεται, αφού η εστίαση σε μέρος της αντιμετώπισής του διαμορφώνει κατάσταση σημειακής κι όχι ολικής αποκατάστασής του.

Το παραπάνω πρόβλημα είναι ένας βασικός λόγος για τη μη θεραπεία των γεωλισθήσεων στη χώρα μας, λόγω των εμβαλωματικού χαρακτήρα επεμβάσεων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις προτιμάται αντί της λύσης η αποχή· δηλαδή η εγκατάλειψη των γεωλισθαίνοντων περιοχών!

(από το βιβλίο του Αντώνιου Β. Καπετάνιου “ΛΙΘΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ. Τοιχίζοντας και διευθετώντας το φυσικό χώρο…”, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2018

: