Αρχείο κατηγορίας Αφιέρωμα Πολιτισμική Πολιτική

«Η μνήμη αφηγείται την πόλη…» Του Γιώργου Τσιώλη

πηγή https://tvxs.gr/news/istoria/i-mnimi-afigeitai-tin-poli%E2%80%A6-toy-giorgoy-tsioli

Η Ένωση Προφορικής Ιστορίας και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών διοργανώνουν από την Πέμπτη 6 έως το Σάββατο 8 Μαρτίου 2014 το 2ο διεθνές συνέδριο Προφορικής Ιστορίας με θέμα «Η μνήμη αφηγείται την πόλη… Προφορικές μαρτυρίες για το παρελθόν και το παρόν του αστικού χώρου». Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης» στο Κεντρικό κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών στα Προπύλαια. Γράφει ο Γιώργος Τσιώλης[1]

Στο πυκνό πρόγραμμα των ανακοινώσεων του συνεδρίου θα αναδειχθούν μια σειρά από ενδιαφέροντα ζητήματα όπως:

  • η αμφίδρομη σχέση της μνήμης και της συγκρότησης των εικόνων της πόλης, όπου οι διαφορετικές μνημονικές αποκρυσταλλώσεις κατασκευάζουν ετερόκλιτες εικόνες της πόλης αλλά και η συλλογική αστική μνήμη προσδιορίζει τις προσωπικές μνήμες άλλοτε με όρους συμφωνίας προς αυτήν και άλλοτε με όρους αντιπαράθεσης∙
  • οι διαφορετικές εκδοχές κοινωνικότητας, οι οποίες αναπτύσσονται στην πόλη, προσδιορίζοντας δέσμες βιωμένων εμπειριών και τύπους κοινωνικών σχέσεων που αντιστοιχούν σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες∙ 
  • αντιπαραθέσεις, διαμάχες και συγκρούσεις ανάμεσα σε μνημονικές κοινότητες σχετικά με τις σημασίες που επενδύονται στον τόπο και τους τρόπους συγκρότησης της τοπικότητας∙
  • οι τρόποι με τους οποίους σημεία της πόλης αναδεικνύονται σε ιστορικά μνημεία συμβάλλοντας στην κατασκευή των ταυτοτήτων της πόλης.

Οι ανακοινώσεις του συνεδρίου φωτίζουν τις «ετεροτοπίες» του αστικού χώρου. Η πόλη δεν εκλαμβάνεται ως ενιαίος και ομοιογενής χώρος αλλά ως πεδίο αντιπαραθέσεων και διεκδικήσεων, ως χώρος που εμπεριέχει τις μνήμες και τις σημασίες των «άλλων».

Αναφέρονται, επίσης, στις μετακινήσεις στο χώρο: σε εμπειρίες διάρρηξης της τοπικότητας, ξεριζωμού, επανοικειοποίηση  του τόπου, πολιτισμικών και κοινωνικών μεταβιβάσεων, φαντασιακών επενδύσεων και μνημονικών ανακλήσεων σε περιπτώσεις όπως η μετανάστευση ή η προσφυγιά.

Ο αστικός χώρος σηματοδοτείται, επίσης, σε σχέση με τις εντάξεις, τις πρακτικές συμπερίληψης, τις συλλογικές ταυτότητες, το αίσθημα του συνανήκειν από τη μια, καθώς και τις διαφοροποιήσεις, τους αποκλεισμούς, τους οικονομικούς, ταξικούς και πολιτισμικούς διαχωρισμούς από την άλλη.

Μια ιδιαίτερη παράμετρο των προβληματισμών που θα εκτεθούν στο συνέδριο αποτελεί η συζήτηση για τους τρόπους και τις διαδικασίες με τις οποίες τα μνημονικά ίχνη και οι προφορικές μαρτυρίες καταγράφονται, οπτικοποιούνται  και παρουσιάζονται ως εκθέματα σε μουσειακούς χώρους της πόλης, συμβάλλοντας τόσο στην κατασκευή τοπικών ταυτοτήτων όσο και στον αναστοχασμό των κατοίκων σχετικά με όψεις της τοπικής ιστορίας.      

Στο συνέδριο περιλαμβάνεται, επίσης, εκδήλωση με θέμα: Η προφορική ιστορία στην πόλη. Επιτέλεση και συμμετοχή, που θα λάβει χώρα την Κυριακή 9 Μαρτίου 2014 (10:30 – 15:30) στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Στην εν λόγω εκδήλωση θα αναδειχθούν δράσεις και παρεμβάσεις που συνδέουν την προφορική ιστορία με το θέατρο, τον πολεοδομικό σχεδιασμό και τις πρωτοβουλίες πολιτών. Ειδικότερα θα μιλήσουν συντελεστές τριών θεατρικών παραστάσεων, οι οποίες βασίστηκαν σε προφορικές αφηγήσεις.

Θα παρουσιαστούν δύο αρχιτεκτονικά / πολεοδομικά προγράμματα, τα οποία μέσα από τη συλλογή και την επεξεργασία αφηγήσεων της πόλης επαν-ενεργοποιούν κατοίκους της Αθήνας.

Επίσης, μια συνιστώσα της Ομάδας Προφορικής Ιστορίας της Κυψέλης (πρωτοβουλία πολιτών που συστάθηκε με σκοπό την ανασύνθεση της τοπικής ιστορίας της Κυψέλης μέσα από προφορικές μαρτυρίες και βιοαφηγήσεις) θα πραγματευτεί το θέμα «Ζώντας την κρίση και συλλέγοντας προφορικές μαρτυρίες γι΄ αυτήν».

Το συνέδριο θα αποτελέσει χώρο απολογισμού των δύο πρώτων χρόνων ζωής της Ένωσης Προφορικής Ιστορίας. Η Ένωση, στο διάστημα που μεσολάβησε από την ίδρυσή της στον Βόλο την Άνοιξη του 2012 μέχρι σήμερα, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για ατομικές και συλλογικές πρωτοβουλίες που είχαν ως κοινό παρανομαστή το ενδιαφέρον για τις ιστορίες ζωής, τις βιοαφηγήσεις και τις προφορικές μαρτυρίες.

Ο δικτυακός χώρος συζήτησης (epi@lists.uth.gr), που δημιουργήθηκε και εγγράφηκαν σε αυτόν 200 περίπου συνομιλητές/τριες, έδωσε τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών, ιδεών και απόψεων για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.

Επίσης, πρόσφατα κατασκευάστηκε ιστοσελίδα (ελεύθερης πρόσβασης) της Ένωσης Προφορικής Ιστορίας (//www.epi.uth.gr/) στην οποία περιλαμβάνονται πληροφορίες και στοιχεία για την προφορική ιστορία και τη βιογραφική έρευνα (βιβλιογραφία, πρακτικές οδηγίες, εκδηλώσεις, σύνδεσμοι).

Από την ιστοσελίδα διατίθενται σε ηλεκτρονική μορφή τα πρακτικά του πρώτου διεθνούς συνεδρίου Προφορικής Ιστορίας (Βόλος 25-27 Μαϊου 2012) με τίτλο «Γεφυρώνοντας τις γενιές: διεπιστημονικότητα και αφηγήσεις ζωής στον 21ο αιώνα. Προφορική ιστορία και άλλες βιο-ιστορίες» (Επιμέλεια: Ρ. Βαν Μπουσχοτεν, Τ. Βερβενιώτη, Κ. Μπάδα, Ε. Νάκου, Π. Πανταζής, Π. Χαντζαρούλα).

Η Ένωση Προφορικής Ιστορίας στα σχεδόν δύο χρόνια της ζωής της διοργάνωσε πλήθος εκπαιδευτικών σεμιναρίων και προγραμμάτων, ανταποκρινόμενη σε αιτήματα κατοίκων διαφόρων περιοχών που επιθυμούσαν να συγκροτήσουν τοπικές ομάδες προφορικής ιστορίας.

Ετοιμάζει, δε, μια δεύτερη έκδοση (σε συνεργασία με τις εκδόσεις Νήσος) με τίτλο «Προφορική ιστορία, μουσεία και εκπαίδευση» (επιμέλεια: Ειρήνη Νάκου & Ανδρομάχη Γκαζή).

Το Σάββατο 8 Μαρτίου (15.00) θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του συνεδρίου η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Προφορικής Ιστορίας και θα εκλεγεί το νέο διοικητικό συμβούλιο.

Ακολουθεί το πρόγραμμα του συνεδρίου:

Δεύτερο Διεθνές Συνέδριο Προφορικής Ιστορίας: “Η μνήμη αφηγείται την πόλη… Προφορικές μαρτυρίες για το παρελθόν και το παρόν του αστικού χώρου

  • Αθήνα, 6-8 Μαρτίου 2014, Αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης», Προπύλαια, Πανεπιστημίου 30
  • Κυριακή 9 Μαρτίου 2014, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, Πειραιώς 206

Διοργάνωση:

  • Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ε.Κ.Π.Α.
  • Ένωση Προφορικής Ιστορίας (Ε.Π.Ι.)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ:

Πέμπτη 6 Μαρτίου 2014

  • 09:30-10:30: Εγγραφή Συνέδρων–Χαιρετισμοί–Εναρκτήρια Ομιλία

Χαιρετισμοί: Αναστασία Παπαδία-Λάλα, Πρόεδρος Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ, Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν, Πρόεδρος Ένωσης Προφορικής Ιστορίας
Εναρκτήρια Ομιλία: Δήμητρα Λαμπροπούλου

  • 10:30-12:00: Στρωματογραφίες της αστικής μνήμης

Συντονιστής: Αντώνης Λιάκος

Ειρήνη Νάκου, Μνήμη και συγκρότηση της πόλης. Πόλη και συγκρότηση της μνήμης
Ελένη Μπεζέ, Διαδρομές της μνήμης στις αφηγήσεις των Εβραίων της Θεσσαλονίκης
Ανδρομάχη Οικονόμου, «Θρυμματισμένη μνήμη». Ανασυγκροτώντας τη σύγχρονη εικόνα και την ταυτότητα της πόλης των Θηβών μέσα από τον προφορικό αφηγηματικό λόγο

  • 12:00-12:15: Διάλειμμα
  • 12:15-14:15: Μορφές κοινωνικότητας και εκδοχές του δημόσιου χώρουΣυντονίστρια: Κατερίνα Γαρδίκα

Ευαγγελία Μπαφούνη, Το Νέο Φάληρο και οι αναπαραστάσεις του αστικού τοπίου μέσα από τις αφηγήσεις του Χρήστου Πανάγου και του Γιάννη Σκουνάκη
Παναγιώτης Πούλος, Στον Οίκο του Κεμάλ (Dârul’l-Kemâl). Απόηχοι της οθωμανικής πόλης στα καλλιτεχνικά σαλόνια της σύγχρονης Κωνσταντινούπολης, 1923-1957
Κατερίνα Αναγνωστάκη, Πόλεις σε τροχιά δημόσιας σφαίρας
Αλεξάνδρα Σιώτου, Χαρτογραφώντας τις συναισθηματικές καθημερινότητες των βουλγάρων μεταναστριών στο Βόλο

  • 14:15-16:00: Διάλειμμα
  • 16:00-18:00: Ιερές μνήμες-μνήμες του ιερού.

Τόποι μαρτυρίου και λατρείας στον αστικό χώρο
Συντονίστρια: Ποθητή Χαντζαρούλα

Άννα-Μαρία Δρουμπούκη, Μνήμη της Αντίστασης (1941-1944). Μνημονικοί τόποι και συγκρότηση ταυτοτήτων στην κατοχική Ελλάδα
Μαρία Φιλοσόφου, Καλάβρυτα, οι μνήμες της πόλης
Κατερίνα Μάρκου, Μνημεία, δημόσιοι και λατρευτικοί χώροι της Ξάνθης στις μνήμες «μουσουλμάνων» και χριστιανών και η βιωματική εμπειρία της πόλης
Νικόλαος Γραίκος, Ιστορία της τέχνης και προφορικές μαρτυρίες
 

  • 18:00-18:15: Διάλειμμα
  • 18:15-20:15: Σχεδιάζοντας το Μουσείο Πόλης του Βόλου.

Ο χώρος, η μνήμη και οι άνθρωποι
Συντονίστρια: Μάρλεν Μούλιου

Ιουλία Πεντάζου & Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν, Η πόλη με τα μάτια των παιδιών. Μεταφέροντας τις προφορικές μαρτυρίες σε ένα μουσείο πόλης
Ελένη Σιδέρη, Οι «πόλεις» του Βόλου. Μνήμη, διατοπικότητα και κινητικότητα
Βασιλική Λάζου, Ο Βόλος στη δεκαετία του 1940. Χαρτογραφώντας μία πόλη σε κρίση
Μαρία Καραστεργίου, «Εμείς οι πρόσφυγες φέραμε το ποδόσφαιρο στο Βόλο…». Το γήπεδο της Νίκης ως τόπος μνήμης, ταυτότητας και ιστορίας των προσφύγων της Νέας Ιωνίας Βόλου
 

  • 20:15-21:15: Κεντρική ομιλία

Michaela Köttig, A biographical and family-historical perspective on female right-wing-extremism in Germany
συντονιστές: Γιώργος Τσιώλης & Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν

Παρασκευή 7 Μαρτίου  2014

  • 09:30-11:30: Οι πόλεις της μνήμης.

Ο βιωμένος χώρος στις μαζικές μετακινήσεις του 20ού αιώνα
Συντονίστρια: Κωνσταντίνα Μπάδα

Αιμιλία Σαλβάνου, Η μνήμη των μικρασιατών προσφύγων. Προφορικές μαρτυρίες, τοπικότητα και ενσωμάτωση
Ειρήνη Ηλιοπούλου, Ο κοινωνικός χώρος της σύγκρουσης. Ορατά και αόρατα τείχη στο παράδειγμα της παλιάς πόλης της Λευκωσίας
Νικολέττα Χριστοδούλου, Η μνήμη αφηγείται την πόλη. Προσωπικές αφηγήσεις για την Λάπηθο μέχρι το 1974
Βενετία Ευεργέτη & Πάνος Χατζηπροκοπίου, Αντίληψη του αστικού χώρου στις αφηγήσεις μουσουλμάνων μεταναστών στην Αθήνα
 

  • 11:30-13:00: Πόλεις μέσα στην πόλη.

Οι μνήμες των «άλλων» πολιτισμών
Συντονιστής: Γιάννης Γιαννιτσιώτης

Μαρκέλλα Τζαχρίστα, Οι χώροι του ρεμπέτικου. Από τη Σμύρνη των αρχών του 20ού αιώνα στον Πειραιά του Μεσοπολέμου
Μαρία Κουμαριανού, Η διαχείριση του χώρου στην Τρούμπα Πειραιά. Συλλογική μνήμη, λήθη, ταυτότητα και ιστορία του χώρου
Γιάννης Κολοβός, Νεανικές υποκουλτούρες, αστικοί νομαδισμοί… Η πορεία της σκηνής πανκ στην Αθήνα από το 1979 έως σήμερα
 

  • 13:00-13:15: Διάλειμμα
  • 13:00-14:30: Δραματοποιώντας την πόλη

Συντονίστρια: Ιωάννα Λαλιώτου

Κωστής Κορνέτης, Οπτικοποιώντας τη σιωπή: τρία ντοκιμαντέρ για το εβραϊκό παρελθόν της Θεσσαλονίκης
Ιωάννης Κατσίκης, Πόλεις της μνήμης. Η χωρική επιτέλεση
Ελένη Καλλιμοπούλου, Αισθητηριακή ιστορία και προφορικές μαρτυρίες στη Θεσσαλονίκη των προσφύγων
 

  • 14:30-16:00: Διάλειμμα
  • 16:00-18:00: Συμμετοχικές βιογραφίες της πόλης

Συντονίστρια: Ειρήνη Νάκου

Αίγλη Μπρούσκου, «Είστε κι εσείς από την Δράμα; Θυμάστε εκείνη την ανηφορίτσα;». Ασκήσεις μνήμης γύρω από την πόλη και τη ζωή σε ένα εργαστήριο αφήγησης στο γηροκομείο
Ομάδα Προφορικής Ιστορίας «Ετερότητα», Οι «άλλοι» στην πόλη. Τακτικές «αυτοδιαφοροποίησης»
Παναγιώτης Ζεστανάκης, «Οι μαρτυρίες που έψαχνες βρίσκονταν λίγα κλικ μακριά». Αξιοποιώντας το διαδίκτυο ως πηγή στη μελέτη της Αθήνας του 1980
Μάρλεν Μούλιου, Η δική μου/μας πόλη… Συμμετοχικές πρακτικές για τη συλλογή της μνήμης του αστικού χώρου και η συμβολή των μουσείων πόλεων
 

  • 18:00-18:15: Διάλειμμα
  • 18:15-19:45: Μνημονικές αλληλουχίες.

Ανασυγκροτώντας την εικόνα της πόλης
Συντονίστρια: Μαρία Παπαθανασίου

Ειρήνη Χρυσοχέρη, Αλεξάνδρεια: εικόνες μιας πόλης
Βασιλική Χρυσανθοπούλου, Συγκροτώντας την εθνοτική ιστορία και τον συλλογικό μύθο μιας διασπορικής ομάδας. Καστελλοριζιώτικες αναμνήσεις και αφηγήσεις στον αστικό χώρο του Περθ Αυστραλίας
Κωνσταντίνα Μπάδα, Σιωπές και μνήμες της πόλης  των Ιωαννίνων για τη δεκαετία του ’40
 

  • 19:45-20:45: Κεντρική ομιλία

Rob Perks, Oral history in business and corporate contexts. Case studies from the British Library
συντονίστρια: Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν

Σάββατο 8 Μαρτίου 2014

10:00-12:00: Η μεταπολεμική πόλη με τα μάτια της μνήμης
Συντονιστής: Δημήτρης Πλάντζος

Εύη Καπώλη, Bαδίζοντας στα χνάρια των εσωτερικών μεταναστών στη μεταπολεμική Αθήνα: η σημασία των ενδοαστικών μετακινήσεων για την εξέλιξη της σχέσης χώρου και ανθρώπου
Μαρία Θανοπούλου & Χρυσάνθη Ζάχου, Οι «πόλεις» της προφορικής μνήμης. Χωρικά κοινωνικά πλαίσια και προφορική μνήμη
Ιωάννης Καρακατσιάνης, Πώς επιβιώνουν οι πόλεις μετά την κρίση; Στοιχεία για μια κοινωνική ιστορία της μετεμφυλιακής ελληνικής επαρχιακής πόλης
Μαρίνα Λαθούρη, Homo Ludens. Βιωματικές αφηγήσεις της μεταπολεμικής πόλης
 

  • 12:00-14:00: Κοινωνικές πρακτικές συμπερίληψης και αποκλεισμού

Συντονιστής: Κώστας Γιαννακόπουλος

Αγγελίνα Αποστόλου & Κ. Σταμουλίδης, Χάνια στα Γιάννενα. Ένα αστικό δίκτυο μνήμης
Ρεγγίνα Κασιμάτη, «O κύριος με τον οποίο μιλούσατε δεν είναι ντόπιος». Η ιθαγένεια και οι ταξικοί καθορισμοί σε μια «ελληνόφωνη» κοινότητα της Calabria
Γεώργιος Βοζίκας, Η φύση στην πόλη. Ανάμνηση και διαχείριση του φυσικού τοπίου στην Ηλιούπολη
 

  • 14:00-15:00: Διάλειμμα
  • 15:00-19:30:  Ένωση Προφορικής Ιστορίας (Ε.Π.Ι.)

Γενική συνέλευση
Απολογισμός, εκλογή Δ.Σ.

Κυριακή 9 Μαρτίου 2014 (Ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννης, Πειραιώς 206) – Η προφορική ιστορία στην πόλη. Επιτέλεση και συμμετοχή

  • 10.30-11:00: Εναρκτήρια Ομιλία

Αντώνης Λιάκος, Η προφορική ιστορία κυκλοφορεί στην πόλη
 

  • 11:00-13:00: Οι προφορικές αφηγήσεις στη θεατρική σκηνή

Συντονίστρια: Τασούλα Βερβενιώτη

Ελένη Ουζουνίδου (ηθοποιός), Μαρία Παπαλέξη (θεατρολόγος), Για την παράσταση «Κοινός Λόγος» από το Θέατρο του Νέου Κόσμου (σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος)
Γιώργος Γλάστρας, Γιάννης Καλαβριανός, Αλεξία Μπεζίκη, Για την παράσταση «Γιοι και κόρες, μια παράσταση για την αναζήτηση της ευτυχίας», από την Εταιρεία Θεάτρου Sforaris (σκηνοθεσία: Γιάννης Καλαβριανός)
Μπακάρ Χουσεΐν Αλ Μπακάρ, Ευαγγελία Αραχωβίτη, Κυριακή ΚαζελίδουΆνια Λουκά, Βασίλης Παγανόπουλος, Σβιτλάνα Παραμόνοβα, Λουίζα Πορφύρη, Ηλίας Κιάμα Τζογόνας, Για την παράσταση «That’s Life», από τη Θεατρική Ομάδα Vice Versa (σκηνοθεσία: Αγγελική Γκιργκινούδη)
 

  • 13:00-13:30: Διάλειμμα
  • 13:30-15:30: Μαρτυρίες για τους τόπους και τους ανθρώπους της πόλης

Συντονίστρια: Λίνα Λιάκου

Κλέλια Θερμού, Λίνα Λιάκου, Ιωάννα Πόθου (αρχιτέκτονες-πολεοδόμοι), Reactivate Athens/και τα αφηγήματα της πόλης. Επανα-ενεργοποιώντας τους κατοίκους και την πόλη της Αθήνας
Γεωργία Γκουμοπούλου (αρχιτέκτονας-πολεοδόμος), Για το πρόγραμμα Monumenta: Καταγραφή και ανάδειξη των κτηρίων του 19ου και 20ού αιώνα στην Αθήνα
Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Κυψέλης, Ομάδα για την Κρίση, Ζώντας την κρίση και συλλέγοντας προφορικές μαρτυρίες γι’ αυτήν

Οργανωτική Επιτροπή

Χορηγοί

  • Ε.Κ.Π.Α.
  • Ένωση Προφορικής Ιστορίας (Ε.Π.Ι.)
  • Εκδόσεις Πλέθρον

[1] Ο Γιώργος Τσιώλης διδάσκει στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Προφορικής Ιστορίας. Email: tsiolisg@uoc.gr

Διαβάστε επίσης στο tvxs:

Πολιτισμική περιφερειακή πολιτική στην Ελλάδα: πόροι, οργάνωση, οικονομία, διαχείριση

Πολιτισμική περιφερειακή πολιτική στην Ελλάδα: πόροι, οργάνωση, οικονομία, διαχείριση | Ομιλία της Μυρσίνης Ζορμπά στη συνάντηση «Πολιτισμός 2030»Η κ. Ζορμπά μίλησε μεταξύ άλλων για:

Συνέχεια ανάγνωσης Πολιτισμική περιφερειακή πολιτική στην Ελλάδα: πόροι, οργάνωση, οικονομία, διαχείριση

ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ

Ι. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

Η πολιτιστική διαδρομή είναι ένα επώνυμο τουριστικό προϊόν, ένα προϊόν πολιτιστικού τουρισμού, το οποίο διαμορφώνεται με βάση ένα συγκεκριμένο συνεκτικό στοιχείο.

Ως εκ τούτου:

  • Διαθέτει ένα κεντρικό θέμα /συνεκτικό στοιχείο.
  • Καλύπτει μια προσδιορισμένη χωρικά περιοχή.
  • Αποκτά «τουριστική ταυτότητα» με μια επωνυμία – Brand.

Στόχο έχει να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για την ανάπτυξη ορισμένης περιοχής. Μια ανάπτυξη που θα είναι βιώσιμη και οικονομικά και κοινωνικά και περιβαλλοντικά.

Στόχοι μιας Διαδρομής είναι:

  • Να προσελκύσει επισκέπτες στην συγκεκριμένη περιοχή.
  • Να δημιουργήσει ευκαιρίες στις επιχειρήσεις και τους παραγωγούς προϊόντων και υπηρεσιών, που δραστηριοποιούνται στην συγκεκριμένη περιοχή, ώστε να αυξήσουν τα έσοδά τους.
  • Να προσελκύσει νέες επενδύσεις.
  • Να επιμηκύνει την τουριστική περίοδο.
  • Ει δυνατόν να εξασφαλίσει πόρους για τη συντήρηση των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων.

Προϋποθέσεις για την επιτυχία μιας πολιτιστικής διαδρομής[1]:

  1. Αξιοθέατα και συναφείς υποδομές: μνημεία, μουσεία, χώροι περιήγησης και υποδομές υποστήριξης αυτών[2]προσπελάσιμες και συντηρημένες, κ.λ.π.
  2. Υποδομές σύνδεσης επί μέρους σημείων & περιήγησης: οδικό δίκτυο, μονοπάτια πεζοπορίας, ποδηλατόδρομοι, συγκοινωνίες, πεζόδρομοι, διαδρομές μέσα στους οικισμούς, προσπελάσιμες και συντηρημένες,
  3. Επιχειρήσεις που προσφέρουν ποιοτικές υπηρεσίες, εμπλουτίζονται με καινοτόμες υπηρεσίες, και συμμετέχουν σε δίκτυο για την διαχείριση της διαδρομής.

Τα ανωτέρω προτείνονται από πολλούς μελετητές, που έχουν ασχοληθεί με τον ελληνικό τουρισμό[3], έχουν συμπεριληφθεί στο νέο εγκεκριμένο κείμενο του Σ.Ε.Σ./Ε.Σ.Π.Α.         2014-2020, καθώς και στην πρόταση του Επιχειρησιακού

Προγράμματος Ανταγωνιστικότητα-Επιχειρηματικότητα-Καινοτομία-     ΕΠΑΝΕΚ,

συμπεριλαμβάνονται δε στις προτεραιότητες του Υπ. Τουρισμού για την νέα περίοδο 2014-2020. Για παρόμοιες δράσεις έχει μάλιστα προσδιοριστεί η χρήση των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, που προβλέπουν οι κανονισμοί για την νέα περίοδο[4], κάτι που θα διευκολύνει την διοχέτευση πόρων από τα τομεακά Ε.Π. και τα Π.Ε.Π. για τη χρηματοδότησή τους.

Όμως, το εγχείρημα δημιουργίας διαδρομών, ως τουριστικών προϊόντων, στις περιφέρειες και στα αστικά κέντρα, όπως βέβαια και στα νησιά, παρουσιάζει κάποιες προκλήσεις που θα αναφερθούν στην συνέχεια.

Ο επιτυχής σχεδιασμός και στη συνέχεια η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης δράσης πολιτιστικής διαδρομής προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή πολλών «παικτών» που θα συνεργαστούν, θα συμφωνήσουν και θα υιοθετήσουν το όλο εγχείρημα, αποκτώντας τρόπον τινά την «κυριότητα/ownership». Προϋποθέτει δηλαδή αποτελεσματικές συνέργειες.

Οι παίκτες αυτοί είναι πρώτιστα οι τοπικοί παράγοντες – αιρετοί των Ο.Τ.Α. κάθε βαθμίδας και οι τοπικοί επιχειρηματίες με τους τυχόν υπερτοπικούς συνεργάτες τους (λ.χ. Tour operators – TOs) και σε τελευταία ανάλυση η τοπική κοινωνία. Στη συνέχεια αρκετοί φορείς της κεντρικής διοίκησης, που έχουν ρόλο και αρμοδιότητα σε επιμέρους έργα, που θα προβλέπει ο σχεδιασμός της Διαδρομής: Υπ. Τουρισμού (Προδιαγραφές επιχειρήσεων, προβολή, …), Πολιτισμού (αρχ. χώροι και μουσεία, προδιαγραφές προϊόντων ομοιωμάτων, ΤΑΠ, δικαιώματα φωτογράφησης, …) , Υ.Π.Ε.Κ.Α. (προστατευόμενες περιοχές, δάση και μονοπάτια), Υποδομών και Μεταφορών (μεγάλοι οδικοί άξονες, λιμάνια, αεροδρόμια ) κ.λ.π., αλλά και φορείς, όπως το ΞΕΕ, ο ΣΕΤΕ, ΜΚΟ με πανελλήνια δραστηριότητα κ.λ.π.

Ο συντονισμός όλων αυτών των φορέων για έργα σχετικά μικρού προϋπολογισμού (θα πρέπει να επιδιωχθεί τα έργα να μην περιλαμβάνουν φαραωνικές κατασκευές που θα αλλοιώσουν το βιώσιμο χαρακτήρα του εγχειρήματος) δεν είναι αυτονόητος, σε μια κοινωνία, μάλιστα, που δεν διακρίνεται για την ευκολία συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών ομάδων.

Για τούτο, ως λύση προτείνεται η παρουσίαση επεξεργασμένων προτάσεων στις τοπικές κοινωνίες, που θα πρέπει να τις επεξεργαστούν, να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους και να τις υιοθετήσουν, προκειμένου ο κάθε φορέας – Περιφέρεια, ΟΤΑ, φορείς επιχειρήσεων, μεμονωμένες επιχειρήσεις, Μ.Κ.Ο. – να αναλάβουν τις δράσεις που θα προβλέπονται.

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ικανοποιητική λειτουργία και συντήρηση της Διαδρομής, ως θεματικού τουριστικού προϊόντος, απαιτείται η εξ αρχής επιλογή και εγκατάσταση αποτελεσματικού Φορέα Διαχείρισης.

Η λογική των Διαδρομών είναι ότι: μέσω της οργάνωσης ενός θεματικού «προορισμού» προσελκύουμε επισκέπτες, «ανοίγουμε» δηλαδή τους χώρους με οργανωμένο τρόπο στον Τουρισμό, που είναι ο κύριος τομέας, όσον αφορά στην αναγνώριση των πολιτιστικών και περιβαλλοντικών πόρων, τη διάδοση της αξίας τους και την εξασφάλιση, όχι μόνο εσόδων για την προστασία και επιβίωσή τους στο μέλλον, αλλά και σημαντικών εσόδων στην τοπική οικονομία.

Όμως, στο πλαίσιο της Διαδρομής, συνδέουμε άρρηκτα τον Τουρισμό με την τοπική παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών: με τον πρωτογενή τομέα-τοπικά προϊόντα, τη μεταποίηση, τις τουριστικές επιχειρήσεις, τη ντόπια πολιτιστική παραγωγή.

Είναι φανερό, ότι διαδρομές μπορεί και πρέπει να σχεδιάζονται με βάση τους περιορισμούς που επιβάλλει η προστασία των πόρων και με την επιστημονική σοβαρότητα, την οποία απαιτεί αφενός η φύση τους και αφετέρου η δυνητική τους τουριστική πελατεία.

Συνεπώς εδώ προτείνεται μια Πολιτιστική Διαδρομή, η οποία θα έχει ως επίκεντρό της τους αρχαιολογικούς χώρους της Νότιας Πελοποννήσου. Πιο συγκεκριμένα η Διαδρομή θα περιλαμβάνει την Αρχαία Μεσσήνη στη Μεσσηνία, τα αρχαία θέατρα Σπάρτης και Γυθείου και τον αρχαιολογικό χώρο του Ναού της Ορθίας Αρτέμιδος στη Λακωνία, τα αρχαία θέατρα της Μεγαλόπολης, του Αρκαδικού Ορχομενού, της Μαντίνειας και της Τεγέας στην Αρκαδία με τους αντίστοιχους αρχαιολογικούς χώρους. Είναι προφανές, ότι στο υλικό Επικοινωνίας της Διαδρομής (βλ. κατωτέρω) θα ενταχθούν και όλα τα άλλα αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής, φυσικά και πολιτιστικά. Η διαδρομή θα αποτελεί, δηλαδή, μια περιήγηση στις ομορφιές των μνημείων και της φύσης, η οποία, εάν συνδυαστεί με τις παραγωγικές δυνάμεις (αγρότες, ξενοδόχοι, διατροφή, λαϊκός πολιτισμός κ.λ.π.) θα αναβαθμίσει ποιοτικά την τουριστική οικονομία της περιοχής της Νότιας Πελοποννήσου. Η Νότια Πελοπόννησος είναι προικισμένη με σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, όπως αυτά που προτείνουμε να περιληφθούν στη Διαδρομή, από τα οποία, όμως, μόνο η Αρχαία Μεσσήνη έχει σήμερα μια σημαντική ροή επισκεπτών. Είναι εύλογο, ότι η Διαδρομή θα συνδεθεί, δια των μέσων προβολής και πληροφόρησης, και με τα σημεία που συγκεντρώνουν σήμερα τουριστική κίνηση π.χ. το Μυστρά, το μοναδικό οικοσύστημα της Μάνης, τη Μονεμβασία, την Παραλιακή ζώνη Αρκαδίας κ.λ.π., και γενικά με όλα τα αξιοθέατα των περιοχών, καθώς και με εγκαταστάσεις και δομές με

