Αρχείο κατηγορίας Αφιέρωμα Πολιτισμική Πολιτική

Πολιτισμική περιφερειακή πολιτική στην Ελλάδα: πόροι, οργάνωση, οικονομία, διαχείριση

Πολιτισμική περιφερειακή πολιτική στην Ελλάδα: πόροι, οργάνωση, οικονομία, διαχείριση | Ομιλία της Μυρσίνης Ζορμπά στη συνάντηση «Πολιτισμός 2030»Η κ. Ζορμπά μίλησε μεταξύ άλλων για:

  • ​Ένα σύγχρονο μοντέλο δημόσιας πολιτικής για τον πολιτισμό.
  • Περιφερειακή πολιτισμική πολιτική στην κατεύθυνση της ανασυγκρότησης της ταυτότητας και της ανάδειξης των πόλεων και των περιφερειών.
  • Τα περιφερειακά γραφεία σύγχρονου πολιτισμού που είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν στις περιφέρειες και στους μεγάλους δήμους της χώρας.
  • Την «Επιτροπή Περιφερειακής Πολιτικής» που θα πλαισιώσει τον νέο Ειδικό Γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού.
  • Την ίδρυση «Περιφερειακών Κέντρων Πολιτισμού».
  • Την ανάγκη σχεδιασμού της πολιτισμικής πολιτικής σε βάθος δεκαετίας.
  • Τη συμπεριληπτικότητα και συμμετοχικότητα ως άξονα σχεδιασμού της πολιτισμικής πολιτικής και τη σημασία της αλλαγής του λόγου περί πολιτισμού.
  • Την πραγματοποίηση ερευνών για τον τρόπο που κατανοούν τις έννοιες πολιτισμός και τέχνη οι πολίτες και, ιδιαίτερα, οι νέοι σήμερα.
  • Την πολιτισμική δημοκρατία ως τον ακρογωνιαίο λίθο του σχεδιασμού της πολιτικής του Υπουργείου.
  • Τα ζητήματα στα οποία καλείται να ανταποκριθεί η Ελευσίνα2021, προκειμένου να αναδιαμορφωθεί το πεδίο της πολιτικής του πολιτισμού.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ομιλίας της Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού. 

***

Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχθήκαμε την ανακήρυξη της Ελευσίνας σε πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης. Πριν απ’ όλα ασφαλώς γιατί αποτελεί μια σημαντική διάκριση για την πόλη, αλλά κι επειδή εξ αρχής η ομάδα διεκδίκησης έθεσε στο σώμα του φακέλου που επεξεργάστηκε και κατέθεσε τον πυρήνα και την προοπτική δυναμικών ιδεών που αφορούν την ίδια την πολιτική του πολιτισμού και τους δρώντες στο εσωτερικό της, το πεδίο της καλλιτεχνικής παραγωγής και των συντελεστών του, την πόλη στη σχέση της με τη μνήμη αλλά και τα δίκτυα των κοινοτήτων που τη συναποτελούν, την παραγωγική διάσταση της πολιτιστικής βιομηχανίας και τις μεταμορφώσεις του τοπικού μέσα από τη σχέση του με το υπερτοπικό και το παγκόσμιο, εντέλει το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα.

Όλα τα παραπάνω εντάσσονται στη συζήτηση για ένα σύγχρονο μοντέλο δημόσιας πολιτικής για τον πολιτισμό κι αυτό απαιτεί, εκτός των άλλων, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή μιας πολιτισμικής περιφερειακής πολιτικής. Πρόκειται για μια ανάγκη που έχει διαπιστωθεί εδώ και αρκετά χρόνια και που έχει πίσω της προβληματισμό και πρωτοβουλίες που αξίζει να θυμηθούμε: τον Θάνο Μικρούτσικο και το Εθνικό Πολιτιστικό Δίκτυο Πόλεων και τον Παύλο Γερουλάνο με τη Λευκή Βίβλο.

Σήμερα καλούμαστε να διαμορφώσουμε μια περιφερειακή πολιτισμική πολιτική στην κατεύθυνση της ανασυγκρότησης της ταυτότητας και της ανάδειξης των πόλεων και των περιφερειών, με κεντρικούς άξονες: τη συμπερίληψη όλων των ομάδων του πληθυσμού χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς, την πολιτισμική συνοχή μέσα από τη μείωση των ανισοτήτων, τις συμμετοχικές διαδικασίες, την παραγωγική και οικονομική αναζωογόνηση, τη χρήση πόρων που μπορεί να ήταν παραγνωρισμένοι ή και υποτιμημένοι ως χτες. Μια περιφερειακή πολιτική πολιτισμού που θα αφορά τόσο τον χρονικό ορίζοντα σχεδιασμού της πολιτικής αυτής όσο και την γεωγραφία της.

Για να γίνει αυτό, χρειαζόμαστε περιφερειακά γραφεία σύγχρονου πολιτισμού που θα δημιουργηθούν στις περιφέρειες και στους μεγάλους δήμους της χώρας, τα οποία θα ανιχνεύσουν, σε ένα πρώτο επίπεδο, τα πεδία δραστηριότητας και το δυναμικό κοινό των οργανισμών, φορέων και συλλογικοτήτων πολιτισμού κάθε περιοχής. Θα πρέπει στο σημείο αυτό τα περιφερειακά γραφεία σύγχρονου πολιτισμού να είναι ανοιχτά στο να διαχειριστούν την επικοινωνία με ένα ετερόκλιτο πλήθος φορέων, οργανισμών, κινήσεων, με κριτήριο τη δυναμική παρουσία και την επιρροή τους στην περιοχή, χωρίς προκαταλήψεις όσον αφορά τη θεσμική διάσταση, την ιστορικότητα, τον ιδιωτικό ή δημόσιο χαρακτήρα, την τυπική ή άτυπη μορφή. Στον διάλογο έχουν ισότιμη θέση βιβλιοθήκες, πολιτιστικοί οργανισμοί των Δήμων, ωδεία, κινηματογραφικές λέσχες, μουσεία, σύλλογοι, φοιτητικές ομάδες, κινήσεις και ενώσεις πολιτών και καθένας που ενδιαφέρεται για τον πολιτισμό. Προκειμένου να πετύχουμε τον διάλογο όλων και την ευέλικτη συνεργασία και δικτύωση σε μια πρώτη φάση ανταλλαγής εμπειριών και προδιαγραφής μελλοντικών συμπράξεων, οφείλουμε να δώσουμε χώρο σε όλα τα ζωντανά κύτταρα της περιφέρειας να βρεθούν στο τραπέζι του διαλόγου. Στόχος η διαμόρφωση ενός σχεδίου πολιτισμικής ανάπτυξης της περιφέρειας.

Τα περιφερειακά σχέδια πολιτισμικής ανάπτυξης θα μπορούν να βρουν στο Υπουργείο Πολιτισμού τον αναγκαίο συνομιλητή και υποστηρικτή, καθώς πολύ σύντομα θα οργανωθεί η Ειδική Γραμματεία Σύγχρονου Πολιτισμού. Αυτή η νέα δυνατότητα θα επιτρέψει στη Γενική Διεύθυνση Σύγχρονου Πολιτισμού να διευρύνει τον ορίζοντά της και να συμβάλει στον πολιτικό σχεδιασμό και την υποστήριξη της περιφερειακής πολιτικής για τον πολιτισμό.

Πλάι στον Ειδικό Γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού θεωρούμε σημαντικό να λειτουργήσει μια «Επιτροπή Περιφερειακής Πολιτικής», που θα αποτελείται από υπηρεσιακούς και μη υπηρεσιακούς παράγοντες, θα είναι διεπιστημονική και θα στελεχώνεται και με απόφοιτους των μεταπτυχιακών τμημάτων πολιτιστικής διαχείρισης. Αυτή η Επιτροπή θα μπορεί να εργαστεί για το σχεδιασμό και την υλοποίηση της περιφερειακής πολιτικής από πλευράς Υπουργείου Πολιτισμού, την αναζήτηση πόρων, την επεξεργασία και την προκήρυξη προγραμμάτων που θα απευθύνονται στις περιφέρειες. Επίσης, θα μπορεί να εργαστεί πάνω στις προδιαγραφές των «Περιφερειακών σχεδίων πολιτισμικής ανάπτυξης», να υποστηρίζει τη δουλειά των «Περιφερειακών Γραφείων Σύγχρονου Πολιτισμού», να συγκροτεί τα απαραίτητα αρχεία, να αξιοποιεί τα υπάρχοντα μητρώα φορέων και κλαδικών πληροφοριών, να προσφέρει τεχνική βοήθεια στα «Περιφερειακά Γραφεία», να έχει τη συνολική ευθύνη για τον σχεδιασμό και υλοποίηση της περιφερειακής πολιτισμικής πολιτικής.

Τι σημαίνει στην πράξη αυτό; Από τη μία μεριά τη συγκρότηση περιφερειακών γραφείων και σχεδίων πολιτισμού στην περιφέρεια, από την άλλη τη συγκρότηση ενός συνομιλητή και συνδιαμορφωτή περιφερειακής πολιτικής στο Υπουργείο Πολιτισμού. Για τον λόγο αυτό θεωρούμε άλλωστε απαραίτητο και εργαζόμαστε από τώρα για ένα ΕΣΠΑ 2014-2020, που θα διαθέτει για τον σκοπό αυτό το Υπουργείο.

Παράλληλα, μέσα από το παραπάνω σχήμα θεωρούμε σημαντικές τις κεντρικές κατευθύνσεις της πολιτισμικής πολιτικής. Ο πολιτισμός αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την καταπολέμηση των ανισοτήτων και των διακρίσεων, των προκαταλήψεων και του αποκλεισμού, για την κοινωνική συνοχή, την ενίσχυση της αλληλεγγύης, τη διαμόρφωση δημοκρατικών κοινωνιών που θα ενισχύουν τη δημιουργικότητα, την ελεύθερη και ισότιμη έκφραση, τη συμμετοχικότητα και τη διαμόρφωση κριτικά σκεπτόμενων πολιτών. Για τον λόγο αυτό, οι κεντρικές κατευθύνσεις της πολιτισμικής πολιτικής θα αποτελούν επίσης πεδίο διαλόγου με τις περιφέρειες και θα υποστηρίζονται από προγράμματα της Επιτροπής Περιφερειακής Πολιτικής. Κοινωνικο-πολιτισμικά φαινόμενα όπως η βία, η θρησκευτική μισαλλοδοξία, ο σεξισμός, η εσωστρέφεια, ο τοπικισμός, ο ρατσισμός, η ξενοφοβία απαιτούν την δημιουργία προγραμμάτων που θα μπορούν να αποκτούν περιφερειακή διάσταση με την ενίσχυση των απαραίτητων παρεμβάσεων.

Η ίδρυση «Περιφερειακών Κέντρων Πολιτισμού» θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει τους κόμβους ενός πολιτισμικού δικτύου με την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή δρώντων και κοινού. Κοινωνικός χώρος, πληροφόρηση, επικοινωνία, διάχυση ιδεών, εκδηλώσεις, μπορούν να δοκιμάζουν πρακτικά την εφαρμογή μιας πολυεστιακής ανάπτυξης του πεδίου του πολιτισμού συνδέοντας την περιφέρεια με άλλες περιφέρειες και το κέντρο.

Όλα τα παραπάνω είναι απαραίτητο να σχεδιαστούν με ορίζοντα δεκαετίας, κι έτσι περνάμε από το 2020 στο ’30. Το να μπορεί κανείς να προγραμματίζει, σχεδιάζει και εφαρμόζει πολιτισμικά προγράμματα με πνοή στον χρόνο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση που δρα πολλαπλασιαστικά στην καινοτομία, ποιότητα και επιδραστικότητα των προγραμμάτων αυτών τόσο γενικά, όσο και ειδικότερα, στις κοινότητες τις οποίες αφορούν.

Παρόμοια είναι άλλωστε η τάση της πολιτισμικής πολιτικής σε όλη την Ευρώπη. Εμβληματικά ιδρύματα όπως το Arts Council της Αγγλίας, που αποτελεί πυλώνα όχι μόνο για τον σχεδιασμό της πολιτισμικής πολιτικής αλλά και για την ίδια τη σύλληψη και τη θεσμοποίησή της μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και αυτά της Σκωτίας, της Ιρλανδίας, της Νορβηγίας, της Φιλανδίας κινούνται στην ίδια κατεύθυνση. Και βέβαια, όλη η προσπάθεια που έγινε τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες στην κατεύθυνση αυτή δεν ήταν ουδέτερης πολιτικής κατεύθυνσης. Το αντίθετο. Στόχος ήταν να αποκατασταθεί η πίστη στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, μέσα από τη διεύρυνση όσων συμμετέχουν στην παραγωγή και την κατανάλωση της πολιτισμικής δημιουργίας, ή διαφορετικά, η δημιουργία των όρων και των συνθηκών για την επίτευξη των διαδικασιών πολιτισμικής δημοκρατίας.

Στο επίκεντρο της στρατηγικής των φορέων αυτών είναι ο σχεδιασμός της πολιτισμικής πολιτικής της επόμενης δεκαετίας σε μια κατεύθυνση ανανέωσης και εκσυγχρονισμού, ώστε να ανταποκρίνεται στις νέες ανάγκες, ανησυχίες και προσδοκίες της κοινωνίας. Στο επίκεντρο η κουλτούρα της καθημερινής ζωής, ετερόκλιτη, πολυφωνική και πολυδύναμη, με προστιθέμενη αξία για τα χαμηλά στρώματα και τη συνοχή της κοινωνίας. Αλλά, προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, χρειαζόμαστε πρώτα να αποσαφηνίσουμε την ίδια την έννοια του πολιτισμού. Να μετακινηθούμε από τις λογικές της εννοιολόγησης της κουλτούρας «από τα πάνω», στην χαρτογράφηση και κατανόηση των πολυφωνικών και ποικιλότροπων πολιτισμικών πόρων, των όρων παραγωγής τους, των πολιτισμικών πρακτικών. Γι’ αυτό, πολύ χαρακτηριστικά, πριν από οποιοδήποτε σχεδιασμό, ή καλύτερα ως προϋπόθεσή του, πραγματοποιούνται έρευνες για τον τρόπο που κατανοούν τις έννοιες πολιτισμός και τέχνη οι πολίτες, και ιδιαίτερα οι νέοι, σήμερα. Με πρωτοβουλία του Arts Council της Αγγλίας, για παράδειγμα, πραγματοποιήθηκαν έρευνες σε ένα σημαντικό δείγμα του πληθυσμού με αμεσότητα και πολυμορφική και πολυεπίπεδη προσέγγιση, οι οποίες φωτίζουν πολύ ενδιαφέρουσες τάσεις ως προς την πρόσληψη του πολιτισμικού φαινομένου –τάσεις που μπορεί να υποψιαζόμασταν, αλλά δεν είχαμε εμπειρικά δεδομένα για να υποστηρίξουμε. Δείχνουν μεταξύ των άλλων ότι το τι κατανοούμε ως πολιτισμό είναι σε μεγάλο βαθμό συνάρτηση της ηλικιακής μας ομάδας αλλά, κυρίως, της κοινωνικής και οικονομικής μας θέσης. Με άλλα λόγια, αυτό που προκύπτει με σαφήνεια από τις σχετικές έρευνες είναι ότι υπάρχει μεγάλη απόκλιση στο τι αντιλαμβάνονται και στο πώς διαμορφώνουν πεποιθήσεις και στάσεις ζωής, ανάλογα με τις βιωμένες συνθήκες της ζωής τους.

Η κατανόηση αυτή, όπως και μια σειρά από άλλες που αφορούν το τι νοείται ως πολιτισμός και τέχνη από τους πολίτες, είναι πολύ σημαντική αν θέλουμε να σχεδιάσουμε μια πολιτισμική πολιτική που δεν θα είναι «για» τους πολίτες και τις κοινότητές τους, αλλά θα σχεδιάζεται και θα υλοποιείται μαζί με τους πολίτες, θα προκύπτει μέσα από τις ανάγκες και τις ανησυχίες τους ως αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής τους ύπαρξης. Γι’ αυτό και το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδιάζει να πραγματοποιήσει τέτοιου είδους έρευνες, που θα μας βοηθήσουν να αντιληφθούμε τα αιτήματα των κοινοτήτων και με οδηγό την κατανόηση αυτή να σχεδιάσουμε την ανταπόκριση των παρεμβάσεων.

Η συμπεριληπτικότητα και η συμμετοχικότητα ως άξονας σχεδιασμού της πολιτισμικής πολιτικής πρέπει να ανταποκρίνεται στον τρόπο που υλοποιούνται οι ίδιες οι πολιτικές παρεμβάσεις. Η αλλαγή του λόγου περί πολιτισμού είναι σημαντική, μόνο ωστόσο αν εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα Λόγου που συμπεριλαμβάνει τις πρακτικές. Σε αυτήν την κατεύθυνση, η πολιτισμική δημοκρατία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του σχεδιασμού της πολιτικής μας.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Σημαίνει την ενεργή καταπολέμηση της επίδρασης των ανισοτήτων και των διακρίσεων στο πεδίο του πολιτισμού. Χρειάζονται πολιτικές επιλογές και στοχευμένες δράσεις, για να πετύχουμε την άρση των συνθηκών που περιορίζουν τον πολιτισμικό ορίζοντα των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Χρειάζονται υποδομές, υποστηρικτικό περιβάλλον, θεσμοποιημένες διαδικασίες και δρώντα υποκείμενα. Αλλά το πιο κρίσιμο, χρειάζεται να βρούμε το πλαίσιο που θα εξασφαλίζει την ισότιμη συμμετοχή των αποκλεισμένων, περιθωριοποιημένων, ευάλωτων ή «αόρατων» ομάδων στο πεδίο του πολιτισμού, χωρίς το πλαίσιο αυτό να παράγει, μέσα από την λειτουργία του, νέες, ίσως άλλου τύπου, διακρίσεις.

Η σημερινή μας συνάντηση και η διοργάνωση αυτή «Πολιτισμός 2030» καλείται εκ των πραγμάτων να παίξει σημαντικό ρόλο στο νέο αυτό πεδίο που ανοίγεται μπροστά μας με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη δεκαετία. Αποτελεί αναμφισβήτητα πρόκληση.

Η Ελευσίνα έχει να αντιμετωπίσει μια σειρά δομικών ζητημάτων του οργανισμού, ζητήματα νομικού πλαισίου, επιχειρησιακά σχέδια, καθυστερήσεις που έχουν ήδη παρουσιαστεί στην πορεία ορισμένων από τα έργα. Από την άλλη, έχει δώσει εξαιρετικά δείγματα γραφής σε ό,τι αφορά την καλλιτεχνική δημιουργία, τη συμπεριληπτικότητα, τον βιωματικό και τον συμμετοχικό χαρακτήρα των πολιτισμικών δράσεων. Το Φεστιβάλ Συνοικισμός το καλοκαίρι, το έργο «Αποθέματα: Invatory», τα προγράμματα που σχεδιάζονται για την ενίσχυση των ικανοτήτων, καθώς και οι συνέργειες που ετοιμάζονται σε ό,τι αφορά τα φεστιβάλ, αποτελούν μερικές από τις πρωτοβουλίες που μας επιτρέπουν να αισιοδοξούμε.

Πώς θα αλλάξει η πόλη σε διάρκεια με αξιώσεις μέσα από τις νέες πολιτικές του πολιτισμού;

Το στοίχημα είναι να μπορέσει να ανταποκριθεί αποτελεσματικά και με μακρόπνοη προοπτική σε μια σειρά από ζητήματα που θα συμβάλλουν στην αναδιαμόρφωση του πεδίου της πολιτικής του πολιτισμού:

  • ​Να ενθαρρύνει τη διεύρυνση του πεδίου του πολιτισμού, ώστε να συμπεριλάβει το πολιτισμό της καθημερινής ζωής και τη βιωμένη κουλτούρα.
  • Να ενθαρρύνει τη διεύρυνση της συμμετοχής καλλιτεχνικών ομάδων στην πολιτισμική παραγωγή.
  • Να αναπτύξει συμμετοχικές και συμπεριληπτικές πρακτικές.
  • Να εστιάσει στη διαθεματικότητα (intersectionality), ώστε να δώσει τη δυνατότητα της συμμετοχής σε κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζουν πολλαπλούς αποκλεισμούς και ανισότητες.
  • Να δομήσει συνέργειες με ένα δίκτυο πολιτισμικών κέντρων τόσο στην κοινότητα όσο και έξω από αυτήν.
  • Να συνδυάσει την στροφή στην καινοτομία με την στροφή στην ποιότητα.
  • Να συνδεθεί με τα προτάγματα της εθνικής πολιτισμικής πολιτικής.
  • Να υποστηρίξει τους δημιουργούς και τη δημιουργικότητα.
  • Να είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την τοπική κοινότητα, τη μνήμη, τις προσδοκίες και τις ανάγκες της και ταυτόχρονα να επανεξετάζει και να ανανεώνει διαρκώς αυτή τη σύνδεση.
  • Οι δομές και οι δράσεις που θα δημιουργηθούν να είναι προοπτικά βιώσιμες, έτσι ώστε να αλλάξει η πόλη και οι ζωές των ανθρώπων σταθερά προς το καλύτερο.

Εύχομαι οι επόμενες ημέρες να είναι παραγωγικές σε ιδέες και συναισθήματα και να συνεχίσουμε με αισιοδοξία την επόμενη δεκαετία όλοι μαζί.
​***Η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Μυρσίνη Ζορμπά έδωσε την κεντρική ομιλία στην εναρκτήρια συνεδρία της πρώτης ετήσιας συνάντησης του προγράμματος «Πολιτισμός 2030», που διοργανώνει ο πολιτιστικός οργανισμός «Ελευσίνα 2021 Πολιτιστική Πρωτεύουσα», από 8/11/2018 έως 11/11/2018 στο Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Δυτικής Αττικής, με θέμα «Είναι η Τέχνη Πρωτεύουσα; / Ιs the Art Capital?»​

κοινοποίησε το:

ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ

Ι. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

Η πολιτιστική διαδρομή είναι ένα επώνυμο τουριστικό προϊόν, ένα προϊόν πολιτιστικού τουρισμού, το οποίο διαμορφώνεται με βάση ένα συγκεκριμένο συνεκτικό στοιχείο.

Ως εκ τούτου:

  • Διαθέτει ένα κεντρικό θέμα /συνεκτικό στοιχείο.
  • Καλύπτει μια προσδιορισμένη χωρικά περιοχή.
  • Αποκτά «τουριστική ταυτότητα» με μια επωνυμία – Brand.

Στόχο έχει να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για την ανάπτυξη ορισμένης περιοχής. Μια ανάπτυξη που θα είναι βιώσιμη και οικονομικά και κοινωνικά και περιβαλλοντικά.

Στόχοι μιας Διαδρομής είναι:

  • Να προσελκύσει επισκέπτες στην συγκεκριμένη περιοχή.
  • Να δημιουργήσει ευκαιρίες στις επιχειρήσεις και τους παραγωγούς προϊόντων και υπηρεσιών, που δραστηριοποιούνται στην συγκεκριμένη περιοχή, ώστε να αυξήσουν τα έσοδά τους.
  • Να προσελκύσει νέες επενδύσεις.
  • Να επιμηκύνει την τουριστική περίοδο.
  • Ει δυνατόν να εξασφαλίσει πόρους για τη συντήρηση των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων.

Προϋποθέσεις για την επιτυχία μιας πολιτιστικής διαδρομής[1]:

  1. Αξιοθέατα και συναφείς υποδομές: μνημεία, μουσεία, χώροι περιήγησης και υποδομές υποστήριξης αυτών[2]προσπελάσιμες και συντηρημένες, κ.λ.π.
  2. Υποδομές σύνδεσης επί μέρους σημείων & περιήγησης: οδικό δίκτυο, μονοπάτια πεζοπορίας, ποδηλατόδρομοι, συγκοινωνίες, πεζόδρομοι, διαδρομές μέσα στους οικισμούς, προσπελάσιμες και συντηρημένες,
  3. Επιχειρήσεις που προσφέρουν ποιοτικές υπηρεσίες, εμπλουτίζονται με καινοτόμες υπηρεσίες, και συμμετέχουν σε δίκτυο για την διαχείριση της διαδρομής.

Τα ανωτέρω προτείνονται από πολλούς μελετητές, που έχουν ασχοληθεί με τον ελληνικό τουρισμό[3], έχουν συμπεριληφθεί στο νέο εγκεκριμένο κείμενο του Σ.Ε.Σ./Ε.Σ.Π.Α.         2014-2020, καθώς και στην πρόταση του Επιχειρησιακού

Προγράμματος Ανταγωνιστικότητα-Επιχειρηματικότητα-Καινοτομία-     ΕΠΑΝΕΚ,

συμπεριλαμβάνονται δε στις προτεραιότητες του Υπ. Τουρισμού για την νέα περίοδο 2014-2020. Για παρόμοιες δράσεις έχει μάλιστα προσδιοριστεί η χρήση των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, που προβλέπουν οι κανονισμοί για την νέα περίοδο[4], κάτι που θα διευκολύνει την διοχέτευση πόρων από τα τομεακά Ε.Π. και τα Π.Ε.Π. για τη χρηματοδότησή τους.

Όμως, το εγχείρημα δημιουργίας διαδρομών, ως τουριστικών προϊόντων, στις περιφέρειες και στα αστικά κέντρα, όπως βέβαια και στα νησιά, παρουσιάζει κάποιες προκλήσεις που θα αναφερθούν στην συνέχεια.

Ο επιτυχής σχεδιασμός και στη συνέχεια η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης δράσης πολιτιστικής διαδρομής προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή πολλών «παικτών» που θα συνεργαστούν, θα συμφωνήσουν και θα υιοθετήσουν το όλο εγχείρημα, αποκτώντας τρόπον τινά την «κυριότητα/ownership». Προϋποθέτει δηλαδή αποτελεσματικές συνέργειες.

Οι παίκτες αυτοί είναι πρώτιστα οι τοπικοί παράγοντες – αιρετοί των Ο.Τ.Α. κάθε βαθμίδας και οι τοπικοί επιχειρηματίες με τους τυχόν υπερτοπικούς συνεργάτες τους (λ.χ. Tour operators – TOs) και σε τελευταία ανάλυση η τοπική κοινωνία. Στη συνέχεια αρκετοί φορείς της κεντρικής διοίκησης, που έχουν ρόλο και αρμοδιότητα σε επιμέρους έργα, που θα προβλέπει ο σχεδιασμός της Διαδρομής: Υπ. Τουρισμού (Προδιαγραφές επιχειρήσεων, προβολή, …), Πολιτισμού (αρχ. χώροι και μουσεία, προδιαγραφές προϊόντων ομοιωμάτων, ΤΑΠ, δικαιώματα φωτογράφησης, …) , Υ.Π.Ε.Κ.Α. (προστατευόμενες περιοχές, δάση και μονοπάτια), Υποδομών και Μεταφορών (μεγάλοι οδικοί άξονες, λιμάνια, αεροδρόμια ) κ.λ.π., αλλά και φορείς, όπως το ΞΕΕ, ο ΣΕΤΕ, ΜΚΟ με πανελλήνια δραστηριότητα κ.λ.π.

Ο συντονισμός όλων αυτών των φορέων για έργα σχετικά μικρού προϋπολογισμού (θα πρέπει να επιδιωχθεί τα έργα να μην περιλαμβάνουν φαραωνικές κατασκευές που θα αλλοιώσουν το βιώσιμο χαρακτήρα του εγχειρήματος) δεν είναι αυτονόητος, σε μια κοινωνία, μάλιστα, που δεν διακρίνεται για την ευκολία συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών ομάδων.

Για τούτο, ως λύση προτείνεται η παρουσίαση επεξεργασμένων προτάσεων στις τοπικές κοινωνίες, που θα πρέπει να τις επεξεργαστούν, να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους και να τις υιοθετήσουν, προκειμένου ο κάθε φορέας – Περιφέρεια, ΟΤΑ, φορείς επιχειρήσεων, μεμονωμένες επιχειρήσεις, Μ.Κ.Ο. – να αναλάβουν τις δράσεις που θα προβλέπονται.

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ικανοποιητική λειτουργία και συντήρηση της Διαδρομής, ως θεματικού τουριστικού προϊόντος, απαιτείται η εξ αρχής επιλογή και εγκατάσταση αποτελεσματικού Φορέα Διαχείρισης.

Η λογική των Διαδρομών είναι ότι: μέσω της οργάνωσης ενός θεματικού «προορισμού» προσελκύουμε επισκέπτες, «ανοίγουμε» δηλαδή τους χώρους με οργανωμένο τρόπο στον Τουρισμό, που είναι ο κύριος τομέας, όσον αφορά στην αναγνώριση των πολιτιστικών και περιβαλλοντικών πόρων, τη διάδοση της αξίας τους και την εξασφάλιση, όχι μόνο εσόδων για την προστασία και επιβίωσή τους στο μέλλον, αλλά και σημαντικών εσόδων στην τοπική οικονομία.

Όμως, στο πλαίσιο της Διαδρομής, συνδέουμε άρρηκτα τον Τουρισμό με την τοπική παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών: με τον πρωτογενή τομέα-τοπικά προϊόντα, τη μεταποίηση, τις τουριστικές επιχειρήσεις, τη ντόπια πολιτιστική παραγωγή.

Είναι φανερό, ότι διαδρομές μπορεί και πρέπει να σχεδιάζονται με βάση τους περιορισμούς που επιβάλλει η προστασία των πόρων και με την επιστημονική σοβαρότητα, την οποία απαιτεί αφενός η φύση τους και αφετέρου η δυνητική τους τουριστική πελατεία.

Συνεπώς εδώ προτείνεται μια Πολιτιστική Διαδρομή, η οποία θα έχει ως επίκεντρό της τους αρχαιολογικούς χώρους της Νότιας Πελοποννήσου. Πιο συγκεκριμένα η Διαδρομή θα περιλαμβάνει την Αρχαία Μεσσήνη στη Μεσσηνία, τα αρχαία θέατρα Σπάρτης και Γυθείου και τον αρχαιολογικό χώρο του Ναού της Ορθίας Αρτέμιδος στη Λακωνία, τα αρχαία θέατρα της Μεγαλόπολης, του Αρκαδικού Ορχομενού, της Μαντίνειας και της Τεγέας στην Αρκαδία με τους αντίστοιχους αρχαιολογικούς χώρους. Είναι προφανές, ότι στο υλικό Επικοινωνίας της Διαδρομής (βλ. κατωτέρω) θα ενταχθούν και όλα τα άλλα αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής, φυσικά και πολιτιστικά. Η διαδρομή θα αποτελεί, δηλαδή, μια περιήγηση στις ομορφιές των μνημείων και της φύσης, η οποία, εάν συνδυαστεί με τις παραγωγικές δυνάμεις (αγρότες, ξενοδόχοι, διατροφή, λαϊκός πολιτισμός κ.λ.π.) θα αναβαθμίσει ποιοτικά την τουριστική οικονομία της περιοχής της Νότιας Πελοποννήσου. Η Νότια Πελοπόννησος είναι προικισμένη με σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, όπως αυτά που προτείνουμε να περιληφθούν στη Διαδρομή, από τα οποία, όμως, μόνο η Αρχαία Μεσσήνη έχει σήμερα μια σημαντική ροή επισκεπτών. Είναι εύλογο, ότι η Διαδρομή θα συνδεθεί, δια των μέσων προβολής και πληροφόρησης, και με τα σημεία που συγκεντρώνουν σήμερα τουριστική κίνηση π.χ. το Μυστρά, το μοναδικό οικοσύστημα της Μάνης, τη Μονεμβασία, την Παραλιακή ζώνη Αρκαδίας κ.λ.π., και γενικά με όλα τα αξιοθέατα των περιοχών, καθώς και με εγκαταστάσεις και δομές με

Στη συνέχεια των ανωτέρω, συνάγουμε ότι θα πρέπει να υπάρξει μια ολιγομελής Ομάδα Σχεδιασμού για τη σύνταξη της πρώτης έκθεσης για τη Διαδρομή στους Αρχαιολογικούς Χώρους της Νότιας Πελοποννήσου. Η σκέψη μας είναι η Διαδρομή να περιλάβει την Αρχαία Μεσσήνη στη Μεσσηνία, τα αρχαία θέατρα Σπάρτης και Γυθείου και τον αρχαιολογικό χώρο του Ναού της Ορθίας Αρτέμιδος στη Λακωνία, τα αρχαία θέατρα της Μεγαλόπολης, του Αρκαδικού Ορχομενού, της Μαντίνειας και της Τεγέας στην Αρκαδία με τους αντίστοιχους αρχαιολογικούς χώρους. Η Ομάδα αυτή θα καταγράψει τα διάφορα αξιοθέατα, που θα περιληφθούν στη Διαδρομή (αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία όλων των εποχών, μνημεία της φύσης, ιστορικά γεγονότα κ.λ.π.), καθώς και θέματα προϊοντικής/ επαγγελματικής φύσης, ώστε να καταστεί δυνατή η σύνδεση της Διαδρομής με την τοπική επιχειρηματικότητα και παραγωγή του πρωτογενούς τομέα, της μεταποίησης, των μμε κ.λ.π. Επίσης, θα καταγράψει αδρομερώς τις διάφορες δράσεις/έργα που θα πρέπει να περιληφθούν στο Πρόγραμμα της Διαδρομής.

ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

II. ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ – ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η διαδρομή, όπως περιγράφεται στο παρόν, είναι ένα πλήρες και επώνυμο τουριστικό προϊόν, που αποτελείται από επισκέψεις σε πολιτιστικά αξιοθέατα και από μια σειρά τουριστικών και συμπληρωματικών υπηρεσιών. Οι επισκέψεις θα πρέπει προβλέπουν ξενάγηση (δια ζώσης ή ηλεκτρονική) σε όλα τα πολιτιστικά αξιοθέατα- στάσεις της Διαδρομής. Θα πρέπει να εξασφαλίζεται σχετική εξειδικευμένη και εξαντλητική ερμηνεία/πληροφόρηση (έντυπη και ηλεκτρονική), που θα μπορεί να λάβει ο δυνητικός τουρίστας πριν, κατά και μετά την επίσκεψη,

Οι τεχνικές μελέτες και τα έργα που απαιτούνται:

α) για την αποκατάσταση και ανάδειξη των μνημείων και βελτίωση των επισκέψεων στους αρχαιολογικούς χώρους και

β) για τη δημιουργία ή βελτίωση των υποδομών.

Εκτός, από τα αμιγώς αρχαιολογικού χαρακτήρα έργα, θα πρέπει να προβλεφθούν και έργα υποδομών στους αρχαιολογικούς χώρους, όπου τέτοια έργα απαιτούνται (π.χ. πυροπροστασία, αντικεραυνική προστασία, αποχέτευση ομβρίων, κ.λ.π.), καθώς και βελτιώσεις της προσπέλασης και της στάθμευσης στους χώρους.

  • (soft) δράσεις

Εκτός από τις υποδομές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος και τα έργα γενικής υποδομής, που θα απαιτήσει η Διαδρομή θα πρέπει να προβλεφθούν και τα ακόλουθα (όχι αναγκαστικά κατά χρονική σειρά):

  1. Κατάρτιση αρχικού marketing plan με πρόταση για branding, σχεδιασμός λογότυπου και δημιουργικού της Διαδρομής. Το marketing plan θα πρέπει να υλοποιηθεί και να τηρηθεί απαρέγκλιτα ο λογότυπος, ενώ και το δημιουργικό της διαδρομής θα πρέπει να τηρηθεί για περίοδο τουλάχιστον 3-5 ετών, οπότε και θα πρέπει να αξιολογηθούν τα αποτελέσματά τους και η ανάγκη τροποποίησης-ανανέωσής τους. Το marketing plan θα υποδείξει αγορές, τμήματα αγορών (segments) και τρόπους προσέγγισης-προσέλκυσης ζήτησης ειδικών ενδιαφερόντων. Δια του branding θα επιδιωχθεί η καθιέρωση της «ταυτότητας» της Διαδρομής.
  2. Σχεδιασμός των μέσων (media plan) για διαφήμιση και δημόσιες σχέσεις, στη βάση των υποδείξεων του marketing plan.
  3. Σχεδιασμός και υλοποίηση ενός «γεγονότος» για την έναρξη της Διαδρομής (launching event) που θα τύχει ευρείας δημοσιότητας.
  4. Αναθεώρηση-επικαιροποίηση του marketing plan περί τα μέσα της προγραμματικής περιόδου (περί το 2017-2018) και συσχετισμός με τον επικοινωνιακό σχεδιασμό της Περιφέρειας (χωρίς να αποτελεί τμήμα αυτής).
  5. Δράσεις προβολής (διαφημιστικές ενέργειες και ενέργειες δημοσίων σχέσεων) καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου, σύμφωνα με το marketing plan. Στις ενέργειες δημοσίων σχέσεων περιλαμβάνεται και η παραγωγή ή αγορά συλλεκτικών δώρων, σχετικών με τη Διαδρομή, που θα προορίζονται για δημοσιογράφους και γενικά για πρόσωπα που επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Επίσης περιλαμβάνονται η εκτύπωση του έντυπου και η δημιουργία του ηλεκτρονικού υλικού της Διαδρομής. Θα πρέπει να προβλέπεται επανεκτύπωση των εντύπων της διαδρομής περί τα μέσα της προγραμματικής περιόδου, μετά από τυχόν ενημέρωσή τους, αλλά και έκδοσή τους σε πρόσθετες ξένες γλώσσες (όχι μόνο ελληνικά και αγγλικά, αλλά και γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά, ρωσικά).
  6. Μελέτη για την οργάνωση της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας στα οφέλη από τη Διαδρομή: μέσω της μελέτης αυτής: θα εκπονηθούν οι προδιαγραφές ανά κλάδο καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος (ταβέρνες, καφενεία κ.λ.π.), καταστημάτων λιανικής πώλησης ενθυμίων κ.λ.π. ειδών, που ενδιαφέρουν τους τουρίστες, αλλά και ανά παραγόμενο τοπικό προϊόν/παραγωγό κ.λ.π., που θα συνδεθούν με τη Διαδρομή, θα καταρτιστεί τυπική σύμβαση (υπόδειγμα) και καταστατικό του Τοπικού Συμφώνου Ποιότητας, θα εντοπιστούν και καταγραφούν τα καταστήματα αυτά και οι παραγωγοί τοπικών προϊόντων, και θα καταγραφούν όλες οι αναγκαίες για τη σύνδεση της Διαδρομής με τα εν λόγω καταστήματα και παραγωγούς ενέργειες, συμπεριλαμβανομένων των τυχόν εν ισχύι κινήτρων για τη βελτίωση των χώρων, τυχόν πιστοποίηση, όπου αυτό είναι δυνατό κ.λ.π.
  7. Εφαρμογή της μελέτης της προηγουμένης παραγράφου. Ας σημειωθεί ότι το κόστος που θα υπάρξει για την προβολή των εν λόγω επιχειρήσεων, ως τμήματος της Διαδρομής θα περιληφθεί στα ανωτέρω υπό στοιχ. 4 και 5.
  8. Συντήρηση και διαρκής ενημέρωση του κόμβου της Διαδρομής και

ενδεχόμενη αναθεώρησή του στα μέσα της προγραμματικής περιόδου (προσθήκη γλωσσών, νέο περιεχόμενο κ.λ.π.).

  • Ανάπτυξη ψηφιακής στρατηγικής επικοινωνίας (μέσω ειδικής μελέτης). Παρακάτω αναλύεται χωριστά το περιεχόμενο και τα έργα που θα απαιτηθούν για τη ψηφιακή στήριξη και ολοκλήρωση της Διαδρομής.
  • Συγκοινωνιακή προσέγγιση της σήμανσης και των μικρών βελτιώσεων

στην πρόσβαση στους χώρους της Διαδρομής (συνοπτική μελέτη ειδικότητας συγκοινωνιολόγου).

  1. Κατάρτιση προδιαγραφών για την επιλογή τουριστικού γραφείου ή γραφείων, που θα εκτελεί τη Διαδρομή (και θα διαθέτει το έντυπο υλικό της, ενώ θα προβάλλεται και στον κόμβο της Διαδρομής) και κατάρτιση Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για Τουριστικά Γραφεία.
  2. Τέλος, θα πρέπει να προβλεφθεί σύστημα διαχείρισης επισκεπτών στους πιο πολυσύχναστους χώρους και μουσεία και δυνητικά σε όλους τους χώρους της Διαδρομής, όπου δεν υφίσταται
  3. Ψηφιακά όπλα της Διαδρομής- Ψηφιακές δράσεις
  4.  Ψηφιοποίηση (σύμφωνα με τις Καλές Πρακτικές                        βλ.      και

http://digitazation.hpvlab.ceid.upatras.gr) και καταχώρηση φωτογραφιών, βίντεο και κειμένων τεκμηρίωσης σχετικά με τα σημεία ενδιαφέροντος της Διαδρομής και τα αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής (Ψηφιοποίηση – Τεκμηρίωση).

  • Δημιουργία ειδικού site πολιτιστικού – τουριστικού περιεχομένου με

responsive design και για έξυπνες φορητές συσκευές. Για παράδειγμα: ψηφιακοί χάρτες θα παρουσιάζουν την Διαδρομή και τα άλλα πολυθεματικά αξιοθέατα στο πλαίσιο της ευρύτερης περιοχής,στην οποία ανήκουν. Με ειδικές διαδικτυακές εφαρμογές θα δίνεται η δυνατότητα προετοιμασίας της επίσκεψης (καταλύματα, εστίαση, περίπατοι, άλλα αξιοθέατα, νοητικός προσανατολισμός, προτάσεις για πλήρη αξιοποίηση της επίσκεψης). Παράλληλα η εισαγωγή της Διαδρομής, ως προορισμού, σε ευρέως διαδεδομένες ταξιδιωτικές πλατφόρμες π.χ. tripadvisor, lonely planet, θα αυξήσει σημαντικά τη διαδικτυακή προβολή τους. (Ενημέρωση)

  • Ένταξη της Διαδρομής σε κοινωνικά δίκτυα (facebook, pinterest, twitter) ώστε να δημιουργηθεί μια ψηφιακή κοινότητα με μεγάλες δυνατότητες διεύρυνσης. Η θεμελίωση σχέσεων επικοινωνίας μέσω των δικτύων αυτών θα ενισχύσει την παρουσία των χώρων της Διαδρομής στο διαδικτυακό «γίγνεσθαι» και θα προσδώσει ιδιαίτερη δυναμική στη συνεχή διεύρυνση του κοινού τους. Η ανάπτυξη στρατηγικών επικοινωνίας θα προδιαγράψει τις ειδικές δράσεις που θα υλοποιηθούν με στόχο τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων (Δικτύωση – διεύρυνση κοινών).
Μόνο αν η πολιτιστική Διαδρομή αντιμετωπιστεί με τη συγκεκριμένη αντίληψη, ως ένα δηλαδή πλήρες και επώνυμο τουριστικό προϊόν, μπορεί να επιτύχει να προσελκύσει τουριστική πελατεία πολιτιστικού τουρισμού στην πράξη και να μεγιστοποιήσει τα οφέλη για την τοπική οικονομία και κοινωνία.

• Ανάπτυξη ψηφιακών εφαρμογών και δημιουργία εγκαταστάσεων και εκθεμάτων. Αυτά θα λειτουργούν ως ερμηνευτικά μέσαγια την αποκωδικοποίηση της πληροφορίας, που παρέχεται στους επισκέπτες, στο διαδίκτυο και στο φυσικό χώρο (επιλεγμένα σημεία της Διαδρομής). Η δημιουργία ακουστικών ξεναγήσεων, σύνθετων αφηγηματικών εφαρμογών, εφαρμογών κινητών τηλεφώνων και διαδραστικών εγκαταστάσεων – εκθεμάτων αναδεικνύει τις «ιστορίες» που συνδέονται με τους χώρους της Διαδρομής με διάφορους τρόπους (ήχος, εικόνα, βίντεο) και από διάφορες οπτικές (επιστήμονες, τοπική κοινωνία, επισκέπτες.

Το «ΔΙΑΖΩΜΑ» θα έχει στο όλο εγχείρημα συνεχή επαφή με τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο την επίτευξη των απαιτούμενων συνεργειών για τον καλύτερο δυνατό σχεδιασμό και την υλοποίηση του προγράμματος. Επίσης, θα συμβάλλει στην επίλυση τυχόν προβλημάτων, τα οποία θα προκύπτουν κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού και της εφαρμογής του προγράμματος. Παράλληλα θα επεμβαίνει – όταν χρειάζεται και σε όποια στιγμή του έργου κρίνεται αναγκαίο – και θα είναι συνεχώς παρόν σε όποιον ρόλο θα του αναθέτουν οι επίσημοι κρατικοί και αυτοδιοικητικοί φορείς.

Επίσης, το «ΔΙΑΖΩΜΑ» θα επεμβαίνει όταν είναι ώριμες οι συνθήκες, για να αναθέσει τις μελέτες αποκατάστασης που απαιτούνται για τα αρχαία θέατρα που θα συμπεριλαμβάνονται στη διαδρομή, αξιοποιώντας τα χρήματα που συγκεντρώνονται ειδικά γι’ αυτό το σκοπό στους «κουμπαράδες» του (ειδικούς τραπεζικούς λογαριασμούς).

Ήδη μάλιστα το «ΔΙΑΖΩΜΑ» ανέθεσε στον αρχιτέκτονα-μηχανικό, κο Γουλιέλμο Ορεστίδη και την ομάδα του τη μελέτη αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου της Σπάρτης. Τα έξοδα ανάθεσής της καλύφθηκαν από τον «κουμπαρά» του θεάτρου, ο οποίος ενισχύθηκε από την ευγενική χορηγία ύψους 111.000 ευρώ του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Η παραπάνω μελέτη, η οποία περιλαμβάνει την αποτύπωση του μνημείου, την καταγραφή της παθολογίας του, την τεκμηρίωσή του, καθώς και τις προτάσεις για την αποκατάσταση και ανάδειξή του, ολοκληρώθηκε και εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο του ΥΠ.ΠΟ.Α.

Σε εξέλιξη βρίσκεται και η εκπόνηση της μελέτης αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου του Ορχομενού Αρκαδίας, την οποία ανέθεσε το «ΔΙΑΖΩΜΑ» στον αρχιτέκτονα, κο Στρατή Παυλίδη με χρήματα που είχαν συγκεντρωθεί στον «κουμπαρά» του μνημείου.

Επιπλέον, το «ΔΙΑΖΩΜΑ» μπορεί να αναθέσει τις μελέτες αποκατάστασης για τρία ακόμη αρχαία θέατρα, μόλις ολοκληρωθούν οι ανασκαφικές εργασίες στα μνημεία αυτά. Πρόκειται για τα αρχαία θέατρα της Μεγαλόπολης, της Μαντίνειας και του Γυθείου.

Το «ΔΙΑΖΩΜΑ» δύναται να αναθέσει τη μελέτη ηλεκτροφωτισμού του αρχαιολογικού χώρου της Μεσσήνης. Η υλοποίηση της μελέτης αυτής κρίνεται αναγκαία, προκειμένου να φωτιστεί επαρκώς ο χώρος αφ’ ενός για λόγους ανάδειξης των μνημείων του, αφ’ ετέρου για λόγους προστασίας και ασφάλειάς του, ώστε να μετατραπεί με τον τρόπο αυτό η Μεσσήνη σε ένα «ανοικτό μουσείο».

Όταν ολοκληρωθεί πλέον η ανάθεση και η εκπόνηση όλων των απαιτούμενων μελετών θα είναι ανοιχτός ο δρόμος για την υλοποίηση των έργων στο πλαίσιο του προγράμματος της Πολιτιστικής Διαδρομής στους Αρχαιολογικούς Χώρους της Νότιας Πελοποννήσου.

Τέλος, το «ΔΙΑΖΩΜΑ» είναι δυνατό να προσφέρει τεχνογνωσία στον τομέα του Τουρισμού με μορφή συμβουλευτικών υπηρεσιών σχετικά με:

  • τις κύριες και δευτερεύουσες επιλογές, που θα πρέπει να γίνουν στο πλαίσιο της Διαδρομής, ώστε να έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας,
  • το marketing και το branding της Διαδρομής (προκήρυξη για την επιλογή διαφημιστικής εταιρείας, αξιολόγηση marketing plan και προτάσεων δημιουργικού κ.λ.π.),
  • τον τρόπο ένταξης των τοπικών επιχειρήσεων και προϊόντων στη Διαδρομή (περιεχόμενο σχετικής μελέτης, αξιολόγηση αποτελεσμάτων κ.λ.π.),
  • την επιλογή και τις προδιαγραφές τουριστικών γραφείων, τα οποία θ’ αναλάβουν την εκτέλεση της Διαδρομής.
Πατραίκος \ κ EEJ
Κολιισς Ρίο
Κόλπος
Αν τι κόρας
Πάτρα Παραλία
Κάτω Αχαΐα
Κορινθιακός
Κόλπος
Δήμος Βουπραοίας
ώλάκαστρο
Γ ασταύνη
Δάφνη
Κιάτο Βέλο η Λουτρά r– Πραίας Ελένης
Μέγαρα Ελεάσινος
ιιειραι
Θεοοωροι Κόλπος
” ” ■
Χοφικά
Αίγινα
Αρχαία Ολυμπία Κρέστενα
Λυγουριό
κόλπος
-Em.Μύρου
Ζαχάρω
Ίορος
κυπαρίσσια κος
Κολιιος
Αστρος
Κολπος
Αγ. Πέτρος
Υδρα
ΐπετσες
Αριικιρα
ργαλιάνοι
ΟΡΧΟΜΕΝΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ
ΓΥΘΕΙΟΥ
Πυλος
Κορώνη
Γεράκι
Ιικαλα
Νιατα
Αρεόπολη
Νεάπολη
Βοιων
Εικ. 1: Χάρτης, όπου απεικονίζεται η διαδρομή της Νότιας Πελοποννήσου.
Μολαοι
ί ι m ea
Ίατιπδιανικα
Mediterranean
!:r‘ )
Λακωνικός
Κολπος
Μονεμβασιά Κόλπος Επίδαυρου
Λέπρας
Μυρτώο Πέλαγος
Γύθειο
ΓΥΘΕΙΟΥ
Κάμπος Καρδαμύλη Ιτουιια
Ταΰγετος Θ
Μεθώνη
Πεταλίδι
ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ
θουοία ^ Καλαμάτα
Λεωνίδιο
Φιλιατρά
Κυπαρισσία
Πορτο Χέλι
Σιδηροκαοτρο
Ερμιονη
Μκναλάι^>λη.
Αργσλικός
Κολπος
Ανόρίτσαινα
Μεθανα
Ναύπλιο
Βυιίνα ΛεΓΒί>ι1
Πύργος
Σαρωνικάς Κόλπος
Τενέα
Νεμέα
Αμαλιάδα
Ανδραβίδα
Καλάβρυτα
Κυλλήνη όρος
Χαλανδρίτσα
Διακόητό
Ακρατα
Βιαβή
□ ινοφυ
Βάγια 0ήβα

[1] Τα με α/α i & ii είναι στην ευθύνη των ΟΤΑ και της κεντρικής διοίκησης το α/α iii του ιδιωτικού τομέα

[2] Εκδοτήρια εισιτηρίων, τουαλέτες, καταστήματα μουσείων, wi-fi, χώροι στάθμευσης, σήμανση προσανατολισμού και ενημέρωσης, στέγαστρα, καθαριότητα χώρων κ.λ.π.

[3] Market Study Ελληνικού Τουρισμού 1999, PRC-MRB & THR 2007, McKinsey 2010, BCS 2013.

[4]  Ολοκληρωμένες Εδαφικές Επενδύσεις (ΟΧΕ/ ΙΤΙ), Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων (ΤΑΠΤΟΚ/ CLLD).

κοινοποίησε το:

Το βιβλίο της Μυρσίνης Ζορμπά “Πολιτική του πολιτισμού”

Η μεταρρύθμιση της πολιτισμικής πολιτικής

Δημοσίευση: 27 Ιουλίου 2014 18:00

Το βιβλίο της Μυρσίνης Ζορμπά “Πολιτική του πολιτισμού” (εκδόσεις Πατάκη) είναι μια μελέτη πολιτισμικής ιστορίας και ταυτόχρονα μια μελέτη πολιτισμικής κριτικής. Με βαθιά γνώση των διανοητικών εργαλείων του Αντόνιο Γκράμσι, του Ρέιμοντ Ουίλιαμς αλλά και των νεότερων πολιτισμικών σπουδών…

Το βιβλίο της Μυρσίνης Ζορμπά “Πολιτική του πολιτισμού” (εκδόσεις Πατάκη) είναι μια μελέτη πολιτισμικής ιστορίας και ταυτόχρονα μια μελέτη πολιτισμικής κριτικής. Με βαθιά γνώση των διανοητικών εργαλείων του Αντόνιο Γκράμσι, του Ρέιμοντ Ουίλιαμς αλλά και των νεότερων πολιτισμικών σπουδών, η συγγραφέας μετατοπίζει τη συζήτηση από τον νεοελληνικό Πολιτισμό -με το «π» κεφαλαίο, όπως ταιριάζει στην εθνική και ενίοτε εθνικιστική μας ρητορεία- για να εξετάσει την «οργάνωση της κουλτούρας» στο επίπεδο των θεσμών, των νοοτροπιών και των αντιλήψεων που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη πολιτισμική μας ταυτότητα. Η εργασιακή πείρα και η χρόνια ενασχόληση της ίδιας της Μ. Ζορμπά με πολιτιστικούς θεσμούς και φορείς τής επιτρέπει να συνδυάζει τη θεωρητική γνώση με την πρακτική διαχείριση, γεγονός που προσδίδει στο βιβλίο μια διπλή προοπτική, τη συνολική εποπτεία του παρελθόντος και τη σαφή στρατηγική του μέλλοντος.


Η υπουργός Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά είναι πρώην εκδότρια, ενώ διατέλεσε ευρωβουλευτής

Η συγγραφέας αναδεικνύει με ενάργεια τις χρόνιες παθογένειες της μεταπολιτευτικής κυρίως πολιτιστικής πολιτικής: την προσκόλληση στην αρχαία κληρονομιά και την υποβάθμιση του σύγχρονου πολιτισμού, την ασυνέχεια των δομών, τη μονοκαλλιέργεια ενός μοντέλου που εγκλώβισε τους πολιτισμικούς πόρους σε μια κρατιτικιστική λογική. Οι ποικίλοι γραφειοκρατικοί «αναχρονισμοί» των υπηρεσιών, η μυθοποιημένη εκδοχή της παράδοσης και οι ιδεολογικές χρήσεις της αρχαιότητας ως αποκλειστικό στοιχείο προσδιορισμού της πολιτισμικής μας ταυτότητας ακύρωσαν, σύμφωνα με τη συγγραφέα, μια στρατηγική μακράς πνοής στο πεδίο του Πολιτισμού. Κάπως έτσι, η κρίση βρήκε την πολιτιστική πολιτική σε μια εξαιρετικά ευάλωτη κατάσταση. Η τυχαιότητα του πελατειακού σχεδιασμού, σε συνδυασμό με την πίεση μιας αυτορρυθμιζόμενης νεοφιλελεύθερης αγοράς διαμόρφωσαν τις προϋποθέσεις για το επόμενο βήμα της ραγδαίας συρρίκνωσης. Η εξαγγελία ποικίλων καταργήσεων και συγχωνεύσεων των πολιτιστικών οργανισμών βασίστηκε στην απλουστευτική ιδέα του «μικρού κράτους» ενώ, λίγο καιρό αργότερα, το ΥΠΠΟ ανακάλυψε ξανά τη «Μεγάλη Ιδέα» της εθνικής εκστρατείας για την επιστροφή των Ελγινείων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Μ. Ζορμπά θέτει επιτακτικά το αίτημα για ένα νέο παράδειγμα δημόσιας πολιτισμικής πολιτικής βασισμένο στην έννοια της «πολιτισμικής δημοκρατίας». Η ίδια η έννοια της «πολιτισμικής δημοκρατίας» αμφισβητεί τα προηγούμενα ιεραρχικά μοντέλα «εκ-πολιτισμού των μαζών», δίνοντας έμφαση στην επανανοηματοδότηση της «κουλτούρας της καθημερινότητας». Ο πολιτισμός δεν νοείται πλέον ως μια «πυραμίδα γούστου», αλλά ως μια πολλαπλότητα συλλογικών διαδικασιών που παράγεται μέσα από δίκτυα, κοινότητες και επιτελέσεις μιας πολιτισμικής βιοποικιλότητας που παράγει πολλαπλά νοήματα και χρήσεις της κουλτούρας. Προφανώς, αυτή η κυκλοφορία των νοημάτων δεν είναι ούτε ουδέτερη ούτε ισότιμη. Σε μικρότερο ή σε μεγαλύτερο βαθμό προσδιορίζεται από εξουσιαστικούς ελέγχους αλλά και από μηχανισμούς χειραγώγησης που προκρίνουν -σε τελευταία ανάλυση- μια συγκεκριμένη επιλογή πολιτισμικής πολιτικής. Δεν είναι τυχαίο, δηλαδή, ότι το κυρίαρχο μοντέλο που επικρατεί σήμερα εγγράφεται πλήρως σε μια πολιτισμική λογική που προκρίνει τον ατομικισμό και τον κυνισμό ως συνθήκη δημιουργίας.

Ακριβώς για αυτό τον λόγο, η συγγραφέας επιμένει ότι η οργάνωση της κουλτούρας είναι το κατεξοχήν πολιτικό διακύβευμα, καθώς στο εσωτερικό της παράγονται ταυτότητες, ετερότητες, δικαιώματα και ανακατονομές των δημόσιων και κοινωνικών αγαθών. Θεωρώντας την κρίση ως τομή για τη μετάβαση σε μια άλλη πολιτισμική πολιτική, η συγγραφέας προτείνει μια συνολική επαναξιολόγηση του πολιτισμικού κεφαλαίου της χώρας στη βάση της κοινωνικής συνοχής, της αναδιάρθρωσης των πολιτισμικών πόρων και της υπεράσπισης της δημοκρατίας. Το ίδιο το «πολιτισμικό βάθος» της δημοκρατίας, άλλωστε, σε μια εποχή ανόδου του νεοναζισμού και εγκατάλειψης των δημόσιων πολιτικών, προκρίνεται ως αυτόνομο πεδίο πολιτικής ανασυγκρότησης και ανάπτυξης της χώρας.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο αξίζει, νομίζω, να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας την πολιτισμική ανάλυση της Μ. Ζ. Αν, δηλαδή, μας ενδιαφέρει να αξιοποιήσουμε την κουλτούρα ως ένα σοβαρό κομμάτι του δημοκρατικού τείχους απέναντι στην εξτρεμιστική Δεξιά αλλά και ως νέο πλαίσιο ηθικοπολιτικής συνοχής της κοινωνίας, θα πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά τον ορίζοντα προσδοκιών που διαμορφώνει η «πολιτισμική δημοκρατία». Η συγγραφέας προτείνει ένα μοντέλο πολιτισμικής πολιτικής που υπερβαίνει τις προηγούμενες αρτηριοσκληρωτικές δομές, αλλά ταυτόχρονα λειτουργεί και ως ένα παραγωγικό σχέδιο για μια προοδευτική έξοδο από την κρίση. Η έμφαση σε ένα πολιτισμικό κεφάλαιο που δεν ζει μόνο στη σκιά της Ακρόπολης, αλλά είναι στραμμένο στον σύγχρονο πολιτισμό και στο δημόσιο συμφέρον, αποτελεί, για τη συγγραφέα, το κλειδί για την έναρξη ενός διαλόγου με όλες τις ζωντανές δυνάμεις της κοινωνίας, της τέχνης και της διανόησης. Για πρώτη φορά, διαθέτουμε ένα βιβλίο με μεταρρυθμιστικό πρόσημο, που θέτει το μείζον πρόβλημα της σχέσης κουλτούρας και δημοκρατίας, χωρίς αφορισμούς, νοσταλγικές αναφορές και λαϊκιστικές κορώνες. Αυτή είναι, νομίζω, η πραγματική «προστιθέμενη αξία» της κριτικής γνώσης σε μια πτωχευμένη χώρα που εξακολουθεί να ντύνεται με αρχαίες χλαμύδες.

* Ο Γιάννης Παπαθεοδώρου διδάσκει Νεοελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

κοινοποίησε το: