Αρχείο κατηγορίας Aρχαιολογικοί χώροι

Παρέμβαση για τα αρχαία στην Πλατεία της Υπαπαντής από τον αρχιτέκτονα Γιώργο Αλμπάνη

Πηγή: εφημερίδα Θάρρος Πρώτη Δημοσίευση: 06/12/2018 17:30 -Τελευταία Ενημέρωση: 06/12/2018 17:30

Το θέμα των αρχαίων που είχαν ανασκαφεί περίπου τη δεκαετία του 1950 και τα οποία είχαν καταγραφεί, φωτογραφηθεί και εν συνεχεία επιχωθεί – προ της προηγούμενης «ανάπλασης» και όχι εξαιτίας της – ήταν γνωστό και προκάλεσε προβληματισμό κατά την εκπόνηση των μελετών που αφορούσαν στο Ιστορικό Κέντρο, στις οποίες εντάσσεται – ως τελευταίο έργο – και η μελέτη για την Πλατεία Υπαπαντής.
Αποτέλεσμα αυτών των προβληματισμών ήταν στην επικαιροποιημένη προμελέτη της Πλατείας, η οποία υπεβλήθη το 2010 από τη «ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕ – Γ. ΑΛΜΠΑΝΗΣ – Ν. ΦΙΝΤΙΚΑΚΗΣ», να υπάρχει πρόβλεψη ειδικής κατασκευής από άθραυστο γυαλί, που θα σκεπάζει το χώρο τον αρχαίων, ενώ θα προβλέπει και κατάλληλο φωτισμό για τη νυχτερινή ανάδειξή τους. Από απόψεως Η/Μ εγκαταστάσεων προβλέπεται ειδικός κλιματισμός για τη συντήρησή τους.
Επιπροσθέτως, στην Τεχνική Έκθεση της πρότασης υπήρχε ειδική μνεία με παλαιότερες φωτογραφίες των αρχαίων –από το σύντομο διάστημα που η ανασκαφή ήταν ανοιχτή – και με επισήμανση στο κείμενο ότι τη μελέτη «[…]ενδιαφέρει απολύτως η ανάδειξη της από αρχαιοτάτων χρόνων ιστορικής συνέχειας της πόλης[…]».
Η επικαιροποιημένη προμελέτη, με τη σύμφωνη γνώμη της Δημοτικής Αρχής και της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου, υπεβλήθη το Σεπτέμβριο του 2010 προς έγκριση στο ΚΑΣ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο).
Εδώ είναι σκόπιμο να αναφερθεί και κάτι- δυστυχώς- σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα. Όλοι οι δήμαρχοι από το 1998 που άρχισε η μελέτη και η σταδιακή υλοποίησή της, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, αγκάλιασαν το έργο, το οποίο ήταν ένα από τα οράματα του τότε δημάρχου Χ. Μαλαπάνη με τη συμπαράσταση του τότε δημοτικού συμβούλου κ. Γ. Κουτσούλη, ο οποίος επισήμανε την παλαιότερη ανασκαφή και προμήθευσε από το προσωπικό του αρχείο τις σχετικές φωτογραφίες.
Στη συνέχεια και ο κ. Π. Κουμάντος και ο κ. Γ. Κουτσούλης, ως δήμαρχοι, προχώρησαν στην ολοκλήρωση και υλοποίηση επιμέρους τμημάτων του Ιστορικού Κέντρου.
Τέλος, ο νυν δήμαρχος, κ. Π. Νίκας, συνέχισε τα επιμέρους έργα και φρόντισε για την αποπεράτωση του όλου έργου με την ένταξη και του τελευταίου τμήματος – της Πλατείας Υπαπαντής – σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα, ώστε να ολοκληρωθεί το αρχικό όραμα της ανάπλασης του συνόλου του Ιστορικού Κέντρου.
Σε όλα τα παραπάνω σημαντικότατη συμμετοχή, λόγω αρμοδιότητας, είχε και η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου.
Το Μάρτιο του 2011 η προμελέτη ενεκρίθη από το ΚΑΣ, ως είχε, με τη μόνη παρατήρηση: την εξαίρεση της ειδικής κατασκευής στη ΝΑ γωνία της Πλατείας Υπαπαντής με το ακόλουθο αιτιολογικό: «[…] εκτός από τη διαμόρφωση, που προβλέπει την αποκάλυψη αρχαιολογικών καταλοίπων παλαιάς ανασκαφής και την κάλυψή τους με γυάλινο στέγαστρο, διότι η διατήρηση των καταλοίπων αυτών σε κατάχωση είναι προτιμότερη για την αποτελεσματική προστασία τους».
Η ανωτέρω απόφαση δεν πρέπει να ξενίζει, αφού αποτελεί συνήθη τακτική σε όλες τις Μεσογειακές και Μεσοποτάμιες χώρες, οι οποίες λόγω του πλήθους των αρχαιολογικών χώρων και του αντιστοίχου ιστορικού βάθους τους δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε όλες τις ανασκαπτικές εργασίες.
Ίσως ενδιαφέρει και η πληροφόρηση ότι οι μελετητές της Πλατείας Υπαπαντής έχουν δηλώσει ότι διατίθενται για τη συνέχιση της μελέτης, όποτε αυτό αποφασισθεί, ώστε να υπάρχει έτοιμη πλήρης μελέτη για την κάλυψη των ευρημάτων, εφόσον αποκαλυφθούν, λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι τα συγκεκριμένου είδους έργα αποτελούν σημαντική αρχιτεκτονική πρόκληση.