Στη συνέχεια των ανωτέρω, συνάγουμε ότι θα πρέπει να υπάρξει μια ολιγομελής Ομάδα Σχεδιασμού για τη σύνταξη της πρώτης έκθεσης για τη Διαδρομή στους Αρχαιολογικούς Χώρους της Νότιας Πελοποννήσου. Η σκέψη μας είναι η Διαδρομή να περιλάβει την Αρχαία Μεσσήνη στη Μεσσηνία, τα αρχαία θέατρα Σπάρτης και Γυθείου και τον αρχαιολογικό χώρο του Ναού της Ορθίας Αρτέμιδος στη Λακωνία, τα αρχαία θέατρα της Μεγαλόπολης, του Αρκαδικού Ορχομενού, της Μαντίνειας και της Τεγέας στην Αρκαδία με τους αντίστοιχους αρχαιολογικούς χώρους. Η Ομάδα αυτή θα καταγράψει τα διάφορα αξιοθέατα, που θα περιληφθούν στη Διαδρομή (αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία όλων των εποχών, μνημεία της φύσης, ιστορικά γεγονότα κ.λ.π.), καθώς και θέματα προϊοντικής/ επαγγελματικής φύσης, ώστε να καταστεί δυνατή η σύνδεση της Διαδρομής με την τοπική επιχειρηματικότητα και παραγωγή του πρωτογενούς τομέα, της μεταποίησης, των μμε κ.λ.π. Επίσης, θα καταγράψει αδρομερώς τις διάφορες δράσεις/έργα που θα πρέπει να περιληφθούν στο Πρόγραμμα της Διαδρομής.

ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

II. ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ – ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ

Η διαδρομή, όπως περιγράφεται στο παρόν, είναι ένα πλήρες και επώνυμο τουριστικό προϊόν, που αποτελείται από επισκέψεις σε πολιτιστικά αξιοθέατα και από μια σειρά τουριστικών και συμπληρωματικών υπηρεσιών. Οι επισκέψεις θα πρέπει προβλέπουν ξενάγηση (δια ζώσης ή ηλεκτρονική) σε όλα τα πολιτιστικά αξιοθέατα- στάσεις της Διαδρομής. Θα πρέπει να εξασφαλίζεται σχετική εξειδικευμένη και εξαντλητική ερμηνεία/πληροφόρηση (έντυπη και ηλεκτρονική), που θα μπορεί να λάβει ο δυνητικός τουρίστας πριν, κατά και μετά την επίσκεψη,

Οι τεχνικές μελέτες και τα έργα που απαιτούνται:

α) για την αποκατάσταση και ανάδειξη των μνημείων και βελτίωση των επισκέψεων στους αρχαιολογικούς χώρους και

β) για τη δημιουργία ή βελτίωση των υποδομών.

Εκτός, από τα αμιγώς αρχαιολογικού χαρακτήρα έργα, θα πρέπει να προβλεφθούν και έργα υποδομών στους αρχαιολογικούς χώρους, όπου τέτοια έργα απαιτούνται (π.χ. πυροπροστασία, αντικεραυνική προστασία, αποχέτευση ομβρίων, κ.λ.π.), καθώς και βελτιώσεις της προσπέλασης και της στάθμευσης στους χώρους.

  • (soft) δράσεις

Εκτός από τις υποδομές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος και τα έργα γενικής υποδομής, που θα απαιτήσει η Διαδρομή θα πρέπει να προβλεφθούν και τα ακόλουθα (όχι αναγκαστικά κατά χρονική σειρά):

  1. Κατάρτιση αρχικού marketing plan με πρόταση για branding, σχεδιασμός λογότυπου και δημιουργικού της Διαδρομής. Το marketing plan θα πρέπει να υλοποιηθεί και να τηρηθεί απαρέγκλιτα ο λογότυπος, ενώ και το δημιουργικό της διαδρομής θα πρέπει να τηρηθεί για περίοδο τουλάχιστον 3-5 ετών, οπότε και θα πρέπει να αξιολογηθούν τα αποτελέσματά τους και η ανάγκη τροποποίησης-ανανέωσής τους. Το marketing plan θα υποδείξει αγορές, τμήματα αγορών (segments) και τρόπους προσέγγισης-προσέλκυσης ζήτησης ειδικών ενδιαφερόντων. Δια του branding θα επιδιωχθεί η καθιέρωση της «ταυτότητας» της Διαδρομής.
  2. Σχεδιασμός των μέσων (media plan) για διαφήμιση και δημόσιες σχέσεις, στη βάση των υποδείξεων του marketing plan.
  3. Σχεδιασμός και υλοποίηση ενός «γεγονότος» για την έναρξη της Διαδρομής (launching event) που θα τύχει ευρείας δημοσιότητας.
  4. Αναθεώρηση-επικαιροποίηση του marketing plan περί τα μέσα της προγραμματικής περιόδου (περί το 2017-2018) και συσχετισμός με τον επικοινωνιακό σχεδιασμό της Περιφέρειας (χωρίς να αποτελεί τμήμα αυτής).
  5. Δράσεις προβολής (διαφημιστικές ενέργειες και ενέργειες δημοσίων σχέσεων) καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου, σύμφωνα με το marketing plan. Στις ενέργειες δημοσίων σχέσεων περιλαμβάνεται και η παραγωγή ή αγορά συλλεκτικών δώρων, σχετικών με τη Διαδρομή, που θα προορίζονται για δημοσιογράφους και γενικά για πρόσωπα που επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Επίσης περιλαμβάνονται η εκτύπωση του έντυπου και η δημιουργία του ηλεκτρονικού υλικού της Διαδρομής. Θα πρέπει να προβλέπεται επανεκτύπωση των εντύπων της διαδρομής περί τα μέσα της προγραμματικής περιόδου, μετά από τυχόν ενημέρωσή τους, αλλά και έκδοσή τους σε πρόσθετες ξένες γλώσσες (όχι μόνο ελληνικά και αγγλικά, αλλά και γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά, ρωσικά).
  6. Μελέτη για την οργάνωση της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας στα οφέλη από τη Διαδρομή: μέσω της μελέτης αυτής: θα εκπονηθούν οι προδιαγραφές ανά κλάδο καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος (ταβέρνες, καφενεία κ.λ.π.), καταστημάτων λιανικής πώλησης ενθυμίων κ.λ.π. ειδών, που ενδιαφέρουν τους τουρίστες, αλλά και ανά παραγόμενο τοπικό προϊόν/παραγωγό κ.λ.π., που θα συνδεθούν με τη Διαδρομή, θα καταρτιστεί τυπική σύμβαση (υπόδειγμα) και καταστατικό του Τοπικού Συμφώνου Ποιότητας, θα εντοπιστούν και καταγραφούν τα καταστήματα αυτά και οι παραγωγοί τοπικών προϊόντων, και θα καταγραφούν όλες οι αναγκαίες για τη σύνδεση της Διαδρομής με τα εν λόγω καταστήματα και παραγωγούς ενέργειες, συμπεριλαμβανομένων των τυχόν εν ισχύι κινήτρων για τη βελτίωση των χώρων, τυχόν πιστοποίηση, όπου αυτό είναι δυνατό κ.λ.π.
  7. Εφαρμογή της μελέτης της προηγουμένης παραγράφου. Ας σημειωθεί ότι το κόστος που θα υπάρξει για την προβολή των εν λόγω επιχειρήσεων, ως τμήματος της Διαδρομής θα περιληφθεί στα ανωτέρω υπό στοιχ. 4 και 5.
  8. Συντήρηση και διαρκής ενημέρωση του κόμβου της Διαδρομής και

ενδεχόμενη αναθεώρησή του στα μέσα της προγραμματικής περιόδου (προσθήκη γλωσσών, νέο περιεχόμενο κ.λ.π.).

