Αρχείο κατηγορίας Βιβλιοαναγνώσεις- ΕΚΔΟΣΕΙΣ – ΒΙΒΛΙΑ

Ανισότητες, νεοφιλελευθερισμός και ευρωπαϊκή ενοποίηση. Προοδευτικές απαντήσεις.

Νέα έκδοση του Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς- Nicos Poulantzas Institute σε συνεργασία με τις Εκδόσεις νήσος σε συνέχεια του διεθνούς συνεδρίου που έγινε στα τέλη του 2017.
Μέσα από τα άρθρα του συλλογικού τόμου που επιμελήθηκε η Maria Karamesini το φαινόμενο της ανισότητας προσεγγίζεται υπό όλες του τις διαστάσεις : Οικονομικές ανισότητες, ανισότητες στην αγορά εργασίας, έμφυλες, διαγενεακές και ενδογενεακές ανισότητες, περιφερειακές ανισότητες εντός της Ε.Ε. είναι μερικά από τα θέματα που θίγονται στον τόμο.
Κυρίως όμως μέσα από τις επιμέρους συμβολές Ελλήνων και ξένων ακαδημαϊκών και πολιτικών αναζητούνται αριστερές και προοδευτικές απαντήσεις στην υπέρβαση των ανισοτήτων αυτών.
Οπωσδήποτε επίκαιρο, ειδικά τώρα που η Ευρώπη πλησιάζει σε μια από τις καθοριστικότερες για τη φυσιογνωμία και το μέλλον της εκλογικές αναμετρήσεις, όπου το θέμα της συνεχόμενης διεύρυνσης, αντί της υπέρβασης, των ανισοτήτων αναδεικνύεται ως κεντρικό.

κοινοποίησε το:

Ολισθήσεις εδαφών και λειτουργία του δάσους

By dasarxeio on 30/01/2019

του Αντώνιου Β. Καπετάνιου
Δασολόγου – Περιβαλλοντολόγου

Μια σημαντική λειτουργία του ελληνικού δάσους, η οποία δεν έχει αναδειχθεί όπως θα έπρεπε, έχει να κάμει με την αντιμετώπιση των ολισθήσεων των εδαφών του ορεινού χώρου. Η χώρα μας, πέραν του χαρακτηρισμού της ως χώρα των χειμάρρων και του προβλήματος της διάβρωσης, έχει σημαντικό πρόβλημα και με τις ολισθήσεις εδαφών (τις γεωλισθήσεις), ένα φαινόμενο που κατά το μάλλον ή ήττον συναρτάται με τη γενικότερη υποβάθμιση του ορεινού και ημιορεινού ελληνικού χώρου. Στην υποβάθμιση αυτή πρωτεύοντα ρόλο έχει η διάβρωση, κάτι που οδηγεί στην εγκατάλειψη των τόπων −μια συνήθη κατάσταση στην Ελλάδα−, καθόσον η θεραπεία του φαινομένου κρίνεται αδύνατη (ή ασύμφορη;) Έτσι, ολόκληροι οικισμοί, έργα πολιτισμού, έργα υποδομών, παραγωγικές δραστηριότητες κ.ά. καταστρέφονται κι εγκαταλείπονται εξαιτίας του επικίνδυνου φαινομένου των γεωλισθήσεων.

Τι είναι ολίσθηση εδάφους (γεωλίσθηση); Είναι το φαινόμενο διά του οποίου μια γεωμάζα, μεγάλη σχετικώς, υπό του βάρους της και υποβοηθούμενη υπό του ύδατος μετακινείται προς τα κατάντη βραδέως ή ταχέως άνευ διαχωρισμού των υλικών που συνιστούν αυτήν, δηλαδή άνευ διαλογής (ορισμός Hulin). Η ταχύτητα της γεωλίσθησης είναι διάφορη συναρτούμενη από τις συνθήκες που την προκαλούν, ποικίλλουσα από λίγα εκατοστά κατ’ έτος, μέχρι πολλά μέτρα ημερησίως ή κατ’ ώρα. Τα κύρια αίτια της γεωλίσθησης είναι η γεωπετρολογική δομή των πετρωμάτων, η ισχυρή κλίση των κλιτύων, συνεπικουρούσης και της ομόρροπης κλίσης των στρώσεων των πετρωμάτων, η υποσκαπτική ενέργεια του νερού και οι ανθρωπογενείς επιδράσεις στα ευαίσθητα στη γεωλίσθηση εδάφη, είτε με την καταστροφή της δασικής βλάστησης, είτε με αρδεύσεις που ενισχύουν το διαποτισμό του εδάφους και το φορτίζουν υδατικά, είτε με καλλιέργειες που διαταράσσουν τη δομή του εδάφους, είτε με οίκηση των γεωλισθαίνοντων εδαφών, που τα προσθέτουν βάρη και τ’ αποσυναρτούν ως προς τη δομική τους λειτουργία κ.λπ. Για να λάβει χώρα γεωλίσθηση πρέπει η εφαπτόμενη της γωνίας κλίσης της γεωμάζας να είναι μεγαλύτερη του συντελεστή τριβής, που είναι η εφαπτόμενη της φυσικής γωνίας κλίσης κάθε εδάφους. Οι γεωλισθήσεις ευνοούνται γενικώς από τις συνθήκες που προκαλούν την αποσάθρωση των πετρωμάτων και τη διάβρωση, την ελλάτωση της συνοχής των πετρωμάτων, τη διείσδυση του νερού στο έδαφος και τον έντονο διαποτισμό του, είτε με υπόγεια δράση του νερού, είτε με την εμφάνιση πηγών, είτε με τις αρδεύσεις με κατάκλυση εδαφών εφεκτικών στην ολίσθηση. Οι παράγοντες δε που προκαλούν γεωλίσθηση είναι κατά κύριο λόγο η υποσκαφή των κλιτύων των χειμάρρων, οι άφθονες βροχωπτώσεις και η απώλεια του δάσους που καλύπτει και συγκρατεί το έδαφος.

Η χώρα μας κι ειδικότερα ο ηπειρωτικός κορμός της χαρακτηρίζεται από πληθώρα ορέων με υψηλές κι απότομες κλίσεις, συνθήκες που από φυσικής και μηχανικής άποψης ευνοούν τις γεωλισθήσεις. Η γεωπετρολογική δομή των ορέων μας, κύρια κείνων που συντίθενται από αργιλικά πετρώματα φλύσχη, που υπόκεινται εύκολα σε ολισθήσεις, με κεντρική αναφορά στην οροσειρά της Πίνδου και το υπό εξέλιξη ανάγλυφό της, αποτελούν έτερο φυσικό παράγοντα ευνόησης των γεωλισθήσεων στην Ελλάδα. Συνεπώς, στους τρεις κάτωθι κύριους (δομικούς) παράγοντες εντοπίζεται το πρόβλημα των γεωλισθήσεων στη χώρα μας: στη δομή των πετρωμάτων της, στη γεωπετρολογική σύσταση των ορέων μας και στη γεωμορφολογική εξέλιξη αυτών. Σε τούτα συντείνουν οι υγρές κλιματικές συνθήκες περιοχών μας, όπως της Δυτικής και Βόρειας Ελλάδας, καθώς και οι πολλοί κι επικίνδυνοι χείμαρροι που επενεργούν στον εν εξελίξει ορεινό μας χώρο, καθώς υποσκάπτουν τους πόδας των κλιτύων και βοηθούν στην εκκίνηση γεωλισθήσεων ή στην ενίσχυσή τους.

Στους παραπάνω παράγοντες έρχεται να προστεθεί ο καθοριστικός όπως αποδεικνύεται παράγοντας δημιουργίας ή επίτασης του φαινομένου των γεωλισθήσεων, που είναι η αποδάσωση των ορέων μας, ενώ βασικό ρόλο παίζουν και οι χρήσεις και δραστηριότητες που αναπτύσσονται στα γεωλισθαίνοντα εδάφη, ενισχύοντας το φαινόμενο.

Η δασική βλάστηση συναρτάται με τον μετριασμό των ελληνικών κλιματικών φαινομένων, που σχετίζονται με το ζήτημα της έντασης και της ραγδαιότητας των βροχοπτώσεων, τ’ οποίο ρυθμίζεται ως προς τις επιπτώσεις του με την κατάλληλη παρουσία της δασικής βλάστησης. Κι είναι βασικός ο τελευταίος τούτος παράγοντας της βλάστησης, μαζί βεβαίως με τις χρήσεις που αναπτύσσονται στον ορεινό χώρο κι επηρεάζουν τη λειτουργία του, ως καθοριστικός για την αντιμετώπιση του προβλήματος των γεωλισθήσεων, καθώς οι υπόλοιποι που προαναφέρθηκαν είναι δομικού χαρακτήρα κι αφορούν στη σύσταση του ελληνικού χώρου, μη δυνάμενοι να τους ανατρέψουμε.

Η δασική βλάστηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αποτροπή κείνων των γεωλισθήσεων οι οποίες εξικνούνται μέχρι του βάθους του κύριου όγκου του ριζικού συστήματος των δασικών δένδρων και θάμνων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, που συνιστούν τις αβαθείς ή επιπόλαιες γεωλισθήσεις, το ριζικό σύστημα των φυτών δρα στερεωτικά στο έδαφος και συνεπώς ανασταλτικά στην εκδήλωση γεωλίσθησης. Στις βαθιές γεωλισθήσεις όμως, στις εξικνούμενες πέραν του βάθους του ριζικού συστήματος των δασικών φυτών, η δασική βλάστηση δε μπορεί να επενεργήσει ανασχετικά στη γεωλίσθηση, και σε αυτές τις περιτπώσεις απαιτούνται τεχνικά έργα για τη θεραπεία της. Είναι οι περιπτώσεις που βλέπουμε να παρασύρεται το έδαφος ολόκληρης π.χ. πλαγιάς μαζί με την εκεί φυόμενη δασική βλάστηση, η οποία γίνεται «έρμαιο» του φαινομένου, ρέουσα κι αυτή στην κυλιόμενη γήινη μάζα της γεωλίσθησης. Η «βαριά» εν προκειμένω δασική βλάστηση θεωρείται ότι ενισχύει τη γεωλίσθηση, γι’ αυτό και συνιστάται η απομάκρυνση των ψηλών δένδρων, των ογκολίθων κ.λπ.

