Χρήστος Αναστασόπουλος: Η έκθεση «Άρτος – Οίνος – Έλαιον» από άλλη οπτική

Χρήστος Αναστασόπουλος

Η έκθεση «Άρτος – Οίνος – Έλαιον» από άλλη οπτική

Από άλλη οπτική μας καλεί να δούμε την έκθεση «Άρτος – Οίνος – Έλαιον» ο δημοτικός σύμβουλος της παράταξης «Ανοικτός Δήμος – Ενεργοί Πολίτες» Χρήστος Αναστασόπουλος

H παρέμβαση του κ. Αναστασόπουλου:

«Στο πλαίσιο ενός κλιμακούμενου ενδιαφέροντος για την τουριστική ανάπτυξη της Καλαμάτας και της Μεσσηνίας εν γένει και αντιμετωπίζοντας με κριτική ματιά την έκθεση «Άρτος – Οίνος – Έλαιον» που διοργάνωσε ο Δήμος Καλαμάτας και πραγματοποιήθηκε στα τέλη Αυγούστου, εκτός από τα θετικά σχόλια που αναφέρθηκαν και τα εύσημα που αποδόθηκαν, καλό είναι να τονιστούν και σημεία τα οποία καταδεικνύουν περιθώρια βελτίωσής της.

Κριτική, αργοπορημένη μεν αλλά αρκετά έγκαιρη, ώστε να ληφθεί υπόψη από τους ιθύνοντες για την επόμενη διοργάνωση. Με καλόπιστη και εποικοδομητική, φυσικά, διάθεση και χωρίς μηδενιστική, απέναντι σε όσους και όσες συνετέλεσαν στην πραγματοποίησή της, πρόθεση.

Με βασικούς πυλώνες ανάπτυξης της περιοχής μας, κατά κοινή ομολογία, τον αγροτικό τομέα και τον τουρισμό, η φιλοσοφία πίσω από μια τέτοια έκθεση είναι ή θα πρέπει να είναι η προβολή των αγροδιατροφικών προϊόντων, παραδοσιακών και μη, της κουζίνας, των ηθών και των εθίμων καθώς και της λαϊκής παράδοσης που συνδέονται με την ταυτότητα της περιοχής μας. Και όλα αυτά, να εντάσσονται στο πλαίσιο του εγχειρήματος διατήρησης της παράδοσης και προώθησης των τοπικών προϊόντων, αλλά και ταυτόχρονα να υπηρετούν τη στρατηγική τουριστικής ανάπτυξης μέσω της συμβολής τους στη διαμόρφωση και την ανάδειξη της μοναδικότητας του τουριστικού μας προϊόντος. Περιορίζοντας την κριτική σε μια βασική πτυχή της έκθεσης, αυτής των περιπτέρων, γίνεται φανερό από τα ακόλουθα πως οι προαναφερθέντες στόχοι δεν ικανοποιήθηκαν!

Ακόμα και για όποιον δεν διαπνέεται από ακραίες τοπικιστικές αντιλήψεις, δεν ήταν δυνατόν να περάσει απαρατήρητο το δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό εκθετών που προέρχονταν από περιοχές εκτός της Μεσσηνίας. Προβάλλονταν και πωλούνταν προϊόντα άλλων περιοχών, με ενδεικτική αναφορά στο μέλι, στην τσικουδιά και στα τυροκομικά είδη από την Κρήτη, στην μπύρα και στους οίνους από την Κορινθία και στα ζυμαρικά από την Ηλεία. Μακριά από σοβινιστικά κίνητρα και με απόλυτο σεβασμό στους προερχόμενους από άλλες περιοχές εκθέτες, η διαπίστωση αυτή δεν πρέπει να διαλανθάνει της προσοχής μας αλλά να τύχει της πρέπουσας αξιολόγησης και της κριτικής μας στάσης.

Με δεδομένο πως διοργανωτής της έκθεσης ήταν ο Δήμος, αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα ερωτήματα που ακολουθούν. Τι εντύπωση, αποκόμισαν επισκέπτες της πόλης μας οι οποίοι, προσερχόμενοι στην έκθεση, είχαν, λογικά, συγκεκριμένες προσδοκίες ως προς την προέλευση των εκθεμάτων; Πώς αισθάνθηκαν οι συνδημότες μας από την προβολή και προώθηση προϊόντων άλλων περιοχών; Πώς αισθάνθηκαν οι επαγγελματίες της περιοχής που συμμετείχαν ως εκθέτες, έχοντας ανταγωνιστές, στην προβολή αλλά και στην πώληση των προϊόντων τους, εκθέτες από άλλες περιοχές της χώρας; Η σύγχυση, η απορία και η δυσαρέσκεια συγκαταλέγονται αναμφίβολα ανάμεσα στα προκληθέντα συναισθήματα σημαντικής μερίδας επισκεπτών και εκθετών. Το κυρίαρχο όμως ερώτημα που χρήζει απαντήσεως από τη δημοτική αρχή είναι εάν και κατά πόσο η αλλοίωση του χαρακτήρα της έκθεσης και η απομάκρυνση από τη φιλοσοφία καθιέρωσής της, εξυπηρετούν τη στρατηγική ανάπτυξης της περιοχής, η οποία πρέπει να είναι πλήρως αποσαφηνισμένη και διάφανη, ή, εάν αντίθετα, τη δυσχεραίνουν θολώνοντάς την.

Από την άλλη μεριά, η συμμετοχή εκθετών που δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στη Μεσσηνία ήταν απογοητευτικά μικρή – ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς το δυναμικό της περιοχής – γεγονός που συνιστά πιθανή αιτία και ταυτόχρονα πιθανή δικαιολογία αυτής της διεύρυνσης της γεωγραφικής προέλευσης των εκθετών. Το μεγάλο πλήθος των εκθετών, όμως, δεν αρκεί, για να αξιολογηθεί θετικά μια έκθεση. είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη. Πέρα από τα ποσοτικά και οικονομικά κριτήρια, μια έκθεση πρέπει να αξιολογείται βάσει της φιλοσοφίας που τη διέπει και του επιδιωκόμενου στόχου της. Το πρόβλημα της μικρής συμμετοχής ντόπιων παραγωγών χρήζει ενδελεχούς διερεύνησης. Στις πιθανές αιτίες συγκαταλέγονται η έλλειψη οράματος ή η μη κοινοποίησή του, η αναποτελεσματική επικοινωνία, η απουσία έμπνευσης, η ασαφής στρατηγική, η λανθασμένη τιμολογιακή πολιτική και η έλλειψη ή ο περιορισμένος αριθμός συνεργειών, όπως λόγου χάρη με επιμελητήρια, εκπαιδευτικά ιδρύματα και, γενικότερα, σχετικούς με το αντικείμενο της έκθεσης φορείς. Παραγνωρίζοντας τις αιτίες του προβλήματος και υπό την απειλή της μη βιωσιμότητάς της, η έκθεση καθίσταται αυτοσκοπός χάνοντας τον βασικό λόγο καθιέρωσής της.

Η στόχευση πρέπει να αλλάξει, η έκθεση πρέπει να γίνει πόλος έλξης επισκεπτών, και όχι εκθετών, από όλη την Ελλάδα και, γιατί όχι;, και πέρα από αυτή. Επαγγελματιών, στο πλαίσιο αναζήτησης εμπορικών συνεργασιών με την τοπική αγορά, ελλήνων και ξένων ταξιδευτών που αναζητούν-κυνηγούν γαστρονομικές εμπειρίες, επισκεπτών που θα λειτουργήσουν ως πρεσβευτές των προϊόντων και της γαστρονομικής μας κουλτούρας, εν γένει. Η δημοτική αρχή οφείλει να αντιληφθεί τη σημασία και τη δυναμική της εν λόγω έκθεσης και να τη χρησιμοποιήσει ως ένα σημαντικό εργαλείο στο πλαίσιο εφαρμογής της αναπτυξιακής της στρατηγικής.

