Αρχείο κατηγορίας Άρθρα -‘Συνεντεύξεις – Παρεμβάσεις

Οι ευθύνες της δημοτικής αρχής για τον Σαιτοπολεμο

24 /4/ 2011: ΣΑΙΤΟΠΌΛΕΜΟς στο-χώρο-των-παλαιών-σφαγείων-στη-δυτική-παραλία-της-Καλαμάτας με δυο αντιφατικά στοιχεία την εμπλοκή του πιτσιρικά και η ασφάλεια των θεατών του 2011.

Για την τραγική κατάληξη της “ημινόμιμης” εκδήλωσης όπως ο ίδιος ο δήμαρχος την χαρακτηρίζει τώρα , τον “σαϊτοπόλεμο” ,οι ευθύνες της δημοτικής αρχής υπάρχουν στο γεγονός – και είναι μεγάλες – σε δύο σημεία:

α σημείο. Εκτρέπει το έθιμο στην εμπορευματοποίηση του για επικοινωνιακή εκμετάλλευση. Πράγμα που απαιτεί επιπλέον μέτρα ασφαλείας λόγω κλίμακας και φέρνει πολύ κοντά του θεατές , κυριολεκτικά σε απόσταση αναπνοής και

β σημείο. ότι δεν είχε συνδιοργανώσει(;) με την απαιτούμενη ασφάλεια, την διεξαγωγή της όποιας δράσης είχε σχεδιαστεί , -ακόμα και από άλλους(;) – και για την οποία είχε προσκαλέσει ο ίδιος ο δήμαρχος , μαζικά τον κόσμο να παραβρεθεί.

Και σε αγώνες φόρμουλας να προσκαλούσε η δημοτική αρχή και σκοτωνόταν ,ένας εικονολήπτης των αγώνων, πάλι τις ίδιες ευθύνες θα είχε κατά την άποψή μου. Και στη “Γαλάζια Νύχτα” όταν καλείς μαζικά το κόσμο να κατεβεί στην παραλία έχεις ευθύνη πάλι για το νυχτερινό πάρτι και μπάνιο και την ακεραιότητα όλων όσων προσέρχονται στην εκδήλωση .

2019 σαϊτοπόλεμος: Οι θεατές σε απόσταση αναπνοής

Για το ίδιο το έθιμο. Η ρίψη των σαϊτών είναι σε τοπικό επίπεδο οργανωμένο στοιχειωδώς και πρόχειρα. Μετά το τραγικό συμβάν πρέπει να αποφασίσει το δημοτικό συμβούλιο τη διακοπή του και να διερευνηθεί με ειδική τεχνογνωσία αν μπορεί να διεξάγεται και με ποίους όρους . Βάρβαρες επικίνδυνες πρακτικές του παρελθόντος, έχουν “μεταπλαστεί” σε αθλήματα με κανόνες που μετράνε επιδόσεις και ταυτόχρονα παρέχουν ασφάλεια τόσο στους αθλητές όσο και στους θεατές .Πάλη,Τζούντο ,Ξιφασκία,Σκοποβολή,αυτοκινητιστικοί αγώνες είναι αδιανόητο να αμφισβητήσεις την ασφάλεια τους.

2018

Ο κάθε ένας μπορεί να διαφωνεί με το πολιτιστικό αποτύπωμα της κάθε δράσης, του κάθε εθίμου και το τι προβάλλει. Εμένα προσωπικά δεν μου λέει κάτι ούτε η ρίψη των σαϊτών , ούτε οι αγώνες με φόρμουλα. Ίσως σε άλλους λένε κάτι. Όμως κάθε δράση πρέπει να γίνεται με τέτοιους κανόνες ασφαλείας , ώστε πρακτικά να μην κινδυνεύουν ούτε οι αθλητές ούτε και οι θεατές. Θεωρώ ότι η ασφάλεια διεξαγωγής των εκδηλώσεων και αν υπήρξε η μόνιμη ανησυχία των εμπλεκόμενων αυτοδιοικητικών είναι αυτό που πρέπει να μας απασχολεί . Όταν δεν μπορεί να υπάρξει δραστηριότητα με ασφάλεια η οποία γίνεται με την αιγίδα του Δήμου ,η δράση αυτή ή πρέπει να τροποποιείται ή πρέπει να ακυρώνεται.Τα πάντα στην αυτοδιοίκηση πρέπει να κινούνται στον άξονα της συλλογικής ασφάλειας της πόλης στον προγραμματισμό των μεγάλων δράσεων αλλά και της ασφάλειας της καθημερινότητας της . Και από εδώ και πέρα πρέπει να υποβάλλονται και οι σχετικές προτάσεις ασφαλείας της διεξαγωγής τους μαζι