Κει όμως που η δασική βλάστηση λειτουργεί συντελεστικά στην αποτροπή των γεωλισθήσεων είναι στις περιπτώσεις που αυτές συνδυάζονται με το χειμαρρικό φαινόμενο. Διότι έχει διαπιστωθεί πως οι γεωλισθήσεις ευνοούνται στις χειμαρρόπληκτες περιοχές, λόγω της υποσκαφής των πρανών και ποδών των κλιτύων, και παράσυρσης στη συνέχεια των ολισθαίνοντων τμημάτων στην κοίτη. Οι νέες πλημμύρες λειτουργούν ενισχυτικά στο φαινόμενο, με νέα υποσκαφή των κλιτύων κι έναρξη νέας γεωλίσθησης, και την εν συνεχεία παράσυρση των εδαφών, με αποτέλεσμα την καταστρεπτική προς τα κατάντη δράση των χειμάρρων.

Η βλάστηση εν προκειμένω που θα εγκατασταθεί στη λεκάνη απορροής του χειμάρρου εν συνδυασμώ με τα αντιδιαβρωτικά τεχνικά έργα, συντελεί στη θεραπεία του φαινομένου της γεωλίσθησης λόγω της θεραπείας του χειμαρρικού φαινομένου, που αποτελεί τον παράγοντα της «κρίσης».

Το πρόβλημα των γεωλισθήσεων είναι αλληλένδετο με το χειμαρρικό, καθώς στο σχηματισμό των χειμάρρων και ιδιαίτερα στο σχηματισμό των κοιτών και των έντονων χειμαρρικών επιφανειών (ρηξιγενών, ολισθησιγενών, διαβρωσιγενών) μετέχουν η αποσάρθρωση (μηχανική, χημική και βιολογική), η κατακρήμνιση γαιών (καταπτώσεις κι ολισθήσεις), καθώς και η διαβρωτική και παρασυρτική δύναμη του νερού. Οι παράγοντες αυτοί συντελούν κατά το μάλλον ή ήττον και στη δημιουργία γεωλισθήσεων, είτε πρωτογενώς, τηρουμένων των συνθηκών και προϋποθέσεων έναρξης της ολίσθησης, όπως προαναφέρθηκαν, είτε δευτερογενώς, ως αποτέλεσμα της χειμαρρικής δράσης.
Σε κάθε περίπτωση, για τη θεραπεία του φαινομένου της γεωλίσθησης απαιτείται κατά πρώτον βαθιά και λεπτομερής έρευνα για την εξακρίβωση κι εντοπισμό των αιτιών που την προκαλούν, ήτοι το βάθος του επιπέδου της ολίσθησης, οι υφιστάμενες πηγές, τα υπόγεια ύδατα, ο επιφανειακός εμποτισμός κ.λπ.

Ο σχεδιασμός αντιμετώπισης προσομοιάζει με τον χειμαρρικό, τόσο ως προς τη φύση των έργων, που είναι τεχνικο-φυτοκομικά, για τη σταθεροποίηση των εδαφών, όσο και ως προς τη γενικότερη φιλοσοφία του σχεδιασμού, στον οποίο χρησιμοποιούνται οι κανόνες και τα μέσα της ορεινής υδρονομίας (εξάλλου, όπως προείπαμε, τα δύο φαινόμενα, της γεωλίσθησης και το χειμαρρικό, είναι αλληλένδετα).

Έτσι, προτείνονται για τη θεραπεία του φαινομένου μεταξύ των άλλων και κατά κύριο λόγο τα εύπλαστα τεχνικά έργα (τα ξύλινα και τα συρματολίθινα) και τα συμπαγή τεχνικά έργα (τα λιθόκτιστα ή λιθεπένδυτα εκ σκυροκονιάματος φράγματα), καθώς και τα πλήρη και συστηματικά στραγγιστικά δίκτυα για τον περιορισμό του διαποτισμού των εδαφών. Η προστασία των βάσεων των κλιτύων από τη δράση των χειμάρρων και η πλήρης και ταχεία διευθέτηση των χειμάρρων με τεχνικά και φυτοτεχνικά έργα, αποτελεί ένα παράλληλο μέτρο ενεργειών για τη θεραπεία των γεωλισθήσεων.

Στον παραπάνω σκοπό συμβάλλουν και οι φυτεύσεις (αναδασώσεις) της γυμνής και υποβαθμισμένης «πάσχουσας» επιφάνειας (κλιτύες και λεκάνη απορροής) με φυτικά είδη μεγάλης πρεμνοβλαστικότητας και μεγάλης εξατμιστικής ικανότητας, ήτοι σκλήθρο, λεύκα, ιτιά κ.λπ. Ενώ, όπως προείπαμε, απαιτείται η απομάκρυνση από την ολισθαίνουσα επιφάνεια όλων των βαρέων επί αυτής αντικειμένων, ήτοι, μεγάλων δένδρων, ογκολίθων, κατασκευών κ.λπ.