  • Ανάπτυξη ψηφιακής στρατηγικής επικοινωνίας (μέσω ειδικής μελέτης). Παρακάτω αναλύεται χωριστά το περιεχόμενο και τα έργα που θα απαιτηθούν για τη ψηφιακή στήριξη και ολοκλήρωση της Διαδρομής.
  • Συγκοινωνιακή προσέγγιση της σήμανσης και των μικρών βελτιώσεων

στην πρόσβαση στους χώρους της Διαδρομής (συνοπτική μελέτη ειδικότητας συγκοινωνιολόγου).

  1. Κατάρτιση προδιαγραφών για την επιλογή τουριστικού γραφείου ή γραφείων, που θα εκτελεί τη Διαδρομή (και θα διαθέτει το έντυπο υλικό της, ενώ θα προβάλλεται και στον κόμβο της Διαδρομής) και κατάρτιση Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για Τουριστικά Γραφεία.
  2. Τέλος, θα πρέπει να προβλεφθεί σύστημα διαχείρισης επισκεπτών στους πιο πολυσύχναστους χώρους και μουσεία και δυνητικά σε όλους τους χώρους της Διαδρομής, όπου δεν υφίσταται
  3. Ψηφιακά όπλα της Διαδρομής- Ψηφιακές δράσεις
  4.  Ψηφιοποίηση (σύμφωνα με τις Καλές Πρακτικές                        βλ.      και

http://digitazation.hpvlab.ceid.upatras.gr) και καταχώρηση φωτογραφιών, βίντεο και κειμένων τεκμηρίωσης σχετικά με τα σημεία ενδιαφέροντος της Διαδρομής και τα αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής (Ψηφιοποίηση – Τεκμηρίωση).

  • Δημιουργία ειδικού site πολιτιστικού – τουριστικού περιεχομένου με

responsive design και για έξυπνες φορητές συσκευές. Για παράδειγμα: ψηφιακοί χάρτες θα παρουσιάζουν την Διαδρομή και τα άλλα πολυθεματικά αξιοθέατα στο πλαίσιο της ευρύτερης περιοχής,στην οποία ανήκουν. Με ειδικές διαδικτυακές εφαρμογές θα δίνεται η δυνατότητα προετοιμασίας της επίσκεψης (καταλύματα, εστίαση, περίπατοι, άλλα αξιοθέατα, νοητικός προσανατολισμός, προτάσεις για πλήρη αξιοποίηση της επίσκεψης). Παράλληλα η εισαγωγή της Διαδρομής, ως προορισμού, σε ευρέως διαδεδομένες ταξιδιωτικές πλατφόρμες π.χ. tripadvisor, lonely planet, θα αυξήσει σημαντικά τη διαδικτυακή προβολή τους. (Ενημέρωση)

  • Ένταξη της Διαδρομής σε κοινωνικά δίκτυα (facebook, pinterest, twitter) ώστε να δημιουργηθεί μια ψηφιακή κοινότητα με μεγάλες δυνατότητες διεύρυνσης. Η θεμελίωση σχέσεων επικοινωνίας μέσω των δικτύων αυτών θα ενισχύσει την παρουσία των χώρων της Διαδρομής στο διαδικτυακό «γίγνεσθαι» και θα προσδώσει ιδιαίτερη δυναμική στη συνεχή διεύρυνση του κοινού τους. Η ανάπτυξη στρατηγικών επικοινωνίας θα προδιαγράψει τις ειδικές δράσεις που θα υλοποιηθούν με στόχο τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων (Δικτύωση – διεύρυνση κοινών).
Μόνο αν η πολιτιστική Διαδρομή αντιμετωπιστεί με τη συγκεκριμένη αντίληψη, ως ένα δηλαδή πλήρες και επώνυμο τουριστικό προϊόν, μπορεί να επιτύχει να προσελκύσει τουριστική πελατεία πολιτιστικού τουρισμού στην πράξη και να μεγιστοποιήσει τα οφέλη για την τοπική οικονομία και κοινωνία.

• Ανάπτυξη ψηφιακών εφαρμογών και δημιουργία εγκαταστάσεων και εκθεμάτων. Αυτά θα λειτουργούν ως ερμηνευτικά μέσαγια την αποκωδικοποίηση της πληροφορίας, που παρέχεται στους επισκέπτες, στο διαδίκτυο και στο φυσικό χώρο (επιλεγμένα σημεία της Διαδρομής). Η δημιουργία ακουστικών ξεναγήσεων, σύνθετων αφηγηματικών εφαρμογών, εφαρμογών κινητών τηλεφώνων και διαδραστικών εγκαταστάσεων – εκθεμάτων αναδεικνύει τις «ιστορίες» που συνδέονται με τους χώρους της Διαδρομής με διάφορους τρόπους (ήχος, εικόνα, βίντεο) και από διάφορες οπτικές (επιστήμονες, τοπική κοινωνία, επισκέπτες.

Το «ΔΙΑΖΩΜΑ» θα έχει στο όλο εγχείρημα συνεχή επαφή με τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο την επίτευξη των απαιτούμενων συνεργειών για τον καλύτερο δυνατό σχεδιασμό και την υλοποίηση του προγράμματος. Επίσης, θα συμβάλλει στην επίλυση τυχόν προβλημάτων, τα οποία θα προκύπτουν κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού και της εφαρμογής του προγράμματος. Παράλληλα θα επεμβαίνει – όταν χρειάζεται και σε όποια στιγμή του έργου κρίνεται αναγκαίο – και θα είναι συνεχώς παρόν σε όποιον ρόλο θα του αναθέτουν οι επίσημοι κρατικοί και αυτοδιοικητικοί φορείς.

Επίσης, το «ΔΙΑΖΩΜΑ» θα επεμβαίνει όταν είναι ώριμες οι συνθήκες, για να αναθέσει τις μελέτες αποκατάστασης που απαιτούνται για τα αρχαία θέατρα που θα συμπεριλαμβάνονται στη διαδρομή, αξιοποιώντας τα χρήματα που συγκεντρώνονται ειδικά γι’ αυτό το σκοπό στους «κουμπαράδες» του (ειδικούς τραπεζικούς λογαριασμούς).

Ήδη μάλιστα το «ΔΙΑΖΩΜΑ» ανέθεσε στον αρχιτέκτονα-μηχανικό, κο Γουλιέλμο Ορεστίδη και την ομάδα του τη μελέτη αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου της Σπάρτης. Τα έξοδα ανάθεσής της καλύφθηκαν από τον «κουμπαρά» του θεάτρου, ο οποίος ενισχύθηκε από την ευγενική χορηγία ύψους 111.000 ευρώ του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Η παραπάνω μελέτη, η οποία περιλαμβάνει την αποτύπωση του μνημείου, την καταγραφή της παθολογίας του, την τεκμηρίωσή του, καθώς και τις προτάσεις για την αποκατάσταση και ανάδειξή του, ολοκληρώθηκε και εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο του ΥΠ.ΠΟ.Α.

Σε εξέλιξη βρίσκεται και η εκπόνηση της μελέτης αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου του Ορχομενού Αρκαδίας, την οποία ανέθεσε το «ΔΙΑΖΩΜΑ» στον αρχιτέκτονα, κο Στρατή Παυλίδη με χρήματα που είχαν συγκεντρωθεί στον «κουμπαρά» του μνημείου.

Επιπλέον, το «ΔΙΑΖΩΜΑ» μπορεί να αναθέσει τις μελέτες αποκατάστασης για τρία ακόμη αρχαία θέατρα, μόλις ολοκληρωθούν οι ανασκαφικές εργασίες στα μνημεία αυτά. Πρόκειται για τα αρχαία θέατρα της Μεγαλόπολης, της Μαντίνειας και του Γυθείου.

Το «ΔΙΑΖΩΜΑ» δύναται να αναθέσει τη μελέτη ηλεκτροφωτισμού του αρχαιολογικού χώρου της Μεσσήνης. Η υλοποίηση της μελέτης αυτής κρίνεται αναγκαία, προκειμένου να φωτιστεί επαρκώς ο χώρος αφ’ ενός για λόγους ανάδειξης των μνημείων του, αφ’ ετέρου για λόγους προστασίας και ασφάλειάς του, ώστε να μετατραπεί με τον τρόπο αυτό η Μεσσήνη σε ένα «ανοικτό μουσείο».

Όταν ολοκληρωθεί πλέον η ανάθεση και η εκπόνηση όλων των απαιτούμενων μελετών θα είναι ανοιχτός ο δρόμος για την υλοποίηση των έργων στο πλαίσιο του προγράμματος της Πολιτιστικής Διαδρομής στους Αρχαιολογικούς Χώρους της Νότιας Πελοποννήσου.

Τέλος, το «ΔΙΑΖΩΜΑ» είναι δυνατό να προσφέρει τεχνογνωσία στον τομέα του Τουρισμού με μορφή συμβουλευτικών υπηρεσιών σχετικά με:

  • τις κύριες και δευτερεύουσες επιλογές, που θα πρέπει να γίνουν στο πλαίσιο της Διαδρομής, ώστε να έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας,
  • το marketing και το branding της Διαδρομής (προκήρυξη για την επιλογή διαφημιστικής εταιρείας, αξιολόγηση marketing plan και προτάσεων δημιουργικού κ.λ.π.),
  • τον τρόπο ένταξης των τοπικών επιχειρήσεων και προϊόντων στη Διαδρομή (περιεχόμενο σχετικής μελέτης, αξιολόγηση αποτελεσμάτων κ.λ.π.),
  • την επιλογή και τις προδιαγραφές τουριστικών γραφείων, τα οποία θ’ αναλάβουν την εκτέλεση της Διαδρομής.
Πατραίκος \ κ EEJ
Κολιισς Ρίο
Κόλπος
Αν τι κόρας
Πάτρα Παραλία
Κάτω Αχαΐα
Κορινθιακός
Κόλπος
Δήμος Βουπραοίας
ώλάκαστρο
Γ ασταύνη
Δάφνη
Κιάτο Βέλο η Λουτρά r– Πραίας Ελένης
Μέγαρα Ελεάσινος
ιιειραι
Θεοοωροι Κόλπος
” ” ■
Χοφικά
Αίγινα
Αρχαία Ολυμπία Κρέστενα
Λυγουριό
κόλπος
-Em.Μύρου
Ζαχάρω
Ίορος
κυπαρίσσια κος
Κολιιος
Αστρος
Κολπος
Αγ. Πέτρος
Υδρα
ΐπετσες
Αριικιρα
ργαλιάνοι
ΟΡΧΟΜΕΝΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ
ΓΥΘΕΙΟΥ
Πυλος
Κορώνη
Γεράκι
Ιικαλα
Νιατα
Αρεόπολη
Νεάπολη
Βοιων
Εικ. 1: Χάρτης, όπου απεικονίζεται η διαδρομή της Νότιας Πελοποννήσου.
Μολαοι
ί ι m ea
Ίατιπδιανικα
Mediterranean
!:r‘ )
Λακωνικός
Κολπος
Μονεμβασιά Κόλπος Επίδαυρου
Λέπρας
Μυρτώο Πέλαγος
Γύθειο
ΓΥΘΕΙΟΥ
Κάμπος Καρδαμύλη Ιτουιια
Ταΰγετος Θ
Μεθώνη
Πεταλίδι
ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ
θουοία ^ Καλαμάτα
Λεωνίδιο
Φιλιατρά
Κυπαρισσία
Πορτο Χέλι
Σιδηροκαοτρο
Ερμιονη
Μκναλάι^>λη.
Αργσλικός
Κολπος
Ανόρίτσαινα
Μεθανα
Ναύπλιο
Βυιίνα ΛεΓΒί>ι1
Πύργος
Σαρωνικάς Κόλπος
Τενέα
Νεμέα
Αμαλιάδα
Ανδραβίδα
Καλάβρυτα
Κυλλήνη όρος
Χαλανδρίτσα
Διακόητό
Ακρατα
Βιαβή
□ ινοφυ
Βάγια 0ήβα

[1] Τα με α/α i & ii είναι στην ευθύνη των ΟΤΑ και της κεντρικής διοίκησης το α/α iii του ιδιωτικού τομέα

[2] Εκδοτήρια εισιτηρίων, τουαλέτες, καταστήματα μουσείων, wi-fi, χώροι στάθμευσης, σήμανση προσανατολισμού και ενημέρωσης, στέγαστρα, καθαριότητα χώρων κ.λ.π.

[3] Market Study Ελληνικού Τουρισμού 1999, PRC-MRB & THR 2007, McKinsey 2010, BCS 2013.

[4]  Ολοκληρωμένες Εδαφικές Επενδύσεις (ΟΧΕ/ ΙΤΙ), Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων (ΤΑΠΤΟΚ/ CLLD).

Το βιβλίο της Μυρσίνης Ζορμπά “Πολιτική του πολιτισμού”

Η μεταρρύθμιση της πολιτισμικής πολιτικής

Δημοσίευση: 27 Ιουλίου 2014 18:00

Το βιβλίο της Μυρσίνης Ζορμπά “Πολιτική του πολιτισμού” (εκδόσεις Πατάκη) είναι μια μελέτη πολιτισμικής ιστορίας και ταυτόχρονα μια μελέτη πολιτισμικής κριτικής. Με βαθιά γνώση των διανοητικών εργαλείων του Αντόνιο Γκράμσι, του Ρέιμοντ Ουίλιαμς αλλά και των νεότερων πολιτισμικών σπουδών…

Το βιβλίο της Μυρσίνης Ζορμπά “Πολιτική του πολιτισμού” (εκδόσεις Πατάκη) είναι μια μελέτη πολιτισμικής ιστορίας και ταυτόχρονα μια μελέτη πολιτισμικής κριτικής. Με βαθιά γνώση των διανοητικών εργαλείων του Αντόνιο Γκράμσι, του Ρέιμοντ Ουίλιαμς αλλά και των νεότερων πολιτισμικών σπουδών, η συγγραφέας μετατοπίζει τη συζήτηση από τον νεοελληνικό Πολιτισμό -με το «π» κεφαλαίο, όπως ταιριάζει στην εθνική και ενίοτε εθνικιστική μας ρητορεία- για να εξετάσει την «οργάνωση της κουλτούρας» στο επίπεδο των θεσμών, των νοοτροπιών και των αντιλήψεων που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη πολιτισμική μας ταυτότητα. Η εργασιακή πείρα και η χρόνια ενασχόληση της ίδιας της Μ. Ζορμπά με πολιτιστικούς θεσμούς και φορείς τής επιτρέπει να συνδυάζει τη θεωρητική γνώση με την πρακτική διαχείριση, γεγονός που προσδίδει στο βιβλίο μια διπλή προοπτική, τη συνολική εποπτεία του παρελθόντος και τη σαφή στρατηγική του μέλλοντος.


Η υπουργός Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά είναι πρώην εκδότρια, ενώ διατέλεσε ευρωβουλευτής

Η συγγραφέας αναδεικνύει με ενάργεια τις χρόνιες παθογένειες της μεταπολιτευτικής κυρίως πολιτιστικής πολιτικής: την προσκόλληση στην αρχαία κληρονομιά και την υποβάθμιση του σύγχρονου πολιτισμού, την ασυνέχεια των δομών, τη μονοκαλλιέργεια ενός μοντέλου που εγκλώβισε τους πολιτισμικούς πόρους σε μια κρατιτικιστική λογική. Οι ποικίλοι γραφειοκρατικοί «αναχρονισμοί» των υπηρεσιών, η μυθοποιημένη εκδοχή της παράδοσης και οι ιδεολογικές χρήσεις της αρχαιότητας ως αποκλειστικό στοιχείο προσδιορισμού της πολιτισμικής μας ταυτότητας ακύρωσαν, σύμφωνα με τη συγγραφέα, μια στρατηγική μακράς πνοής στο πεδίο του Πολιτισμού. Κάπως έτσι, η κρίση βρήκε την πολιτιστική πολιτική σε μια εξαιρετικά ευάλωτη κατάσταση. Η τυχαιότητα του πελατειακού σχεδιασμού, σε συνδυασμό με την πίεση μιας αυτορρυθμιζόμενης νεοφιλελεύθερης αγοράς διαμόρφωσαν τις προϋποθέσεις για το επόμενο βήμα της ραγδαίας συρρίκνωσης. Η εξαγγελία ποικίλων καταργήσεων και συγχωνεύσεων των πολιτιστικών οργανισμών βασίστηκε στην απλουστευτική ιδέα του «μικρού κράτους» ενώ, λίγο καιρό αργότερα, το ΥΠΠΟ ανακάλυψε ξανά τη «Μεγάλη Ιδέα» της εθνικής εκστρατείας για την επιστροφή των Ελγινείων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Μ. Ζορμπά θέτει επιτακτικά το αίτημα για ένα νέο παράδειγμα δημόσιας πολιτισμικής πολιτικής βασισμένο στην έννοια της «πολιτισμικής δημοκρατίας». Η ίδια η έννοια της «πολιτισμικής δημοκρατίας» αμφισβητεί τα προηγούμενα ιεραρχικά μοντέλα «εκ-πολιτισμού των μαζών», δίνοντας έμφαση στην επανανοηματοδότηση της «κουλτούρας της καθημερινότητας». Ο πολιτισμός δεν νοείται πλέον ως μια «πυραμίδα γούστου», αλλά ως μια πολλαπλότητα συλλογικών διαδικασιών που παράγεται μέσα από δίκτυα, κοινότητες και επιτελέσεις μιας πολιτισμικής βιοποικιλότητας που παράγει πολλαπλά νοήματα και χρήσεις της κουλτούρας. Προφανώς, αυτή η κυκλοφορία των νοημάτων δεν είναι ούτε ουδέτερη ούτε ισότιμη. Σε μικρότερο ή σε μεγαλύτερο βαθμό προσδιορίζεται από εξουσιαστικούς ελέγχους αλλά και από μηχανισμούς χειραγώγησης που προκρίνουν -σε τελευταία ανάλυση- μια συγκεκριμένη επιλογή πολιτισμικής πολιτικής. Δεν είναι τυχαίο, δηλαδή, ότι το κυρίαρχο μοντέλο που επικρατεί σήμερα εγγράφεται πλήρως σε μια πολιτισμική λογική που προκρίνει τον ατομικισμό και τον κυνισμό ως συνθήκη δημιουργίας.

Ακριβώς για αυτό τον λόγο, η συγγραφέας επιμένει ότι η οργάνωση της κουλτούρας είναι το κατεξοχήν πολιτικό διακύβευμα, καθώς στο εσωτερικό της παράγονται ταυτότητες, ετερότητες, δικαιώματα και ανακατονομές των δημόσιων και κοινωνικών αγαθών. Θεωρώντας την κρίση ως τομή για τη μετάβαση σε μια άλλη πολιτισμική πολιτική, η συγγραφέας προτείνει μια συνολική επαναξιολόγηση του πολιτισμικού κεφαλαίου της χώρας στη βάση της κοινωνικής συνοχής, της αναδιάρθρωσης των πολιτισμικών πόρων και της υπεράσπισης της δημοκρατίας. Το ίδιο το «πολιτισμικό βάθος» της δημοκρατίας, άλλωστε, σε μια εποχή ανόδου του νεοναζισμού και εγκατάλειψης των δημόσιων πολιτικών, προκρίνεται ως αυτόνομο πεδίο πολιτικής ανασυγκρότησης και ανάπτυξης της χώρας.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο αξίζει, νομίζω, να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας την πολιτισμική ανάλυση της Μ. Ζ. Αν, δηλαδή, μας ενδιαφέρει να αξιοποιήσουμε την κουλτούρα ως ένα σοβαρό κομμάτι του δημοκρατικού τείχους απέναντι στην εξτρεμιστική Δεξιά αλλά και ως νέο πλαίσιο ηθικοπολιτικής συνοχής της κοινωνίας, θα πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά τον ορίζοντα προσδοκιών που διαμορφώνει η «πολιτισμική δημοκρατία». Η συγγραφέας προτείνει ένα μοντέλο πολιτισμικής πολιτικής που υπερβαίνει τις προηγούμενες αρτηριοσκληρωτικές δομές, αλλά ταυτόχρονα λειτουργεί και ως ένα παραγωγικό σχέδιο για μια προοδευτική έξοδο από την κρίση. Η έμφαση σε ένα πολιτισμικό κεφάλαιο που δεν ζει μόνο στη σκιά της Ακρόπολης, αλλά είναι στραμμένο στον σύγχρονο πολιτισμό και στο δημόσιο συμφέρον, αποτελεί, για τη συγγραφέα, το κλειδί για την έναρξη ενός διαλόγου με όλες τις ζωντανές δυνάμεις της κοινωνίας, της τέχνης και της διανόησης. Για πρώτη φορά, διαθέτουμε ένα βιβλίο με μεταρρυθμιστικό πρόσημο, που θέτει το μείζον πρόβλημα της σχέσης κουλτούρας και δημοκρατίας, χωρίς αφορισμούς, νοσταλγικές αναφορές και λαϊκιστικές κορώνες. Αυτή είναι, νομίζω, η πραγματική «προστιθέμενη αξία» της κριτικής γνώσης σε μια πτωχευμένη χώρα που εξακολουθεί να ντύνεται με αρχαίες χλαμύδες.

* Ο Γιάννης Παπαθεοδώρου διδάσκει Νεοελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ

Βύρων Χαρίτσης :

ΤΑ “ΑΓΙΑ ΤΟΙΣ ΚΥΣΙ”;

Τα τελευταία χρόνια το Πνευματικό Κέντρο της πόλης μας, εστία των τεχνών και του πολιτισμού και καμάρι του δήμου μας, παραχωρείται κατά καιρούς σε αθηναϊκά σχήματα, αμφίβολης σύνθεσης και ελεγχόμενης ποιότητας – για να  χρησιμοποιήσουμε τον επιεικέστερο χαρακτηρισμό -, τα οποία καταφθάνουν για να εξασφαλίσουν τη γνωστή «αρπαχτή». Το φαινόμενο βέβαια δεν είναι καινούργιο, δεν μπορεί όμως να περάσει και απαρατήρητο.

    Στις επανειλημμένες διαμαρτυρίες του υπογράφοντα προς κάποιους αρμόδιους και στην πρόταση για τη θέσπιση κάποιων κριτηρίων με βάση τα οποία θα έπρεπε να εξετάζονται οι αιτήσεις των ενδιαφερομένων, η απάντηση ήταν ότι ίσως θα ήταν παρακινδυνευμένη η απόπειρα να χωρίσουμε τα πρόβατα από τα ερίφια και στο κάτω-κάτω, μ’ αυτόν τον τρόπο το Πνευματικό Κέντρο εξασφαλίζει κάποια έσοδα!

  Νομίζω ότι κάθε καλοπροαίρετος και λογικός πολίτης καταλαβαίνει ότι αυτά είναι προφάσεις εν αμαρτίαις. Δεν είναι τόσο δύσκολο να διαμορφωθούν κάποιοι όροι για την παραχώρηση της χρήσης του Π.Κ., αρκεί να υπάρχει πίστη στην αποστολή του και αποφασιστική βούληση για την αξιοπρεπή παρέμβασή στην πολιτιστική ζωή της πόλης.

Είναι προφανές ότι είναι άλλο πράγμα το άνοιγμα του Π.Κ. στις καλλιτεχνικές δυνάμεις του τόπου μας και άλλο η πραγματοποίηση σ’ αυτό παραστάσεων ή και εκδηλώσεων άθλιας αισθητικής. Ας μην τα ισοπεδώνουμε όλα.

ΕΡΩΤΑΤΑΙ λοιπόν ο κ. Δήμαρχος:

Συμφωνεί ότι η κατάσταση αυτή προσβάλλει  τους καλαματιανούς ή όχι;  Και αν συμφωνεί, σκοπεύει να παρέμβει ή θα εγκαταλείψουμε και «τα άγια τοις κυσί»;