Για το επιχείρημα ότι το δημοτικό συμβούλιο ομόφωνα για δεκαετίες ενέκρινε την οικονομική ενίσχυση του εθίμου, αυτό είναι αληθές. Με μια λεπτομέρεια . Για την ασφάλεια έδινε εγγυήσεις διεξαγωγής η δημοτική αρχή , η εκτελεστική εξουσία κάθε φορά. Ουδέποτε παρά τις τοποθετήσεις της αντιπολίτευσης έβαζε το θέμα του κινδύνου της “ημινόμιμης” εκδήλωσης .Το αντίθετο μάλιστα απαντούσε στις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου ,στα συλλογικά όργανα. Ποτέ δεν έθεσε έστω και αναφορικά οτι υπάρχει κίνδυνος ούτε ένα τοις εκατό. Ουδέποτε απαγορεύτηκε η συμμετοχή ή παρουσία παιδιών παραδείγματος χάριν ως δείκτης ασφάλειας. Δεν κλήθηκε ποτέ να καταθέσει η νομική υπηρεσία στο δημοτικό συμβούλιο γνωμάτευση για το “ημινόμιμο” της εκδήλωσης .Προφανώς κάποιος -ή και ο ίδιος από μόνος του- ειχε συμβουλεύσει τον Δήμαρχο για την τεχνική της διασποράς των ευθυνών σε άλλους φορείς. Κατά τη γνώμη μου χρησιμοποιήθηκε ή ίδια “τεχνική” με τον εργολάβο Καράμπελα για να θάβει τα σκουπίδια στους γείτονες .Υπογράψαμε σύμβαση μαζί του για να τα παίρνει από εμάς χωρίς να βάζουμε όρους ” να τα θάβεις νόμιμα”. Έτσι και εδώ χρησιμοποιείται η ίδια “τεχνική της διασποράς ευθυνών” είναι ο σύλλογος ΣΑΪΤΟΜΑΧΩΝ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ με βάση το καταστατικό υπεύθυνος για την διατήρηση του εθίμου χωρίς να βάζουμε όρους “μπορείτε να αναπαράγεται το έθιμο με ασφάλεια”;

Η εμπορευματοποίηση του εθίμου , με την υπερπροβολή του στα μέσα ενημέρωσης και συνεπώς με την υπεραναπτυξή του σε θεατές και τη μεγένθυνσή του σε αριθμό ρίψεων, συχνότητας ,έντασης,ποσότητας χρησιμοποιούμενης μπαρούτης αύξησε και την επικινδυνότητα της παρουσίασης του εθίμου αρκετές φορές επί πλέον. ΄Οι φωνές για τους κινδύνους από όλες τις πλευρές ακυρωνόταν από την πλειοψηφία ως αντιπολιτευτικός φθόνος . Η χρησιμοποίηση των μπουλουκιών ως κομπάρσων σε πασχαλιάτικο υπερθέαμα ήταν χαρακτηριστικό γεγονός των τελευταίων ετών . Δεν γινόταν με σκοπό την παρουσίαση του εθίμου στους κατοίκους της πόλης και την ιστορία των γειτονιών της σε ένα ειδικό κοινό που ενδιαφέρεται για το έθιμο ή πηγαίνει σε κάποιον ειδικό χώρο που μπορεί να το δει με ασφάλεια , αλλά την εμπορικο φαντασμαγορική χολιγουντιανού τύπου αναπαράσταση. Μέσα από τις δημαρχιακές συνεντεύξεις , με τη μεταφορά του χώρου διεξαγωγής στο κέντρο της πόλης ,την ψηφοθηρική εκμετάλλευση της εικόνας της σαΐτας ήταν αυτά όπου έβγαλαν κάθε φραγμό και έλεγχο της δραστηριότητας, της ποσότητας της μπαρούτης ,του πλήθους των συμμετασχόντων στις ρίψεις ,των αριθμό των ρίψεων ,στο ύψος που θα έχει το δίχτυ προστασίας την απόσταση των θεατών και τόσα άλλα .