Εξ’ όσων ανωτέρω αναφέρθηκαν γίνεται κατανοητός ο σημαντικός ρόλος της δασικής βλάστησης, και δη των δασικών περιβαλλόντων, στην αντιμετώπιση του φαινομένου των γεωλισθήσεων. Και τούτο διότι το ριζικό σύστημα των δασικών φυτών και ιδία των δασικών δένδρων συγκρατεί τα μόρια του εδάφους κι επενεργεί στερεωτικώς στα εδάφη των αποκαλούμενων «λυτών» πετρωμάτων (των μη συμπαγών), που υπόκεινται εύκολα σε γεωλισθήσεις.

Επιπροσθέτως, η κομοστέγη των δασικών συστάδων, που καλύπτει το έδαφος, το προστατεύει από τις διαβρώσεις, που όπως προείπαμε διευκολύνει την έναρξη γεωλισθήσεων. Ενώ επί υγρών εδαφών είναι σημαντική η παρουσία της δασικής βλάστησης, διότι βοηθά στην έντονη αποστράγγισή τους, π’ αποτελεί παράγοντα δημιουργίας γεωλίσθησης.

Γενικώς, η λειτουργία εν ισορροπία του δασικού οικοσυστήματος δεν δημιουργεί συνθήκες γεωλίσθησης. Δύναται όμως λόγοι ανεξάρτητοι με την ίδια τη λειτουργία του δασικού οικοσυστήματος να την προκαλέσουν, όπως στην περίπτωση της υπόγειας, πέραν δηλαδή του ριζικού συστήματος των δασικών δένδρων, ροής νερού, που διευκολύνει την έναρξη γεωλίσθησης.

Όπως προαναφέρθηκε, στις περιπτώσεις βαθιών γεωλισθήσεων, των εκδηλούμενων δηλαδή πέραν (βαθύτερα) του ριζικού συμπλέγματος του δασικού οικοσυστήματος, η προσφορά του δάσους στο φαινόμενο κρίνεται αμφισβητήσιμος, και υπό συγκεκριμένες συνθήκες αρνητική. Καθότι, με το βάρος της η δασική βλάστηση αποτελεί παράγοντα ενίσχυσης της γεωλίσθησης· όμως πρέπει να τονιστεί ότι τα φαινόμενα αυτά, των γεωλισθήσεων δασών, δεν είναι τόσο συχνά στην Ελλάδα και κατά κύριο λόγο περιορισμένα.

Κείνο που εν κατακλείδι πρέπει να επισημανθεί είναι πως στον ορεινό και ημιορεινό ελληνικό χώρο, τον κατά βάση χαρακτηριζόμενο για τον δασικό του προσδιορισμό, έχει αποστολή το δάσος κι ευθύνη οι διαχειριστές του σε σχέση με τις επιπτώσεις που προκύπτουν από την αρνητική αντιμετώπισή του. Οι γεωλισθήσεις, συντελούμενες στο χώρο αυτό και εκδηλούμενες κατά βάσιν σε δασικά εδάφη, είναι άμεσα συναρτώμενες με τον τρόπο διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων.

Συνεπώς το ζήτημα των γεωλισθήσεων εντάσσεται στο δασικό τεχνικό ζήτημα της διαχείρισης του δασικού χώρου, τ’ οποίο οφείλει ν’ αντιμετωπιστεί συνολικά, στα πλαίσια της ολιστικής διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων, κι όχι αποσπασματικά, όπως συνήθως γίνεται. Το σύνηθες όμως είναι να εκτελούνται έργα συνήθως τεχνικά, που δε «δένουν» και δε στερεώνουν τα εδάφη και μάλιστα τ’ αποσυναρτούν, αφού τ’ αντιμετωπίζουν σε σχέση με το πρόβλημά τους κατά μέρος κι όχι ενιαία και συνολικά. Έτσι, το πρόβλημα δεν επιλύεται, αφού η εστίαση σε μέρος της αντιμετώπισής του διαμορφώνει κατάσταση σημειακής κι όχι ολικής αποκατάστασής του.

Το παραπάνω πρόβλημα είναι ένας βασικός λόγος για τη μη θεραπεία των γεωλισθήσεων στη χώρα μας, λόγω των εμβαλωματικού χαρακτήρα επεμβάσεων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις προτιμάται αντί της λύσης η αποχή· δηλαδή η εγκατάλειψη των γεωλισθαίνοντων περιοχών!

(από το βιβλίο του Αντώνιου Β. Καπετάνιου “ΛΙΘΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ. Τοιχίζοντας και διευθετώντας το φυσικό χώρο…”, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2018

:

κοινοποίησε το:

Τοιχίζοντας και διευθετώντας το φυσικό χώρο

By dasarxeio on 23/01/2019

Τοιχίζοντας και διευθετώντας το φυσικό χώρο…
(Λειτουργώντας στον κύκλο της ζωής…)

Φράγμα στο χείμαρρο Γλαύκος Πατρών (από το αρχείο της δασικής υπηρεσίας).

του Αντώνιου Β. Καπετάνιου
Δασολόγου – Περιβαλλοντολόγου

«Βροχή, όλο κλαις, κι εσύ, μουγγή νοτιά!
Νερό παντού, νικήτρα είν’ η πλημμύρα·
στα δόντια ενός ογρού καταποτήρα
τα σπίτια, οι δρόμοι, οι μώλοι, η χώρα, να!
(…)
Πλημμύρα, όλα εδώ κάτου θα τα πιεις·
το στόμα σου κι εμείς το καρτεράμε.
Από τη θάλασσα ήρθαμε, θα πάμε
στη θάλασσα. Είν’ ο νόμος της ζωής.

Ώσπου να ’ρθει αποπέρα λυτρωτής
ρηγόπουλο τα μάγια να χαλάσει,
στον ήλιο για να μας ξανανεβάσει
και στη φουρτούνα. Ο κύκλος της ζωής».

(«Η πλημμύρα», Κωστής Παλαμάς)  

Aπότρελο, το λοιπόν, ξεχυέται το χειμάρρι στο ντορό. Σωρί μαζεύεται η χώρα στη δαιμονία των καιρών· μικραίνεται, συστέλλεται στη φαγωσιά του νερού. Μια απειλή από το παρελθόν, η χειμαρρική ορμή, τη στοιχειώνει και την τρομοκρατεί, επιβεβαιώνοντας το χαρακτηρισμό που της αποδόθηκε, ως «χώρα των χειμάρρων». Δεν αποβλήθηκε η απειλή του χειμάρρου ποτέ, λόγω της φύσης της χώρας και της συνεχούς επεμβατικής ενέργειας του ανθρώπου στην ελληνική γη. Απομακρύνθηκε χάρη στον δουλευτικό επιστημονικό και τεχνικό άνθρωπο, και τον μαζί τους γνωστικό άνθρωπο της υπαίθρου, αλλά εξακολουθεί ως απειλή να υφίσταται όσο ο άνθρωπος επεμβαίνει αρνητικά στη φύση. Γένεται έτσι πάλι επικίνδυνη η απειλή αυτή χάρη στον εναγή ελεγειακό νέο άνθρωπο…

Διανοηθείτε στο τι γίνηκε και το τι απογίνηκε. Κι αναρωτηθείτε: γιατί σταματήθηκε το έργο της φυσικής αποκατάστασης της χώρας από τη δασική υπηρεσία· γιατί τόση απόσταση από τη γη· γιατί τόση αλαφροσύνη κι απόδιωξη του νοήματος της ζωής· αυτού που συνδυάζεται με τη δημιουργία και με την ανάγκη να ενεργείς εν ισορροπία κι αρμονία στο φυσικό όλον, κι ως σοφός διαχειριστής να προάγεις τη ζωή· ακόμα και να την παράγεις, γενόμενος θεραπευτής, χορηγός και πλάστης της φυσικής ολότητας, πώχει καίρια και καθοριστική επίδραση στην ανθρώπινη ζωή. 

Η απάντηση απορρέει από τον τρόπο που ο σύγχρονος άνθρωπος (ο Έλληνας εν προκειμένω) αντιλαμβάνεται τη γη και το νόημά της. Από το πώς ορίζει τη σημασία της και το πώς καθορίζεται σε σχέση με αυτήν. Υπάρχει έλλειψη καλλιέργειας και παιδείας για τη γη, για τη φύση, για το περιβάλλον, καθώς και συνείδησης για το φυσικό δημιούργημα. 

Το αξιακό πρότυπο του σύγχρονου ανθρώπου τον παρωθεί απόκοιτα κι απροσδιόριστα και τον ωθεί σ’ ενέργειες που τον βλάπτουν υποβαθμίζοντας το γύρω του. Λειτουργεί έτσι ενάντιά του χωρίς να το συνειδητοποιεί –και τούτο είναι αλήθεια τραγικό, θα λέγαμε πως είναι το δράμα του!–, λειτουργεί παθολογικά ως προς το βούλεσθαι και πράττειν. 

Τούτο συμβαίνει διότι το μοντέλο της ζωής του που επίλεξε για την πορεία του, τ’ οποίο στηρίζεται αποκλειστικά στην οικονομία και στο πώς δι’ αυτής επιτυγχάνεται ανάπτυξη, αγνοώντας την κοινωνία, δεν εννοεί τα γύρα ως μέρος του συστήματος ζωής, αλλά ως εργαλειακά υποκείμενα. Υπό αυτή την έννοια, δεν νοείται ο άνθρωπος στα πλαίσια της προόδου, που περιλαμβάνει αξίες για τη ζωή, αλλά προσδιορίζεται σύμφωνα με την ανάπτυξη, πώχει κατά βάσιν οικονομική αναφορά και προσδιορισμό χρηματιστικό κι εντέλει κερδοσκοπικό, και με αυτήν την αρχή προσανατολίζεται ως προς το ζην. 

Αποστασιοποιημένος από τη γη ο σύγχρονος άνθρωπος αυτοκαθορίζεται ξέχωρά της, ενώ ζει εν αυτής κι είναι εξαρτημένος από τις συνθήκες και τις δυνατότητές της. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι δυνατόν να προσκεφτεί ως προς το ενεργείν, καθώς το γίγνεσθαι είναι αυστηρά καθορισμένο κι έχει να κάνει με τη συνεχή κι απροσδιορίστου ορίου ανάπτυξή του. Αυτό τον καθορίζει ως προς τις ενέργειές του και τον καθηλώνει εν σχέσει με το γενόμενο. 

