Αρχείο κατηγορίας Βιογραφικά Σημειώματα

Εντουαρντ Σαΐντ η φωνή της Ανατολής στον δυτικό κόσμο για δεκαετίες

Ο Έντουαρντ Σαΐντ, ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους της εποχής μας, έζησε τη ζωή του ανάμεσα σε δύο κόσμους. Γεννημένος στην Παλαιστίνη, με αμερικάνικη υπηκοότητα και μόρφωση, χριστιανός ανάμεσα σε μουσουλμάνους, με αγγλικό όνομα και αραβικό επίθετο, έγινε η φωνή της Ανατολής στον δυτικό κόσμο για δεκαετίες.

Εντουαρντ Σαΐντ | tovima.gr


Σε ποιον βαθμό έχει διαμορφωθεί 
η ευρωπαϊκή γνώση για τον υπόλοιπο πλανήτη από την επιθυμία της Ευρώπης για εξουσία; Ποιοι είναι οι μηχανισμοί αναπαράστασης άλλων πολιτισμών; Τι σημαίνει ο «άλλος» ως εννοιολογική κατηγορία και πώς οριοθετείται στη δυτική σκέψη; Μπορούμε να μιλάμε με σιγουριά για διαφορετικές κουλτούρες στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο που ζούμε;

ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ
https://www.politeianet.gr/books/said-w-edward-nefeli-orientalismos-204196

βιβλίο Ζωή εκτός τόπου – Έντουαρντ Σαΐντ 

ΣΤΡΑΤΗΣ ΣΟΥΡΛΑΓΚΑΣ 25 Αυγούστου 2002


Αυτά είναι μερικά από τα βασικά ερωτήματα τα οποία ο παλαιστινιοαμερικανός κριτικός λογοτεχνίας Εντουαρντ Σαΐντ εξετάζει στο «Οριενταλισμός» («Orientalism»), το πιο σημαντικό και διάσημο βιβλίο του. Ο «Οριενταλισμός», μια κριτική μελέτη της δυτικής αντίληψης για το «εξωτικό» και πιο συγκεκριμένα για την Ανατολή, εκδόθηκε το 1978 και αποτέλεσε αφετηρία ευρύτατων συζητήσεων σε διεθνές επίπεδο. Η επιρροή του έργου στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες είναι τεράστια.


Ο «Οριενταλισμός»είναι ένα πολεμικό βιβλίο που αποδομεί τη γνώση μας για την Ανατολή δείχνοντας τη στενή σχέση αυτής της γνώσης με την ευρωπαϊκή αποικιοκρατική εμπειρία. Για τον Σαΐντ ο οριενταλισμός εμπεριέχει τρία ξεχωριστά αλλά αλληλένδετα νοήματα. Πρώτον, είναι ένας ακαδημαϊκός κλάδος, που αναπτύχθηκε τον 19ο αιώνα και ασχολιόταν κυρίως με τη συλλογή και ανάλυση κειμένων από ανατολικές γλώσσες, και περιλαμβάνει όλους αυτούς (ιστορικούς, φιλολόγους, κοινωνιολόγους, ανθρωπολόγους κ.ά.) που «διδάσκουν, γράφουν ή κάνουν έρευνα σχετικά με την Ανατολή». Δεύτερον, «είναι ένας τρόπος σκέψης ο οποίος βασίζεται σε μια οντολογική και επιστημολογική διάκριση μεταξύ Ανατολής και Δύσης». Τρίτον, είναι ένας θεσμός και μηχανισμός που κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας είχε τη δύναμη «να κυριαρχεί, να αναδιοργανώνει και να ασκεί εξουσία στην Ανατολή». Ο Σαΐντ, ακολουθώντας τον γάλλο φιλόσοφο και ιστορικό Μισέλ Φουκό, ονομάζει αυτό το σύνολο «λόγο» (discourse), ένα σύστημα που παράγει «αλήθειες» σχετικά με την Ανατολή.