Αυτή η αντίληψη όμως υπάρχει και σε άλλες πρακτικές της δημοτικής αρχής του “ενός ανδρός και σιωπής όλων των άλλων”. Στην εκτελεστική επιτροπή άραγε τι έχει συζητηθεί για το εν λόγω διαχειριστικό κομμάτι της ασφάλειας των εκδηλώσεων ; Δόθηκαν κατευθύνσεις στον αρμόδιο αντιδήμαρχο ή ούτε αυτό χρειαζόταν να γίνει;

Μιχάλης Σπουρδαλάκης: Να ξαναμπούν οι κοινωνίες στο προσκήνιο της πολιτικής

·Η Αυγή

Ο Μιχάλης Σπουρδαλάκης είναι υποψήφιος ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ

Συνέντευξη στον Σπύρο Ραπανάκη

 Στην τελική ευθεία για τις ευρωεκλογές, πώς βλέπετε να διαμορφώνονται τα επίδικα της κάλπης;

Συνέχεια ανάγνωσης Μιχάλης Σπουρδαλάκης: Να ξαναμπούν οι κοινωνίες στο προσκήνιο της πολιτικής

Για τη Δημοκρατία και την Αυτοδιοίκηση

Με αφορμή το βιβλίο «Τομές Δημοκρατίας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση»

Της Ρένας Δούρου*

Το βιβλίο του Δημήτρη Κατσούλη «Τομές Δημοκρατίες στην Τοπική Αυτοδιοίκηση» έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο για τον τόπο και για την ίδια την τοπική αυτοδιοίκηση. Λίγους μόλις μήνες πριν από τις αυτοδιοικητικές εκλογές της άνοιξης, οι «Τομές δημοκρατίας στην τοπική αυτοδιοίκηση» θέτουν, με θάρρος και επιστημονική πληρότητα, όλα τα κρίσιμα διακυβεύματα Δημοκρατίας, Αυτοτέλειας και Αυτονομίας ενός θεσμού διακυβέρνησης, που παρότι βρίσκεται εγγύτερα στον πολίτη, τα προβλήματα και τις αγωνίες του, συνεχίζει να διεκδικεί την ολοκληρωμένη χειραφέτησή του από την κεντρική εξουσία.

Συνέχεια ανάγνωσης Για τη Δημοκρατία και την Αυτοδιοίκηση

βιντεο “Η Ευρώπη στη δίνη της καπιταλιστικής κρίσης Τσακαλώτος Ευκλείδης”

Το ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς διοργάνωσε μία εξαιρετική συζήτηση για την Ευρώπη και την Αριστερά. 
Άξιζε να ήταν περισσότερες και περισσότεροι εκεί, κυρίως αυτοί που εκφέρουν δημόσιο λόγο για την Ευρώπη.
Αξίζει τον κόπο να δείτε τα βίντεο όλων των ομιλητών.

η τεχνοκρατική προσέγγιση και η ψυχολογικοποίηση των ανθρώπινων ζητημάτων

ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

Συνέχεια ανάγνωσης η τεχνοκρατική προσέγγιση και η ψυχολογικοποίηση των ανθρώπινων ζητημάτων

Εκλέγονται τυχοδιώκτες όταν κάθε ψήφος έχει την ίδια αξία;

ΑΝΟΙΧΤΟΣ ΔΗΜΟΣ

Είναι βέβαιο πως το ΔΣ που θα προκύψει θα είναι -πέρα από πιο αυθεντικά αντιπροσωπευτικό- και πιο αναβαθμισμένο απ΄ ότι θα μπορούσε ποτέ να μας δώσει η ενισχυμένη αναλογική . 

Του Γιώργου Γιαννόπουλου*

Διατυπώνεται , με τρόπο άκομψο είναι η αλήθεια, τις τελευταίες μέρες ο φόβος μήπως ο δήμος Καλαμάτας καταστεί -ελέω απλής αναλογικής- έρμαιο τυχοδιωκτών που στοχεύουν σε οφφίκια, και είναι διατεθειμένοι να εκβιάσουν γι’ αυτό.


Το βασικό υπόστρωμα απόψεων σαν τις παραπάνω, είναι η απέχθεια προς την δημοκρατία και η προτίμηση σε ολιγαρχικότερες μορφές διακυβέρνησης, που έρχονται μεν από το παρελθόν, αλλά επανέρχονται ως “νέες” με τρόπο απροκάλυπτο και προκλητικό. Πρόσφατα ο “Φιλελεύθερος” είχε στο πρωτοσέλιδο απόσπασμα συνέντευξης του Δ. Νανόπουλου, με τον τίτλο “Χρειάζεται ένα άλλο πολίτευμα, η Δημοκρατία per se αρχίζει να έχει προβλήματα”. Θα μπορούσε να συμφωνήσει κανείς με την διαπίστωση, προτείνοντας σαν διέξοδο την “περισσότερη δημοκρατία” σε όλα τα επίπεδα. Όμως οι συγκεκριμένοι κύκλοι εννοούν και οραματίζονται τη συρρίκνωση της δημοκρατίας.
Εκτός από αντιδημοκρατικές όμως οι συγκεκριμένες απόψεις , με δεδομένο το τοπίο των συνδυασμών που κατεβαίνουν στο δήμο μας, και – ας μου επιτραπεί η παρατήρηση- με δεδομένα τα ονόματα των επικεφαλής τους τουλάχιστον (που δεν είναι λίγοι, και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα είναι δημοτικοί σύμβουλοι την επαύριο των εκλογών), είναι και εντελώς αβάσιμες.
Είναι βέβαιο πως το ΔΣ που θα προκύψει θα είναι -πέρα από πιο αυθεντικά αντιπροσωπευτικό- και πιο αναβαθμισμένο απ΄ ότι θα μπορούσε ποτέ να μας δώσει η ενισχυμένη αναλογική . 
Το ίδιο το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής όχι μόνο εξασφάλιζε δυσανάλογο αριθμό δημοτικών συμβούλων στην πλειοψηφία, αλλά απέτρεπε και υπαρκτές δυνάμεις από το να διεκδικήσουν την εκπροσώπησή τους, με αποτέλεσμα να έχουμε ντεφάκτο πλειοψηφίες στα ΔΣ με τους ευνοούμενους του ενός.
Κραυγαλέο παράδειγμα ο δήμος Αθηναίων όπου με μόλις 21% στον πρώτο γύρο η δημοτική παράταξη της πλειοψηφίας έχει 28 δημοτικούς συμβούλους με μόλις 21 για όλους μαζί τους υπόλοιπους. 
Το ίδιο παράδειγμα ακυρώνει και το επιχείρημα ότι ειδικά με την απλή αναλογική μπορεί ο καθένας να μαζέψει 5 συγγενείς και φίλους, να κάνει συνδυασμό και να εκλεγεί στο ΔΣ με μόνο σκοπό να εκβιάσει έμμισθη θέση. Αυτή την ευχέρεια την έδινε στον υποτιθέμενο επίδοξο “τυχοδιώκτη” και το προηγούμενο εκλογικό σύστημα.Στον δήμο Αθηναίων είχαμε πανσπερμία υποψηφιοτήτων και στις προηγούμενες εκλογές, και εκπροσώπηση στο ΔΣ παρατάξεων που πήραν 2,30% ή και 1,97%. 
Και βέβαια την ίδια ευχέρεια μπορεί να πει κανείς ότι έδινε σε επίδοξους “τυχοδιώκτες” και το προηγούμενο καθεστώς, μέσω της ένταξής τους σε συνδυασμούς που οι μισές τους έδρες στο ΔΣ ήταν “δώρο” του εκλογικού συστήματος. Τώρα τον λόγο και για την αποτροπή ενός τέτοιου ενδεχομένου, έχουν αποκλειστικά οι ψηφοφόροι.
Πέραν αυτών, είναι επιπόλαιο να προεξωφλήσει κανείς ότι οι εκλεγμένοι που θα προκύψουν από τον συγκεκριμένο χάρτη υποψηφιοτήτων στην πόλη μας, θα αρνηθούν για λόγους μικροπολιτικούς τη συνεργασία επί των εκάστοτε θεμάτων, διακινδυνεύοντας την ομαλή πορεία του δήμου.
Αυτό που χρειάζεται -και δεν έχουμε ακόμα στο βαθμό που θα έπρεπε- είναι να υπάρξουν και πραγματικές αυτοδιοικητικές παρατάξεις -ευρύτερες από το εκάστοτε ψηφοδέλτιο- με συνέχεια , πρόγραμμα, αυτοτέλεια, και δημοκρατικές εσωτερικές διαδικασίες. 
Αλλά αυτό είναι κάτι που απαιτεί μια κουλτούρα η οποία μόνο στην πράξη και στο περιβάλλον απλής αναλογικής μπορεί να καλλιεργηθεί.

*Ο Γιώργος Γιαννόπουλος είναι πολιτικός μηχανικός, μέλος του “Ανοιχτού Δήμου”

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Δελτίο Τύπου 1-3-2019

ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ

Επτά νέοι υποψήφιοι με το συνδυασμό “Ανοιχτός Δήμος – Ενεργοί Πολίτες”

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ – ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Δελτίο τύπου -28/2/2019

ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ

Συνάντηση Μανώλη Μάκαρη με τη Διοίκηση του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ – ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Περιοδεία στα χωριά του δήμου Καλαμάτας που ερημώνουν

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ – ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΘΕΣΕΙΣ
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

STATHOPOULOS/DEVART© 2018 – 2019 Ανοιχτός Δήμος – Ενεργοί Πολίτες Καλαμάτας

H επιστροφή της πολιτικής

ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗ ΜΕΤΑ-ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ & ΤΟΥ ΑΚΡΟΔΕΞΙΟΥ ΛΑΪΚΙΣΜΟΥ

«Σε καιρούς παγκόσμιου ψεύδους, το να λες την αλήθεια είναι μια επαναστατική πράξη», κατά τον Τζορτζ Όργουελ. Τι συμβαίνει όμως με την αλήθεια; Είναι υποκειμενική; Ή μήπως είναι σχετική; Ποια είναι τα δεδομένα και τα πραγματικά γεγονότα στα οποία (δεν) βασίζεται; Υπάρχει Η αλήθεια;

Η πρόσφατη, σχετικά, εισαγωγή του όρου «fake news» στην παγκόσμια δημόσια σφαίρα συνδέθηκε με σημαντικές πολιτικές εξελίξεις και σχετίστηκε με την έννοια της μετα-αλήθειας (post-truth).

Η μετα-αλήθεια (και τα λεγόμενα post-truth politics) είναι η λέξη της χρονιάς (2016) για το βρετανικό λεξικό Oxford.[1] Αναφέρεται στις «συνθήκες υπό τις οποίες τα αντικειμενικά γεγονότα έχουν μικρότερη επιρροή στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης από τις επικλήσεις προς το θυμικό και προς τις προσωπικές απόψεις». Ο όρος «post-truth» εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1992 στο περιοδικό The Nation, ωστόσο μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως. Είναι ενδεικτικό ότι από το 2015 ως το 2016 η συχνότητα χρήσης του όρου αυξήθηκε κατά 2.000%. [2]

Στην εποχή της μετα-αλήθειας

Η εμφάνιση της έννοιας και η σύνδεσή της με την πολιτική οδήγησε σε αναζήτηση των θεωρητικών της χαρακτηριστικών. Δεν μπορούμε να πούμε ότι η μετα-αλήθεια είναι το αντίθετο της αλήθειας. Στο πλαίσιό της τα «εναλλακτικά γεγονότα» (και ο συνδυασμός τους) αντικαθιστούν τα πραγματικά γεγονότα. Τα συναισθήματα, το θυμικό, έχουν περισσότερο βάρος από τα στοιχεία. Η μετα-αλήθεια δεν αναφέρεται στην πραγματικότητα αλλά στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιδρούν προς την πραγματικότητα. [3]

Για τους λόγους αυτούς, στην ηλεκτρονική εποχή της καταιγιστικής ψηφιακής διάδοσης της πληροφορίας η μετα-αλήθεια συνδέεται τόσο με την ενίσχυση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως πηγής ενημέρωσης όσο και με την αυξανόμενη καχυποψία του κοινού απέναντι σε γεγονότα που παρουσιάζονται μέσω των καθιερωμένων διαύλων. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν έρχεται και η σύνδεσή της με την πολιτική και η διαμόρφωση του όρου «post-truth politics».[4]

Ακαδημαϊκοί, αναλυτές, δημοσιογράφοι υποστηρίζουν ότι ολοένα και περισσότερο ζούμε στην εποχή των post-truth politics. [5] H κουλτούρα της εποχής μας, μιας εποχής στην οποία «τα πολιτικά, η κοινή γνώμη και οι ιστορίες των ΜΜΕ έχουν σχεδόν αποσυνδεθεί εντελώς από την ουσία της πολιτικής», έχει συνδιαμορφωθεί από την ολοένα εντεινόμενη απογοήτευση των πολιτών από τους πολιτικούς θεσμούς, τους πολιτικούς και τους διαμορφωτές πολιτικής. Θεωρίες συνωμοσίας και κινδυνολογία ανθούν σε ένα τέτοιο πλαίσιο, με τις φωνές του ακροδεξιού λαϊκισμού να εκμεταλλεύονται το ευνοϊκό αυτό έδαφος για να διασπείρουν τις προπαγανδιστικές τους θέσεις σε ένα εντέλει σαστισμένο κοινό, που διακατέχεται από άγνοια τόσο ως προς τις πληροφορίες όσο και ως προς τα Μέσα από τα οποία προέρχονται.

To δημοψήφισμα που σήμανε την έξοδο της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στο προεδρικό αξίωμα των Ηνωμένων Πολιτειών, κυρίως όμως η επιχειρηματολογία όσων υποστήριξαν τις εξελίξεις αυτές, αποτελούν σημεία αναφοράς στη μετάβαση στην εποχή της μετα-αλήθειας.

Μετα-αλήθεια «από τα πάνω» και «από τα κάτω»

Χαρακτηριστικό παράδειγμα μετα-αλήθειας στην τρέχουσα συγκυρία αποτελεί το ζήτημα των προσφυγικών/μεταναστευτικών ροών στην Ευρώπη. Ο ακροδεξιός/εθνικιστικός λαϊκισμός διασπείρει fake news με στόχο τη διαμόρφωση κλίματος ξενοφοβίας και εχθρότητας απέναντι στους πρόσφυγες με επιχειρήματα όπως «οι πρόσφυγες συνιστούν απειλή για την ασφάλεια των δυτικών κοινωνιών», «οι πρόσφυγες ζημιώνουν την οικονομία της χώρας υποδοχής». Αυτή, θα μπορούσαμε να πούμε, είναι μια τάση «από τα κάτω».

Υπάρχει όμως παράλληλα η κίνηση της μετα-αλήθειας «από τα πάνω» και η σύνδεσή της με το νεοφιλελευθερισμό. Το κίνημα των ιδεών της μετα-αλήθειας δεν απηχεί κάποια βαθύτερη αναζήτηση της εποχής, αλλά είναι μια ευκαιριακή εκδήλωση του πνεύματος του νεοφιλελευθερισμού.[6] Ο νεοφιλελευθερισμός εδράζεται με έναν ιδιότυπο τρόπο στην τεχνογνωσία, στις τεχνοκρατικές γνώσεις και στην (οικονομική) επιστήμη, αποτελώντας μια ιδιάζουσα μορφή μετα-αλήθειας της εποχής μας, περισσότερο συγκαλυμμένη. Στην πολιτική επιστήμη, στην οικονομική επιστήμη, στις κοινωνικές επιστήμες εν γένει, δεν μπορεί να υπάρξει αντικειμενικό γεγονός: Υπάρχει πάντα μια αξιακά φορτισμένη ιθύνουσα ιδέα πίσω από κάθε επιχείρημα. Το περικάλυμμα της τεχνοκρατίας κρύβει συχνά βαθιά μέσα του την υποκειμενική θέαση των πραγμάτων. Και για το λόγο αυτό συνιστά μία ακόμη μορφή μετα-αλήθειας, πιο δύσκολα ανιχνεύσιμη κι εντοπίσιμη από τον ακροδεξιό λαϊκισμό, όμως εξίσου «μετα-αληθή».

Η επιστροφή της πολιτικής απέναντι στα posttruthpolitics

Πώς όμως μπορεί να δημιουργηθεί ένα ανάχωμα, μια ασπίδα προστασίας απέναντι σε αυτή την επικίνδυνη σχετικοποίηση της αλήθειας; Το σίγουρο είναι ότι πρέπει πάντα να αντικρούουμε το ψέμα. Παρότι οι φωνές που ψεύδονται μπορεί να είναι δυνατές, είναι σημαντικό να διαθέτουμε τα στοιχεία, τα πραγματικά γεγονότα, τα ντοκουμέντα. [7] O κίνδυνος της μετα-αλήθειας δεν είναι ότι επιτρέπουμε στις απόψεις και τα συναισθήματά μας να παίξουν ρόλο στη διαμόρφωση του τι θεωρούμε αληθές και πραγματικό γεγονός, αλλά το ότι, εάν το κάνουμε, κινδυνεύουμε να αποξενωθούμε από την ίδια την πραγματικότητα. [8]

Για τους λόγους αυτούς, η απάντηση στο πρόβλημα των «fake news» και της μετα-αλήθειας περνά μέσα από την αναζήτηση των αιτιών της διάδοσής τους. Γιατί απαξιώθηκαν τα παραδοσιακά media; Σε ποιες κοινωνικές αντιθέσεις και αντιφάσεις αντιστοιχεί μια τέτοια εξέλιξη και πώς εκφράζονται αυτές στον δημόσιο χώρο; Ποια είναι η επίδραση της πολιτικής οικονομίας του διαδικτύου; Εάν δεν σκεφτούμε με βάση τα παραπάνω ερωτήματα, οι απαντήσεις που θα δώσουμε δεν θα είναι επαρκείς για την κατανόηση και αντιμετώπιση του φαινομένου.

Στην ουσία, στον πυρήνα του προβλήματος κρύβεται το ζήτημα της κρίσης της πολιτικής. Πώς αντιμετωπίζουμε την κρίση των θεσμών, των φορέων και των διαδικασιών της πολιτικής; Πώς ενεργοποιούμε τη δημοκρατική συμμετοχή; Πώς αποκαθιστούμε την εμπιστοσύνη των πολιτών;

Η ουσιαστική «επιστροφή της πολιτικής» και ο διαρκής αγώνας για την εξάλειψη των πραγματικών αιτιών των κοινωνικών φαινομένων, που εντοπίζονται στις ποικίλες ανισότητες, είναι αναγκαία και φαντάζουν ως μοναδική λύση απέναντι στους εκφραστές της μετα-αλήθειας, συντηρητικούς, νεοφιλελεύθερους και ακροδεξιούς.

Αν δεν αλλάξει αυτό, τότε τα γεγονότα θα παραμείνουν σχετικά και η αλήθεια σχετικοποιημένη. Η γνώση μπορεί να μας βοηθήσει να αλλάξουμε την πραγματικότητα. [9] Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει απέναντι στον καταιγισμό ψευδών και ψευδεπίγραφων ειδήσεων, δύναται να επικρατήσει.

* Το κείμενο αποτελεί την εισήγηση του web, social media & community manager του ΕΝΑ, Βαγγέλη Βιτζηλαίου, σε συζήτηση με θέμα: «“Our truth is the intersection of independent lies.” – Politics between alternative facts, fake news, and the desire for authenticity» στο πλαίσιο του Progressive Youth Academy που διοργάνωσε το  Ίδρυμα Friedrich Ebert .

[1] Βλ. https://en.oxforddictionaries.com/word-of-the-year/word-of-the-year-2016

[2] Βλ. https://www.bbc.com/news/uk-37995600

[3] McIntyre, Post-Truth, Τhe MIT Press Essential Konowledge Series, London, 2018, p. 124

[4] Βλ. https://www.hoddereducation.co.uk/media/Documents/magazine-extras/Politics%20Review/Pol%20Rev%20Vol%2026%20No%202/Politics_e-review_Oct16.pdf?ext=.pdf

[5] Davies W., The Age of Post-Truth Politics, New York Times, 24 Αυγούστου 2016, διαθέσιμο στο https://www.nytimes.com/2016/08/24/opinion/campaign-stops/the-age-of-post-truth-politics.html

[6] Γεωργίου Θ., Τι σημαίνει «μετα-αλήθεια»;, Εφημερίδα των Συντακτών, 2 Ιανουαρίου 2017

[7] McIntyre, Post-Truth, Τhe MIT Press Essential Konowledge Series, London, 2018, p. 116

[8] ό.π. σ. 123

[9] Hansen & Stahl, The Fallacy of Post-Truth, Jacobin, 14 Δεκεμβρίου 2016, διαθέσιμο στο https://www.jacobinmag.com/2016/12/post-truth-fake-news-trump-clinton-election-russia/