Στο παραπάνω πλαίσιο λειτουργίας, ο άνθρωπος δε διάγει κύκλο ζωής, μα ακολουθεί ανερμάτιστες και μη τέμνουσες ευθείες, έχοντας αποστεί από τον νόμο της ζωής, στον οποίο όμως οφείλει να προσδιορίζεται. Τούτο συνιστά μιαν τραγική αντινομία με δραματικά για τον ίδιο και την κοινωνία, και δυστυχώς για τη γη, αποτελέσματα!

Πρέπει ο Έλληνας, που είχε ένα τόσο δημιουργικό παρελθόν αποκατάστασης της χειμαρρόπληκτης χώρας, να νοιωστεί τη φύση του και να (υπο)στηρίξει τη χώρα του –και πάλι– από τη φυσική κατάρρευσή της. Πρέπει ο άνθρωπος ως αξιακή οντότητα να επανειδωθεί και να εγερθεί επανερχόμενος στις αξίες της δημιουργίας που τον εκκινούσαν παλαιότερα, ανασυστήνοντας τους καταπεσμένους τόπους.

Η φύση μολοντούτο είναι προσανατολισμένη στο ν’ ακολουθεί τον κύκλο της ζωής, ο οποίος προκύπτει από το νόμο της ζωής, που στον φυσικό κόσμο λογίζεται ως φυσική νομοτέλεια. Βρίσκοντας τον άνθρωπο ενάντιο σε αυτή την αρχή, όντας ξένο με τη φυσική διαδικασία της ζωής κι αποστασιοποιημένο από τις φυσικές νόρμες, δεν ημπορεί παρά ν’ αντιδρά, αναζητώντας τις χαμένες ισορροπίες της. 

Οι πλημμύρες των ρεμάτων αποτελούν απότοκο της ανισόρροπης σχέσης του ανθρώπου με τη φύση, της ανορθόδοξης διαδικασίας λειτουργίας του πρώτου στη γη, σε σχέση με τη δεύτερη, της αντίνομης ακολουθητέας ανθρώπινης πρακτικής, την οποία δυστυχώς ο θύτης άνθρωπος εξακολουθεί να μην αντιλαμβάνεται ως απαραίτητη να διορθωθεί, με τη θεραπεία κι αποκατάσταση που επιβάλλεται να υπάρξει στο φυσικό χώρο. Συνεχίζει έτσι να πράττει κυριαρχικά, εκμεταλλευτικά κι αρνητικά στη γη· θυσιαστικά για τη ζωή του, δυστυχώς όμως μη συνειδητά λογιζόμενος ως προς την κατάστασή του!

Ξέρουμε, είναι αλλού δοσμένος ο σύγχρονος άνθρωπος· στην ανάπτυξή του. Ξέρουμε, είναι μακρινός της γης και της σημασίας της. Ξέρουμε, δύσκολα θα ιδωθεί στο μέσα του και θ’ αναδωθεί στο Είναι του.

Όμως πρέπει ν’ ανασυσταθεί. Έστω και με την εξ ανάγκης ενέργεια, λόγω της φυσικής υποβάθμισης που συντελέστηκε και συντελείται, και των δραματικών επιπτώσεών της (στις οποίες υπολογίζονται εν πρώτοις οι ανθρώπινες απώλειες). Πρέπει, έστω κι αν δεν εγκαταλείψει το δόγμα της ανάπτυξής του, να υποχωρήσει ως προς τις απαιτήσεις του, να προσαρμοστεί σε μια διαδικασία επανάκαμψης επιδιώκοντας την επαναφορά κρίσιμων φυσικών λειτουργιών τις οποίες έχει ανατρέψει. Πρέπει, έστω κι αν δεν εννοηθεί στη σχέση του με τη γη, να εννοήσει το πρόβλημά του ως προς το μέλλον του, που συναρτάται με αυτήν. Έστω κι αν τεχνοκρατικά δεν υποχωρήσει, πρέπει στη γη να πράξει –κατά το απαραίτητο τουλάχιστον– φυσικά, ακολουθώντας μια νέα λογική ενεργειών στα πλαίσια της διαχείρισης του φυσικού χώρου, αναφερόμενος στο όλον, στη γη, κι όχι στη μονάδα, στον άνθρωπο, το μέλλον του οποίου εξαρτάται από το ορθόν όλον.

Πρέπει ο Έλληνας να κοιταχθεί στα πίσω, για να ενεργήσει στα μπρος. Το παρελθόν είν’ λαμπρό και τον διδάσκει. Ας πάρει λοιπόν αρχή από τις αρχές του. Πρέπει επομένως, ακολουθώντας το νόμο της ζωής να λειτουργήσει στον κύκλο της ζωής, σύμφωνα με τους φυσικούς κανόνες που του υποδεικνύουν δρόμους· κι όχι παράτροπα στο φυσικό γίγνεσθαι να ιδωθεί, όχι μακρινά της γης. 