Το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του λόγου περί οριενταλισμού, σύμφωνα με τον Σαΐντ, είναι ότι διχοτομεί την ανθρώπινη πραγματικότητα σε αντιθέσεις του τύπου «εμείς» – «αυτοί» (Δυτικοί – Ανατολικοί) κατασκευάζοντας γενικευτικές και στατικές εικόνες του «άλλου», οι οποίες αντιδιαστέλλονται με την εικόνα του «εμείς». Βασιζόμενος στη στρουκτουραλιστική θεωρία ο Σαΐντ υποστηρίζει ότι τα μέλη αυτής της δυαδικής αντίθεσης (Δύση – Ανατολή) παίρνουν νόημα και υπόσταση μόνο μέσω της σχέσης τους, δηλαδή δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά από μόνα τους (π.χ., ο δυτικός ορθολογισμός ως έννοια γίνεται αντιληπτός μόνο ως το αντίθετο του ανατολικού ανορθολογισμού). Αρα έννοιες όπως Ανατολή και Δύση δεν υπάρχουν ως φυσικές κατηγορίες αλλά είναι ιστορικά και πολιτισμικά κατασκευασμένες. Ετσι, ένας δυνατότερος πολιτικά και τεχνολογικά πολιτισμός όπως ο δυτικός κατασκεύασε έναν λόγο περί ενός πιο αδύναμου όπως ο ανατολικός ως μέσο ελέγχου και καθυπόταξης του τελευταίου δημιουργώντας ανιστορικές αναπαραστάσεις και στερεότυπα, όπως η «μυστηριώδης Ανατολή», ο «παράλογος και φανατικός Αραβας», ο «διεφθαρμένος δεσποτισμός», η «μυστικιστική θρησκευτικότητα», τα οποία καταδεικνύουν την κατωτερότητα του «άλλου».


Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι ο Σαΐντ δεν επιτίθεται στον οριενταλιστικό λόγο με σκοπό να μας δώσει αυτός μια αυθεντική εικόνα της Ανατολής. Για τον Σαΐντ, και εδώ φθάνουμε στο πιο πολεμικό θεωρητικό σημείο του βιβλίου, δεν υπάρχει κάποια «αληθινή Ανατολή» την οποία μπορούμε να περιγράψουμε αντικειμενικά. Η Ανατολή ως έννοια αλλάζει περιεχόμενο σύμφωνα με πολιτικούς, κοινωνικούς και πολιτιστικούς παράγοντες σε κάθε ιστορική περίοδο.


Στο πλαίσιο του γνωσιοθεωρητικού αναπροσανατολισμού των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών τα τελευταία 20 χρόνια, το οποίο κάπως απλουστευτικά μπορούμε να ονομάσουμε μεταμοντερνισμό, ο οριενταλισμός υπήρξε πρωτοπόρος. Σύμφωνα με τον μεταμοντερνισμό, οι θεμελιώδεις έννοιες του Διαφωτισμού, όπως «ορθολογισμός», «αντικειμενικότητα», «επιστήμη», «αλήθεια», αποδείχθηκαν χίμαιρες. Η μεταμοντέρνα κριτική αποδομεί και απομυθοποιεί «αλήθειες» όπως «έθνος», «πολιτισμός», «κουλτούρα» και «ταυτότητα» δείχνοντας ότι αυτές οι έννοιες δεν είναι φυσικά δεδομένες αλλά ιστορικές και κοινωνικές κατασκευές.


Αδυσώπητος επικριτής της ισραηλινής πολιτικής, ο Σαΐντ είναι σίγουρα ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος του παλαιστινιακού αγώνα στις ΗΠΑ. Οπως γράφει ο ίδιος, «δεν δίστασα να δηλώσω τη στενή μου σχέση με έναν εξαιρετικά μη δημοφιλή σκοπό». Αυτή τη στάση του την έχει πληρώσει με απειλές κατά της ζωής του και της οικογένειάς του καθώς και με τον εμπρησμό του γραφείου του στο Κολούμπια το 1985.


Ο αραβο-ισραηλινός πόλεμος του 1967 ώθησε τον Σαΐντ στον πολιτικό ακτιβισμό και στον επαναπροσδιορισμό της παλαιστινιακής του ταυτότητας. Οταν η ισραηλινή πρωθυπουργός Γκόλντα Μέιρέκανε τη διαβόητη δήλωση το 1969 ότι «δεν υπάρχουν Παλαιστίνιοι», ο Σαΐντ αποφάσισε να αρθρώσει μέσα από τα κείμενά του την ιστορία απώλειας και στέρησης που βιώνουν οι Παλαιστίνιοι, η οποία θα βεβαίωνε την παρουσία τους. Εκτός όμως από αυτή την πρόκληση, σε μια εποχή όπου οι Παλαιστίνιοι ετύγχανον πολύ λιγότερης συμπάθειας σε Ευρώπη και Αμερική από ό,τι σήμερα, ο Σαΐντ πήρε ενεργό μέρος σε πολιτικές και άλλες διαδικασίες που θα έκαναν κατά τη γνώμη του δυνατή την επίτευξη ειρήνης. Μέλος του Παλαιστινιακού Εθνικού Συμβουλίου από το 1977 ως το 1991 (περίοδο κατά την οποία το Συμβούλιο ήταν σε εξορία), ο Σαΐντ υποστήριξε την «ιδέα της συνύπαρξης μεταξύ των Ισραηλινών Εβραίων και των Παλαιστινίων Αράβων». Σε ένα πρόσφατο άρθρο του στο «New York Times Magazine» μάλιστα πήγε ακόμη πιο πέρα υποστηρίζοντας την ιδέα ενός διεθνικού κράτους, αφού «οι Ισραηλινοί Εβραίοι και οι Παλαιστίνιοι είναι αμετάκλητα συνδεδεμένοι» και αυτό «δεν μπορεί να αλλάξει τραβώντας τους ανθρώπους πίσω σε ξεχωριστά σύνορα ή κράτη».


Από τότε που παραιτήθηκε από το Παλαιστινιακό Εθνικό Συμβούλιο, το 1991, ο Σαΐντ έχει γίνει ένας από τους πιο δριμείς επικριτές του Γιάσερ Αραφάτ και της PLO κατηγορώντας τους για έλλειψη αξιοπιστίας και ηθικής εξουσίας. Μάλιστα ήταν ένας από τους πολύ λίγους που διαφώνησαν κάθετα με τη συνθήκη ειρήνης του Οσλο το 1993 αποκαλώντας την «όργανο της παλαιστινιακής παράδοσης» και «οι παλαιστινιακές Βερσαλλίες». Αυτή η κριτική του Σαΐντ στη λεγόμενη «ειρηνευτική διαδικασία» επεκτείνεται και στην πολιτική των ΗΠΑ, τις οποίες αποκαλεί «ανέντιμο διαμεσολαβητή» λόγω της συνεχούς στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξής τους προς το Ισραήλ.


Η ίδια η ζωή του Εντουαρντ Σαΐντ αποτελεί μαρτυρία τού ότι δεν μπορούμε τόσο εύκολα να θέτουμε διαχωριστικές γραμμές μεταξύ αφηρημένων και αόριστων κατηγοριών, όπως Ανατολή και Δύση. Πώς να κατατάξουμε έναν παλαιστίνιο εθνικιστή που σπούδασε και είναι καθηγητής στις ΗΠΑ, κάποιον που γράφει ως «Ανατολικός» αλλά με σκοπό να καταργήσει την κατηγορία, κάποιον που είναι ριζοσπαστικός επικριτής της δυτικής πολιτιστικής παράδοσης αλλά εκφράζει αυτή την κριτική με τα αναλυτικά εργαλεία αυτής της παράδοσης;


Γεννημένος το 1935 στην Ιερουσαλήμ, ο Εντουαρντ Σαΐντ είναι γιος εύπορης παλαιστινιακής χριστιανικής οικογένειας. Από μικρός έδειξε έντονο ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία και την κλασική μουσική, ιδιαίτερα την όπερα και το πιάνο. Η παιδεία του είναι κυρίως δυτική και φοίτησε σε ιδιωτικά σχολεία στην Ιερουσαλήμ αλλά και στο Κάιρο, όπου η οικογένειά του κατέφυγε μετά τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ το 1948 και τον διαμελισμό της Παλαιστίνης. Το 1951 πήγε στις ΗΠΑ για να σπουδάσει Αγγλική Λογοτεχνία και έλαβε το πτυχίο του από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ το 1963. Από τότε είναι καθηγητής Αγγλικής και Συγκριτικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης. Πολυγραφότατος, είναι συγγραφέας πάνω από 20 βιβλίων μεταφρασμένων σε 26 γλώσσες, με εύρος θεμάτων από τη λογοτεχνική κριτική και θεωρία ως την πολιτική, την ιστορία και τη μουσική. Εχει δική του στήλη στις αραβικές εφημερίδες «Al Hayat» του Λονδίνου και «Al Ahram» της Αιγύπτου, είναι κριτικός κλασικής μουσικής στο περιοδικό «The Nation» και κείμενά του εμφανίζονται τακτικά σε έγκυρες εφημερίδες, όπως ο «Guardian», η «Monde Diplomatique, οι «New York Times» κτλ. Επιπλέον, ο Σαΐντ έχει δώσει διαλέξεις σε πάνω από 200 πανεπιστήμια ανά τον κόσμο, είναι μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών και πρόεδρος του Modern Language Association, το οποίο είναι το επαγγελματικό όργανο των καθηγητών λογοτεχνίας στις ΗΠΑ. Του έχουν απονεμηθεί πολυάριθμα βραβεία και τιμητικές διακρίσεις, όπως το βραβείο Sultan Owais το 1998 για το γενικό του έργο. Το βραβείο Sultan Owais είναι το πιο σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο στις αραβικές χώρες και ο Σαΐντ είναι ο μοναδικός αμερικανός πολίτης που έχει τιμηθεί με αυτή τη διάκριση.

Ο Σαΐντ εξακολουθούσε, παρ’ ότι από το 1992 έπασχε από μια σπάνια μορφή λευχαιμίας, να είναι εξαιρετικά ενεργός τόσο στον ακαδημαϊκό όσο και στον πολιτικό τομέα. Πέθανε 24 Σεπτεμβρίου 2003 (ηλικίας 67 ετών) στη Νέα Υόρκη ,

Ο όρος οριενταλισμός (αγγλικά: orientalism) σημαίνει την τάση εκλογίκευσης και νομιμοποίησης της αποικιοκρατίας και της νεοαποικιοκρατίας, μέσα από το χώρο της τέχνης, αλλά και των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και ανθρωπολογικών επιστημών που ασχολούνται με λαούς και πολιτισμούς της Ασίας και ιδιαίτερα της Μέσης Ανατολής.

Αρχικά ο όρος αφορούσε την επίδραση του πολιτισμού των λαών της Ανατολής στη δυτική τέχνη και λογοτεχνία και επίσης την υιοθέτηση γραφικών πλευρών του τρόπου ζωής τους από το δυτικό άνθρωπο (oriental = ανατολικός). Η τάση αυτή εκφράστηκε ιδιαίτερα στα έργα του 19ου αιώνα με την ωραιοποιημένη συνήθως απεικόνιση προσώπων και τοπίων της Ανατολής (κυρίως της Τουρκίας, του Ιράκ, του Ιράν, της Αραβικής χερσονήσου, της Αιγύπτου και της βόρειας Αφρικής) και καλλιέργησε στους Ευρωπαίους την εικόνα μιας φανταστικής και εξωτικής Ανατολής. Γνωστότερα είδη της τέχνης αυτής είναι πίνακες διαφόρων ζωγράφων, όπως είναι ο Ζαν Ογκίστ Ντομινίκ Ενγκρ (Η μεγάλη οδαλίσκη, Τουρκικό λουτρό), ο Εζέν Ντελακρουά (Η οδαλίσκη, Γυναίκες από το Αλγέρι), ο Ζαν-Λεόν Ζερόμ (Χαρέμι, Σκλαβοπάζαρο, Μετά το λουτρό, Μαυριτανικό Λουτρό). Στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών, οριενταλισμός είναι ο κλάδος που μελετά τον πολιτισμό και την ιστορία των λαών και των κρατών της Ανατολής.

Η σύγχρονη έννοια του όρου, με σαφώς αρνητική χροιά,[1] αναλύεται πολύ εύστοχα στο έργο του παλαιστιανικής καταγωγής Αμερικανού κριτικού της λογοτεχνίας και πολιτικού σχολιαστή Έντουαρντ Σαΐντ.[2]. Ο Έντουρντ Σαΐντ αναλύει τη στάση της δυτικής διανόησης απέναντι στην Ανατολή και κυρίως τον αραβικό κόσμο, από την περίοδο του Διαφωτισμού έως σήμερα. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι καλλιεργήθηκε συστηματικά στο πλατύ κοινό η εντύπωση της κατωτερότητας αυτών των λαών και πολιτισμών, προσφέροντας έτσι άλλοθι στις προσπάθειες της Δύσης να κυριαρχήσει επάνω τους.

Παραπομπές

↑ Εγκυκλοπαίδεια Δομή, Τόμος 22 σ.142
↑ Έντουαρντ Σαΐντ, Οριενταλισμός 1978


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Said, Edward (1996) [1978]. Οριενταλισμός [Orientalism, Western Conceptions of the Orient]. Νεφέλη. ISBN 9-602-11238-9.

ο αρχιτέκτονας ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ βιντεο

Ενημερωτική εκπομπή του δημοσιογράφου ΑΡΗ ΣΚΙΑΔΟΠΟΥΛΟΥ με συνεντεύξεις προσωπικοτήτων της πνευματικής, καλλιτεχνικής και πολιτικής ζωής. Στo επεισόδιο αυτό, ο αρχιτέκτονας ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ αναφέρεται σε προσωπικά του βιώματα και μιλάει για την πορεία του με έμφαση στις πολεοδομικές μελέτες του σε πόλεις της Ελλάδας. Κάνει λόγο επίσης για τις πολιτικές του πεποιθήσεις.

Πέθανε η Χιλιανή κοινωνιολόγος Μάρτα Χάρνεκερ

Μάρτα Χάρνεκερ
Μάρτα Χάρνεκερ

Σε ηλικία 82 ετών «έφυγε» από τη ζωή μετά από μάχη με τον καρκίνο η Χιλιανή κοινωνιολόγος, δημοσιογράφος και ακτιβίστρια Μάρτα Χάρνεκερ, που θεωρείται η πλέον πολυδιαβασμένη συγγραφέας της λατινοαμερικάνικης μαρξιστικής Αριστεράς.

Υπήρξε μαθήτρια του Λουί Αλτουσέρ στο Παρίσι, εξέδωσε ογδόντα βιβλία και μετέφρασε τουλάχιστον 40 τίτλους στα ισπανικά. Μεταξύ αυτών «Ιδέες για τον αγώνα. Εργαλεία πολιτικής», «Πραγματοποιώντας το αδύνατο» και «Βασικές έννοιες του ιστορικού υλισμού».

Η επιστροφή στη χώρα της από τη γαλλική πρωτεύουσα το 1968, συνέπεσε με την πτώση του Σαλβαδόρ Αλιέντε με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να αυτοεξοριστεί στην Κούβα, όπου ανέλαβε τη διοίκηση του Λατινοαμερικάνικου Ερευνητικού Ινστιτούτου (MEPLA).

Από το 2004 μέχρι το 2011 έζησε στη Βενεζουέλα, ως σύμβουλος της κυβέρνησης Τσάβες, και στη συνέχεια έμεινε στο Βανκούβερ.

Το βιβλίο της Χάρνεκερ παρουσιάζει τα παλιά και τα νέα στοιχεία με τρόπο, που κάνει την ανάγνωση εύκολη και συνάμα δημιουργική.
Η ανάγνωση είναι εύκολη γιατί η Χάρνεκερ δεν παίρνει στην παγίδα της διανοητικής εκζήτησης, που τόσο συναντάται στους παρισινούς κύκλους, όπου μαθήτεψε. Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι το βιβλίο γράφτηκε για το λατινοαμερικανικό κοινό -η ίδια η Χάρνεκερ είναι χιλιανή- όπου τα προβλήματα της Αριστεράς είναι τραγικά επείγοντα και δεν αφήνουν περιθώρια για θεωρητικές αοριστολογίες. […] (Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Ο κοινωνικός κατακερματισμός έχει διχάσει την εργατική τάξη

Μιχάλης Σπουρδαλάκης Πρόεδρος της Επιτροπής Διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση

Μιχάλης Σπουρδαλάκης,Καθηγητής, Κοσμήτωρ, Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πρόεδρος της Επιτροπής Διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.Με κρητική καταγωγή (Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά), γεννήθηκε και πήγε σχολείο στον Πειραιά (Ιωνίδειος, Γ’ Γυμνάσιο, 29ο). Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έκανε τις μεταπτυχιακές, διδακτορικές και μετα-διδακτορικές σπουδές του στον Καναδά, όπου και δίδαξε.

Από το 1991 διδάσκει πολιτική κοινωνιολογία στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο οποίο έχει υπηρετήσει σε πολλές διοικητικές θέσεις. Το 2014 εκλέχτηκε Κοσμήτορας της Σχολής του, ενώ παράλληλα είναι μέλος του Ανωτάτου Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας. Έχει διδάξει σε πολλά πανεπιστήμια της Β. Αμερικής και της Ευρώπης ενώ επιστημονικές του εργασίες έχουν δημοσιευτεί στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κορεάτικά και κινέζικα. Έχει εκλεγεί δύο φορές του Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης, ενώ είναι μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς και του Ιδρύματος Σάκη Καράγιωργα.

Ενεργά ενταγμένος στην Αριστερά από τα φοιτητικά του χρόνια, ιδρυτικό μέλος του ΣΥΡΙΖΑ πιστεύει ότι η ΕΕ μπορεί να έχει μέλλον μόνον εφόσον μείνει μακριά από τις νεοφιλελεύθερες εμμονές και δογματισμούς και επανοηματοδοτήσει έμπρακτα τις ιδρυτικές της υποσχέσεις για ευημερία,κοινωνική δικαιοσύνη και ειρήνη. Μόνο μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να είναι το αποτελεσματικό αντίδοτο στην αυξανόμενη επισφάλεια, την φτώχεια,την συρρίκνωση της δημοκρατίας και το εθνοτικό μίσος που τροφοδοτεί την ακροδεξιά και την νέο-φασιστική απειλή.

ΘΑΝΟΣ ΠΟΛΥΜΕΝΕΑΣ – ΛΙΟΝΤΗΡΗΣ Καλλιτέχνης, Πανεπιστημιακός και Μεσσήνιος

Κατεβαίνει στην Αθήνα με τον Νάσο Ηλιόπουλο και την Ανοιχτή Πόλη  . Διεκδικεί επάξια τη στήριξή μας

Ο Θάνος Πολυμενέας – Λιοντήρης είναι πανεπιστημιακός , καλλιτέχνης και Μεσσήνιος .


Το παρελθόν του

Γεννήθηκε το 1981 στον Πειραιά, και μέχρι τα 18 του χρόνια έζησε στην Καλαμάτα, μετά έφυγε στο εξωτερικό για να εκπληρώσει τα όνειρα του.

Για 20 σχεδόν χρόνια μοίρασε τη ζωή του στην Ολλανδία, την Ισπανία και τη Μ. Βρετανία. Στη διαδρομή του απέκτησε δυο πανεπιστημιακά πτυχία, δυο μεταπτυχιακούς τίτλους και ένα διδακτορικό. Για την προσφορά του στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας έχει αναγνωριστεί από τη Ακαδημία Ανώτατης Εκπαίδευσης του Ηνωμένου Βασιλείου της οποίας είναι τακτικό μέλος από το 2011.

Τα τελευταία 8 χρόνια εργάζεται ως Λέκτορας σε πανεπιστήμια της Αγγλίας (Falmouth, Brighton, Sussex). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα υπάγονται στο διεπιστημονικό πεδίο των Τεχνών (κυρίως της μουσικής), της Φιλοσοφίας, και της Τεχνολογίας.

Μιλάει 4 γλώσσες (Αγγλικά, Ισπανικά, Ιταλικά, Ολλανδικά).

Το παρόν του

Μετά από την σχεδόν 20χρονη διαδρομή του στο εξωτερικό, πριν από μερικούς μήνες αποφάσισε να αφήσει τη δουλειά του στην Αγγλία και να επιστρέψει στην Ελλάδα μαζί με την Ιταλίδα σύντροφο του και το 20 μηνών παιδί τους (το οποίο είναι εξ ίσου Βρετανός, Ιταλός και Έλληνας). Ήρθε χωρίς μόνιμη δουλειά ή επαγγελματικές προτάσεις. Θεώρησε όμως ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή να επιστρέψει και να προσφέρει στον τόπο του. Ζει στην Αθήνα, στα Εξάρχεια και πλέον επαγγελματικά συνεργάζεται με διάφορους Καλλιτεχνικούς και Εκπαιδευτικούς φορείς (Εθνικό Θέατρο, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Ιόνιο Πανεπιστήμιο κ.α.).

Η Κοινωνική Δράση

Η σχέση του με το συνδικαλισμό ξεκινάει από τη δεκαετία του ’90 λαμβάνοντας μέρος στις μαθητικές κινητοποιήσεις της γενιάς του σαν μέλος της νεολαίας Συνασπισμού.

Από το 2011 είναι ενεργό μέλος του συνδικαλιστικού σώματος των Βρετανών ακαδημαϊκών (UCU).

Είναι ενεργός “σύμμαχος” (straight ally) της LGBTQI+ κοινότητας.

https://left.gr/news/anoihti-poli-paroysiasi-programmatos-kai-ypopsifion-symvoylon-ti-deytera-65

Ζορζ Εζέν Οσμάν

(Baron Georges Eugene Hαussmαnn, Παρίσι 1809 – 1891). Γάλλος διοικητικός υπάλληλος. Ο χαρακτηρισμός του πολεοδόμου, που του αποδίδεται συχνά, δεν είναι σωστός, γιατί απλώς περιορίστηκε, ως νομάρχης Σηκουάνα, στην εφαρμογή στο Παρίσι ενός ρυθμιστικού σχεδίου με βάση ένα αστεροειδές σχήμα κατά μίμηση των αρχιτεκτονικών αντιλήψεων της Αναγέννησης (της σιξτινικής Ρώμης του Ντομένικο Φοντάνα). Για να επιτύχει μια οικοδομική εξυγίανση αλλά και για άλλους λόγους, μεταξύ των οποίων σημαντικότεροι ήταν οι πολιτικοστρατιωτικοί, καθώς και λόγοι γοήτρου, δημιούργησε ένα δίκτυο βουλεβάρτων και επιβλητικών κτιρίων, ύστερα από πολλές κατεδαφίσεις, που άλλαξαν τη μορφή ορισμένων συνοικιών από τις παλαιότερες της πόλης.

Με την τελική πτώση των Βοναπαρτών και της Αυτοκρατορίας, ο O. κατηγορήθηκε και αναγκάστηκε να παραιτηθεί (1870). Την πολεοδομική του πολιτική, μολονότι αρκετά συζητήσιμη, τη μιμήθηκαν πολλές άλλες πόλεις και η τεχνική των αλόγιστων κατεδαφίσεων προκάλεσε πολλά σφάλματα.

Πολύ νωρίτερα από τον Κέινς, ο βαρώνος Οσμάν είχε συνειδητοποιήσει ότι η προσφυγή σε φαραωνικά πολεοδομικά προγράμματα και έργα υποδομών αποτελεί ισχυρό μοχλό για την αντιμετώπιση σοβαρών οικονομικών κρίσεων. Μια τέτοια κρίση είχε πλήξει τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες το 1848, πυροδοτώντας ένα παλιρροϊκό κύμα κοινωνικών επαναστάσεων σε πολλές χώρες της ηπείρου.

Μετά την ήττα της εξέγερσης, ο Ναπολέων Βοναπάρτης, που αυτοανακηρύχθηκε αυτοκράτορας, εγκαινίασε ένα τεράστιο πρόγραμμα δημοσίων έργων, με στόχο την παραγωγική κινητοποίηση των λιμναζόντων κεφαλαίων και την απορρόφηση της ανεργίας. Σ’ αυτό το πλαίσιο, επιστράτευσε τον Ζορζ Εζέν Οσμάν, νομάρχη στην περιοχή του Σηκουάνα, στον οποίο ανέθεσε τη μεταμόρφωση της γαλλικής πρωτεύουσας.

Ο προτεστάντης πολεοδόμος από την Αλσατία έφερε σε πέρας την αποστολή του με γερμανική αποφασιστικότητα, χωρίς να λογαριάζει τις έντονες αντιδράσεις όσων των κατηγορούσαν ότι καταστρέφει το παλιό Παρίσι. Υπολογίζεται ότι γκρεμίστηκε και ξαναχτίστηκε το 60% των κτιρίων της γαλλικής πρωτεύουσας. Ολόκληρες εργατικές γειτονιές εξαφανίστηκαν από προσώπου γης για να δημιουργηθούν στη θέση τους τα περίφημα μεγάλα βουλεβάρτα, η οδός Σεν Μισέλ, το δάσος της Βουλώνης, η όπερα, καινούργιες γέφυρες του Σηκουάνα, αλλά και ένα νέο σύστημα ύδρευσης και ένα γιγαντιαίο αποχετευτικό δίκτυο.

Τα εντυπωσιακά έργα του Οσμάν είχαν ως αποτέλεσμα να υπερχρεωθεί ο δήμος των Παρισίων, αλλά και το τραπεζιτικό σύστημα, το οποίο δημιούργησε τεράστιες φούσκες με την ανεξέλεγκτη, παρασιτική επέκταση. Το προδιαγεγραμμένο κραχ επήλθε το 1868 και ο Οσμάν εκπαραθυρώθηκε για να ακολουθήσει η οδυνηρή εξυγίανση.

Το γαλλικό κατεστημένο αναθεμάτισε τον Οσμάν για το δημοσιονομικό χάος που του κληροδότησε, αλλά αξιοποίησε κατά κόρον μία από τις εμπνεύσεις του: τη διάνοιξη λεωφόρων πολύ μεγάλου εύρους, ώστε να μετακινούνται ταχύτατα τα στρατεύματα για τη συντριβή των εξεγερμένων. Πραγματικά, τα μεγάλα βουλεβάρτα αξιοποιήθηκαν από τα στρατεύματα που έπνιξαν στο αίμα την Παρισινή Κομμούνα, τον Μάιο του 1871. Σήμερα, ένα από τα κεντρικά βουλεβάρτα στη Δεξιά Όχθη του Σηκουάνα φέρει το όνομα του διάσημου πολεοδόμου. 

Λεωφόρος Μονμάρτης, Απόγευμα (The Boulevard Montmartre, Afternoon), Camille Pissarro, 1897

Ο Ιμπρεσιονισμός καταγράφει τις επιπτώσεις της μαζικής ανακατασκευής του Παρισιού στα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα, με επικεφαλής τον  Georges-Eugène Haussmann (Ζορζ-Εζέν Οσμάν), η οποία περιλάμβανε τους νεόκτιστους σιδηροδρομικούς σταθμούς, τις πλατιές, δεντρόφυτες λεωφόρους που αντικατέστησαν τους πρώην στενούς, ασφυχτικά γεμάτους δρόμους και τις τεράστιες, πολυτελείς πολυκατοικίες. Συχνά, εστιάζοντας σε σκηνές της δημόσιας αναψυχής – ιδιαίτερα σκηνές από καφέ και καμπαρέ – οι ιμπρεσιονιστές απέδωσαν τη νέα αίσθηση της αλλοτρίωσης, όπως τη βίωσαν οι κάτοικοι της πρώτης σύγχρονης μητρόπολης.

Δρόμος στο Παρίσι, Βροχερή Μέρα (Paris Street, Rainy Day), Gustave Caillebotte, 1877

Γιάννης Πολύζος


Καθηγητής Σχ. Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος : Πρόσωπα : Γιάννης Πολύζος

Γιάννης Πολύζος

Αρχιτέκτων – Πολεοδόμος
Καθηγητής Σχ. Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ
Διευθυντής Εργαστηρίου
Tηλ. 210 772 3591
gpolyzos@central.ntua.gr 

Ιωάννης Πολύζος (φωτο)

Βιογραφικό Σημείωμα (2013)

Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα (2012)

Curriculum Vitae (2012) (english)

Διδακτορική Διατριβή 
[ Διαδικασία αστικοποίησης στην Ελλάδα, 1920-1940. Οργάνωση και συγκρότηση του αστικού χώρου. ]Processus d’ urbanisation en Grece, 1920-1940. Formation et organisation de l’ espace urbain. Universite de Toulouse-Le Mirail, 1978

Γιάννης Πολύζος  (υποσελίδες)

Μαθήματα
Επιστημονικά Άρθρα – Ανακοινώσεις
Ερευνητικά Προγράμματα
Άρθρα στον Τύπο – Συνεντεύξεις