Του Γιώργου Αλμπάνη
Αρχιτέκτονος

κοινοποίησε το:

“Θαμμένη” θα παραμείνει η ιστορία της Καλαμάτας


Πρώτη Δημοσίευση: 26/11/2018

Το θέμα των αρχαιολογικών θησαυρών που είναι “θαμμένα” στη νοτιοδυτική περιοχή της πλατείας της Υπαπαντής έρχεται επιτακτικά και πάλι στην επιφάνεια, μετά τη δημοσιοποίηση των παρεμβάσεων που σχεδιάζονται από τη Δημοτική Αρχή, στο χώρο αυτό.
Τα σημαντικότερα λείψανα της αρχαίας πόλης απέδωσε η ανασκαφή του Ν. Γιαλούρη, στην πλατεία μεταξύ της εκκλησίας της Υπαπαντής και του μητροπολιτικού μεγάρου, όπου βρέθηκαν θεμέλια δημοσίων οικοδομημάτων της Ελληνιστικής πόλης…
Στην ανάρτηση στην ιστοσελίδα του «Θάρρους» της είδησης για την πρόταση σχετικά με την ανάπλαση της πλατείας Υπαπαντής, υπάρχει ένα πολύ σοβαρό σχόλιο της Αρχαιολόγου κας Ελένης Μπόμπου – Πρωτοπαπά, το οποίο και αντιγράφω:
«Κάτω από την πλατεία υπάρχει θαμμένη η ιστορία της Καλαμάτας!
Μήπως ήρθε η στιγμή να γίνει μία αναφορά με την τοποθέτηση μιας πλάκας για τις αρχαιότητες που αποκαλύφθηκαν με τις ανασκαφές του 1960 (πολύ σημαντικό κτήριο) και που κάλυψε η προηγούμενη «ανάπλαση»;
Η τοπική αρχαιολογική υπηρεσία πρέπει να έχει καθοριστικό ρόλο!»
Σημειώνει δε, πως είχε την τιμή και τη χαρά να πάρει μέρος στην ανασκαφή εκείνη!
Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως πάγια άποψη του «Θ», η οποία και με άρθρα είχε υποστηριχτεί, είναι η ανάδειξη των τειχών των αρχαίων Φαρών. Προκειμένου δε, να μην παρεμποδίζεται η πρόσβαση στην πλατεία και στον Ιερό Ναό, θα μπορούσε στο επάνω μέρος να υπάρχει άθραυστο γυαλί ή πλεξιγκλάς  ώστε να είναι ορατά τα αρχαία τείχη.
Είναι απορίας άξιο πως στην πρόταση ανάπλασης δεν αναφέρεται καν αυτό το κομμάτι του ιστορικού παρελθόντος της πόλης!
Α.

κοινοποίησε το:

Ενάλιες Αρχαιότητες Μεσσηνίας

Ναυάγιο “κιόνων” στη Σαπιέντζα Μεθώνης
 
Ναυάγιο κιόνων στη Σαπιέντζα

Τα αρχαιολογικά ευρήματα στο βυθό κοντά στο βόρειο ακρωτήριο της Σαπιέντζας (ακρωτήριο Καρσί) απέναντι από τη Μεθώνη, έχουν πρωτοεντοπισθεί από

Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων είναι Ειδική Περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠ.ΠΟ.Α με αρμοδιότητα σε όλη την Ελληνική Επικράτεια. Ιδρύθηκε το 1976 (ΦΕΚ 207/Α/10-8-1976) και έχει ως αποστολή την προστασία των ενάλιων αρχαιοτήτων, που συνίστανται σε ναυάγια αρχαίων πλοίων, οικισμών ή αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων, που βρίσκονται εντός των θαλασσών, των λιμνών και των ποταμών. Από το 2003, που κηρύχτηκαν ως μνημεία τα ναυάγια πλοίων και αεροσκαφών άνω των 50 ετών από την ημερομηνία ναυαγήσεώς τους, συμπεριλαμβανομένων και των κινητών στοιχείων που περικλείουν, διότι παρουσιάζουν ιστορικό, τεχνολογικό, επιστημονικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον, η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων προστατεύει και αυτά. (ΦΕΚ 1701/Β/19-11-2003)
Αναλυτικά, η Εφορεία ασκεί τις εξής δραστηριότητες: Εντοπισμό, έρευνα εναλίων αρχαίων και μέριμνα για την διασφάλιση αυτών, συντήρηση εναλίων αρχαίων, οργάνωση μουσείων εναλίων αρχαίων, εποπτεία έργου Ινστιτούτων εναλίων δραστηριοτήτων, ωκεανογραφικών ιδρυμάτων και αποστολών, έλεγχο των θαλασσίων και υποβρυχίων δραστηριοτήτων που μπορούν να προκαλέσουν άμεση ή έμμεση βλάβη σε αρχαία, προώθηση της διαδικασίας της κήρυξης ενάλιων αρχαιολογικών χώρων (άρθρο 15 του Ν. 3028, ΦΕΚ 153/Α/28-6-2002) καθώς και της ίδρυσης και λειτουργίας των χώρων αυτών ως επισκέψιμων με συνοδευόμενη κατάδυση (άρθρο 11 του Ν3409, ΦΕΚ 273/Α/4-11-2005).

Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων λειτουργεί ως αυτοτελής Διεύθυνση της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς με έδρα την Αθήνα και υπάγονται σε αυτή Γραφεία που λειτουργούν στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης με έδρα τη Θεσσαλονίκη και στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου με έδρα το Ηράκλειο.
Τα Γραφεία που λειτουργούν στις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Ηρακλείου ασκούν το σύνολο των αρμοδιοτήτων των τμημάτων της Εφορείας κατά τόπο στα όρια των περιοχών τους.

Ειδικότερα, αντικείμενα αρμοδιότητας της Εφορείας είναι:
– Δημόσια και ιδιωτικά έργα στη θάλασσα (λιμενικά έργα κλπ.)
– Έργα επί του αιγιαλού και της παραλίας
– Χορηγήσεις αδειών για υ/β έρευνες, ιχθυοκαλλιέργειες, υδατοκαλλιέργειες, οστρακαλιείες, ποντίσεις καλωδίων

– Άδεια υποβρύχιας φωτογράφισης, κινηματογράφησης και βιντεοσκόπησης κλπ.
– Χορήγηση αμοιβών για παράδοση αρχαίων
– Χειρισμός υποθέσεων για αρχαιοκαπηλίες και κατασχέσεις, χορήγηση νόμιμων αδειών κατοχής αρχαίων αντικειμένων
-Αρχαιολογικός Έλεγχος για υποδείξεις εναλίων αρχαίων
-Συντήρηση για την προστασία και την ανάδειξη των εναλίων αρχαιοτήτων

ντόπιους ψαράδες, γύρω στο 1920.

