Αρχείο κατηγορίας Άρθρα -‘Συνεντεύξεις – Παρεμβάσεις

Εκλέγονται τυχοδιώκτες όταν κάθε ψήφος έχει την ίδια αξία;

ΑΝΟΙΧΤΟΣ ΔΗΜΟΣ

Είναι βέβαιο πως το ΔΣ που θα προκύψει θα είναι -πέρα από πιο αυθεντικά αντιπροσωπευτικό- και πιο αναβαθμισμένο απ΄ ότι θα μπορούσε ποτέ να μας δώσει η ενισχυμένη αναλογική . 

Του Γιώργου Γιαννόπουλου*

Διατυπώνεται , με τρόπο άκομψο είναι η αλήθεια, τις τελευταίες μέρες ο φόβος μήπως ο δήμος Καλαμάτας καταστεί -ελέω απλής αναλογικής- έρμαιο τυχοδιωκτών που στοχεύουν σε οφφίκια, και είναι διατεθειμένοι να εκβιάσουν γι’ αυτό.


Το βασικό υπόστρωμα απόψεων σαν τις παραπάνω, είναι η απέχθεια προς την δημοκρατία και η προτίμηση σε ολιγαρχικότερες μορφές διακυβέρνησης, που έρχονται μεν από το παρελθόν, αλλά επανέρχονται ως “νέες” με τρόπο απροκάλυπτο και προκλητικό. Πρόσφατα ο “Φιλελεύθερος” είχε στο πρωτοσέλιδο απόσπασμα συνέντευξης του Δ. Νανόπουλου, με τον τίτλο “Χρειάζεται ένα άλλο πολίτευμα, η Δημοκρατία per se αρχίζει να έχει προβλήματα”. Θα μπορούσε να συμφωνήσει κανείς με την διαπίστωση, προτείνοντας σαν διέξοδο την “περισσότερη δημοκρατία” σε όλα τα επίπεδα. Όμως οι συγκεκριμένοι κύκλοι εννοούν και οραματίζονται τη συρρίκνωση της δημοκρατίας.
Εκτός από αντιδημοκρατικές όμως οι συγκεκριμένες απόψεις , με δεδομένο το τοπίο των συνδυασμών που κατεβαίνουν στο δήμο μας, και – ας μου επιτραπεί η παρατήρηση- με δεδομένα τα ονόματα των επικεφαλής τους τουλάχιστον (που δεν είναι λίγοι, και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα είναι δημοτικοί σύμβουλοι την επαύριο των εκλογών), είναι και εντελώς αβάσιμες.
Είναι βέβαιο πως το ΔΣ που θα προκύψει θα είναι -πέρα από πιο αυθεντικά αντιπροσωπευτικό- και πιο αναβαθμισμένο απ΄ ότι θα μπορούσε ποτέ να μας δώσει η ενισχυμένη αναλογική . 
Το ίδιο το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής όχι μόνο εξασφάλιζε δυσανάλογο αριθμό δημοτικών συμβούλων στην πλειοψηφία, αλλά απέτρεπε και υπαρκτές δυνάμεις από το να διεκδικήσουν την εκπροσώπησή τους, με αποτέλεσμα να έχουμε ντεφάκτο πλειοψηφίες στα ΔΣ με τους ευνοούμενους του ενός.
Κραυγαλέο παράδειγμα ο δήμος Αθηναίων όπου με μόλις 21% στον πρώτο γύρο η δημοτική παράταξη της πλειοψηφίας έχει 28 δημοτικούς συμβούλους με μόλις 21 για όλους μαζί τους υπόλοιπους. 
Το ίδιο παράδειγμα ακυρώνει και το επιχείρημα ότι ειδικά με την απλή αναλογική μπορεί ο καθένας να μαζέψει 5 συγγενείς και φίλους, να κάνει συνδυασμό και να εκλεγεί στο ΔΣ με μόνο σκοπό να εκβιάσει έμμισθη θέση. Αυτή την ευχέρεια την έδινε στον υποτιθέμενο επίδοξο “τυχοδιώκτη” και το προηγούμενο εκλογικό σύστημα.Στον δήμο Αθηναίων είχαμε πανσπερμία υποψηφιοτήτων και στις προηγούμενες εκλογές, και εκπροσώπηση στο ΔΣ παρατάξεων που πήραν 2,30% ή και 1,97%. 
Και βέβαια την ίδια ευχέρεια μπορεί να πει κανείς ότι έδινε σε επίδοξους “τυχοδιώκτες” και το προηγούμενο καθεστώς, μέσω της ένταξής τους σε συνδυασμούς που οι μισές τους έδρες στο ΔΣ ήταν “δώρο” του εκλογικού συστήματος. Τώρα τον λόγο και για την αποτροπή ενός τέτοιου ενδεχομένου, έχουν αποκλειστικά οι ψηφοφόροι.
Πέραν αυτών, είναι επιπόλαιο να προεξωφλήσει κανείς ότι οι εκλεγμένοι που θα προκύψουν από τον συγκεκριμένο χάρτη υποψηφιοτήτων στην πόλη μας, θα αρνηθούν για λόγους μικροπολιτικούς τη συνεργασία επί των εκάστοτε θεμάτων, διακινδυνεύοντας την ομαλή πορεία του δήμου.
Αυτό που χρειάζεται -και δεν έχουμε ακόμα στο βαθμό που θα έπρεπε- είναι να υπάρξουν και πραγματικές αυτοδιοικητικές παρατάξεις -ευρύτερες από το εκάστοτε ψηφοδέλτιο- με συνέχεια , πρόγραμμα, αυτοτέλεια, και δημοκρατικές εσωτερικές διαδικασίες. 
Αλλά αυτό είναι κάτι που απαιτεί μια κουλτούρα η οποία μόνο στην πράξη και στο περιβάλλον απλής αναλογικής μπορεί να καλλιεργηθεί.

*Ο Γιώργος Γιαννόπουλος είναι πολιτικός μηχανικός, μέλος του “Ανοιχτού Δήμου”

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Δελτίο Τύπου 1-3-2019

ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ

Επτά νέοι υποψήφιοι με το συνδυασμό “Ανοιχτός Δήμος – Ενεργοί Πολίτες”

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ – ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Δελτίο τύπου -28/2/2019

ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ

Συνάντηση Μανώλη Μάκαρη με τη Διοίκηση του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ – ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Περιοδεία στα χωριά του δήμου Καλαμάτας που ερημώνουν

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ – ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΘΕΣΕΙΣ
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

STATHOPOULOS/DEVART© 2018 – 2019 Ανοιχτός Δήμος – Ενεργοί Πολίτες Καλαμάτας

κοινοποίησε το:

H επιστροφή της πολιτικής

ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗ ΜΕΤΑ-ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ & ΤΟΥ ΑΚΡΟΔΕΞΙΟΥ ΛΑΪΚΙΣΜΟΥ

«Σε καιρούς παγκόσμιου ψεύδους, το να λες την αλήθεια είναι μια επαναστατική πράξη», κατά τον Τζορτζ Όργουελ. Τι συμβαίνει όμως με την αλήθεια; Είναι υποκειμενική; Ή μήπως είναι σχετική; Ποια είναι τα δεδομένα και τα πραγματικά γεγονότα στα οποία (δεν) βασίζεται; Υπάρχει Η αλήθεια;

Η πρόσφατη, σχετικά, εισαγωγή του όρου «fake news» στην παγκόσμια δημόσια σφαίρα συνδέθηκε με σημαντικές πολιτικές εξελίξεις και σχετίστηκε με την έννοια της μετα-αλήθειας (post-truth).

Η μετα-αλήθεια (και τα λεγόμενα post-truth politics) είναι η λέξη της χρονιάς (2016) για το βρετανικό λεξικό Oxford.[1] Αναφέρεται στις «συνθήκες υπό τις οποίες τα αντικειμενικά γεγονότα έχουν μικρότερη επιρροή στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης από τις επικλήσεις προς το θυμικό και προς τις προσωπικές απόψεις». Ο όρος «post-truth» εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1992 στο περιοδικό The Nation, ωστόσο μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως. Είναι ενδεικτικό ότι από το 2015 ως το 2016 η συχνότητα χρήσης του όρου αυξήθηκε κατά 2.000%. [2]

Στην εποχή της μετα-αλήθειας

Η εμφάνιση της έννοιας και η σύνδεσή της με την πολιτική οδήγησε σε αναζήτηση των θεωρητικών της χαρακτηριστικών. Δεν μπορούμε να πούμε ότι η μετα-αλήθεια είναι το αντίθετο της αλήθειας. Στο πλαίσιό της τα «εναλλακτικά γεγονότα» (και ο συνδυασμός τους) αντικαθιστούν τα πραγματικά γεγονότα. Τα συναισθήματα, το θυμικό, έχουν περισσότερο βάρος από τα στοιχεία. Η μετα-αλήθεια δεν αναφέρεται στην πραγματικότητα αλλά στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιδρούν προς την πραγματικότητα. [3]

Για τους λόγους αυτούς, στην ηλεκτρονική εποχή της καταιγιστικής ψηφιακής διάδοσης της πληροφορίας η μετα-αλήθεια συνδέεται τόσο με την ενίσχυση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως πηγής ενημέρωσης όσο και με την αυξανόμενη καχυποψία του κοινού απέναντι σε γεγονότα που παρουσιάζονται μέσω των καθιερωμένων διαύλων. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν έρχεται και η σύνδεσή της με την πολιτική και η διαμόρφωση του όρου «post-truth politics».[4]

Ακαδημαϊκοί, αναλυτές, δημοσιογράφοι υποστηρίζουν ότι ολοένα και περισσότερο ζούμε στην εποχή των post-truth politics. [5] H κουλτούρα της εποχής μας, μιας εποχής στην οποία «τα πολιτικά, η κοινή γνώμη και οι ιστορίες των ΜΜΕ έχουν σχεδόν αποσυνδεθεί εντελώς από την ουσία της πολιτικής», έχει συνδιαμορφωθεί από την ολοένα εντεινόμενη απογοήτευση των πολιτών από τους πολιτικούς θεσμούς, τους πολιτικούς και τους διαμορφωτές πολιτικής. Θεωρίες συνωμοσίας και κινδυνολογία ανθούν σε ένα τέτοιο πλαίσιο, με τις φωνές του ακροδεξιού λαϊκισμού να εκμεταλλεύονται το ευνοϊκό αυτό έδαφος για να διασπείρουν τις προπαγανδιστικές τους θέσεις σε ένα εντέλει σαστισμένο κοινό, που διακατέχεται από άγνοια τόσο ως προς τις πληροφορίες όσο και ως προς τα Μέσα από τα οποία προέρχονται.

To δημοψήφισμα που σήμανε την έξοδο της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στο προεδρικό αξίωμα των Ηνωμένων Πολιτειών, κυρίως όμως η επιχειρηματολογία όσων υποστήριξαν τις εξελίξεις αυτές, αποτελούν σημεία αναφοράς στη μετάβαση στην εποχή της μετα-αλήθειας.

Μετα-αλήθεια «από τα πάνω» και «από τα κάτω»

Χαρακτηριστικό παράδειγμα μετα-αλήθειας στην τρέχουσα συγκυρία αποτελεί το ζήτημα των προσφυγικών/μεταναστευτικών ροών στην Ευρώπη. Ο ακροδεξιός/εθνικιστικός λαϊκισμός διασπείρει fake news με στόχο τη διαμόρφωση κλίματος ξενοφοβίας και εχθρότητας απέναντι στους πρόσφυγες με επιχειρήματα όπως «οι πρόσφυγες συνιστούν απειλή για την ασφάλεια των δυτικών κοινωνιών», «οι πρόσφυγες ζημιώνουν την οικονομία της χώρας υποδοχής». Αυτή, θα μπορούσαμε να πούμε, είναι μια τάση «από τα κάτω».

Υπάρχει όμως παράλληλα η κίνηση της μετα-αλήθειας «από τα πάνω» και η σύνδεσή της με το νεοφιλελευθερισμό. Το κίνημα των ιδεών της μετα-αλήθειας δεν απηχεί κάποια βαθύτερη αναζήτηση της εποχής, αλλά είναι μια ευκαιριακή εκδήλωση του πνεύματος του νεοφιλελευθερισμού.[6] Ο νεοφιλελευθερισμός εδράζεται με έναν ιδιότυπο τρόπο στην τεχνογνωσία, στις τεχνοκρατικές γνώσεις και στην (οικονομική) επιστήμη, αποτελώντας μια ιδιάζουσα μορφή μετα-αλήθειας της εποχής μας, περισσότερο συγκαλυμμένη. Στην πολιτική επιστήμη, στην οικονομική επιστήμη, στις κοινωνικές επιστήμες εν γένει, δεν μπορεί να υπάρξει αντικειμενικό γεγονός: Υπάρχει πάντα μια αξιακά φορτισμένη ιθύνουσα ιδέα πίσω από κάθε επιχείρημα. Το περικάλυμμα της τεχνοκρατίας κρύβει συχνά βαθιά μέσα του την υποκειμενική θέαση των πραγμάτων. Και για το λόγο αυτό συνιστά μία ακόμη μορφή μετα-αλήθειας, πιο δύσκολα ανιχνεύσιμη κι εντοπίσιμη από τον ακροδεξιό λαϊκισμό, όμως εξίσου «μετα-αληθή».

Η επιστροφή της πολιτικής απέναντι στα posttruthpolitics

Πώς όμως μπορεί να δημιουργηθεί ένα ανάχωμα, μια ασπίδα προστασίας απέναντι σε αυτή την επικίνδυνη σχετικοποίηση της αλήθειας; Το σίγουρο είναι ότι πρέπει πάντα να αντικρούουμε το ψέμα. Παρότι οι φωνές που ψεύδονται μπορεί να είναι δυνατές, είναι σημαντικό να διαθέτουμε τα στοιχεία, τα πραγματικά γεγονότα, τα ντοκουμέντα. [7] O κίνδυνος της μετα-αλήθειας δεν είναι ότι επιτρέπουμε στις απόψεις και τα συναισθήματά μας να παίξουν ρόλο στη διαμόρφωση του τι θεωρούμε αληθές και πραγματικό γεγονός, αλλά το ότι, εάν το κάνουμε, κινδυνεύουμε να αποξενωθούμε από την ίδια την πραγματικότητα. [8]

Για τους λόγους αυτούς, η απάντηση στο πρόβλημα των «fake news» και της μετα-αλήθειας περνά μέσα από την αναζήτηση των αιτιών της διάδοσής τους. Γιατί απαξιώθηκαν τα παραδοσιακά media; Σε ποιες κοινωνικές αντιθέσεις και αντιφάσεις αντιστοιχεί μια τέτοια εξέλιξη και πώς εκφράζονται αυτές στον δημόσιο χώρο; Ποια είναι η επίδραση της πολιτικής οικονομίας του διαδικτύου; Εάν δεν σκεφτούμε με βάση τα παραπάνω ερωτήματα, οι απαντήσεις που θα δώσουμε δεν θα είναι επαρκείς για την κατανόηση και αντιμετώπιση του φαινομένου.

Στην ουσία, στον πυρήνα του προβλήματος κρύβεται το ζήτημα της κρίσης της πολιτικής. Πώς αντιμετωπίζουμε την κρίση των θεσμών, των φορέων και των διαδικασιών της πολιτικής; Πώς ενεργοποιούμε τη δημοκρατική συμμετοχή; Πώς αποκαθιστούμε την εμπιστοσύνη των πολιτών;

Η ουσιαστική «επιστροφή της πολιτικής» και ο διαρκής αγώνας για την εξάλειψη των πραγματικών αιτιών των κοινωνικών φαινομένων, που εντοπίζονται στις ποικίλες ανισότητες, είναι αναγκαία και φαντάζουν ως μοναδική λύση απέναντι στους εκφραστές της μετα-αλήθειας, συντηρητικούς, νεοφιλελεύθερους και ακροδεξιούς.

Αν δεν αλλάξει αυτό, τότε τα γεγονότα θα παραμείνουν σχετικά και η αλήθεια σχετικοποιημένη. Η γνώση μπορεί να μας βοηθήσει να αλλάξουμε την πραγματικότητα. [9] Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει απέναντι στον καταιγισμό ψευδών και ψευδεπίγραφων ειδήσεων, δύναται να επικρατήσει.

* Το κείμενο αποτελεί την εισήγηση του web, social media & community manager του ΕΝΑ, Βαγγέλη Βιτζηλαίου, σε συζήτηση με θέμα: «“Our truth is the intersection of independent lies.” – Politics between alternative facts, fake news, and the desire for authenticity» στο πλαίσιο του Progressive Youth Academy που διοργάνωσε το  Ίδρυμα Friedrich Ebert .

[1] Βλ. https://en.oxforddictionaries.com/word-of-the-year/word-of-the-year-2016

[2] Βλ. https://www.bbc.com/news/uk-37995600

[3] McIntyre, Post-Truth, Τhe MIT Press Essential Konowledge Series, London, 2018, p. 124

[4] Βλ. https://www.hoddereducation.co.uk/media/Documents/magazine-extras/Politics%20Review/Pol%20Rev%20Vol%2026%20No%202/Politics_e-review_Oct16.pdf?ext=.pdf

[5] Davies W., The Age of Post-Truth Politics, New York Times, 24 Αυγούστου 2016, διαθέσιμο στο https://www.nytimes.com/2016/08/24/opinion/campaign-stops/the-age-of-post-truth-politics.html

[6] Γεωργίου Θ., Τι σημαίνει «μετα-αλήθεια»;, Εφημερίδα των Συντακτών, 2 Ιανουαρίου 2017

[7] McIntyre, Post-Truth, Τhe MIT Press Essential Konowledge Series, London, 2018, p. 116

[8] ό.π. σ. 123

[9] Hansen & Stahl, The Fallacy of Post-Truth, Jacobin, 14 Δεκεμβρίου 2016, διαθέσιμο στο https://www.jacobinmag.com/2016/12/post-truth-fake-news-trump-clinton-election-russia/

κοινοποίησε το:

Νίκος Φίλης: Χρειάζεται σχέδιο για αμφίπλευρο άνοιγμα

πηγή: Αυγή

Η νέα διαιρετική τομή (που αντικαθιστά την παλαιότερη Δεξιά – Αντιδεξιά), από τη μια νεοφιλελευθερισμός – εθνικισμός και από την άλλη κοινωνικό κράτος και δημοκρατία, διαμορφώνει τον νέο διπολισμό που αντανακλά την κοινωνική πόλωση ως επακόλουθο των Μνημονίων.

Με ποιο σχέδιο ο ΣΥΡΙΖΑ θα δημιουργήσει όρους ιδεολογικής ηγεμονίας και προγραμματικών συγκλίσεων σε μια περίοδο τόσο μεταβατική για το πολιτικό σύστημα, αλλά και τόσο απρόβλεπτη για τις κοινωνικές συμπεριφορές και προσδοκίες;

Με ποιο σχέδιο ο ΣΥΡΙΖΑ θα δημιουργήσει όρους ιδεολογικής ηγεμονίας και προγραμματικών συγκλίσεων σε μια περίοδο τόσο μεταβατική για το πολιτικό σύστημα, αλλά και τόσο απρόβλεπτη για τις κοινωνικές συμπεριφορές και προσδοκίες; Πώς θα ξαναγίνει ο ΣΥΡΙΖΑ ένα λαϊκό ανάχωμα δημοκρατίας σε μια περίοδο που η παραδοσιακή Δεξιά και κυρίως η Ακροδεξιά ενισχύονται σε ολόκληρη την Ευρώπη;

Η νέα διαιρετική τομή (που αντικαθιστά την παλαιότερη Δεξιά – Αντιδεξιά), από τη μια νεοφιλελευθερισμός – εθνικισμός και από την άλλη κοινωνικό κράτος και δημοκρατία, διαμορφώνει τον νέο διπολισμό που αντανακλά την κοινωνική πόλωση ως επακόλουθο των Μνημονίων. Η αντίθεση Αριστερά – Δεξιά προσλαμβάνει νέο χαρακτήρα με πρωτεύουσα σημασία στη μάχη των ιδεών και της ταυτότητας.

Δεν είναι λοιπόν λύση η παλινδρόμηση σε πολυσυλλεκτικά κόμματα που συγκλίνουν στο κέντρο χωρίς ευκρινείς κοινωνικές αναφορές, κόμματα που ισορροπούν γύρω από ένα αρχηγοκεντρικό μοντέλο. Χρειαζόμαστε κόμματα αρχών που γι’ αυτόν τον λόγο θα είναι ικανά να δημιουργούν κοινωνικές – πολιτικές συμμαχίες και τελικά ένα μεγάλο πλειοψηφικό ρεύμα, εμπνέοντας πρώτα και κύρια τους νέους, δίνοντας φωνή στον κόσμο των «από κάτω».

Μέσα στο ανάγλυφο του νέου διπολισμού, η Αριστερά δεν μπορεί να εκπροσωπήσει τον χώρο του Κέντρου, αν και πρέπει να επηρεάσει ένα μεγάλο μέρος του προς την κατεύθυνση της προοδευτικής ανασυγκρότησής του. Πάντοτε ελλοχεύει το φάντασμα της «ιταλοποίησης».

Η διάλυση της ιταλικής Αριστεράς επισυνέβη μετά από μια σύντομη περίοδο ψευδαισθήσεων κυβερνητικής πρωτοβουλίας, καθώς η μεγάλη ιστορική παράδοση της Αριστεράς ανεπαισθήτως «κεντροποιήθηκε» με τις γνωστές επιπτώσεις, κυριότερη από τις οποίες είναι η ενίσχυση της Ακροδεξιάς τύπου Σαλβίνι.

Δεν τρέχω, ούτε μεταφέρω μηχανιστικά τις εμπειρίες. Οφείλουμε όμως να ακούσουμε ανησυχίες και εύλογα ερωτήματα που δημιουργούνται με αφορμή π.χ. τον τελευταίο «μικρό ανασχηματισμό». Δεν αναφέρομαι κυρίως στην κριτική στα πρόσωπα, που κι αυτή έχει τη σημασία της, αλλά στο γεγονός ότι δεν έχει συζητηθεί και συνομολογηθεί στο κόμμα και στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς το αναγκαίο σχέδιο για συγκλίσεις με προοδευτικές δυνάμεις στο έδαφος των αριστερών αξιών και προγραμματικών προτάσεων.

Και έτσι άθελά μας βοηθούμε την προπαγάνδα των αντιπάλων μας, που θέλουν να συκοφαντήσουν την Αριστερά ότι ενδίδει στην Κίρκη της εξουσίας. Μια τέτοια εικόνα μας απομακρύνει από τον ζωτικό χώρο εκατομμυρίων συμπολιτών μας κι ανάμεσά τους ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι παρακολουθούν με κριτική στάση ή και απόσταση την προσπάθειά μας και είναι πιθανό με τέτοιες κινήσεις να απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο.

Η ανασυγκρότηση του προοδευτικού πόλου περνάει μέσα από αμφίπλευρο άνοιγμα αφενός προς την Αριστερά και αφετέρου προς τις διάφορες εκδοχές της Κεντροαριστεράς, αρκεί βέβαια το ένα άνοιγμα να μην ακυρώνει το άλλο.

* Ο Νίκος Φίλης είναι βουλευτής Α’ Αθήνας και μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ

κοινοποίησε το:

Υδραίος: Οι πολιτικές συμμαχίες του ΣΥΡΙΖΑ

Μιχάλης Υδραίος*

Πλέον υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε με πραγματικούς πολιτικούς όρους να διαμορφωθεί μια πολιτική συμμαχία με όμορες πολιτικές δυνάμεις.

Η Συμφωνία των Πρεσπών είναι πλέον πραγματικότητα, η Ελληνική Δημοκρατία συνορεύει με τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας και η προοπτική της συνεργασίας, της συνανάπτυξης και της σταθερότητας αποτελεί τη νέα πραγματικότητα στην εύθραυστη περιοχή της Βαλκανικής.

Για να φτάσουμε σε αυτήν τη νέα και ελπιδοφόρα πραγματικότητα, απαιτήθηκε οι δυνάμεις του διεθνισμού, του αριστερόστροφου ευρωπαϊσμού, του ορθού λόγου να συγκρουστούν με τις δυνάμεις της οπισθοδρόμησης, του εθνικισμού, του φασισμού. Ομολογουμένως ήταν μια πρωτόγνωρη σκληρή σύγκρουση, καθώς η αξιωματική αντιπολίτευση και το ΚΙΝ.ΑΛΛ. συντάχθηκαν με ακραίες απόψεις νομιμοποιώντας ακραίες πρακτικές των «ψευδομακεδονομάχων».

Σε αυτήν τη συγκυρία, με αποφασιστικότητα, η κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ, δυνάμεις της Κεντροαριστεράς, αλλά και δυνάμεις που στην πολιτική ανθρωπογεωγραφία βρίσκονται στα «αριστερά» του ΣΥΡΙΖΑ, διαθέτοντας όμως την ικανότητα να επιλέγουν κάθε φορά το μείζον, πέτυχαν έναν πολιτικό άθλο σπάνιο, αν όχι μοναδικό, στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας μας. Ειλικρινά αδυνατώ να εντοπίσω μια αντίστοιχη επιτυχία στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, όπου ο ελληνικός εθνικισμός και ανορθολογισμός να έχει υποστεί μια αντίστοιχη πολιτική ήττα.

Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ή να υποτιμήσουμε τον αντίπαλο και τα επιχειρήματά του, που δυστυχώς βρίσκουν ευήκοα ώτα σε μια κοινωνία με ισχυρά συντηρητικά αντανακλαστικά, καθώς και τους υπαρκτούς κινδύνους που σχετίζονται με τη μετατόπιση της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε θέσεις που όλο και περισσότερο θυμίζουν Ορμπαν και Σαλβίνι.

Είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό -και δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε το γεγονός- ότι ο ΣΥΡΙΖΑ κατόρθωσε να σπάσει μια ιδιότυπη πολιτική απομόνωση από τους όμορους πολιτικούς του χώρους, που είχε διαμορφωθεί την περίοδο κυριαρχίας της αντίθεσης «μνημόνιο-αντιμνημόνιο», περίοδος που μετά τη λήξη του δημοσιονομικού προγράμματος ανήκει στο παρελθόν. Αποτέλεσμα αυτής της κυρίαρχης αντίθεσης ήταν και η αφύσικη, υπό όρους κανονικότητας, κυβερνητική συνεργασία με τους ΑΝ.ΕΛΛ.

Αυτά όμως ανήκουν στο όχι μακρινό παρελθόν. Πλέον υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε με πραγματικούς πολιτικούς όρους να διαμορφωθεί μια πολιτική συμμαχία με όμορες πολιτικές δυνάμεις, είτε με ομάδες και προσωπικότητες της Κεντροαριστεράς είτε με αντίστοιχες συνευρέσεις από τον ευρύτερο χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Πολιτικές δυνάμεις με τις οποίες υπάρχουν προφανώς πολιτικές διαφορές, αλλά και ισχυρές συγκλίσεις, καθώς και κοινός παρονομαστής ώστε να διαμορφωθεί μια ευρύτερη συμμαχία από διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες στις νέες συνθήκες θα διεκδικήσουν την προστασία του κοινωνικού κράτους, την καταπολέμηση της ανεργίας και την προστασία της εργασίας, τη διεύρυνση των κοινωνικών δικαιωμάτων, την άσκηση μιας εξωτερικής πολιτικής που θα εμπεδώνει τον σταθεροποιητικό και φιλειρηνικό ρόλο της χώρας μας στην ευρύτερη περιοχή.

Σε αυτήν την πολιτική συμμαχία ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να είναι κομβικός, χωρίς όμως να υποκύπτει στον πειρασμό του ηγεμονισμού και των τακτικισμών και κυρίως χωρίς να προσδίδεται στην πολιτική ζωή το πρόσημο της συναλλαγής και μιας υπεραγοράς πολιτικών προσώπων.

Σε αυτό το σημείο δεν επιθυμώ να κρίνω ευρύτερα υπαρκτά ζητήματα που προκύπτουν με την επιλογή στον πρόσφατο ανασχηματισμό των κυρίων Τόλκα και Μωραΐτη.

Νομίζω όμως ότι σε μια φάση όπου απαιτείται η μέγιστη αποφασιστικότητα από την πλευρά μας, όπου θα ήταν απολύτως φυσικό να αξιοποιηθεί περιορισμένος ανασχηματισμός στην κατεύθυνση της ενδυνάμωσης αυτής της δυναμικής και να αξιοποιηθούν πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν στη σύγκρουση για το Μακεδονικό με θετικό πρόσημο, προέκυψε η υφυπουργοποίηση ενός προσώπου στελέχους του ΚΙΝ.ΑΛΛ. έως τον Οκτώβριο του 2018 και μάλιστα σε ένα ειδικού βάρους υπουργείο όπως αυτό της Μεταναστευτικής Πολιτικής.

Ομως η δημοσιοποίηση ενός βίντεο από μια πρόσφατη συνέντευξη του υφυπουργού πλέον Μεταναστευτικής Πολιτικής, στην οποία φαίνεται να επαναλαμβάνει τα γνωστά μονότονα, προσχηματικά, βαθιά συντηρητικά και εθνικοκεντρικά επιχειρήματα για παραχώρηση μακεδονικής εθνότητας και γλώσσας, με τρόπο που δεν διαφοροποιείται από την επιχειρηματολογία της αξιωματικής αντιπολίτευσης και της πολιτικά ανεπαρκούς ηγεσίας του ΚΙΝ.ΑΛΛ., διαμορφώνει πολλά και σοβαρά ερωτήματα για τη συγκεκριμένη επιλογή. Πολύ περισσότερο όταν είναι απολύτως γνωστή και σαφής η κόκκινη γραμμή της συντηρητικής αντίληψης που συνδέει τις απόψεις για τις διεθνείς σχέσεις της χώρας με την αντιμετώπιση του προσφυγικού ζητήματος.

Είμαστε λοιπόν υποχρεωμένοι να ανησυχήσουμε, με δεδομένο ότι η μέχρι τώρα στάση της χώρας μας, της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά και της ελληνικής κοινωνίας έχουν διαμορφώσει την ελληνική ιδιαιτερότητα της αλληλέγγυας κοινωνίας, εντός ενός ξενοφοβικού και ρατσιστικού ευρωπαϊκού περιβάλλοντος.

Οι δυνάμεις που το δύσκολο καλοκαίρι του 2015 στήριξαν την κυβερνητική πολιτική της αλληλεγγύης και της αντιμετώπισης του ρατσισμού και της ξενοφοβίας θα είναι εδώ και την επόμενη ημέρα τα προτάγματα αυτών των δυνάμεων ελπίζουμε ότι θα τα αφουγκραστεί και ο νέος υφυπουργός.

* μέλος Κ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ

κοινοποίησε το:

Ν. Βούτσης: Με προφυλάσσουν οι κόκκινες γραμμές μου

Ν. Βούτσης: Με προφυλάσσουν οι κόκκινες γραμμές μου

Αναλυτικά η συνέντευξη του Προέδρου της Βουλής, κ. Ν. Βούτση στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» και στη δημοσιογράφο Ζωή Λιάκα:

Πως είναι να βρίσκεται κανείς στην εξουσία;

Σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για κάτι εύκολο διότι απ’ τις αποφάσεις σου εξαρτώνται άνθρωποι. Βρίσκεσαι σε μια κατευθείαν σχέση με την κοινωνία και με τις αντιφάσεις της. Η γνώμη μου είναι πως, πέραν τον γνώσεων που θα πρέπει να έχει ο καθένας στον τομέα που καλείται στη διακυβέρνηση, θα πρέπει έχει κυρίως μια κλίμακα αξιών, με βάση στην οποία θα πρέπει να συμπεριφέρεται. Αυτή είναι εμπειρία μου από την τετραετή θητεία μου και ως υπουργού και ως Προέδρου της Βουλής. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η κλίμακα αξιών του καθενός μας. Γι’ αυτό και λέμε ότι στο δημόσιο χώρο κρέμεται από το ποδαράκι του.

Τα πιο γοητευτικά και τα πιο αποκρουστικά χαρακτηριστικά της; 

Το πιο γοητευτικό είναι η αίσθηση της ευθύνης για όλους εμάς που επί χρόνια ασχολούμαστε με την πολιτική με όρους κοινωνίας και προοπτικής. Και αυτό συμποσούνται στην λέξη ευθύνη. Αυτή η ευθύνη που σε διακατέχει είναι κάτι που σε γοητεύει κα σε καθηλώνει. Το πιο αποκρουστικό στοιχείο είναι όταν έρχεσαι σε επαφή, σε σχέση ή σε αντιπαράθεση με χαρακτήρες ανθρώπων που επίσης σε διάφορους τομείς ασκούν εξουσία και που την διαχειρίζονται με τρόπο που απάδει των δικών σου αξιών. Οι χαρακτήρες και οι συμπεριφορές.

Τι απαντάτε στην αντιπολίτευση που λέει ότι δεν είστε καλός Πρόεδρος;

Κάποιοι μάλιστα λένε ότι είμαι ο χειρότερος θεωρώντας ότι είμαι πάρα πολύ ΣΥΡΙΖΑ ενώ θα έπρεπε να είμαι ένα είδος τροχονόμου στην Βουλή. Απαντάω ευθέως ότι έχω δείξει – κατά την γνώμη μου- εξαιρετική θεσμική προσήλωση σε όλα τα επίπεδα και σε όλα τα θέματα που έχουν τεθεί στην Βουλή.  Έχουμε καταφέρει σε μια για πρώτη φορά οκτακομματική Βουλή, σε πάρα πολύ κρίσιμη φάση – την μετάβαση δηλαδή από την κρίση στην μεταμνημονιακή Ελλάδα- να γίνονται πλούσιες, σωστές, αντικειμενικές συζητήσεις μέσα στην Βουλή και να τηρούνται   οι θεσμικοί ρόλοι. Μέσα από πολλά και διαφορετικά από το παρελθόν που κάναμε σ αυτή την περίοδο, είναι η δημοσίευση μετά από δεκαετίες  του Φακέλου της Κύπρου, της τραγωδίας που είναι τραύμα διαχρονικό για τη Δημοκρατίας μας.  Δέχομαι την κριτική και είμαι σίγουρος ότι έχω κάνει και λάθη.

Πείτε μου ένα.

Στο θεσμικό τομέα πιστεύω ότι θα έπρεπε να είχαμε πάρει τα μέτρα μας πιο έγκαιρα σε σχέση με την συνέπεια που υπάρχει στον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Δηλαδή χρειάζεται μεγαλύτερη αυστηρότητα που δεν την επιδείξαμε πάντοτε, στην ανταπόκριση που έχουν οι κυβερνητικοί υπουργοί απαντώντας στα ερωτήματα των βουλευτών. Βεβαίως και στο παρελθόν ήταν λιγότερο καλή η κατάσταση,  για να μην πω χειρότερη, αλλά κι εμείς σε αυτό τον τομέα δεν τα καταφέραμε πολύ καλά.

Από τις 20/9/2015 μέχρι σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δεχθεί κριτική για τα υπεσχημένα που δεν υλοποίησε. Σας έχω ακούσει να λέτε ότι το 3ο μνημόνιο εμπεριείχε – εκτός από την προοπτική της εξόδου – και την ήττα του πρώτου εξαμήνου. Αν σας ζητούσα να μου πείτε τις ήττες αυτής της κυβέρνησης ποιες άλλες θα μου αναφέρατε;

Δεν μπορώ να μιλήσω ως κυβερνητικός από την θέση που είμαι ως Πρόεδρος της βουλής. Πιστεύω ότι στον επικοινωνιακό τομέα έχουν υπάρξει πολύ σοβαρές ελλείψεις. Όπως για παράδειγμα στο θέμα της Συμφωνίας των Πρεσπών. Επί μήνες δεν καταβάλλαμε την προσπάθεια που έπρεπε παρά μόνο το τελευταίο διάστημα. Ίσως επειδή συγκυβερνούσε η κυβέρνηση και με τον κ. Καμμένο ο οποίος είχε εντελώς διαφορετική άποψη δεν κάναμε όσα έπρεπε σε όλη την Ελλάδα για να γίνουν γνωστά τα πραγματικά δεδομένα που καθιστούν ιστορική και υπέρ των εθνικών συμφερόντων αυτή τη συμφωνία.

Πιστεύετε ότι σε βάθος χρόνου ο ΣΥΡΙΖΑ θα πιστωθεί τη συμφωνία;

Και άμεσα μπορώ να πω για την χώρα. Λήγει μια ιστορική εκκρεμότητα και ανοίγονται πολύ σοβαροί ορίζοντες για την Ελλάδα για τα Βαλκάνια και για την περιοχή μας και για την σταθερότητα σε όλη την περιφέρεια.

Ησασταν ο άνθρωπος που κινήθηκε άμεσα και ταχύτατα για να οργανώστε το περιβόητο δημοψήφισμα ως υπουργός Εσωτερικών. Με το χέρι στην καρδιά: υπήρχαν στιγμές που μετανιώσατε – δεδομένου ότι αποτελεί ένα μελανό σημείο για την πορεία του Κόμματός σας στην εξουσία;

Μέσα σε έξι μέρες μάλιστα. Όχι δεν το έχω μετανιώσει και βέβαια δεν το θεωρώ ούτε περιβόητο, ούτε μελανό  το δημοψήφισμα. Αποτυπώθηκαν οι διαθέσεις του κόσμου και μάλιστα πολύ σημαντικά, πλειοψηφικά.  Από εκεί και πέρα στο δίλημμα που μπήκε να μείνει ή όχι η χώρα στο Ευρώ και να αποδεχθούμε την πρόταση για Grexit , με προίκα μάλιστα που έκανε μάλιστα ο κ. Σόιμπλε, ο πρωθυπουργός απάντησε κάνοντας μια ρεαλιστική προσέγγιση, που άλλοι την λένε στροφή. Το σημαντικό είναι πως αυτή την νέα θέση της κυβέρνησης την έθεσε ενώπιον του λαού. Γίνανε εκλογές έτσι ώστε ο λαός ν’ αποτιμήσει αυτή την στροφή. Ο λαός, και σε μεγάλο αριθμό αυτοί που είχαν ψηφίσει και στο δημοψήφισμα υπέρ του όχι, έδωσε την συγκατάθεσή του να συνεχίσει ίδια κυβέρνηση. Αποδείχθηκε εκ των πραγμάτων ότι η κυβέρνηση της Αριστεράς μπορούσε να βγάλει από την κρίση την χώρα.

Σχετικά με το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων είχατε πει από την Θεσσαλονίκη ότι «ως το τέλος Ιανουαρίου θα έρθει στην ολομέλεια της Βουλής το πόρισμα της εξεταστικής για τις διεκδικήσεις των γερμανικών αποζημιώσεων και ταυτόχρονα θα ψηφιστεί η στρατηγική διεκδίκησης, σε νομικό, διακρατικό, διακοινοβουλευτικό επίπεδο, σε ευρωπαϊκή κλίμακα». Εχουμε  21η Φεβρουαρίου….

Είναι ζήτημα και της βουλής και την κυβέρνησης. Έχουμε δεσμευθεί ότι στην παρούσα τέταρτη Σύνοδο το θέμα θα έρθει. Ελπίζω έως τέλος Φλεβάρη αρχές Μάρτη   να έρθει στην ολομέλεια προς έγκριση το έτοιμο πόρισμα που υπάρχει. Αλλά η Βουλή δεν έχει μείνει με δεμένα τα χέρια. Έχουμε βοηθήσει ώστε να γίνει η εξαιρετική έκδοση του Καρλ Χάιντς Ροθ. Το βιβλίο του προσθέτει στοιχεία και τεκμήρια μέσα από την Γερμανία που στερεώνουν την θέση για την ανάγκη και σε νομικό επίπεδο για επανορθώσεις σε όλη την κλίμακα, από της Γερμανικής πλευράς. Επίσης ο πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο Πρωθυπουργός έχουν θέσει το ζήτημα στην κυρία Μέρκελ πρόσφατα δημοσίως. Ακόμη ενθαρρύναμε,  ενισχύσαμε και παραβρεθήκαμε σε όλη την Ελλάδα στις εκδηλώσεις μνήμης και τιμής.   Θέλω να πω ότι αυτό το ζήτημα, δεν έχει μπει κάτω από το τραπέζι είναι παρόν, είναι ζωντανό και θα γνωμοδοτήσει η Βουλή τις προσεχείς μέρες.

Πότε υπερίσχυσε το καθήκον σας και πότε η συναισθηματική σας φόρτιση;

Κάθε στιγμή προσπαθώ να μην είμαι παρορμητικός να συγκρατώ τα συναισθήματα μου αυτή είναι η αλήθεια και να συμπεριφέρομαι με ένα τρόπο που τον ονομάζω ευθύνη. Είναι ο συγκερασμός, το κράμα καθήκοντος και συναισθηματικής φόρτισης και η ανάγκη κάθε φορά να εκφέρεις το λόγο σου. Θέλω να σας εξομολογηθώ ειλικρινά πως όταν είσαι στην διακυβέρνηση ή όταν έχεις έναν υψηλό πολιτειακό ρόλο σαν αυτόν τον οποίο προσωρινά βρίσκομαι εγώ τώρα, εκ των πραγμάτων το καθήκον και η ευθύνη καταπιέζουν σαφώς το συναίσθημα.

Θυμάστε μια τέτοια στιγμή;

Όλες τις τελευταίες εβδομάδες που δεν απαντάω στις δημόσιες προκλήσεις που γίνονται από τον πρώην συγκυβερνήτη μας τον κ. Καμμένο – και σε προσωπικό επίπεδο. Νομίζω ότι σωστά τελικώς κάνω που  δεν απαντάω, παρά μόνο μονολεκτικά «θλίψη».

Θα μου πείτε μια στιγμή πολιτικής σας οδύνης;

Έχω περάσει από μια διαδρομή – πάντοτε στην ανανεωτική Αριστερά- κακοτράχαλη, από φοιτητής του Πολυτεχνείου μέχρι τώρα. Υπήρξαν διασπάσεις , εποχές που δεν είχαμε καν εκπροσώπηση στην βουλή , που θλιβόμασταν για θύματα που είχαμε σε κινητοποιήσεις και αυταρχισμούς από πλευράς των κυβερνήσεων. Αυτό όμως σε δυναμώνουν για να συνεχίσεις.

Από τα χρόνια που ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κυβέρνηση;

Μην κοροϊδευόμαστε! Το σημαντικό ότι αναγκαστήκαμε , υποχρεωθήκαμε, ή θέσαμε στον εαυτό μας αυτή την υποχρέωση να ασκήσουμε μια πολιτική που συμπεριλάμβανε και μνημονικές δεσμεύσεις. Αυτό ήταν απολύτως επώδυνο και μας δημιουργεί και μια ιστορική υποχρέωση γι αυτό που ήδη κάνουμε, να κρατηθεί η κοινωνία όρθια και να πάμε σε μια δίκαιη ανάπτυξη.

Ποια στιγμή σας καθόρισε πολιτικά;

Δεν είναι μια στιγμή. Είναι η εμπειρία μου που είχαν όταν συμμετείχα στον αντιδικτατορικό κίνημα ως φοιτητής του Πολυτεχνείου. Εκεί μπήκε η σφραγίδα και στη διαδρομή μου.

Τι σας έρχεται στο μυαλό όταν ακούτε Ρήγας Φεραίος;

Δεν μετανιώνουμε για τίποτα σ εκείνη την πορεία καθώς διετέλεσα επί τετραετία γραμματέας της ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος . Αυτό συνέχει σχεδόν όλους και όλες που πέρασαν από τον Ρήγα. Διότι ανεξάρτητα της πορείας που ακολούθησε τελικά ο καθένας ήταν μια εξαιρετική διαδρομή  στην μεταπολίτευση με πολιτισμικά, ηθικά  και αξιακά στοιχεία πέραν της πολιτικής και των αντιπαραθέσεων.

Τι κρατάτε από την κληρονομιά του Γιάννη Μπανιά και του Λεωνίδα Κύρκου;

Από όλους τους μεγάλους που γνώρισα και συνυπήρξαν – διότι ήμουν από νωρίς στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ εσωτ. – ήμουν στα ίδια έδρανα και με τον Μήτσο Παρτσαλίδη και με τους οπλαρχηγούς του ΕΑΜ ΕΛΑΣ. Με τον Λεωνίδα Κύρκο, τον Μπάμπη Δρακόπουλο, τον Κώστα Φιλίνη, τον Γιάννη Μπανιά, τον Τάκη Μπενά, τον Αγγελο Διαμαντόπουλο, τον Μανώλη Αναγνωστάκη. Με δέος και με διάθεση να μάθουμε όλοι παρακολουθούσαμε την πορεία αυτών των εξαιρετικών φυσιογνωμιών. Είχα την τύχη, την χαρά και την ευτυχία να τους γνωρίζω προσωπικά και να συμπορευτώ.

Στις δύσκολες στιγμές αυτής της πορείες θα τοποθετούσατε την περιπέτεια του γιού σας με την δικαιοσύνη;

Οι εμπειρίες που έχει ο καθένας ως πατέρας είναι μοναδικές. Είχα μια πολύ δύσκολη στιγμή όταν υπήρχε η εμπλοκή του γιου μου με την δικαιοσύνη – όχι για τρομοκρατία τονίζω. Αυτό συνέβη όταν ήταν πολύ μικρός στα όρια του να είναι ανήλικος.  Συμπεριφερθήκαμε – ως οικογένεια – με ένα τρόπο ανοικτό και ξεπεράσαμε όλη αυτή την φάση πιστεύω με το κεφάλι όρθιο χωρίς ποτέ και σε κανένα επίπεδο να χρειαστεί να επικαλεστώ ή να έρθω σε επαφή με οποιονδήποτε για να βοηθήσει στην υπέρβαση αυτής της ιστορίας.

Τι σας έδωσε δύναμη για να το αντιμετωπίσετε;

Θα επιστρέψουμε στην αρχή της κουβέντας: Μια κλίμακα αξιών που τελικά αποκτά κανείς μέσα από  την διαδρομή του. Η πορεία στην Αριστερά αλλά και το ανθρώπινο στοιχείο. Ο καθένας μας διαμορφώνει ένα χαρακτήρα που στις δύσκολες στιγμές ανατρέχει και στηρίζεται στις αξίες τις οποίες έχει ως κόκκινες γραμμές εσωτερικά. Αυτές τον προφυλάσσουν.
tags: Νίκος Βούτσης

κοινοποίησε το:

Για την προοδευτική συμπαράταξη


Προγραμματικές & οργανωτικές προϋποθέσεις για μια προοδευτική συμπαράταξη

H εισήγηση του αρθρογράφου και πρώην πανεπιστημιακού του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δημήτρη Γιατζόγλου στην εκδήλωση του ΕΝΑ με θέμα «Προγραμματικές & οργανωτικές προϋποθέσεις για μια προοδευτική συμπαράταξη» →

O τίτλος της εκδήλωσης και οι συνοδευτικές παρατηρήσεις των διοργανωτών της οδηγούν, κατά τη γνώμη μου, σ’ ένα κεντρικό ερώτημα: Θα μεταφραστεί το αίτημα για μια «Προοδευτική συμπαράταξη» σ’ ένα εγχείρημα στρατηγικού βάθους, ή θα αποτελέσει ένα πυροτέχνημα πολιτικού τακτικισμού, ένα βραχύβιο «πολιτικό must» που θα καταναλωθεί μέσα στα όρια της αυτοαναφορικότητάς μας; Για όσους πιστεύουν στην αναγκαιότητά του κι έχουν εκφράσει τη βούληση να συμμετάσχουν στην υλοποίησή του, η απάντηση είναι αυτονόητη.

Αυτό σημαίνει βεβαίως επίγνωση ότι το εγχείρημα είναι εξαιρετικά απαιτητικό. Προϋποθέτει έναν ακριβολογημένο διάλογο, προκειμένου να οριστούν μια πολιτική ατζέντα κι ένα Πολιτικό Πρόγραμμα μακράς πνοής. Ενα διάλογο που δεν θα σπρώξει κάτω από το χαλί κρίσιμα ζητήματα. Έχει ανάγκη από πολιτικές και ηθικές δεσμεύσεις που θα αντέξουν στη διάβρωση από φιλοδοξίες και ιδιοτέλειες. Αν η έναρξη της απόπειρας κρίνεται αναγκαίο να σηματοδοτηθεί με υπουργοποιήσεις ή με τη συμμετοχή προσώπων στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ για τις επόμενες εκλογικές μάχες, αυτό δεν μπορεί να είναι ούτε ο κανόνας ούτε η μέθοδος.

Η βούληση επίσης αποτελεί απαράγραπτο συστατικό της προσπάθειας αλλά δεν αρκεί. ͘ Η βουλησιαρχία καταλήγει καμιά φορά να προτείνει τον εαυτό της ως απάντηση στα προβλήματα. Και μπορεί να μετατρέψει ένα Πολιτικό Σχέδιο σε «πατερναλιστικό διάβημα» αποκομμένο από την κοινωνική συνέργεια. Θεωρώ λοιπόν ότι πρώτη προτεραιότητα είναι η διατύπωση εκείνων των πολιτικών και προγραμματικών ερωτημάτων, που θα ανοίξει τον διάλογο, θα εμπνεύσει και θα κινητοποιήσει αδρανείς σήμερα δυνάμεις και θα προκαλέσει μια «ενεργό κοινωνική ζήτηση» για το εγχείρημα. Η συσπείρωση και η ενεργοποίηση μιας κρίσιμης για το εγχείρημα κοινωνικής μάζας έχει ανάγκη από ένα σαφές πλαίσιο ιδεών και αξιών. Δεν θα πραγματοποιηθεί με τη «διαμεσολάβηση πολιτικών μεσαζόντων, αμφίβολης πολιτικής και ηθικής δέσμευσης».


Δημήτρης Γιατζόγλου

Θέλω τέλος, στο σημείο αυτό και πριν περάσω στη διατύπωση κάποιων σκέψεων για προγραμματικά και οργανωτικά προβλήματα που αφορούν το εγχείρημα, να πω τη γνώμη μου για ένα ζήτημα που θεωρώ σημαντικό:

Ο κατά σύμβαση θεωρούμενος «προοδευτικός χώρος» δεν καθορίζεται οντολογικά. Σηματοδοτείται  ως τέτοιος, με βάση τη στάση του απέναντι στα κυρίαρχα επίδικα κάθε ιστορικής φάσης και συγκυρίας. Και έτσι νοηματοδοτείται,  ενοποιείται ή διχάζεται, διαλύεται και ανασυγκροτείται κατά περίπτωση. Δεν έχει σήμερα τα ίδια χαρακτηριστικά και την ίδια σύνθεση όπως πριν από την κρίση. Ο επικαθορισμός από τις επιλογές – στρατηγικές ή βραχυπρόθεσμες – αποδεικνύεται ισχυρότερος από την ιστορικότητα της ταυτότητας των συνιστωσών του. Η ετερονομία της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, με την ανάληψη ενεργητικής στήριξης του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος της λιτότητας και της μεταδημοκρατίας είναι παραδειγματική. «Ξεχάσαμε ότι η Ευρώπη δεν αποτελείται από ισολογισμούς αλλά από ανθρώπους» δήλωνε το 2017 ο Αυστριακός καγκελάριος (όπως ας πούμε ξεχνάει κάποιος τα κλειδιά του στο τραπέζι φεύγοντας από το σπίτι). Να χαιρετήσουμε λοιπόν το «κλίνατε επ’ αριστερά» του SPD. Aλλά να μη συζητήσουμε για την επιλεκτική του μνήμη και το χρόνιο «κλίνατε επί δεξιά»;

Και εις τα καθ’ ημάς: Βεβαίως να «αναστοχαστούμε αυτοκριτικά» εμείς του ΣΥΡΙΖΑ την προκυβερνητική και την κυβερνητική μας περίοδο και να μιλήσουμε ανοιχτά για τις ανακολουθίες, τις αντιφάσεις και τα λάθη αυτής της ενιαίας πορείας. Αλλά ταυτόχρονα να θυμηθούμε και να σκεφτούμε ότι ένα μεγάλο μέρος των κεντροαριστερών δυνάμεων επέλεξε (και συνεχίζει να επιλέγει) την ανασυγκρότησή του ως παραπλήρωμα της Δεξιάς και σε μετωπική αντιπαράθεση με τον ΣΥΡΙΖΑ. Υιοθετώντας το δόγμα της στρατηγικής σύγκλισης με τη ΝΔ, καθώς – σύμφωνα με την «θεωρητική απόφανση» του Ε. Βενιζέλου το 2014–  περιθώρια για σοσιαλδημοκρατικές ιδεολογικές και αξιακές επιλογές στην οικονομία δεν υπάρχουν.

Δεν τα υπενθυμίζω αυτά για να κατασκευάσουμε ένα ισοζύγιο λαθών και δεν θεωρώ μια γενικευμένη συζήτηση για το παρελθόν ως προαπαιτούμενο της σύγκλισης. Πιστεύω όμως ότι ο προοδευτικός χώρος, ανασυγκροτούμενος σήμερα με την επιχειρούμενη συμπαράταξη, πρέπει να απορρίψει την ταύτιση της «οικονομικής και πολιτικής κανονικότητας», εδώ και στην Ευρώπη, με τις πολιτικές της άτεγκτης δημοσιονομικής πειθαρχίας και της περιορισμένης δημοκρατίας.

Θέλουμε λοιπόν να συγκροτήσουμε και πάλι τον, πολιτικά κατακερματισμένο και ιδεολογικά αφοπλισμένο, προοδευτικό χώρο ως πολιτικό υποκείμενο. Δηλαδή να του προσδώσουμε ταυτότητα και ικανότητα πολιτικού πράττειν. Να τον επανασυνδέσουμε με τις ζωτικές κοινωνικές του αναφορές. Να περάσουμε, από μια χαλαρή μετωπική συμπαράταξη επιλεκτικών παρεμβάσεων, σε μια οργανική συμμαχία, φορέα ενός Πολιτικού Σχεδίου που, με εκκίνηση τη συγκυρία, θα εγγραφεί στη στρατηγική προοπτική ενός νέου «συνασπισμού εξουσίας». Δεν θα είναι εύκολο, καθώς αυτό το νέο πολιτικό υποκείμενο θα συγκροτείται ενοποιώντας άλλα πολιτικά υποκείμενα – κόμματα και συλλογικότητες με συνεκτικότερες ταυτότητες – και θα πρέπει να αθροίσει παραγωγικά διαφορετικές πολιτικές καταγωγές και ευαισθησίες, επινοώντας τη δύσκολη διαλεκτική ενότητας/αυτονομίας.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα έχει εκ των πραγμάτων τη βασική ευθύνη. Και πρέπει να αρχίσει να την υλοποιεί άμεσα, με ιεραρχήσεις  των απαραίτητων βημάτων. Θα ήταν νομίζω πολύ χρήσιμο να συμπεριλάβει στην κομματική δομή ένα κέντρο που θα αναλάβει τον συνολικό σχεδιασμό του εγχειρήματος: Τις επαφές και τις συζητήσεις, τις πρωτοβουλίες, την πολιτική ατζέντα, τις προγραμματικές αιχμές και τις μορφές ενός δημόσιου διαλόγου. Και να απευθύνει ένα κάλεσμα σε κάθε ενδιαφερόμενο από τον πολύχρωμο χώρο της κεντροαριστεράς αλλά και άλλων ριζοσπαστικών συλλογικοτήτων από τον χώρο της Αριστεράς και της οικολογίας, για μια συνδιαμόρφωση της πορείας συγκρότησης του προοδευτικού πόλου.

Αν η αναγκαιότητα μιας στοιχειώδους έστω, αρχικής οργανωτικής διεύθυνσης του εγχειρήματος είναι προφανής, ο βασικός του πυλώνας είναι το Πολιτικό του Σχέδιο, ως πολιτικό και προγραμματικό περιεχόμενο.

Υπάρχουν, κατά τη γνώμη μου πέντε βασικά και αλληλένδετα πεδία παρέμβασης στα οποία θα εκδηλωθεί η αντιπαράθεση με τις συντηρητικές δυνάμεις: Η ανάσχεση της λιτότητας και η ανασυγκρότηση του κοινωνικού κράτους – η δημοκρατική αναδιοργάνωση του πολιτικού συστήματος – το νέο παραγωγικό υπόδειγμα για τη χώρα – η αναβάθμιση του ρόλου του κόσμου της εργασίας – ο φραγμός στην ισχυροποίηση της ακροδεξιάς. Και όλα αυτά με πολιτικές που δεν αιωρούνται στην ατμόσφαιρα ενός κεντρώου πολυσυλλεκτισμού, αλλά αναπαράγουν και επικαιροποιούν διαρκώς την ιστορική τομή Αριστεράς/Δεξιάς.

Το περιεχόμενο αυτής της πολιτικής ατζέντας πρέπει να αποτυπωθεί σ΄ ένα συγκεκριμένο και επεξεργασμένο Πρόγραμμα που δεν είναι αυτή τη στιγμή δεδομένο. Ένα Πρόγραμμα που πρέπει να συμπεριλάβει μικρά και μεγάλα ζητήματα, τα οποία στην ενότητά τους διαμορφώνουν τον ορίζοντα της «Μεγάλης», όπως την αποκαλεί ο Γκράμσι, πολιτικής, αυτής που κινητοποιεί τη σκέψη και το πάθος των ανθρώπων.

Ένα Πρόγραμμα που θα αναφέρεται έστω και ενδεικτικά στα παγκόσμια προβλήματα: Της κλιματικής αλλαγής – Των σαρωτικών αλλαγών στην παραγωγή και των συνεπειών τους στις εργασιακές σχέσεις – Της δυνατότητας να ελεγχθούν στοιχειωδώς δημοκρατικά οι υπερεθνικές ολοκληρώσεις – Την άρνηση να λειτουργούν οι Αγορές ως οιονεί πολιτικά υποκείμενα – Την διαφοροποίηση της ανάπτυξης από την οικονομική μεγέθυνση.

Ένα Πρόγραμμα που θα κατανοεί ότι ο δανεισμός από τις Αγορές χρήματος και οι ξένες επενδύσεις, ως αποκλειστικά εργαλεία μεγέθυνσης, δεν εγγυώνται την παραγωγική ανασυγκρότηση αλλά προδιαγράφουν την επιστροφή στη δυστοπία της «δανεικής ευημερίας», στο πρότυπο μιας κοινωνίας που αναπληρώνει τη μειωμένη παραγωγή αξιών με την «παραγωγή» προστιθέμενης αξίας.

Ένα Πρόγραμμα που, χωρίς διάθεση εξωραϊσμού, πρέπει να αναμετρηθεί με μέτρα και πολιτικές μιας νεοφιλελεύθερης αντίληψης που εξακολουθούν να ρίχνουν βαριά τη σκιά τους στη μεταμνημονιακή περίοδο. Όπως για παράδειγμα: Το ζήτημα των εξωφρενικών πλεονασμάτων που λειτουργούν ως μηχανισμός διαρκούς αναπαραγωγής της λιτότητας – Την επέκταση των ιδιωτικοποιήσεων και πέρα από τα συμφωνηθέντα – Τον παραλογισμό ενός φορολογικού συστήματος που επαναφέρει την φορολόγηση των μερισμάτων στο χαμηλότερο συντελεστή – Την  παράλειψη να μη τίθεται ως κριτήριο υλοποίησης του  συμβιβασμού του 2015 το ζήτημα της σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας με τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους.

Θα κλείσω επιστρέφοντας στο πιο κρίσιμο αυτή τη στιγμή πρόβλημα της συγκρότησης του προοδευτικού πόλου: Θα αποδειχθεί ιστορικό λάθος να επιδιωχθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ η πραγματοποίησή της, μέσω ενός «πολιτικού επεκτατισμού», με διευρύνσεις ενός ασπόνδυλου προγραμματικά πολυσυλλεκτισμού. Να μετατραπεί δηλαδή ο ίδιος σε «κόμμα – πόλο», με την ρευστοποίηση της ριζοσπαστικής του ταυτότητας και την «κεντροποίηση» των επιλογών του Πολιτικού του Προγράμματος. Και τότε, όχι μόνο θα υπάρξει ο κίνδυνος «ιταλοποίησης» του πολιτικού συστήματος, αλλά  θα προσυπογράψουμε τη μακροχρόνια περιθωριοποίηση της Αριστεράς και ταυτόχρονα την ματαίωση της αναγκαίας προοδευτικής συμμαχίας. Και θα είναι κρίμα, ο αναστοχασμός των αριστερών στο μέλλον να τα αποτιμήσει αυτά ως «επαγγελίες αδύνατων εγχειρημάτων».

κοινοποίησε το:

Γιώργος Πάντζας: Μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου ΠΑΣΟΚ δεν υπάρχει


Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργος Πάντζας μιλά για τις Πρέσπες και κάνει τον απολογισμό της κυβερνητικής τετραετίας

Συνέχεια ανάγνωσης Γιώργος Πάντζας: Μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου ΠΑΣΟΚ δεν υπάρχει
κοινοποίησε το: