«ΑΝΟΙΧΤΆ ΣΧΟΛΕΙΆ στη ΓΕΙΤΟΝΙΆ»

πηγή: parallaxi .gr

Τα «Ανοιχτά Σχολεία στη Γειτονιά», υποδέχονται το 2019 δυναμικά και δημιουργικά, με ακόμα περισσότερες δράσεις και νέα τμήματα για μικρούς και μεγάλους.

Πώς θα σου φαινόταν, αν το σχολείο της γειτονιάς σου, παρέμενε ανοιχτό και μετά τη λήξη των σχολικών μαθημάτων, λειτουργώντας με έναν διαφορετικό μέχρι τώρα τρόπο;

Πώς θα σου φαινόταν αν κατά τις απογευματινές ώρες, μετατρέπεται σε έναν χώρο δημιουργίας, ελεύθερης έκφρασης και γνωριμίας εναλλακτικών εκπαιδευτικών προσεγγίσεων για όλους του κατοίκους της πόλης; Έξι σχολεία του δήμου Θεσσαλονίκης, ανοίγουν καθημερινά τις πόρτες τους και υποδέχονται με πλούσιο πρόγραμμα δράσεων όλες και όλους τους κατοίκους της πόλης, (ανεξαρτήτως ηλικιακής ομάδας, καταγωγής, οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης). Σε κάθε σχολείο πραγματοποιούνται δωρεάν, κατά τις απογευματινές ώρες, εργαστήρια, εκπαιδευτικά σεμινάρια αλλά και συναντήσεις της γειτονιάς με στόχο να αναδειχθούν τα σχολεία σε ζωντανούς πυρήνες της γειτονιάς. Κατά το προηγούμενο διάστημα, παιδιά, γονείς, μαθητές και κάτοικοι των έξι γειτονιών, μέσω των Συναντήσεων της Γειτονιάς και συμμετοχικών πρακτικών, αποφάσισαν από κοινού για το νέο πρόγραμμα που θέλουν να δουν να υλοποιείται στο σχολείο και στη γειτονιά τους. Μετά την ολοκλήρωση του ανοιχτού καλέσματος συγκεντρώθηκαν δέκα (10) νέες δράσεις από δέκα διαφορετικούς φορείς που είναι έτοιμοι να “υιοθετήσουν” τα έξι σχολεία και να συμβάλλουν σε μια καλύτερη γειτονιά με σημείο αναφοράς το σχολείο.

Οι νέες δράσεις και συνεργάτες που θα συνοδεύουν τους επόμενους μήνες το πρόγραμμα «Ανοιχτά Σχολεία στη Γειτονιά» είναι:

«Ενδυματολογία και Ανακύκλωση Ρούχων» (CatWalk Project):

Πώς μπορώ να σχεδιάσω τα δικά μου ρούχα; Τι εργαλεία χρειάζομαι και πώς μπορώ να μετατρέψω τα παλιά μου ρούχα σε καινούργια; Εκπαιδευτικά εργαστήρια γύρω από τον κόσμο της ενδυματολογίας, της μόδας και της αισθητικής. Η δράση απευθύνεται σε όλους τους κατοίκους ενώ παράλληλα διατηρούνται ξεχωριστά τμήματα ανηλίκων και ενηλίκων. Κάθε Δευτέρα και Παρασκευή, 18.00-19.00, στο 11ο Δημοτικό Σχολείο (Αμαλίας 60).

«Εργαστήρια Εκπαιδευτικής Ρομποτικής» (eduACT):

Σειρά εκπαιδευτικών εργαστηρίων ρομποτικής και προγραμματισμού προσεγγίζοντας την επιστήμη μέσα από παιχνίδι και hands-on δραστηριότητες. Τελικός στόχος των εργαστηρίων, είναι η συμμετοχή μίας ομάδας παιδιών στο πανελλήνιο διαγωνισμό εκπαιδευτικής ρομποτικής, έρευνας και καινοτομίας FIRST LEGO League Greece. Οι ηλικίες των παιδιών που μπορούν να συμμετέχουν στη δράση είναι από 10-13 ετών (Δ’- ΣΤ’ δημοτικού). Στα εργαστήρια μπορούν να συμμετέχουν εθελοντικά, ως βοηθοί προπονητή, έφηβοι και νέοι από την περιοχή. Τα μαθήματα πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη και Πέμπτη, 16.30-18.30, στο 64ο Δημοτικό Σχολείο (Μαζαράκη 1).

«Η Αυλή μας ένα Πολύχρωμο Τσίρκο» (Μονόκυκλο):

Ένα τσίρκο για μικρούς και μεγάλους! Σειρά βιωματικών και δημιουργικών εργαστηρίων γύρω από την τέχνη του Κοινωνικού Τσίρκου, μαθαίνοντας ακροβατικά, ζογκλερικά και μαγικά μέσα από εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Κάθε Δευτέρα και Παρασκευή, 16.00-18.00, στο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (Καπάτου 6)

«Ιστορώ τη Γειτονιά Χορεύοντας και Τραγουδώντας» (Χορόδενδρο):

Κάθε τόπος και ένα τραγούδι, κάθε γειτονιά και μια ιστορία. Όταν οι μνήμες και οι ιστορίες της γειτονιάς, μετατρέπονται σε λαϊκά παραμύθια, χορό και τραγούδι. Σειρά εργαστηρίων παραδοσιακού τραγουδιού και αφήγησης παραδοσιακών παραμυθιών βγαλμένα από τον τόπο του καθενός. Κάθε Δευτέρα, 18.00-19.30 και Τετάρτη, 17.30-19.00, στο 55ο Δημοτικό Σχολείο (Κρυστάλλη 10).

«Μαθαίνω Σκάκι στα Ανοιχτά Σχολεία» (Ένωση Σκακιστών Θεσσαλονίκης):

Εργαστήρια εκμάθησης σκακιού για κάθε ηλικία. Μέσα από το παιχνίδι μαθαίνουμε το κορυφαίο πνευματικό άθλημα του σκακιού και τις αξίες που το συνοδεύουν. Κάθε Τρίτη και Πέμπτη, 18.00-20.00, στο 67ο Δημοτικό Σχολείο (Βερατίου 16).

«Μαθήματα Αστρονομίας» (Φάρος του Κόσμου):

“Κουβαλητές ονείρων” όσοι κουβαλούν τη γνώση των άστρων! Τι είναι αστρονομία και πώς μπορεί να φανεί χρήσιμη στην καθημερινή μας ζωή; Σειρά μαθημάτων γύρω από τον θαυμαστό κόσμο του σύμπαντος που απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες. Τα μαθήματα πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη και Πέμπτη, 18.00-20.00, στο 64ο Δημοτικό Σχολείο (Μαζαράκη 1).

«Μικροί Τουρίστες στη Γειτονιά» (Αμερικάνικη Γεωργική Σχολή):

Ο μικρός τουρίστας αναζητείται! Τι είναι τουρισμός και πόσα είδη τουρισμού μπορώ να αναγνωρίσω; Ποια η έννοια της φιλοξενίας και πώς μπορώ να διαδώσω και να προστατεύσω τις πολιτισμικές παραδόσεις. Σειρά εργαστηρίων τουριστικής και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μικρούς και μεγάλους. Σκοπός της δράσης είναι οι συμμετέχοντες μέσω βιωματικών πρακτικών να αναγνωρίσουν και να αγαπήσουν την γειτονιά τους αλλά και να βρουν τρόπους ενίσχυσή της. Η δράση πραγματοποιείται κάθε Τρίτη και Πέμπτη, 17.30-19.30, στο 77ο Δημοτικό Σχολείο (Καβείρων 6).

«Όλοι Μαζί Δημιουργούμε Πολιτισμό» (Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης):

Η συγκεκριμένη δράση αποτελεί ένα εκπαιδευτικό-πολιτιστικό πρόγραμμα για όλη την οικογένεια. Μέσα από ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, όπως εργαστήρι παραγωγής ταινιών, πρόγραμμα δημιουργικής γραφής, πολιτιστικούς περιπάτους, εικαστικό εργαστήρι κ.α., οι συμμετέχοντες μαθαίνουν να συνεργάζονται και αναπτύσσουν βασικές πνευματικές και κοινωνικές αξίες. Οι δράσεις του προγράμματος, πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη, 17.00-19.00, στο 67ο Δημοτικό Σχολείο (Βερατίου 16) και κάθε Τετάρτη, 17.00-19.00, στο 77ο Δημοτικό Σχολείο (Καβείρων 6).

«Οργανώνω μια Παράσταση από το Μηδέν» (Infinity Greece, Ya Impro):

Πώς θα σου φαινόταν να στήσεις μια παράσταση από την αρχή; Τι εργαλεία και μεθόδους χρειάζεται να ακολουθήσεις για τον σχεδιασμό και την οργάνωσή της; Η δράση αποτελείται από μια σειρά εργαστηρίων που έχουν ως στόχο την εξοικείωση του συμμετέχοντα με την οργάνωση μίας αυτοσχεδιαστικής παράστασης, ως προς το περιεχόμενο, τις οργανωτικές και διαφημιστικές ανάγκες. Σκοπός των εργαστηρίων είναι οι συμμετέχοντες να αναπτύξουν τις επικοινωνιακές και οργανωτικές δεξιότητες μέσω του αυτοσχεδιασμού και του θεατρικού παιχνιδιού. Η δράση πραγματοποιείται κάθε Πέμπτη, 18.00-20.00, στο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (Καπάτου 6) και κάθε Τετάρτη, 18.00-20.00, στο 11ο Δημοτικό Σχολείο (Αμαλίας 60).

«Προς μια Οικονομία Βασισμένη στη Γειτονιά» (κονS2επτ):

Από τη Γειτονιά για τη Γειτονιά. Η δράση στοχεύει να αναδείξει εναλλακτικές μορφές οικονομίας και συνεταιριστικών πρωτοβουλιών της γειτονιάς και να συνδράμει στην καλλιέργεια της συμμετοχικής κουλτούρας. Σκοπός των εργαστηρίων είναι να καλλιεργηθεί η κουλτούρα του κοινωνικού επιχειρείν προς όφελος των κατοίκων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ποιότητα ζωής της περιοχής μας. Τα εργαστήρια πραγματοποιούνται κάθε Δευτέρα και Τετάρτη, 18.00-20.00, στο 55ο Δημοτικό Σχολείο (Κρυστάλλη 10).

«Πρόγραμμα Εκπαίδευσης και Ένταξης Παιδιών και Ενηλίκων Προσφύγων στην Ελληνική Κοινωνία»:

Παραδίδονται εθελοντικά μαθήματα αραβικής γλώσσας σε άτομα της αραβικής παροικίας ηλικίας 6-18 ετών. Τα μαθήματα παραδίδονται κάθε Παρασκευή, 16.15-19.15, στο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης.

«Πρόγραμμα FutbolNet» (Praksis, FCBarcelona):

Η δράση αποτελεί μια πρωτοβουλία της Praksis, σε συνεργασία με το Ίδρυμα του Ποδοσφαιρικού Συλλόγου της Μπαρτσελόνα (https://foundation.fcbarcelona.com/) και την αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Το πρόγραμμα, προωθεί τους πέντε χρυσούς κανόνες του Ποδοσφαιρικού Συλλόγου Μπαρτσελόνα – την προσπάθεια, τον σεβασμό, την ομαδική εργασία, τη σεμνότητα και τη φιλοδοξία – μέσα από το παιχνίδι με στόχο να προάγει τη συνοχή και την κοινωνική ένταξη των νέων. Η δράση πραγματοποιείται στο 55ο Δημοτικό Σχολείο κάθε Δευτέρα και Τετάρτη και απευθύνεται σε μαθητές και μαθήτριες των Ε’ και ΣΤ’ τάξεων του ίδιου σχολείου.

Το πρόγραμμα «Ανοιχτά Σχολεία στη Γειτονιά» είναι μια πρωτοβουλία της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης και Αθλητισμού του δήμου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ Creativity Platform (Πλατφόρμα Δημιουργικότητας) και αποκλειστικό δωρητή το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).

Όλες οι δραστηριότητες είναι δωρεάν προς τους ενδιαφερόμενους πολίτες και υλοποιούνται σε έξι (6) επιλεγμένα δημοτικά σχολεία του δήμου Θεσσαλονίκης:    55ο Δημοτικό Σχολείο (Κ. Κρυστάλλη 10)    64ο Δημοτικό Σχολείο (Κων/νου Μαζαράκη 1)    67ο Δημοτικό Σχολείο (Δ. Παπαθανασίου 41)    Δημοτικό Σχολείο  Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (Νικ. Καπάτου 13)    77ο Δημοτικό Σχολείο (Καβείρων 6)    11ο Δημοτικό Σχολείο (Αμαλίας 60) Πώς θα σου φαινόταν ένα τέτοιο σχολείο; Ραντεβού στις αυλές!

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα επικοινωνήστε στο τηλ. +30 6946 265 653. Site: www.openschoolsthess.gr FB Page: openschoolsthess Instagram: openschoolsthess

Read more at: https://parallaximag.gr/agenda/events/dorean-nees-draseis-sta-anoichta-scholeia-sti-geitonia-sti-thessaloniki

σιωπηλή διαμαρτυρία στο μνημείο του Εβραϊκού Νεκροταφείου στη Θεσσαλονίκη

ΣΙΩΠΗΛΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΕΒΡΑΪΚΟΥ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

πηγή: parallaximag.gr

Ανταπόκριση της Μ.Κ

Δευτέρα 28 Ιανουαρίου 2019, μεσημεράκι. Το Μνημείο του Εβραϊκού Νεκροταφείου, στην πανεπιστημιούπολη, στο ύψος του αστεροσκοπείου κατεστραμμένο από βάνδαλους φασίστες… Στέκει έτσι βεβηλωμένο από την Παρασκευή 25/1, παραμονές της Διεθνούς Ημέρας Μνήμης για το Ολοκαύτωμα…

Αλλά σήμερα δεν στέκει μόνο του… Κόσμος αρκετός ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα από καθηγητές του Α.Π.Θ. (κ. Ελένη Χοντολίδου, κ. Γιώργος Αντωνίου) σε σιωπηλή διαμαρτυρία εκεί, στο μνημείο…

Πολίτες της Θεσσαλονίκης, μια πιτσιρίκα με τη μαμά της, ο ζωγράφος Γιάννης Πρόιος με ένα πλακάτ με τον στίχο του Ελύτη «Την οργή των νεκρών να φοβάστε», ο πρύτανης, καθηγητές/τριες, νέα παιδιά, φοιτητές/τριες των πανεπιστημίων της πόλης, τοπικές αρχές, βουλευτές, το γραφείο του Πρωθυπουργού, προξενικές αρχές έδειξαν ότι στέκονται απέναντι στον αντισημιτισμό που συνοδεύει τις εθνικιστικές εξάρσεις των ημερών μας, απέναντι στη φασιστική ρητορική και πρακτική που αναζητά εξιλαστήρια θύματα, απέναντι στο φίδι που γίνεται δράκος, όπως ωραία έγραφε η ανακοίνωση της κοσμητείας της Φιλοσοφικής Σχολής.

πηγή: parallaximag.gr

Δεν υπάρχει άλλος χρόνος. Είναι απαραίτητο όλοι οι δημοκρατικοί θεσμοί, όλοι οι δημοκρατικοί πολίτες να συνεργαστούν και με αντιφασιστικό φρόνημα να σταθούν απέναντι σε ό,τι υπονομεύει τη δημοκρατία, την ελευθερία και εξαχρειώνει τον άνθρωπο. Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, μας προειδοποίησε: Αν ο εχθρός νικήσει, ούτε οι νεκροί δεν θα είναι ασφαλείς στους τάφους τους…

«Μάχη» για τις οικιστικές πυκνώσεις

ΕΛΛΑΔΑ 30.01.2019

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΑΛΙΟΣ

Σε δύο στρατόπεδα… με το ίδιο αίτημα χωρίστηκε η δημόσια συζήτηση για τις οικιστικές πυκνώσεις. Από τη μια πλευρά, οι σύλλογοι των αυθαιρετούντων και των επαγγελματικών κλάδων με αυθαιρεσίες σε δασικές εκτάσεις, που υποστηρίζουν τις νομιμοποιήσεις. Και από την άλλη πλευρά οι οργανώσεις που στρέφονται ενάντια στο νέο πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια ακόμα κατάργηση «κόκκινης γραμμής». Και οι δύο πλευρές ζητούν… την απόσυρση του νομοσχεδίου.

Το σχέδιο νόμου παρουσιάστηκε στα μέσα Δεκεμβρίου και τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση για ένα μήνα. Αφορά στη διαδικασία νομιμοποίησης για ορισμένο χρονικό διάστημα κατοικιών που έχουν ανεγερθεί παράνομα σε δασικές εκτάσεις. Η συμμετοχή ήταν μάλλον φτωχή –λιγότερα από 100 σχόλια– αλλά χαρακτηρίστηκε από μεγάλη πόλωση. Ας δούμε ορισμένες από τις πιο χαρακτηριστικές τοποθετήσεις:

• Διάφοροι σύλλογοι «οικιστών» (δηλαδή ιδιοκτητών αυθαιρέτων) εξέφρασαν την αντίθεσή τους στο σχέδιο νόμου, ζητώντας πλήρη νομιμοποίηση και ένταξη στο σχέδιο πόλης των περιοχών τους. Για παράδειγμα, η Ομοσπονδία Συλλόγων Αρτέμιδος-Σπάτων αναφέρει ότι μόνο στην περιοχή της Αρτέμιδας (σ.σ. Λούτσας) διεκδικούνται περισσότερα από 3.300 ακίνητα από το Δημόσιο. «Θεωρούμε ότι πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στους δήμους να εντάξουν στο σχέδιο πόλης τους τις οικιστικές πυκνώσεις μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών των δασικών χαρτών», αναφέρουν.

• Σε σύμπνοια με τους «οικιστές» ήταν δύο σημαντικοί φορείς του τουρισμού, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων και ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), που ζητούν να δοθεί η δυνατότητα νομιμοποίησης πολεοδομικών παρανομιών τουριστικών μονάδων σε δάση και αιγιαλούς. «Κρίνουμε ότι πρέπει ο νομοθέτης να επανεξετάσει τι θεωρείται δασική έκταση και τι όχι. Στο οικοσύστημα δεν υπάγονται μόνο τα φρύγανα και η χαμηλή αραιή βλάστηση, αλλά και ο άνθρωπος που έχει και αυτός την ανάγκη να αναπτυχθεί, να απασχοληθεί και να επιβιώσει», αναφέρει η τοποθέτηση του ΣΕΤΕ.

• Περιορισμένες είναι οι τοποθετήσεις που ζητούν την απόσυρση του σχεδίου νόμου από την εντελώς αντίθετη αφετηρία, εκείνης της προστασίας του περιβάλλοντος. Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) και η περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς σημειώνουν ότι «επιβεβαιώνονται στο ακέραιο οι φόβοι που είχαν εκφραστεί κατά την εισαγωγή της έννοιας των οικιστικών πυκνώσεων, ότι θα αποτελέσει έναρξη διαδικασίας οριζόντιας τακτοποίησης παράνομων αλλαγών χρήσεων γης σε βάρος της δασικής γης, για πρώτη φορά μάλιστα από την έναρξη του νομοθετικού καταιγισμού με ρυθμίσεις και νέες “κόκκινες γραμμές” υπέρ της τακτοποίησης αυθαιρέτων». Η διαδικασία, σημειώνει η ΕΛΛΕΤ, «όχι μόνο δεν εξυπηρετεί εξαιρετικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, ούτε βέβαια υπηρετεί την «άμεση και απόλυτη προστασία των περιοχών με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και κρίσιμο φυσικό κεφάλαιο», όπως πρεσβεύει το εν λόγω σχέδιο νόμου, αλλά αντιθέτως, ακυρώνει με τον πλέον βάναυσο τρόπο τη δασική νομοθεσία και υποβαθμίζει, θέτοντας μάλιστα και σε σοβαρό κίνδυνο, το απολαμβάνον υψηλής και αυτοτελούς προστασίας, βάσει των συνταγματικών επιταγών των άρθρων 24 και 117, προστατευόμενο φυσικό δασικό κεφάλαιο των εν λόγω περιοχών». Έντυπη

http://www.kathimerini.gr/1007354/article/epikairothta/ellada/maxh-gia-tis-oikistikes-pyknwseis

Ολισθήσεις εδαφών και λειτουργία του δάσους

By dasarxeio on 30/01/2019

του Αντώνιου Β. Καπετάνιου
Δασολόγου – Περιβαλλοντολόγου

Μια σημαντική λειτουργία του ελληνικού δάσους, η οποία δεν έχει αναδειχθεί όπως θα έπρεπε, έχει να κάμει με την αντιμετώπιση των ολισθήσεων των εδαφών του ορεινού χώρου. Η χώρα μας, πέραν του χαρακτηρισμού της ως χώρα των χειμάρρων και του προβλήματος της διάβρωσης, έχει σημαντικό πρόβλημα και με τις ολισθήσεις εδαφών (τις γεωλισθήσεις), ένα φαινόμενο που κατά το μάλλον ή ήττον συναρτάται με τη γενικότερη υποβάθμιση του ορεινού και ημιορεινού ελληνικού χώρου. Στην υποβάθμιση αυτή πρωτεύοντα ρόλο έχει η διάβρωση, κάτι που οδηγεί στην εγκατάλειψη των τόπων −μια συνήθη κατάσταση στην Ελλάδα−, καθόσον η θεραπεία του φαινομένου κρίνεται αδύνατη (ή ασύμφορη;) Έτσι, ολόκληροι οικισμοί, έργα πολιτισμού, έργα υποδομών, παραγωγικές δραστηριότητες κ.ά. καταστρέφονται κι εγκαταλείπονται εξαιτίας του επικίνδυνου φαινομένου των γεωλισθήσεων.

Τι είναι ολίσθηση εδάφους (γεωλίσθηση); Είναι το φαινόμενο διά του οποίου μια γεωμάζα, μεγάλη σχετικώς, υπό του βάρους της και υποβοηθούμενη υπό του ύδατος μετακινείται προς τα κατάντη βραδέως ή ταχέως άνευ διαχωρισμού των υλικών που συνιστούν αυτήν, δηλαδή άνευ διαλογής (ορισμός Hulin). Η ταχύτητα της γεωλίσθησης είναι διάφορη συναρτούμενη από τις συνθήκες που την προκαλούν, ποικίλλουσα από λίγα εκατοστά κατ’ έτος, μέχρι πολλά μέτρα ημερησίως ή κατ’ ώρα. Τα κύρια αίτια της γεωλίσθησης είναι η γεωπετρολογική δομή των πετρωμάτων, η ισχυρή κλίση των κλιτύων, συνεπικουρούσης και της ομόρροπης κλίσης των στρώσεων των πετρωμάτων, η υποσκαπτική ενέργεια του νερού και οι ανθρωπογενείς επιδράσεις στα ευαίσθητα στη γεωλίσθηση εδάφη, είτε με την καταστροφή της δασικής βλάστησης, είτε με αρδεύσεις που ενισχύουν το διαποτισμό του εδάφους και το φορτίζουν υδατικά, είτε με καλλιέργειες που διαταράσσουν τη δομή του εδάφους, είτε με οίκηση των γεωλισθαίνοντων εδαφών, που τα προσθέτουν βάρη και τ’ αποσυναρτούν ως προς τη δομική τους λειτουργία κ.λπ. Για να λάβει χώρα γεωλίσθηση πρέπει η εφαπτόμενη της γωνίας κλίσης της γεωμάζας να είναι μεγαλύτερη του συντελεστή τριβής, που είναι η εφαπτόμενη της φυσικής γωνίας κλίσης κάθε εδάφους. Οι γεωλισθήσεις ευνοούνται γενικώς από τις συνθήκες που προκαλούν την αποσάθρωση των πετρωμάτων και τη διάβρωση, την ελλάτωση της συνοχής των πετρωμάτων, τη διείσδυση του νερού στο έδαφος και τον έντονο διαποτισμό του, είτε με υπόγεια δράση του νερού, είτε με την εμφάνιση πηγών, είτε με τις αρδεύσεις με κατάκλυση εδαφών εφεκτικών στην ολίσθηση. Οι παράγοντες δε που προκαλούν γεωλίσθηση είναι κατά κύριο λόγο η υποσκαφή των κλιτύων των χειμάρρων, οι άφθονες βροχωπτώσεις και η απώλεια του δάσους που καλύπτει και συγκρατεί το έδαφος.

Η χώρα μας κι ειδικότερα ο ηπειρωτικός κορμός της χαρακτηρίζεται από πληθώρα ορέων με υψηλές κι απότομες κλίσεις, συνθήκες που από φυσικής και μηχανικής άποψης ευνοούν τις γεωλισθήσεις. Η γεωπετρολογική δομή των ορέων μας, κύρια κείνων που συντίθενται από αργιλικά πετρώματα φλύσχη, που υπόκεινται εύκολα σε ολισθήσεις, με κεντρική αναφορά στην οροσειρά της Πίνδου και το υπό εξέλιξη ανάγλυφό της, αποτελούν έτερο φυσικό παράγοντα ευνόησης των γεωλισθήσεων στην Ελλάδα. Συνεπώς, στους τρεις κάτωθι κύριους (δομικούς) παράγοντες εντοπίζεται το πρόβλημα των γεωλισθήσεων στη χώρα μας: στη δομή των πετρωμάτων της, στη γεωπετρολογική σύσταση των ορέων μας και στη γεωμορφολογική εξέλιξη αυτών. Σε τούτα συντείνουν οι υγρές κλιματικές συνθήκες περιοχών μας, όπως της Δυτικής και Βόρειας Ελλάδας, καθώς και οι πολλοί κι επικίνδυνοι χείμαρροι που επενεργούν στον εν εξελίξει ορεινό μας χώρο, καθώς υποσκάπτουν τους πόδας των κλιτύων και βοηθούν στην εκκίνηση γεωλισθήσεων ή στην ενίσχυσή τους.

Στους παραπάνω παράγοντες έρχεται να προστεθεί ο καθοριστικός όπως αποδεικνύεται παράγοντας δημιουργίας ή επίτασης του φαινομένου των γεωλισθήσεων, που είναι η αποδάσωση των ορέων μας, ενώ βασικό ρόλο παίζουν και οι χρήσεις και δραστηριότητες που αναπτύσσονται στα γεωλισθαίνοντα εδάφη, ενισχύοντας το φαινόμενο.

Η δασική βλάστηση συναρτάται με τον μετριασμό των ελληνικών κλιματικών φαινομένων, που σχετίζονται με το ζήτημα της έντασης και της ραγδαιότητας των βροχοπτώσεων, τ’ οποίο ρυθμίζεται ως προς τις επιπτώσεις του με την κατάλληλη παρουσία της δασικής βλάστησης. Κι είναι βασικός ο τελευταίος τούτος παράγοντας της βλάστησης, μαζί βεβαίως με τις χρήσεις που αναπτύσσονται στον ορεινό χώρο κι επηρεάζουν τη λειτουργία του, ως καθοριστικός για την αντιμετώπιση του προβλήματος των γεωλισθήσεων, καθώς οι υπόλοιποι που προαναφέρθηκαν είναι δομικού χαρακτήρα κι αφορούν στη σύσταση του ελληνικού χώρου, μη δυνάμενοι να τους ανατρέψουμε.

Η δασική βλάστηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αποτροπή κείνων των γεωλισθήσεων οι οποίες εξικνούνται μέχρι του βάθους του κύριου όγκου του ριζικού συστήματος των δασικών δένδρων και θάμνων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, που συνιστούν τις αβαθείς ή επιπόλαιες γεωλισθήσεις, το ριζικό σύστημα των φυτών δρα στερεωτικά στο έδαφος και συνεπώς ανασταλτικά στην εκδήλωση γεωλίσθησης. Στις βαθιές γεωλισθήσεις όμως, στις εξικνούμενες πέραν του βάθους του ριζικού συστήματος των δασικών φυτών, η δασική βλάστηση δε μπορεί να επενεργήσει ανασχετικά στη γεωλίσθηση, και σε αυτές τις περιτπώσεις απαιτούνται τεχνικά έργα για τη θεραπεία της. Είναι οι περιπτώσεις που βλέπουμε να παρασύρεται το έδαφος ολόκληρης π.χ. πλαγιάς μαζί με την εκεί φυόμενη δασική βλάστηση, η οποία γίνεται «έρμαιο» του φαινομένου, ρέουσα κι αυτή στην κυλιόμενη γήινη μάζα της γεωλίσθησης. Η «βαριά» εν προκειμένω δασική βλάστηση θεωρείται ότι ενισχύει τη γεωλίσθηση, γι’ αυτό και συνιστάται η απομάκρυνση των ψηλών δένδρων, των ογκολίθων κ.λπ.

Κει όμως που η δασική βλάστηση λειτουργεί συντελεστικά στην αποτροπή των γεωλισθήσεων είναι στις περιπτώσεις που αυτές συνδυάζονται με το χειμαρρικό φαινόμενο. Διότι έχει διαπιστωθεί πως οι γεωλισθήσεις ευνοούνται στις χειμαρρόπληκτες περιοχές, λόγω της υποσκαφής των πρανών και ποδών των κλιτύων, και παράσυρσης στη συνέχεια των ολισθαίνοντων τμημάτων στην κοίτη. Οι νέες πλημμύρες λειτουργούν ενισχυτικά στο φαινόμενο, με νέα υποσκαφή των κλιτύων κι έναρξη νέας γεωλίσθησης, και την εν συνεχεία παράσυρση των εδαφών, με αποτέλεσμα την καταστρεπτική προς τα κατάντη δράση των χειμάρρων.

Η βλάστηση εν προκειμένω που θα εγκατασταθεί στη λεκάνη απορροής του χειμάρρου εν συνδυασμώ με τα αντιδιαβρωτικά τεχνικά έργα, συντελεί στη θεραπεία του φαινομένου της γεωλίσθησης λόγω της θεραπείας του χειμαρρικού φαινομένου, που αποτελεί τον παράγοντα της «κρίσης».

Το πρόβλημα των γεωλισθήσεων είναι αλληλένδετο με το χειμαρρικό, καθώς στο σχηματισμό των χειμάρρων και ιδιαίτερα στο σχηματισμό των κοιτών και των έντονων χειμαρρικών επιφανειών (ρηξιγενών, ολισθησιγενών, διαβρωσιγενών) μετέχουν η αποσάρθρωση (μηχανική, χημική και βιολογική), η κατακρήμνιση γαιών (καταπτώσεις κι ολισθήσεις), καθώς και η διαβρωτική και παρασυρτική δύναμη του νερού. Οι παράγοντες αυτοί συντελούν κατά το μάλλον ή ήττον και στη δημιουργία γεωλισθήσεων, είτε πρωτογενώς, τηρουμένων των συνθηκών και προϋποθέσεων έναρξης της ολίσθησης, όπως προαναφέρθηκαν, είτε δευτερογενώς, ως αποτέλεσμα της χειμαρρικής δράσης.
Σε κάθε περίπτωση, για τη θεραπεία του φαινομένου της γεωλίσθησης απαιτείται κατά πρώτον βαθιά και λεπτομερής έρευνα για την εξακρίβωση κι εντοπισμό των αιτιών που την προκαλούν, ήτοι το βάθος του επιπέδου της ολίσθησης, οι υφιστάμενες πηγές, τα υπόγεια ύδατα, ο επιφανειακός εμποτισμός κ.λπ.

Ο σχεδιασμός αντιμετώπισης προσομοιάζει με τον χειμαρρικό, τόσο ως προς τη φύση των έργων, που είναι τεχνικο-φυτοκομικά, για τη σταθεροποίηση των εδαφών, όσο και ως προς τη γενικότερη φιλοσοφία του σχεδιασμού, στον οποίο χρησιμοποιούνται οι κανόνες και τα μέσα της ορεινής υδρονομίας (εξάλλου, όπως προείπαμε, τα δύο φαινόμενα, της γεωλίσθησης και το χειμαρρικό, είναι αλληλένδετα).

Έτσι, προτείνονται για τη θεραπεία του φαινομένου μεταξύ των άλλων και κατά κύριο λόγο τα εύπλαστα τεχνικά έργα (τα ξύλινα και τα συρματολίθινα) και τα συμπαγή τεχνικά έργα (τα λιθόκτιστα ή λιθεπένδυτα εκ σκυροκονιάματος φράγματα), καθώς και τα πλήρη και συστηματικά στραγγιστικά δίκτυα για τον περιορισμό του διαποτισμού των εδαφών. Η προστασία των βάσεων των κλιτύων από τη δράση των χειμάρρων και η πλήρης και ταχεία διευθέτηση των χειμάρρων με τεχνικά και φυτοτεχνικά έργα, αποτελεί ένα παράλληλο μέτρο ενεργειών για τη θεραπεία των γεωλισθήσεων.

Στον παραπάνω σκοπό συμβάλλουν και οι φυτεύσεις (αναδασώσεις) της γυμνής και υποβαθμισμένης «πάσχουσας» επιφάνειας (κλιτύες και λεκάνη απορροής) με φυτικά είδη μεγάλης πρεμνοβλαστικότητας και μεγάλης εξατμιστικής ικανότητας, ήτοι σκλήθρο, λεύκα, ιτιά κ.λπ. Ενώ, όπως προείπαμε, απαιτείται η απομάκρυνση από την ολισθαίνουσα επιφάνεια όλων των βαρέων επί αυτής αντικειμένων, ήτοι, μεγάλων δένδρων, ογκολίθων, κατασκευών κ.λπ.

Εξ’ όσων ανωτέρω αναφέρθηκαν γίνεται κατανοητός ο σημαντικός ρόλος της δασικής βλάστησης, και δη των δασικών περιβαλλόντων, στην αντιμετώπιση του φαινομένου των γεωλισθήσεων. Και τούτο διότι το ριζικό σύστημα των δασικών φυτών και ιδία των δασικών δένδρων συγκρατεί τα μόρια του εδάφους κι επενεργεί στερεωτικώς στα εδάφη των αποκαλούμενων «λυτών» πετρωμάτων (των μη συμπαγών), που υπόκεινται εύκολα σε γεωλισθήσεις.

Επιπροσθέτως, η κομοστέγη των δασικών συστάδων, που καλύπτει το έδαφος, το προστατεύει από τις διαβρώσεις, που όπως προείπαμε διευκολύνει την έναρξη γεωλισθήσεων. Ενώ επί υγρών εδαφών είναι σημαντική η παρουσία της δασικής βλάστησης, διότι βοηθά στην έντονη αποστράγγισή τους, π’ αποτελεί παράγοντα δημιουργίας γεωλίσθησης.

Γενικώς, η λειτουργία εν ισορροπία του δασικού οικοσυστήματος δεν δημιουργεί συνθήκες γεωλίσθησης. Δύναται όμως λόγοι ανεξάρτητοι με την ίδια τη λειτουργία του δασικού οικοσυστήματος να την προκαλέσουν, όπως στην περίπτωση της υπόγειας, πέραν δηλαδή του ριζικού συστήματος των δασικών δένδρων, ροής νερού, που διευκολύνει την έναρξη γεωλίσθησης.

Όπως προαναφέρθηκε, στις περιπτώσεις βαθιών γεωλισθήσεων, των εκδηλούμενων δηλαδή πέραν (βαθύτερα) του ριζικού συμπλέγματος του δασικού οικοσυστήματος, η προσφορά του δάσους στο φαινόμενο κρίνεται αμφισβητήσιμος, και υπό συγκεκριμένες συνθήκες αρνητική. Καθότι, με το βάρος της η δασική βλάστηση αποτελεί παράγοντα ενίσχυσης της γεωλίσθησης· όμως πρέπει να τονιστεί ότι τα φαινόμενα αυτά, των γεωλισθήσεων δασών, δεν είναι τόσο συχνά στην Ελλάδα και κατά κύριο λόγο περιορισμένα.

Κείνο που εν κατακλείδι πρέπει να επισημανθεί είναι πως στον ορεινό και ημιορεινό ελληνικό χώρο, τον κατά βάση χαρακτηριζόμενο για τον δασικό του προσδιορισμό, έχει αποστολή το δάσος κι ευθύνη οι διαχειριστές του σε σχέση με τις επιπτώσεις που προκύπτουν από την αρνητική αντιμετώπισή του. Οι γεωλισθήσεις, συντελούμενες στο χώρο αυτό και εκδηλούμενες κατά βάσιν σε δασικά εδάφη, είναι άμεσα συναρτώμενες με τον τρόπο διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων.

Συνεπώς το ζήτημα των γεωλισθήσεων εντάσσεται στο δασικό τεχνικό ζήτημα της διαχείρισης του δασικού χώρου, τ’ οποίο οφείλει ν’ αντιμετωπιστεί συνολικά, στα πλαίσια της ολιστικής διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων, κι όχι αποσπασματικά, όπως συνήθως γίνεται. Το σύνηθες όμως είναι να εκτελούνται έργα συνήθως τεχνικά, που δε «δένουν» και δε στερεώνουν τα εδάφη και μάλιστα τ’ αποσυναρτούν, αφού τ’ αντιμετωπίζουν σε σχέση με το πρόβλημά τους κατά μέρος κι όχι ενιαία και συνολικά. Έτσι, το πρόβλημα δεν επιλύεται, αφού η εστίαση σε μέρος της αντιμετώπισής του διαμορφώνει κατάσταση σημειακής κι όχι ολικής αποκατάστασής του.

Το παραπάνω πρόβλημα είναι ένας βασικός λόγος για τη μη θεραπεία των γεωλισθήσεων στη χώρα μας, λόγω των εμβαλωματικού χαρακτήρα επεμβάσεων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις προτιμάται αντί της λύσης η αποχή· δηλαδή η εγκατάλειψη των γεωλισθαίνοντων περιοχών!

(από το βιβλίο του Αντώνιου Β. Καπετάνιου “ΛΙΘΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ. Τοιχίζοντας και διευθετώντας το φυσικό χώρο…”, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2018

:

Ο Ευθύμης Λέκκας για τις κατολισθήσεις στον Ταΰγετο – Τι σημείωσε στο BEST

30 Ιανουαρίου 2019 12:02 πμ

Χρειάζεται μία συνολική αποτίμηση σημείωσε ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμης Λέκκας μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της τηλεόρασης BEST, σχετικά με τα κατολισθητικά φαινόμενα στον Ταϋγετο.

Ο κ. Λέκκας επισήμανε πως η αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων δε μπορεί να περιοριστεί στην αποκατάσταση των ζημιών σε δρόμους και περιουσίες, διότι είναι ζήτημα χρόνου αυτές να προκληθούν ξανά είτε στα ίδια είτε σε άλλα σημεία.

Σημείωσε μάλιστα πως το φαινόμενο είναι σε εξέλιξη και αν δεν σταματήσει η υποχώρηση στο έδαφος είναι αδύνατο να γίνει η όποια μικρή ή μεγάλη παρέμβαση.

Επίσης ανέφερε ότι υπάρχει επαφή με τους τοπικούς φορείς, ενώ ενδιαφέρον για τις εξέλιξη του φαινομένου έχει υπάρξει και από τον ΠτΔ Προκόπη Παυλόπουλο, ο οποίος ζήτησε να ενημερωθεί σχετικά.

ΙΓΜΕ από το βράδυ της Δευτέρας στη Μεσσηνία με δύο κλιμάκια

Το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ), φορέας με μεγάλη εμπειρία σε θέματα κατολισθήσεων, βρίσκεται από το βράδυ της Δευτέρας στη Μεσσηνία με δύο κλιμάκια. Το πρώτο κλιμάκιο πραγματοποίησε αυτοψία στην παλαιά εθνική οδό Καλαμάτας – Σπάρτης και το δεύτερο στα χωριά του Ταϋγέτου που αντιμετωπίζουν πρόβλημα. «Ο δρόμος Καλαμάτας – Σπάρτης έχει 4-5 σημαντικές θραύσεις σε μήκους 2-3 χιλιομέτρων και μερικές ακόμα σε άλλες θέσεις, στα όρια Λακωνίας και Μεσσηνίας», εξηγεί ο γενικός διευθυντής του ΙΓΜΕ Δημήτρης Τσαγκάς, που συνοδεύει τα δύο κλιμάκια. «Στην περίπτωση του δρόμου, το πρόβλημα δεν είναι τόσο γεωλογικό όσο κατασκευαστικό. Τα αποστραγγιστικά έργα του δρόμου δεν επαρκούν πια, μην ξεχνάμε ότι κατασκευάστηκε τη δεκαετία του ’70. Θα προτείνουμε προσωρινά μέτρα για την ασφαλή επαναλειτουργία του δρόμου και παράλληλα πρέπει να ξεκινήσει μια συνολική μελέτη για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Στον Ταΰγετο, είχαμε κατολισθήσεις στον “εδαφικό μανδύα”, τα πρώτα 2-3 μέτρα του εδάφους που είναι μαλακά υλικά. Τα προβλήματα “πυροδοτήθηκαν” από τις βροχοπτώσεις και σε κάποιες περιπτώσεις έχουν επηρεάσει το τοπικό οδικό δίκτυο ή τις θεμελιώσεις κτιρίων. Το υπουργείο Υποδομών θα στείλει κλιμάκιο μέσα στις επόμενες ημέρες να ελέγξει τα κτίρια από στατικής άποψης».