Σε αυτό το πνεύμα κοιτάμενοι, οι λίθινοι τοίχοι της γης γένονται θέμελα της ζωής. Οι λίθινοι αυτοί τοίχοι, κατά τη διευθέτηση του φυσικού χώρου, υψώνονται ως φράγματα της φθοράς του κι ανάγονται σε τοίχους της ζωής. Καθώς, εντασσόμενοι ως φυσικά στοιχεία στο σώμα της γης, συνιστούν τα γερά θεμέλια της στερεότης της. Έτσι πρέπει…

(κείμενο από το βιβλίο του Αντώνιου Β. Καπετάνιου “ΛΙΘΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ. Τοιχίζοντας και διευθετώντας το φυσικό χώρο…”, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2018

:

κοινοποίησε το:

Φράγματα των χειμάρρων & διευθέτηση του χειμαρρόπληκτου φυσικού χώρου από τη δασική υπηρεσία


(απόσπασμα από το βιβλίο του Αντώνιου Β. Καπετάνιου “ΛΙΘΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ. Τοιχίζοντας και διευθετώντας το φυσικό χώρο…”, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2018

Πηγή | dasarxeio.com
Συνέχεια ανάγνωσης Φράγματα των χειμάρρων & διευθέτηση του χειμαρρόπληκτου φυσικού χώρου από τη δασική υπηρεσία
κοινοποίησε το:

«Η ιδέα του σοσιαλισμού» για τον 21ο αιώνα

s

Η ιδέα του σοσιαλισμού: Μια προσπάθεια επικαιροποίησης
Συγγραφείς:   Axel Honneth
 
Θέμα:  Πολιτικές επιστήμες
Εκδότης: Πόλις
Μετάφραση:  Μαρία Τοπάλη
Επιμέλεια:  Άννα Μαραγκάκη
Σελίδες:  216
Ημ. Έκδοσης: 26/10/2018

Η ιδέα του σοσιαλισμού: Μια προσπάθεια επικαιροποίησης
Συγγραφείς:   Axel Honneth
Θέμα:  Πολιτικές επιστήμες
Εκδότης: Πόλις
Μετάφραση:  Μαρία Τοπάλη
Επιμέλεια:  Άννα Μαραγκάκη
Σελίδες:  216
Ημ. Έκδοσης: 26/10/2018
https://www.protoporia.gr/i-idea-toy-sosialismoy-mia-prospatheia-epikairopoiisis-p-488812.html


Σοσιαλισμός

πηγή 09.12.2018, Συντάκτης: Θανάσης Γιαλκέτσης

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ιδέα του σοσιαλισμού» για τον 21ο αιώνα
κοινοποίησε το:

Σύγχρονη πόλη Η διακυβέρνηση της ελευθερίας Patrick Joyce


Ο Πάτρικ Τζόυς, Καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, είναι ένας από τους σημαντικότερους μελετητές της κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας και ένας από τους κύριους εκφραστές του μετανεωτερικού στοχασμού στο πεδίο της ιστορίας.

Η εξέταση «τεχνουργημάτων» όπως οι χάρτες και οι απογραφές, οι υπόνομοι και οι αγορές, οι δημόσιες βιβλιοθήκες και τα πάρκα, καθώς και η διερεύνηση του ρόλου της δημοτικής διακυβέρνησης και του πολεοδομικού σχεδιασμού, διαπλέκονται με θεωρητικές προσεγγίσεις στην προσπάθεια του συγγραφέα να κατανοήσει τις απρόσωπες, συχνά αόρατες, μορφές της κοινωνικής διοίκησης και ελέγχου που βρίσκονται ενσωματωμένες στις υποδομές της σύγχρονης ζωής, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους οι μηχανισμοί αυτοί διαμορφώνουν τον πολιτισμό και την κοινωνική ζωή αλλά και γεννούν την αντίσταση.


Σύγχρονη πόλη
Η διακυβέρνηση της ελευθερίας
Patrick Joyce
Συνέχεια ανάγνωσης Σύγχρονη πόλη Η διακυβέρνηση της ελευθερίας Patrick Joyce
κοινοποίησε το:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

Πηγή: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

Το 2008 ο αστικός πληθυσμός της γης έφτασε να αποτελεί τον μισό πληθυσμό του πλανήτη, και η τάση είναι το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν στις πόλεις να αυξάνεται διαρκώς. Η ταχεία και επιταχυνόμενη μεγέθυνση των πόλεων είναι προϊόν των δύο τελευταίων αιώνων και συνδέεται με τις μεταβολές που επέφερε η Βιομηχανική Επανάσταση. Έκτοτε οι πόλεις συγκεντρώνουν όλο και περισσότερο την οικονομική δραστηριότητα, τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις, τα ιδεολογικά ρεύματα, την επιστημονική παραγωγή και την καλλιτεχνική δημιουργία. Και όλα τα παραπάνω συμπυκνώνονται μέσα σε αυτό που ο Ed Soja αποκάλεσε «κοινωνικοχωρική διαλεκτική», δηλαδή μέσα σε μια διαρκή διαδικασία στην οποία οι άνθρωποι διαμορφώνουν καθημερινά τις πόλεις ενώ παράλληλα διαμορφώνονται από αυτές.
Η μελέτη της κοινωνικής γεωγραφίας των πόλεων αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία και γίνεται επιτακτικότερη τόσο λόγω του διαρκώς αυξανόμενου ρόλου που υποστηρίζεται ότι οι πόλεις αποκτούν στη διαχείριση της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας όσο και λόγω των κοινωνικών και άλλων επιπτώσεων που αυτός ο ρόλος επιφέρει στο εσωτερικό τους. Οι κοινωνικές επιπτώσεις στις πόλεις του δυτικού κόσμου είναι ορατές εδώ και πολλά χρόνια (στεγαστικός διαχωρισμός, άστεγοι, διακρίσεις απέναντι σε διάφορων ειδών μειονότητες, συγκρούσεις, εγκληματικότητα, (καταπίεση και επιτήρηση), ενώ για την αντιμετώπισή τους αναπτύσσονται κινήματα και προωθούνται πολιτικές. Συνειδητοποιούμε πλέον ότι και οι ελληνικές δεν βρίσκονται στο απυρόβλητο, καθώς προβλήματα που υπήρχαν ή που πρωτοεμφανίζονται έρχονται δυναμικά στην επιφάνεια.
Ο βασικός λόγος για την ελληνική έκδοση του παρόντος βιβλίου είναι ότι το έργο προσφέρει πλήρη εικόνα του εύρους και της ποικιλίας των θεμάτων τα οποία πραγματεύεται η κοινωνική γεωγραφία των πόλεων, ενώ ανατρέχει συστηματικά στις διαδοχικές και παράλληλες ερμηνείες που αναπτύχθηκαν σε αυτό τον τομέα από τις αρχές του 20ού αιώνα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Περιεχόμενα

Οδηγοί χρήσης του βιβλίου
Εισαγωγή Θωμάς Μαλούτας
Συντελεστές της ελληνικής έκδοσης
– Η κοινωνική γεωγραφία και η κοινωνικοχωρική διαλεκτική
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Διαφορετικές προσεγγίσεις στο χώρο της ανθρώπινης γεωγραφίας
Η κοινωνικοχωρική διαλεκτική
Το μακρογεωγραφικό πλαίσιο
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Το μεταβαλλόμενο οικονομικό πλαίσιο της αστικής ζωής
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Η προκαπιταλιστική, προβιομηχανική πόλη
Η ανάπτυξη της βιομηχανικής πόλης
Η σύγχρονη πόλη
Συμπέρασμα
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Οι κουλτούρες των πόλεων
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Τι είναι κουλτούρα;
Μετααποικιοκρατική θεωρία και πόλη
Χώρος, εξουσία και κουλτούρα
Μεταμοντερνισμός
Συμπέρασμα
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Σχήματα κοινωνικοχωρικής διαφοροποίησης
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Αστική μορφολογία και υλική δομή των πόλεων
Διαφορετικότητα και ανισότητα: κοινωνικοοικονομικά και κοινωνικοπολιτισμικά σχήματα
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Χωρικά και θεσμικά πλαίσια: πολίτες, κράτος και κοινωνία των πολιτών
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Η αλληλεξάρτηση των δημόσιων θεσμών και της ιδιωτικής σφαίρας
De jure αστικές περιοχές
Η δημοκρατική βάση και το χωρικό της πλαίσιο
Κοινοτικές δομές εξουσίας και ο ρόλος του τοπικού κράτους
Το ζήτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης στην πόλη
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Οι δομές παροχής του κτηριακού απποθέματος και η κοινωνική παράγωγή του αστικού περιβάλλοντος
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Οι υποαγορές κατοικίας
Οι πρωταγωνιστές της κοινωνικής παραγωγής του δομημένου περιβάλλοντος
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Οι κοινωνικές διαστάσεις της σύγχρονης αστικότητας
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Η αστική ζωή στη δυτική κουλτούρα
Αστικότητα και κοινωνική θεωρία
Κοινωνική διάδραση και κοινωνικά δίκτυα στα αστικά περιβάλλοντα
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Στεγαστικός διαχωρισμός και συσπείρωση
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Κοινωνική περιχαράκωση, ρατσισμός και διακρίσεις
Ο χωρικός διαχωρισμός μειονοτικών ομάδων
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Γειτονιά, κοινότητα και κοινωνική κατασκευή του τύπου
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Γειτονιά και κοινότητα
Η κοινωνική κατασκευή των αστικών τοπίων
Τα κοινωνικά νοήματα του δομημένου περιβάλλοντος
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Περιβάλλον και συμπεριφορά σε αστικούς χώρους
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Θεωρίες για την “παρεκκλίνουσα” συμπεριφορά
Γνώση και αντίληψη
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Σώματα, σεξουαλικότητα και πόλη
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Κοινωνικό φύλο, ετεροπατριαρχία και πόλη
Σεξουαλικότητα και πόλη
Αναπηρία και πόλη
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Στεγαστική κινητικότητα και αλλαγή γειτονιάς
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Σχήματα κινητικότητας των νοικοκυριών
Στεγαστική κινητικότητα και αλλαγή των γειτονιών
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Αστική μεταβολή και σύγκρουση
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Εξωτερικές οικονομίες
Η προσβασιμότητα σε υπηρεσίες και ανέσεις
Αστική αναδιάρθρωση: ανισότητα και σύγκρουση
Περίληψη κεφαλαίου
Έννοιες και όροι-κλειδιά
Προτεινόμενη βιβλιογραφία
– Προς ποια αστική κοινωνική γεωγραφία;
Πρόσφατες εξελίξεις
Βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο κεφάλαιο
Το Λος Άντζελες και η σχολή της Καλιφόρνιας
Κινηματογράφος και πόλη

κοινοποίησε το: