Δραματική έκκληση επιστημόνων για τη σωτηρία του πλανήτη

Το τέλος του κόσμου όπως τον ξέρουμε

Το τέλος του κόσμου όπως τον ξέρουμε

08/10/2018

Ο πλανήτης βρίσκεται πλέον σχεδόν εκτός στόχου για τη συγκράτηση της ανόδου της θερμοκρασίας στον ενάμιση βαθμό Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, αντίθετα κινείται ολοταχώς προς τους δύο ή και τους τρεις βαθμούς, κάτι που θα καταστήσει σοβαρή απειλή την κλιματική αλλαγή έως το 2040. Τη δραματική προειδοποίηση-έκκληση απευθύνει μια βαρυσήμαντη 33σελιδη έκθεση των επιστημόνων της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).

Το φράγμα του ενάμιση βαθμού μπορεί να ξεπερασθεί κάπου το 2030 και μόλις ξεπεραστεί αυτό το όριο, ακόμη και μισός ακόμη βαθμός Κελσίου θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των κινδύνων για ξηρασίες, πλημμύρες, καύσωνες και φτώχεια για πολλά εκατομμύρια ανθρώπους.

Η τελευταία ελπίδα να «πιαστεί» ο ολοένα πιο δύσκολος στόχος για άνοδο έως ενάμιση βαθμό, είναι, σύμφωνα με την έκθεση, «να γίνουν γρήγορες, ευρείες και άνευ προηγουμένου αλλαγές σε όλες τις πλευρές της κοινωνίας». Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το «παράθυρο ευκαιρίας» δεν έχει κλείσει ακόμη, αλλά η ανθρωπότητα βρίσκεται κοντά σε αυτό, αν δεν δράσει αποφασιστικά σε τέσσερις τομείς: ενέργεια, χρήση γης, πόλεις και βιομηχανία.

Η έκθεση, που παρουσιάσθηκε σε διεθνή συνάντηση στη Νότια Κορέα, σύμφωνα με το BBC και τη «Γκάρντιαν», επισημαίνει ότι «ο περιορισμός της υπερθέρμανσης στον ενάμιση βαθμό έχει πολλά οφέλη σε σύγκριση με τη συγκράτηση της ανόδου στους δύο βαθμούς, καθώς θα περιορίσει πραγματικά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής με πολύ σημαντικούς τρόπους».

«Οι επιστήμονες θα ήθελαν να γράψουν με κεφαλαία γράμματα ‘ΔΡΑΣΤΕ ΤΩΡΑ ΗΛΙΘΙΟΙ’, αλλά πρέπει να το πουν με γεγονότα και αριθμούς – και το έκαναν» δήλωσε η εκπρόσωπος της Greenpeace Κάιζα Κοζόνεν. «Ήδη, με μια αύξηση ενός βαθμού, βρισκόμαστε στην επικίνδυνη ζώνη».

Η έκθεση εκτιμά ότι θα χρειασθούν κάθε χρόνο από τις κυβερνήσεις και τους ιδιώτες μαζικές επενδύσεις της τάξης του 2,5% του παγκόσμιου ΑΕΠ (γύρω στα 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως) μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες, προκειμένου ο πλανήτης να μείνει κάτω από το ‘κατώφλι’ του ενάμιση βαθμού.

Για να πιαστεί ο στόχος αυτός, οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να μειωθούν κατά 45% έως το 2030, σε σχέση με τα επίπεδα του 2030. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να παρέχουν το 85% της ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως έως το 2050 και η χρήση άνθρακα πρέπει σχεδόν να μηδενισθεί. Έως επτά εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα γης -μια έκταση σχεδόν όσο η Αυστραλία- θα χρειασθούν για ενεργειακές καλλιέργειες (βιοκαύσιμα), ενώ οι παγκόσμιες καθαρές εκπομπές «αερίων του θερμοκηπίου» πρέπει να μηδενισθούν έως το 2050.

Μια άνοδος της θερμοκρασίας κατά δύο βαθμούς, μεταξύ άλλων, θα εξαφανίσει τους πολύτιμους κοραλλιογενείς υφάλους, θα επιταχύνει το λιώσιμο των πάγων, η παγκόσμια στάθμη των θαλασσών θα ανέβει κατά περίπου δέκα εκατοστά περισσότερα, ενώ θα επηρεασθεί αρνητικά η αποδοτικότητα σημαντικών γεωργικών καλλιεργειών (ρυζιού, σταριού κ.α.).

Η έκθεση θα παρουσιασθεί στις κυβερνήσεις στη σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα στην Πολωνία στο τέλος του 2018. 

Die Welt: Το τέλος του κόσμου όπως τον ξέρουμε

«Καταιγίδες, έντονες βροχοπτώσεις, καύσωνες – ακόμα και σήμερα βλέπουμε τις πρώτες συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η νέα έκθεση της IPCC είναι σαφής: Η ανθρωπότητα πρέπει να δράσει άμεσα. Η ζωή θα αλλάξει αποφασιστικά» γράφει η γερμανική εφημερίδα Die Welt.

“Πριν τρία χρόνια, 196 χώρες που μετείχαν στη Διάσκεψη του Παρισιού για το κλίμα, έθεσαν ένα φιλόδοξο στόχο: να μπορέσουν να περιορίσουν τη θέρμανση της γης κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με την προ-βιομηχανική εποχή. Αυτό είναι εφικτό – αλλά μόνο αν ληφθούν άμεσα συνολικά μέτρα για τη δραστική μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα”, προσθέτει η γερμανική εφημερίδα.

Αυτό είναι το συμπέρασμα 91 κορυφαίων επιστημόνων από 40 χώρες. Έχουν ετοιμάσει ειδική έκθεση κατόπιν αιτήματος των υπογραφόντων της συμφωνίας για το κλίμα για την IPCC και έχουν συνοψίσει περισσότερες από 6.000 μελέτες. Η έκθεση δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: Μέχρι το 2030, οι εκπομπές CO 2 θα πρέπει να μειωθούν κατά 45% σε σύγκριση με το 2010 και να μηδενιστούν στα μέσα του αιώνα.

Ο τερματισμός των εκπομπών CO 2 θα σήμαινε ουσιαστική αλλαγή του τρόπου ζωής των ανθρώπων. Το διοξείδιο του άνθρακα εμφανίζεται φυσικά στην ατμόσφαιρα της γης. Αλλά δημιουργείται και με την καύση του άνθρακα, του φυσικού αερίου ή του πετρελαίου και της βενζίνης που παράγεται από αυτό. Δημιουργείται ακόμη μέσω της βιομηχανίας, της θέρμανσης, της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, των κατασκευών, των μεταφορών και της γεωργίας.

Το διοξείδιο του άνθρακα, ωστόσο, απορροφά την θερμότητα που διαφορετικά θα απελευθερωνόταν ξανά στο διάστημα. Έτσι, αν μεγάλες συγκεντρώσεις από αυτό το αέριο είναι στην ατμόσφαιρα, θα προκαλούν σταδιακή υπερθέρμανση της γης, λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι προστασίας του κλίματος, οι εκπομπές άλλων αερίων του θερμοκηπίου, όπως το μεθάνιο, θα πρέπει επίσης να μειωθούν.

«Για να κατανοήσουμε τι θα σημάνει ο τερματισμός των εκπομπών CO 2 το 2050, πρέπει να αντιληφθούμε ότι σχεδόν όλοι οι τομείς της ζωής πρέπει να αλλάξουν», λέει ο Νίκλας Χένε, καθηγητής της αλλαγής του κλίματος στο Πανεπιστήμιο Wageningen: «Αλλά μόνο οι τεχνικές λύσεις δεν θα είναι αρκετές, πρέπει να αλλάξουμε τη συμπεριφορά μας».

Αυτό είναι το πρόβλημα. Επειδή αυτό που πρέπει να αλλάξουμε είναι από καιρό γνωστό. Λιγότερες πτήσεις. Να τρώμε λιγότερο κρέας. Να οδηγούμε λιγότερο. Για τη Γερμανία, αυτό σημαίνει πάνω από όλα: Να καίμε λιγότερο άνθρακα. Επειδή η καύση αυτή είναι υπεύθυνη για το 40% περίπου των γερμανικών εκπομπών CO 2.

Πέρυσι, οι παγκόσμιες εκπομπές CO 2 ήταν υψηλότερες από ποτέ. Πολιτικά, οι στόχοι για το κλίμα είναι δύσκολο να εφαρμοστούν. Ποιος θέλει να πει στο εκλογικό του σώμα ότι από τώρα και στο εξής θα πρέπει να παραιτηθεί από τις συχνές φτηνές πτήσεις στις διακοπές ή το φτηνό βόειο κρέας; Ποιος θέλει να τα βάλει με τη βιομηχανία και τους μεγάλους παραγωγούς ενέργειας; Σχεδόν κανείς δεν είναι πρόθυμος να περιορίσει σήμερα αυτές τις δραστηριότητες, επειδή οι επιστήμονες προειδοποιούν για τις άσχημες συνέπειες του τρόπου ζωής μας για τους ανθρώπους του μέλλοντος. Το θέμα είναι ότι δεν είναι πια μόνο το μέλλον. Είναι ήδη για το παρόν.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα συμβαίνουν συχνότερα

Ήδη παρατηρούμε τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα στην ειδική έκθεση, λέει ο Κινέζος ερευνητής του κλίματος Πανμάο Τζάι ένας από τους συγγραφείς της έκθεσης. Είναι ήδη σύνηθες να παρατηρούμε ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως και την αύξηση της στάθμης της θάλασσας και την εξαφάνιση των πάγων της Αρκτικής.

Το γεγονός ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα συμβαίνουν συχνότερα έχει γίνει αισθητό τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα, οι έντονες βροχοπτώσεις και οι πλημμύρες είναι όλο και πιο συχνές. Επίσης, οι αιτίες της μεγάλης ξηρασίας αυτό το καλοκαίρι δεν είναι ακόμα σαφείς.

Οι ακραίες καιρικές συνθήκες είναι ο ισχυρότερος άμεσος κίνδυνος

«Τα ακραία καιρικά δεν μπορούμε να τα προβλέπουμε έγκαιρα, αν περιμένουμε τα στατιστικά στοιχεία», λέει ο Αντερς Λέβερμαν, που διερευνά τη δυναμική του κλιματικού συστήματος στο Ινστιτούτο Έρευνας Κλιματικών Επιπτώσεων του Πότσνταμ «Στην πραγματικότητα, απλά μας εκπλήσσουν τα γεγονότα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Τα πάντα χειροτερεύουν ταχύτερα από ό, τι προβλέπαμε. «

Οι επιστήμονες έχουν προσπαθήσει πολύ καιρό να υπολογίσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής με τη βοήθεια στατιστικών στοιχείων. «Τώρα τα γεγονότα μας ξεπερνούν. Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι άνθρωποι έχουν επικεντρωθεί ολοένα και περισσότερο στην κατανόηση των φυσικών αιτιών των ακραίων καιρικών φαινομένων. Αυτό δίνει την ευκαιρία να κάνουμε τις προβλέψεις μας εγκαίρως».

Για την Κεντρική Ευρώπη, οι ακραίες καιρικές συνθήκες είναι ο ισχυρότερος άμεσος κίνδυνος. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η οποία απειλεί ορισμένα κράτη, θα μας πλήξει επίσης – αλλά συμβαίνει τόσο αργά ώστε να υπάρχει χρόνος για να προετοιμαστούμε γι ‘αυτό. Οι ακραίες καιρικές συνθήκες είναι διαφορετικές. Έχουν γίνει πιο απρόβλεπτες σε όλο τον κόσμο.

«Τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους είχαμε ξαφνική σφοδρή χιονόπτωση από το Σικάγο ως τη Νέα Υόρκη, η οποία είχε σχεδόν παραλύσει την οικονομική ζωή. Τον Ιανουάριο, οι θερμοκρασίες στη Σιβηρία αυξήθηκαν κατά 55 βαθμούς μέσα σε πέντε ημέρες. 

«Αν κατορθώσουμε να περιορίσουμε την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη λιγότερο από 1,5 βαθμούς Κελσίου, θα συνεχίσουμε να έχουμε το κλίμα που γνωρίζουμε, λέει ο Λέβερμαν. «Αλλά μόλις ξεπεράσουμε αυτό το σύνορο, ο κόσμος θα αλλάξει πολύ. Στη συνέχεια θα μπούμε σε έναν κόσμο με ένα κλίμα που δεν γνωρίζουμε. » Έτσι, η στάθμη της θάλασσας θα αυξανόταν δέκα εκατοστά υψηλότερα από το τέλος του αιώνα.. Ο Αρκτικός Ωκεανός θα μένει πιθανώς χωρίς πάγους τουλάχιστον μία φορά τη δεκαετία (αντί για μία φορά τον αιώνα). Και όλοι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι θα πεθάνουν. 

Θα επιτύχουμε τον στόχο της μείωσης της θέρμανσης κατά 1,5 βαθμούς; Οι περισσότεροι ερευνητές είναι σκεπτικοί. Μόνο ένα πράγμα είναι σαφές: η ζωή μας θα αλλάξει θεμελιωδώς. Είτε έτσι είτε αλλιώς.