Το 1925, ο ιστοριοδίφης δικηγόρος Διονύσιος Πόταρης (1860-1932), με την υπόδειξη των ψαράδων, εντόπισε αλλά και κατέγραψε τα “μάρμαρα”, σε απόσταση 50-60 μέτρα από τη βόρεια ακτή της Σαπιέντζας και σε βάθος 6- 7 μέτρων. Τότε σχημάτισε την ορθή γνώμη ότι επρόκειτο για ναυάγιο πλοίου, που μετέφερε αρχαιότητες.

Το ναυάγιο των κιόνων βρίσκεται σε βάθος περί τα 10 μ., πλησίον του ακρωτηρίου Σπίθα. Οι κίονες είναι διασκορπισμένοι σε έκταση 30 περίπου τ.μ. και απέχει 10 μ. από την άκρη του ακρωτηρίου. Μέρος του αριθμού των κιόνων είναι τοποθετημένοι στο βυθό ο ένας δίπλα στον άλλο, όπως πιθανόν θα ήταν στο βυθισμένο πλοίο, ενώ άλλα τεμάχια είναι διάσπαρτα στο βυθό. Εντοπίσθηκαν 34 τμήματα τεμαχισμένων μονολίθων αρράβδωτων κιόνων, εκ των οποίων ο ένας μόνο είναι ακέραιος και έχει ύψος 8 μ. και διάμετρο 0,90 μ. Από τα 34 τεμάχια τα 28 είναι συγκεντρωμένα και τα 6 βρίσκονται σε απόσταση 60 μ. από τα υπόλοιπα.

Οι κίονες είναι κατασκευασμένοι από ερυθρωπό γρανίτη της ίδιας ποιότητας με αυτόν του κίονα που βρίσκεται εντός του Φρουρίου της Μεθώνης και στήθηκε το 1493/4 από το ναύαρχο Francesco Bebo σε ανάμνηση της επανακτήσεως του Κάστρου από τους Ενετούς, τοποθετώντας τη βύθιση του πλοίου σε προγενέστερους χρόνους. Ο γρανίτης αυτός συναντάται μόνο στην Αίγυπτο, την Ξάνθη, την Καβάλα και τη Μύκονο.

Η μελέτη του τεμαχίων, αλλά και του σχεδίου των κιόνων δείχνει ότι προέρχονται από ένα οικοδόμημα που κατεδαφίστηκε ή κατέρρευσε και περιλάμβανε συνολικά 16 κίονες. Το βυθισμένο πλοίο μετέφερε μέρος μόνο του συνόλου των κιόνων και εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι τα τεμάχια είναι ανωμάλως θραυσμένα και δεν συναρμολογούνται μεταξύ τους. Μερικοί κίονες έχουν κυκλικές κεφαλές σα να έχουν χρησιμοποιηθεί για δέσιμο πλοίων πλησίον «μώλου».
Ο χώρος του ναυαγίου προορίζεται να λειτουργήσει ως ο πρώτος επισκέψιμος ενάλιος αρχαιολογικός χώρος.

 

Ναυάγιο “Σαρκοφάγων” στη Σαπιέντζα Μεθώνης

Βόρεια της νήσου Σαπιέντζα και σε σχετικά μικρή απόσταση από το ναυάγιο των κιόνων, ένα δεύτερο ναυάγιο εντοπίστηκε σε βάθος 15 μ. Το φορτίο του αποτελείται από λίθινες σαρκοφάγους με τα καλύμματά τους. Εκτός από μία που τεμαχίστηκε πιθανώς κατά τη βύθιση του πλοίου και τη συντριβή της στον βράχο, οι υπόλοιπες είναι άθικτες, με διαστάσεις 2,20 x 0,80 μ.
 

Ναυάγιο νεότερων χρόνων στη θάλασσα της Μεσσηνίας

 
Δομικά υλικά από το ναυάγιο στην περιοχή Λάμπες – κόλπου Μεθώνης

Το ναυάγιο εντοπίστηκε από καταδυτικό κλιμάκιο της ΕΕΑ, στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Μεθώνης, στη θέση «Βράχος του Καρασουμάνη» και χρονολογείται στους νεότερους χρόνους.

Το καράβι ήταν φορτηγό και μετέφερε οικοδομικά υλικά, όπως κεραμίδια από τη Μασσαλία, τούβλα και σακιά ασβέστου. Οι σωζόμενες διαστάσεις του είναι 40Χ16 μέτρα. Το φορτίο του διατηρείται άθικτο, με τη σειρά που είχε τοποθετηθεί το εμπόρευμα για τη θαλάσσια μεταφορά του. Τμήματα από το ξύλινο σκαρί του καραβιού γίνονται ορατά στον αμμώδη πυθμένα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του, βρίσκεται θαμμένο στην άμμο.

Τα κεραμίδια φέρουν επιγραφή του εργοστασίου παραγωγής τους. Τον 19ο αι. είναι γνωστό το εμπόριο εισαγωγής των φημισμένων κεραμιδιών της Μασσαλίας, τα οποία κοσμούσαν τις στέγες των νεοκλασικών σπιτιών της χώρας μας.
Κατά τη διάρκεια της υποβρύχιας έρευνας ανελκύστηκαν δείγματα από το φορτίο και το σκαρί του, για περαιτέρω μελέτη.

Η υποβρύχια έρευνα πραγματοποιήθηκε ύστερα από υπόδειξη του κ. Χρήστου Νιώκου.

Η μελλοντική υποβρύχια ανασκαφική έρευνα του ναυαγίου, θα μας δώσει νέα σημαντικά δεδομένα, όπως στοιχεία για την προέλευση και κατασκευή του πλοίου, τον τρόπο που ναυάγησε, τη θαλάσσια διαδρομή του, τις εμπορικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της εποχής κ.α.

Χρηματοδότης: ΥΠΠΟΑ

Κανταποντισμένος Προϊστορικός Οικισμός Μεθώνης

Κανταποντισμένος Προϊστορικός Οικισμός Μεθώνης
Στον όρμο Μεθώνης Πυλίας, στο νομό Μεσσηνίας, έχει εντοπιστεί εκτεταμένος καταποντισμένος προϊστορικός οικισμός, εμβαδού περί τα 120 στρέμματα, της μέσης εποχής του χαλκού. Από ανασκαφικές τομές προέκυψε ότι κάτω από την επιφάνεια του βυθού τοίχοι διατηρούνται έως και σε βάθος έξι δόμων. Από τις ίδιες τομές διαπιστώθηκαν ταφές νηπίων κάτω από τα δάπεδα, κυρίως ως πολλαπλοί εγχυτρισμοί. Η κατάσταση διατήρησης των κτιρίων και οι παραμορφώσεις σε γωνίες τους καταδεικνύουν ένα ταχύτατο καταποντισμό τους από σεισμική δραστηριότητα.
Πέραν αυτών, στην ίδια θαλάσσια έκταση, εντοπίστηκαν ναυάγια ιστορικών χρόνων (από βυζαντινά έως και οθωμανικής εποχής), παράκτιος μεσαιωνικός αγωγός ύδρευσης του φρουρίου της Μεθώνης, επιπλέον δε υπάρχει και ο βυθισμένος λιμενοβραχίονας του αρχαίου λιμανιού της Μεθώνης. Φυσικά το ενάλιο αυτό σύνολο σχετίζεται και με την διαχρονική ιστορία της Μεθώνης.
Η έρευνα, επεκτάθηκε στην επισκόπηση της ευρύτερης περιοχής, από όπου προέκυψαν χρήσιμα στοιχεία για την ερμηνεία του μηχανισμού, με τον οποίο καταποντίστηκε οικισμός.
Ο καταποντισμός των κτιριακών λειψάνων στη Μεθώνη δεν μπορεί να ερμηνευθεί με μηχανισμούς της ευστατικής θεωρίας ούτε και με ταχεία ίσως για γεωλογικά αλλά αργή για αρχαιολογικά δεδομένα, τεκτονική καταβύθιση της τάξεως του 1-2μ. ανά χιλιετία. Ο βαθμός διατήρησης των λειψάνων αυτών συνηγορεί μόνον υπέρ μιας ταχύτατης κατακόρυφης τεκτονικής κίνησης, συνοδευόμενης βεβαίως από ανάλογη σεισμική δραστηριότητα, η οποία δεν σπανίζει στην περιοχή αυτή.

Χρηματοδότες: ΥΠΠΟΑ, Δήμος Πύλου

κοινοποίησε το:

Στ. Μπένος: Αρχαία Θουρία και Μεσσήνη, τα δύο κορυφαία μνημεία της περιοχής

Πρώτη Δημοσίευση: 19/11/2016 

Ξεκίνησε χθες και ολοκληρώνεται σήμερα στους χώρους της Πανεπιστημιακής Σχολής της Καλαμάτας το σεμινάριο για το περιβάλλον και τον πολιτισμό, το οποίο διοργανώνεται από το Γραφείο Σχολικών Δραστηριοτήτων της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μεσσηνίας, σε συνεργασία με το Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Το σεμινάριο άνοιξε χθες με ομιλία του ο πρόεδρος της Κίνησης Πολιτών «Διάζωμα», Σταύρος Μπένος, με θέμα «Αξία και μαγεία των συνεργειών». Μαζί του ήταν ο Ευδόκιμος – Νίκων Φρέγκογλου, υπεύθυνος Πολυμεσικών Εφαρμογών του «Διαζώματος», ο οποίος μίλησε για την «τεχνολογία στην υπηρεσία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Συνέργεια και Καλαμάτα
Το κορυφαίο θέμα που απασχολεί τη χώρα, αλλά και η μεγάλη παθογένειά της, σύμφωνα με τον πρώην υπουργό, είναι οι συνέργειες, αφού, όπως εξήγησε, «είναι πολύ ωραίο πράγμα να καθόμαστε όλοι μαζί γύρω από ένα τραπέζι και να συνεργαζόμαστε για μεγάλα οραματικά σχέδια».
Όπως υποστήριξε, «τη συνέργεια οι Καλαματιανοί την έχουμε ζήσει και, μάλιστα, σε δραματική στιγμή, αυτή των σεισμών του 1986, αφού τότε καθίσαμε όλοι μαζί γύρω από ένα τραπέζι και προέκυψε το θαύμα που βλέπουμε σήμερα».
Στη συνέχεια ανέφερε ότι αυτόν τον τρόπο δουλειάς χρησιμοποιεί το «Διάζωμα», ώστε να φέρει τα μνημεία στο κέντρο της ζωής, χαρακτηρίζοντας τα αποτελέσματα που προκύπτουν θεαματικά σε όλη τη χώρα.
Μιλώντας για πρώτη φορά δημόσια για τα σχέδια που έχουν οραματιστεί οι άνθρωποι του «Διαζώματος» για την Αρχαία Θουρία και την Αρχαία Μεσσήνη, ανάφερε ότι υπάρχουν προγράμματα γι’ αυτά τα δύο κορυφαία μνημεία. Ειδικότερα για την Αρχαία Μεσσήνη, είπε ότι υπάρχει ένα νέο πρόγραμμα για την ιστορική εξέλιξή της. Θα περιλαμβάνει δε έναν περιβαλλοντικό μανδύα από νέα παιδιά της Μεσσήνης, ώστε να δημιουργηθεί το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα και όχι μόνο το αρχαιολογικό. Όλο αυτό εντάσσεται σε ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα, που είναι η Τοπική Ανάπτυξη μέσω Τοπικών Κοινοτήτων. Όπως επισήμανε, έχει γίνει πολλή δουλειά με το Δήμο Μεσσήνης, ώστε να δημιουργηθεί αυτό το πρότυπο πρόγραμμα συνεργειών της Αρχαίας και Νέας Μεσσήνης, καθώς και όλων των παραγωγικών δυνάμεων της περιοχής, αξιοποιώντας όλο το περιβαλλοντικό και πολιτιστικό απόθεμα.
Σχετικά με την Αρχαία Θουρία, είπε: «Και στο συγκεκριμένο χώρο πρέπει όλοι να συνεργαστούμε, προκειμένου το μνημείο αυτό να πάρει την εξαιρετική πορεία στην οποία μας οδήγησε ο Πέτρος Θέμελης για την Αρχαία Μεσσήνη».
Η Αρχαία Θουρία, όπως είπε, είναι ένα εκπληκτικό μνημείο, που τώρα έρχεται στο φως και «είμαστε μόνο στα πρώτα βήματα της αποκάλυψης. Πρέπει όλοι να φροντίσουμε να αναδειχθεί».