Αναζητώντας σχετικές βέλτιστες πρακτικές, εύκολα οδηγείται κανείς στο παράδειγμα της Κρήτης, χωρίς να είναι το μοναδικό, όπου ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η προώθηση των προϊόντων, της κουζίνας και της γαστρονομικής κουλτούρας του τόπου είναι υποδειγματικός. Συγκρίνοντας τις πρακτικές της με τις βέλτιστες, χρησιμοποιώντας δηλαδή τη μέθοδο της συγκριτικής αξιολόγησης (benchmarking), η δημοτική αρχή θα μπορούσε να αναπτύξει σχέδιο «υιοθέτησης» των δεύτερων, αυτούσιων ή κάνοντας τις απαραίτητες προσαρμογές.

Όταν η Μεσσηνία, με την Καλαμάτα δικαιωματικά σε πρωταγωνιστικό ρόλο, προσπαθεί εναγωνίως να τοποθετήσει τα προϊόντα της, παραδοσιακά και μη, στις διεθνείς αγορές, να καθιερωθεί ως γαστρονομικός προορισμός και να ισχυροποιήσει το στίγμα της στο παγκόσμιο τουριστικό στερέωμα, είναι κρίμα να χάνονται ανάλογες ευκαιρίες.»

Εφτά τελευταίες αναρτήσεις

Συμπαρατάσσεται με την Ριζοσπαστική Αυτοδιοικητική Πρωτοβουλία ο Νίκος Σαράντης

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα νέο τοπίο. Τις αλλαγές στο εκλογικό σύστημα με τον νόμο “Κλεισθένη” ακολούθησαν οι τροποποιήσεις στο σύστημα διακυβέρνησης…
Read More

Η τελευταία κλινάμαξα της Πελοποννήσου «δίνει μάχη» στον Άρι για να γλιτώσει από το χρόνο και το σκραπ

Πρώτη Δημοσίευση: 05/11/2019 Αφορμή για το παρακάτω ρεπορτάζ στάθηκε ανάρτηση στο Facebook της ομάδας «Θέλουμε το σιδηρόδρομο στην Πελοπόννησο!», μια ομάδα που υπάρχει εδώ και…
Read More

Εντουαρντ Σαΐντ η φωνή της Ανατολής στον δυτικό κόσμο για δεκαετίες

Ο Έντουαρντ Σαΐντ, ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους της εποχής μας, έζησε τη ζωή του ανάμεσα σε δύο κόσμους. Γεννημένος στην Παλαιστίνη, με αμερικάνικη υπηκοότητα…
Read More

Π. Σκουρλέτης: Στόχος μας ένα κόμμα ικανό

ΝΑ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΙΣ ΑΓΩΝΙΕΣ, ΤΙΣ ΕΛΠΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ «Στόχος μας είναι ένα πιο μαζικό, λαϊκό και κοινωνικά γειωμένο κόμμα,…
Read More

Εντουαρντ Σαΐντ η φωνή της Ανατολής στον δυτικό κόσμο για δεκαετίες

Ο Έντουαρντ Σαΐντ, ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους της εποχής μας, έζησε τη ζωή του ανάμεσα σε δύο κόσμους. Γεννημένος στην Παλαιστίνη, με αμερικάνικη υπηκοότητα και μόρφωση, χριστιανός ανάμεσα σε μουσουλμάνους, με αγγλικό όνομα και αραβικό επίθετο, έγινε η φωνή της Ανατολής στον δυτικό κόσμο για δεκαετίες.

Εντουαρντ Σαΐντ | tovima.gr


Σε ποιον βαθμό έχει διαμορφωθεί 
η ευρωπαϊκή γνώση για τον υπόλοιπο πλανήτη από την επιθυμία της Ευρώπης για εξουσία; Ποιοι είναι οι μηχανισμοί αναπαράστασης άλλων πολιτισμών; Τι σημαίνει ο «άλλος» ως εννοιολογική κατηγορία και πώς οριοθετείται στη δυτική σκέψη; Μπορούμε να μιλάμε με σιγουριά για διαφορετικές κουλτούρες στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο που ζούμε;

ΟΡΙΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ
https://www.politeianet.gr/books/said-w-edward-nefeli-orientalismos-204196

βιβλίο Ζωή εκτός τόπου – Έντουαρντ Σαΐντ 

ΣΤΡΑΤΗΣ ΣΟΥΡΛΑΓΚΑΣ 25 Αυγούστου 2002


Αυτά είναι μερικά από τα βασικά ερωτήματα τα οποία ο παλαιστινιοαμερικανός κριτικός λογοτεχνίας Εντουαρντ Σαΐντ εξετάζει στο «Οριενταλισμός» («Orientalism»), το πιο σημαντικό και διάσημο βιβλίο του. Ο «Οριενταλισμός», μια κριτική μελέτη της δυτικής αντίληψης για το «εξωτικό» και πιο συγκεκριμένα για την Ανατολή, εκδόθηκε το 1978 και αποτέλεσε αφετηρία ευρύτατων συζητήσεων σε διεθνές επίπεδο. Η επιρροή του έργου στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες είναι τεράστια.


Ο «Οριενταλισμός»είναι ένα πολεμικό βιβλίο που αποδομεί τη γνώση μας για την Ανατολή δείχνοντας τη στενή σχέση αυτής της γνώσης με την ευρωπαϊκή αποικιοκρατική εμπειρία. Για τον Σαΐντ ο οριενταλισμός εμπεριέχει τρία ξεχωριστά αλλά αλληλένδετα νοήματα. Πρώτον, είναι ένας ακαδημαϊκός κλάδος, που αναπτύχθηκε τον 19ο αιώνα και ασχολιόταν κυρίως με τη συλλογή και ανάλυση κειμένων από ανατολικές γλώσσες, και περιλαμβάνει όλους αυτούς (ιστορικούς, φιλολόγους, κοινωνιολόγους, ανθρωπολόγους κ.ά.) που «διδάσκουν, γράφουν ή κάνουν έρευνα σχετικά με την Ανατολή». Δεύτερον, «είναι ένας τρόπος σκέψης ο οποίος βασίζεται σε μια οντολογική και επιστημολογική διάκριση μεταξύ Ανατολής και Δύσης». Τρίτον, είναι ένας θεσμός και μηχανισμός που κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας είχε τη δύναμη «να κυριαρχεί, να αναδιοργανώνει και να ασκεί εξουσία στην Ανατολή». Ο Σαΐντ, ακολουθώντας τον γάλλο φιλόσοφο και ιστορικό Μισέλ Φουκό, ονομάζει αυτό το σύνολο «λόγο» (discourse), ένα σύστημα που παράγει «αλήθειες» σχετικά με την Ανατολή.


Το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του λόγου περί οριενταλισμού, σύμφωνα με τον Σαΐντ, είναι ότι διχοτομεί την ανθρώπινη πραγματικότητα σε αντιθέσεις του τύπου «εμείς» – «αυτοί» (Δυτικοί – Ανατολικοί) κατασκευάζοντας γενικευτικές και στατικές εικόνες του «άλλου», οι οποίες αντιδιαστέλλονται με την εικόνα του «εμείς». Βασιζόμενος στη στρουκτουραλιστική θεωρία ο Σαΐντ υποστηρίζει ότι τα μέλη αυτής της δυαδικής αντίθεσης (Δύση – Ανατολή) παίρνουν νόημα και υπόσταση μόνο μέσω της σχέσης τους, δηλαδή δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά από μόνα τους (π.χ., ο δυτικός ορθολογισμός ως έννοια γίνεται αντιληπτός μόνο ως το αντίθετο του ανατολικού ανορθολογισμού). Αρα έννοιες όπως Ανατολή και Δύση δεν υπάρχουν ως φυσικές κατηγορίες αλλά είναι ιστορικά και πολιτισμικά κατασκευασμένες. Ετσι, ένας δυνατότερος πολιτικά και τεχνολογικά πολιτισμός όπως ο δυτικός κατασκεύασε έναν λόγο περί ενός πιο αδύναμου όπως ο ανατολικός ως μέσο ελέγχου και καθυπόταξης του τελευταίου δημιουργώντας ανιστορικές αναπαραστάσεις και στερεότυπα, όπως η «μυστηριώδης Ανατολή», ο «παράλογος και φανατικός Αραβας», ο «διεφθαρμένος δεσποτισμός», η «μυστικιστική θρησκευτικότητα», τα οποία καταδεικνύουν την κατωτερότητα του «άλλου».


Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι ο Σαΐντ δεν επιτίθεται στον οριενταλιστικό λόγο με σκοπό να μας δώσει αυτός μια αυθεντική εικόνα της Ανατολής. Για τον Σαΐντ, και εδώ φθάνουμε στο πιο πολεμικό θεωρητικό σημείο του βιβλίου, δεν υπάρχει κάποια «αληθινή Ανατολή» την οποία μπορούμε να περιγράψουμε αντικειμενικά. Η Ανατολή ως έννοια αλλάζει περιεχόμενο σύμφωνα με πολιτικούς, κοινωνικούς και πολιτιστικούς παράγοντες σε κάθε ιστορική περίοδο.


Στο πλαίσιο του γνωσιοθεωρητικού αναπροσανατολισμού των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών τα τελευταία 20 χρόνια, το οποίο κάπως απλουστευτικά μπορούμε να ονομάσουμε μεταμοντερνισμό, ο οριενταλισμός υπήρξε πρωτοπόρος. Σύμφωνα με τον μεταμοντερνισμό, οι θεμελιώδεις έννοιες του Διαφωτισμού, όπως «ορθολογισμός», «αντικειμενικότητα», «επιστήμη», «αλήθεια», αποδείχθηκαν χίμαιρες. Η μεταμοντέρνα κριτική αποδομεί και απομυθοποιεί «αλήθειες» όπως «έθνος», «πολιτισμός», «κουλτούρα» και «ταυτότητα» δείχνοντας ότι αυτές οι έννοιες δεν είναι φυσικά δεδομένες αλλά ιστορικές και κοινωνικές κατασκευές.


Αδυσώπητος επικριτής της ισραηλινής πολιτικής, ο Σαΐντ είναι σίγουρα ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος του παλαιστινιακού αγώνα στις ΗΠΑ. Οπως γράφει ο ίδιος, «δεν δίστασα να δηλώσω τη στενή μου σχέση με έναν εξαιρετικά μη δημοφιλή σκοπό». Αυτή τη στάση του την έχει πληρώσει με απειλές κατά της ζωής του και της οικογένειάς του καθώς και με τον εμπρησμό του γραφείου του στο Κολούμπια το 1985.


Ο αραβο-ισραηλινός πόλεμος του 1967 ώθησε τον Σαΐντ στον πολιτικό ακτιβισμό και στον επαναπροσδιορισμό της παλαιστινιακής του ταυτότητας. Οταν η ισραηλινή πρωθυπουργός Γκόλντα Μέιρέκανε τη διαβόητη δήλωση το 1969 ότι «δεν υπάρχουν Παλαιστίνιοι», ο Σαΐντ αποφάσισε να αρθρώσει μέσα από τα κείμενά του την ιστορία απώλειας και στέρησης που βιώνουν οι Παλαιστίνιοι, η οποία θα βεβαίωνε την παρουσία τους. Εκτός όμως από αυτή την πρόκληση, σε μια εποχή όπου οι Παλαιστίνιοι ετύγχανον πολύ λιγότερης συμπάθειας σε Ευρώπη και Αμερική από ό,τι σήμερα, ο Σαΐντ πήρε ενεργό μέρος σε πολιτικές και άλλες διαδικασίες που θα έκαναν κατά τη γνώμη του δυνατή την επίτευξη ειρήνης. Μέλος του Παλαιστινιακού Εθνικού Συμβουλίου από το 1977 ως το 1991 (περίοδο κατά την οποία το Συμβούλιο ήταν σε εξορία), ο Σαΐντ υποστήριξε την «ιδέα της συνύπαρξης μεταξύ των Ισραηλινών Εβραίων και των Παλαιστινίων Αράβων». Σε ένα πρόσφατο άρθρο του στο «New York Times Magazine» μάλιστα πήγε ακόμη πιο πέρα υποστηρίζοντας την ιδέα ενός διεθνικού κράτους, αφού «οι Ισραηλινοί Εβραίοι και οι Παλαιστίνιοι είναι αμετάκλητα συνδεδεμένοι» και αυτό «δεν μπορεί να αλλάξει τραβώντας τους ανθρώπους πίσω σε ξεχωριστά σύνορα ή κράτη».


Από τότε που παραιτήθηκε από το Παλαιστινιακό Εθνικό Συμβούλιο, το 1991, ο Σαΐντ έχει γίνει ένας από τους πιο δριμείς επικριτές του Γιάσερ Αραφάτ και της PLO κατηγορώντας τους για έλλειψη αξιοπιστίας και ηθικής εξουσίας. Μάλιστα ήταν ένας από τους πολύ λίγους που διαφώνησαν κάθετα με τη συνθήκη ειρήνης του Οσλο το 1993 αποκαλώντας την «όργανο της παλαιστινιακής παράδοσης» και «οι παλαιστινιακές Βερσαλλίες». Αυτή η κριτική του Σαΐντ στη λεγόμενη «ειρηνευτική διαδικασία» επεκτείνεται και στην πολιτική των ΗΠΑ, τις οποίες αποκαλεί «ανέντιμο διαμεσολαβητή» λόγω της συνεχούς στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξής τους προς το Ισραήλ.


Η ίδια η ζωή του Εντουαρντ Σαΐντ αποτελεί μαρτυρία τού ότι δεν μπορούμε τόσο εύκολα να θέτουμε διαχωριστικές γραμμές μεταξύ αφηρημένων και αόριστων κατηγοριών, όπως Ανατολή και Δύση. Πώς να κατατάξουμε έναν παλαιστίνιο εθνικιστή που σπούδασε και είναι καθηγητής στις ΗΠΑ, κάποιον που γράφει ως «Ανατολικός» αλλά με σκοπό να καταργήσει την κατηγορία, κάποιον που είναι ριζοσπαστικός επικριτής της δυτικής πολιτιστικής παράδοσης αλλά εκφράζει αυτή την κριτική με τα αναλυτικά εργαλεία αυτής της παράδοσης;


Γεννημένος το 1935 στην Ιερουσαλήμ, ο Εντουαρντ Σαΐντ είναι γιος εύπορης παλαιστινιακής χριστιανικής οικογένειας. Από μικρός έδειξε έντονο ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία και την κλασική μουσική, ιδιαίτερα την όπερα και το πιάνο. Η παιδεία του είναι κυρίως δυτική και φοίτησε σε ιδιωτικά σχολεία στην Ιερουσαλήμ αλλά και στο Κάιρο, όπου η οικογένειά του κατέφυγε μετά τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ το 1948 και τον διαμελισμό της Παλαιστίνης. Το 1951 πήγε στις ΗΠΑ για να σπουδάσει Αγγλική Λογοτεχνία και έλαβε το πτυχίο του από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ το 1963. Από τότε είναι καθηγητής Αγγλικής και Συγκριτικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης. Πολυγραφότατος, είναι συγγραφέας πάνω από 20 βιβλίων μεταφρασμένων σε 26 γλώσσες, με εύρος θεμάτων από τη λογοτεχνική κριτική και θεωρία ως την πολιτική, την ιστορία και τη μουσική. Εχει δική του στήλη στις αραβικές εφημερίδες «Al Hayat» του Λονδίνου και «Al Ahram» της Αιγύπτου, είναι κριτικός κλασικής μουσικής στο περιοδικό «The Nation» και κείμενά του εμφανίζονται τακτικά σε έγκυρες εφημερίδες, όπως ο «Guardian», η «Monde Diplomatique, οι «New York Times» κτλ. Επιπλέον, ο Σαΐντ έχει δώσει διαλέξεις σε πάνω από 200 πανεπιστήμια ανά τον κόσμο, είναι μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών και πρόεδρος του Modern Language Association, το οποίο είναι το επαγγελματικό όργανο των καθηγητών λογοτεχνίας στις ΗΠΑ. Του έχουν απονεμηθεί πολυάριθμα βραβεία και τιμητικές διακρίσεις, όπως το βραβείο Sultan Owais το 1998 για το γενικό του έργο. Το βραβείο Sultan Owais είναι το πιο σημαντικό λογοτεχνικό βραβείο στις αραβικές χώρες και ο Σαΐντ είναι ο μοναδικός αμερικανός πολίτης που έχει τιμηθεί με αυτή τη διάκριση.

Ο Σαΐντ εξακολουθούσε, παρ’ ότι από το 1992 έπασχε από μια σπάνια μορφή λευχαιμίας, να είναι εξαιρετικά ενεργός τόσο στον ακαδημαϊκό όσο και στον πολιτικό τομέα. Πέθανε 24 Σεπτεμβρίου 2003 (ηλικίας 67 ετών) στη Νέα Υόρκη ,

Ο όρος οριενταλισμός (αγγλικά: orientalism) σημαίνει την τάση εκλογίκευσης και νομιμοποίησης της αποικιοκρατίας και της νεοαποικιοκρατίας, μέσα από το χώρο της τέχνης, αλλά και των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και ανθρωπολογικών επιστημών που ασχολούνται με λαούς και πολιτισμούς της Ασίας και ιδιαίτερα της Μέσης Ανατολής.

Αρχικά ο όρος αφορούσε την επίδραση του πολιτισμού των λαών της Ανατολής στη δυτική τέχνη και λογοτεχνία και επίσης την υιοθέτηση γραφικών πλευρών του τρόπου ζωής τους από το δυτικό άνθρωπο (oriental = ανατολικός). Η τάση αυτή εκφράστηκε ιδιαίτερα στα έργα του 19ου αιώνα με την ωραιοποιημένη συνήθως απεικόνιση προσώπων και τοπίων της Ανατολής (κυρίως της Τουρκίας, του Ιράκ, του Ιράν, της Αραβικής χερσονήσου, της Αιγύπτου και της βόρειας Αφρικής) και καλλιέργησε στους Ευρωπαίους την εικόνα μιας φανταστικής και εξωτικής Ανατολής. Γνωστότερα είδη της τέχνης αυτής είναι πίνακες διαφόρων ζωγράφων, όπως είναι ο Ζαν Ογκίστ Ντομινίκ Ενγκρ (Η μεγάλη οδαλίσκη, Τουρκικό λουτρό), ο Εζέν Ντελακρουά (Η οδαλίσκη, Γυναίκες από το Αλγέρι), ο Ζαν-Λεόν Ζερόμ (Χαρέμι, Σκλαβοπάζαρο, Μετά το λουτρό, Μαυριτανικό Λουτρό). Στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών, οριενταλισμός είναι ο κλάδος που μελετά τον πολιτισμό και την ιστορία των λαών και των κρατών της Ανατολής.

Η σύγχρονη έννοια του όρου, με σαφώς αρνητική χροιά,[1] αναλύεται πολύ εύστοχα στο έργο του παλαιστιανικής καταγωγής Αμερικανού κριτικού της λογοτεχνίας και πολιτικού σχολιαστή Έντουαρντ Σαΐντ.[2]. Ο Έντουρντ Σαΐντ αναλύει τη στάση της δυτικής διανόησης απέναντι στην Ανατολή και κυρίως τον αραβικό κόσμο, από την περίοδο του Διαφωτισμού έως σήμερα. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι καλλιεργήθηκε συστηματικά στο πλατύ κοινό η εντύπωση της κατωτερότητας αυτών των λαών και πολιτισμών, προσφέροντας έτσι άλλοθι στις προσπάθειες της Δύσης να κυριαρχήσει επάνω τους.

Παραπομπές

↑ Εγκυκλοπαίδεια Δομή, Τόμος 22 σ.142
↑ Έντουαρντ Σαΐντ, Οριενταλισμός 1978


Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Said, Edward (1996) [1978]. Οριενταλισμός [Orientalism, Western Conceptions of the Orient]. Νεφέλη. ISBN 9-602-11238-9.