Η «ήττα» της Καλαμάτας 
Ερωτώμενος ο κ. Μπένος για το αποτέλεσμα όσον αφορά στην Πολιτιστική Πρωτεύουσα του 2021, δήλωσε ότι η πόλη δούλεψε εξαιρετικά, κάτι που φαίνεται από την πρόκρισή της στην τελική τριάδα. Αυτό οφείλεται σε όλους, από το δήμαρχο μέχρι όσους στρατεύτηκαν να βοηθήσουν.
Κατά την άποψή του, δεν πρέπει να στενοχωριόμαστε για τη μη νίκη, αφού δεν ήταν αυτοσκοπός, καθώς η πόλη έχει δυνάμεις πολιτιστικές, ενώ ο ίδιος δε θεωρεί αποτυχία το αποτέλεσμα, λέγοντας πως δεν πρέπει να γίνει καμιάς μορφής εκμετάλλευση.
Το μήνυμα του Σταύρου Μπένου είναι ότι η πόλη θα πρέπει το φάκελο που έκανε να τον αξιοποιήσει, ανεξαρτήτως του αν κέρδισε ή όχι αυτό το συμβολικό στοίχημα. Το ουσιαστικό για αυτόν στοίχημα η πόλη το έχει κερδίσει και «θα πρέπει όλοι μαζί να δουλέψουμε τώρα και πάνω στις ιδέες που συγκροτούν το φάκελο, σαν να κερδίσαμε τον τίτλο.  Σημασία σε αυτό έχει εμείς τι κάνουμε και όχι τι κάνουν οι άλλοι, αν θέλουμε ένα λαμπρό μέλλον για την πόλη».
Σύμφωνα με τον κ. Μπένο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην Ελευσίνα μεγάλη σημασία έπαιξε η υπανάπτυξη που επικρατεί, «ήταν η πόλη που είχε δημιουργηθεί ο πρώτος βιομηχανικός πυρήνας της χώρας. Αυτό είναι που αξιοποίησε η Ελευσίνα και αποτέλεσε το δυνατό της χαρτί. Το χαρτί της Καλαμάτας ήταν ότι η πόλη είχε προχωρήσει πολύ πολιτιστικά, αλλά της Ελευσίνας το χαρτί είναι πιο ανθρώπινο και βαραίνει πιο πολύ».

Η συνεχόμενη αναφορά στο 1821
Τέλος, σχετικά με τη συνεχόμενη αναφορά του 1821 στο φάκελο της Καλαμάτας και τη μη μεγάλη αναφορά στους προαναφερθέντες αρχαιολογικούς χώρους, ο πρώην υπουργός απάντησε ότι θεωρεί ότι όλα έγιναν πετυχημένα, ότι η επιλογή να «πατήσουν» πάνω στο 1821 ήταν επιτυχία και ότι το «ξαναγεννιέται», όπως ξαναγεννήθηκε η πόλη μετά το σεισμό, ήταν μια πολύ επιτυχής επικοινωνιακή καμπάνια, «και το τονίζω απερίφραστα».  

Βοήθεια και πολιτικές παρεμβάσεις
Αναφορικά με τη μη «βοήθειά του» στο έργο της συγκρότησης του φακέλου υποψηφιότητας, δήλωσε ότι είναι ψέμα, κι αυτό γιατί πολλές φορές μέλη του Γραφείο Υποψηφιότητας τον επισκέφθηκαν, ο ίδιος είπε τις ιδέες του και, μάλιστα, συμπεριλήφθηκαν στο φάκελο.
«Η πόλη γι’ αυτό τον τίτλο δούλεψε όμορφα, δούλεψε αποφασιστικά και είναι λάθος να έχουμε μεμψιμοιρία και κριτική» σχολίασε.
Σχετικά με το σενάριο περί πολιτικών παρεμβάσεων που ακούγεται για την επιλογή, ο κ. Μπένος είπε ότι δεν πιστεύει ότι υπήρξαν τέτοια πράγματα και τόνισε ξανά ότι δεν πρέπει να υπάρχουν αναδιπλώσεις στην Καλαμάτα. «Στην Καλαμάτα έχουμε δείξει ότι θριαμβεύουμε, όταν σκεπτόμαστε θετικά, αυτό πρέπει να γίνει και τώρα».

Άλλοι ομιλητές
Το λόγο στη συνέχεια πήραν η επίκουρος καθηγήτρια Αρχαιογνωσίας και Ιστορίας του Πολιτισμού Ιωάννα Σπηλιοπούλου, η αναπληρώτρια καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας, Βυζαντινής Νομισματικής και Σιγιλλογραφίας Βασιλική Πέννα και ο αναπληρωτής καθηγητής Αρχαιομετρίας, πρόεδρος Τμήματος ΙΑΔΠΑ Νικόλαος Ζαχαριάς, ενώ στο τέλος πραγματοποιήθηκε ξενάγηση στο Εργαστήριο Αρχαιομετρίας που λειτουργεί στο χώρο του Πανεπιστημίου.

Του Παναγιώτη Μπαμπαρούτση

κοινοποίησε το:

Ενοποιούνται οι αρχαιολογικοί χώροι της Νότιας Πελοποννήσου

Πολιτιστικές διαδρομές σε Λακωνία, Αρκαδία και Μεσσηνία

Δευτέρα, 22 Δεκέμβριος 2014 | Χρήστος Πετρούλιας |

Ενοποιούνται οι αρχαιολογικοί χώροι της Νότιας Πελοποννήσου

Η κατάρτιση, προετοιμασία και υλοποίηση ενός προγράμματος πολιτιστικής διαδρομής στη Νότια Πελοπόννησο και ειδικότερα στους νομούς Λακωνίας, Αρκαδίας και Μεσσηνίας, παρουσιάστηκαν την περασμένη Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου στο Διοικητήριο Λακωνίας. Αρμόδιοι φορείς για το σχεδιασμό και την εφαρμογή του προγράμματος για τη Λακωνία είναι η ΠΕ Λακωνίας και ο Δήμος Σπάρτης σε συνεργασία με το Σωματείο «Διάζωμα» για την προστασία και ανάδειξη των αρχαίων θεάτρων.

Η διαδρομή θα συνδέει τα αρχαία θέατρα Σπάρτης και Γυθείου και τον αρχαιολογικό χώρο του Ναού της Ορθίας Αρτέμιδος στη Λακωνία, με την Αρχαία Μεσσήνη στη Μεσσηνία και τα αρχαία θέατρα της Μεγαλόπολης, του Αρκαδικού Ορχομενού, της Μαντινείας και της Τεγέας στην Αρκαδία με τους αντίστοιχους αρχαιολογικούς χώρους. Εκτιμάται ότι η περιήγηση στις ομορφιές των μνημείων και της φύσης θα συμβάλλει και στην ποιοτική αναβάθμιση της τουριστικής οικονομίας της Νότιας Πελοποννήσου.

Για μία μοναδική ευκαιρία για την πολιτιστική κληρονομιά του νομού έκανε λόγο η αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας κ. Αδαμαντία Τζανετέα, η οποία αφού καλωσόρισε τους παρευρισκομένους, τόνισε: «Θεωρώ ότι η Λακωνία μπορεί να διαδραματίσει έναν πολύ σημαντικό ρόλο. Ως περιφερειακή αρχή έχουμε αναπτύξει ένα πιλοτικό πρόγραμμα για τη διαχείριση του πολιτιστικού αποθέματος και φυσικά σε αυτό πρωτοστατεί η Λακωνία, όπου εκτελείται πολύ μεγάλο έργο». Αφού ανέφερε ενδεικτικά πολιτιστικά έργα που «τρέχουν» σε περιοχές όπως τα Βάτικα, η Μονεμβασιά και το Γεράκι, η κ. Τζανετέα στάθηκε ιδιαίτερα στο έργο-σταθμό του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης. «Το σημαντικότερο έργο, που αποτελεί πρώτη προτεραιότητα για τη Λακωνία και τη Σπάρτη, είναι αυτό του Αρχαιολογικού Μουσείου» παραδέχτηκε η αντιπεριφερειάρχης και αποκάλυψε ότι προ ημερών υπήρξε συνάντηση για το θέμα μεταξύ του υπουργού Πολιτισμού Κ. Τασούλα και του περιφερειάρχη Π. Τατούλη. «Είναι πλέον στην ευθύνη του υπουργείου να μπορέσει να ανοίξει ο δρόμος για την εκπόνηση της μελέτης του νέου μουσείου, όπου θα έχουμε και τη δυνατότητα να αναδείξουμε και το πλήθος των ψηφιδωτών, τα οποία -δυστυχώς και είναι ντροπή- στοιβάζονται σε αποθήκες» είπε η αντιπεριφερειάρχης, ενώ άφησε αιχμές για όσους εκφράζουν έωλες εκτιμήσεις για την πορεία υλοποίησης του μουσείου: «Για κάποιους που για να έχουν λόγο ύπαρξης ανησυχούν για το μουσείο, καλό θα είναι να κάνουν την αυτοκριτική τους και να ζητήσουν συγγνώμη από το λακωνικό λαό».

Στην τοποθέτησή του ο δήμαρχος Σπάρτης κ. Βαγγέλης Βαλιώτης υποστήριξε: «Πιστεύουμε ότι τα θέματα του τουρισμού και πολιτισμού πρέπει να αντιμετωπίζονται ενιαία, σε επίπεδο νομού» σημείωσε αρχικά, απευθύνοντας παράλληλα ευχαριστίες τόσο στην αντιπεριφερειάρχη Αδ. Τζανετέα, όσο και στον πρόεδρο του «Διαζώματος» κ. Σταύρο Μπένο. «Η πρόταση μας βρίσκει σύμφωνους γιατί αποτελεί ένα “εργαλείο” που θα χρηματοδοτήσει και θα αναδείξει το αρχαίο θέατρο Σπάρτης, αλλά ταυτόχρονα θα συνδεθεί με την πρωτογενή παραγωγή και όλο το τουριστικό προϊόν». Για το νέο Μουσείο ο κ. Βαλιώτης υπογράμμισε: «Επειδή είμαι της άποψης ότι δεν πρέπει να ανατρέχουμε στο τί έγινε και τί όχι, αλλά πρέπει να ενωθούμε όλες οι δυνάμεις, ώστε το μουσείο να κατασκευαστεί επί της κοινής μας θητείας». Κατά τον ίδιο κρίνεται επιτακτική η ωρίμανση των μελετών, ώστε η Λακωνία να εκμεταλλευτεί στο έπακρο τα χρηματοδοτικά προγράμματα της περιόδου 2015-2020 και το έργο του μουσείου της Σπάρτης να ενταχθεί στο ΕΣΠΑ. Αναφορικά με το αρχαίο θέατρο Σπάρτης, ο δήμαρχος   εμφανίστηκε δηκτικός σημειώνοντας: «Πρόκειται για ένα υπερώριμο έργο το οποίο πρέπει να προσέξουμε να μην ωριμάσει ακόμη περισσότερο και πέσει και “σαπίσει”» επεσήμανε και εξήγησε ότι σε συνεργασία με το Ίδρυμα Νιάρχου και το Σωματείο «Διάζωμα», πρέπει να αναληφθούν οι απαραίτητες ενέργειες για τη χρηματοδότηση του έργου. Χαρακτήρισε δε το έργο της υλοποίησης των αρχαιολογικών χώρων ως ένα σημαντικό μοχλό ανάπτυξης. 
Στο σημείο εκείνο παρενέβη η κ. Τζανετέα, η οποία γνωστοποίησε ότι το αρχαίο θέατρο Σπάρτης θα είναι το πρώτο έργο που θα ενταχθεί στο νέο πρόγραμμα του ΕΣΠΑ.

Ο πρώην υπουργός και –πλέον- μόνιμος κάτοικος και λάτρης της Λακωνίας, κ. Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχος για την πολιτιστική ανάπτυξη του νομού, τονίζοντας μεταξύ άλλων: «Βρίσκομαι εδώ σήμερα γιατί πονάω για τη Λακωνία και τη Σπάρτη, η οποία έχει καθυστερήσει απελπιστικά στον πολιτιστικό τομέα. Εν πάση περιπτώσει δεν χρειάζεται να κάνουμε νεκρολογίες, αλλά είναι ανάγκη να μαζευτούμε όλοι και να βοηθήσουμε τον τόπο μας. Αν θέλουμε, διαφορετικά ας καθίσουμε στα σπίτια μας» τόνισε ο κ. Βαρβιτσιώτης. Ο Λάκωνας πολιτικός αναφέρθηκε στη συνεργασία του με το «Διάζωμα» αναφορικά με τη μελέτη και την εξασφάλιση της χρηματοδότησης για το αρχαίο θέατρο Σπάρτης από το Ίδρυμα Νιάρχου. Στάθηκε ιδιαίτερα στο όραμα του Σταύρου Μπένου να αναδείξει τα πολιτιστικά μνημεία της Λακωνίας, της Αρκαδίας και της Μεσσηνίας, μέσα από το πρόγραμμα Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων που επιβάλλει η ΕΕ σημειώνοντας: «Στηρίζω αυτήν την πρόταση και θεωρώ ότι θα έχει επιτυχία, λόγω της συμμετοχής του Σταύρου Μπένου και της συνεργασίας με τον καθηγητή Πέτρο Θέμελη, ο οποίος ανέδειξε την Αρχαία Μεσσήνη».

Λεκτικός «διαξιφισμός» για το νέο Μουσείο
Αφορμής δοθείσης, ο κ. Βαρβιτσιώτης δεν παρέλειψε να στηλιτεύσει την τοποθέτηση της αντιπεριφερειάρχη για το νέο Μουσείο Σπάρτης: «Ας αφήσουμε τα προεκλογικά τα οποία με ενοχλούν. Δεν ήρθαμε να κάνουμε πολιτική εδώ κ. αντιπεριφερειάρχη. Εγώ δεν ήρθα να κάνω, αν εσείς θέλετε να κάνετε είναι δικαίωμα σας, αλλά όχι όταν είμαστε εδώ για αυτόν το σκοπό» κατέληξε ο πρώην υπουργός, «ανεβάζοντας» τους τόνους. Σηκώνοντας το «γάντι» η κ. Τζανετέα είπε: «Εγώ δεν έκανα πολιτική γιατί δεν συνηθίζω να κάνω πολιτική. Μιλάω πάντα με αλήθειες και κοιτάζοντας τους πολίτες στα μάτια. Για το θέμα του Μουσείου της Σπάρτης έχουν ειπωθεί πάρα πολλά ψέματα, όπως και για πολλά άλλα θέματα στο παρελθόν. Το θέμα το χειρίστηκαν προεκλογικά και κάποιοι προσπαθούν να το “θάψουν”. Δεν μπορούμε να λέμε ψέματα ότι υπάρχει μελέτη όταν ουδέποτε έχει εκπονηθεί μελέτη». Ο κ. Βαρβιτσιώτης διέκοψε την αντιπεριφερειάρχη ισχυριζόμενος ότι «υπάρχει προμελέτη στο υπουργείο Πολιτισμού» για να πάρει την απάντηση της κ. Τζανετέα «γιατί το υπουργείο δεν μας δίνει αυτήν την προμελέτη;»

Οι τόνοι ανέβηκαν απότομα, με την αντιπεριφερειάρχη να λέει εμφανώς ενοχλημένη: «Εάν το υπουργείο Πολιτισμού έχει κάποια προμελέτη και ενδιαφέρεται πραγματικά, οφείλει να μας ενημερώσει και να μας τη δώσει, όλα τα υπόλοιπα είναι αυτά που έχουν κάνει κακό στον τόπο. Όχι άλλα ψέματα». Η στιχομυθία συνεχίστηκε με τον πρώην υπουργό να αντιδρά ως εξής: «Όχι άλλα ψέματα, υπό την έννοια ότι πρέπει να ενημερώσουμε τους πολίτες για το πόσος χρόνος απαιτείται για την εκπόνηση μελέτης, γιατί θα προχωρήσετε σε διεθνή διαγωνισμό». Η κ. Τζανετέα υποστήριξε ότι «το υπουργείο Πολιτισμού δεν μας έχει υποδείξει άλλον τρόπο υλοποίησης της μελέτης, πέρα από το διεθνή διαγωνισμό». «Θυμόσαστε πόσα χρόνια πήρε ο διαγωνισμός για το Μουσείο της Ακρόπολης;» αναρωτήθηκε ο κ. Βαρβιτσιώτης, υπονοώντας μία πολυετή καθυστέρηση στο θέμα της εκπόνησης  μελέτης του υπερσύγχρονου αθηναϊκού μουσείου.

Πολλαπλά τα οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες
Επανερχόμενος στο βασικό θέμα της συνέντευξης, ο πρόεδρος του «Διαζώματος» κ. Σταύρος Μπένος ανέφερε ότι ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν αυτός που πρώτος “άναψε τη σπίθα”, για να αξιοποιήσει έπειτα το “Διάζωμα” τη χρηματοδότηση για το αρχαίο θέατρο Σπάρτης. «Ευχαριστώ, επίσης, την κ. Τζανετέα, με την οποία έχουμε μία εξαιρετικά συνεργασία, αλλά και το δήμαρχο Β. Βαλιώτη, ο οποίος είδα ότι έχει μεγάλη “φλόγα” για το θέμα» είπε ο κ. Μπένος. Αναφερόμενος στον αρχαιολόγο Πέτρο Θέμελη έκανε λόγο για «μεγάλο μέντορα του σωματείου», ενώ τον κατέταξε μεταξύ των δύο κορυφαίων αρχαιολόγων της χώρας.

Όπως είπε ο πρόεδρος του «Διαζώματος», η λογική των διαδρομών είναι ότι μέσω της οργάνωσης ενός θεματικού «προορισμού» καθίσταται δυνατή η προσέλκυση τουριστών, μέσω της αναγνώρισης  των πολιτιστικών και περιβαλλοντικών πόρων, τη διάδοση της αξίας τους και έτσι καθίσταται δυνατή η εξασφάλιση, όχι μόνο εσόδων για την προστασία και επιβίωσή τους στο μέλλον, αλλά και σημαντικών εσόδων στην τοπική οικονομία.

Η ομάδα θα καταγράψει τα διάφορα αξιοθέατα, που θα περιληφθούν στη διαδρομή (αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία όλων των εποχών, μνημεία της φύσης, ιστορικά γεγονότα κ.λπ.), καθώς και θέματα προϊοντικής/επαγγελματικής φύσης, ώστε να καταστεί δυνατή η σύνδεση της διαδρομής με την τοπική επιχειρηματικότητα και παραγωγή του πρωτογενούς τομέα, της μεταποίησης κ.λπ. Επίσης, θα καταγράψει αναλυτικά τις διάφορες δράσεις/έργα που θα πρέπει να περιληφθούν στο πρόγραμμα της διαδρομής. Η πολιτιστική διαδρομή θα έχει ως επίκεντρό της τους αρχαιολογικούς χώρους της Νότιας Πελοποννήσου. Στο υλικό επικοινωνίας της διαδρομής θα ενταχθούν και όλα τα άλλα αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής, φυσικά και πολιτιστικά. Η διαδρομή θα αποτελεί, δηλαδή, μια περιήγηση στις ομορφιές των μνημείων και της φύσης, η οποία, εάν συνδυαστεί με τις παραγωγικές δυνάμεις (αγρότες, ξενοδόχοι, διατροφή, λαϊκός πολιτισμός κ.λπ.), θα αναβαθμίσει ποιοτικά την τουριστική οικονομία της περιοχής της Νότιας Πελοποννήσου.

Η χρηματοδότηση της πρότασης θα προέλθει από το νέο ΕΣΠΑ 2014 – 2020, μέσω της δράσης «Εδαφική χωρική επένδυση», που αποτελεί αντίστοιχο εργαλείο με το “Leader”, που όμως καλύπτει μεγαλύτερη γεωγραφική και διοικητική έκταση. Η συγκεκριμένη, επίσης, ενθαρρύνει και χρηματοδοτεί τη συμμετοχή ιδιωτών και ΜΚΟ.

Στην παρουσίαση μετείχαν και μίλησαν ο αντιπρόεδρος του «Διαζώματος», αρχαιολόγος Πέτρος Θέμελης, η εμπειρογνώμονας σε θέματα τουρισμού Μπέτυ Χατζηνικολάου, ο Γιάννης Ζηρίνης πρώτος πρόεδρος της ΜΟΔ ΑΕ (Μονάδα Οργάνωσης της Διαχείρισης των Αναπτυξιακών Προγραμμάτων), καθώς και ο τεχνοκριτικός Γιώργος Μονεμβασίτης. Επίσης, παρέστησαν ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φίλων Ανασυγκρότησης του Αρχαίου Θεάτρου Σπάρτης «Γιτιάδας» Στάθης Μπεκιάρης και το μέλος της Τουριστικής Επιτροπής Δήμου Σπάρτης Μπέσσυ Πολυζωγοπούλου. Παρέστησαν, επίσης, ο τέως πρόεδρος του περιφερειακού συμβουλίου Γ. Πουλοκέφαλος και το μέλος του «Διαζώματος» Κώστας Τσαπόγας.

Notia Peloponnisos

Τι είναι η πολιτιστική διαδρομή
Η πολιτιστική διαδρομή είναι ένα επώνυμο τουριστικό προϊόν, ένα προϊόν πολιτιστικού τουρισμού, το οποίο διαμορφώνεται με βάση ένα συγκεκριμένο συνεκτικό στοιχείο. Ως εκ τούτου διαθέτει ένα κεντρικό θέμα /συνεκτικό στοιχείο, καλύπτει μια προσδιορισμένη χωρικά περιοχή, αποκτά «τουριστική ταυτότητα» με μια επωνυμία – brand. Στόχο έχει να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για την ανάπτυξη ορισμένης περιοχής. Μια ανάπτυξη που θα είναι βιώσιμη και οικονομικά και κοινωνικά και περιβαλλοντικά.

Οι κεντρικοί στόχοι μιας διαδρομής είναι: α) Να προσελκύσει επισκέπτες στην συγκεκριμένη  περιοχή, β) να δημιουργήσει ευκαιρίες στις επιχειρήσεις και τους παραγωγούς προϊόντων και υπηρεσιών, που δραστηριοποιούνται στην συγκεκριμένη περιοχή, ώστε να αυξήσουν τα έσοδά τους, γ) να προσελκύσει νέες επενδύσεις, δ) να επιμηκύνει την τουριστική περίοδο, ε) ει δυνατόν να εξασφαλίσει πόρους για τη συντήρηση των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων.

κοινοποίησε το: