Ο κινεζικός κινηματογράφος επιστρέφει στο σπίτι του

Η Κίνα έχει δώσει τεράστια κέρδη στο Hollywood, όµως δεν είναι τόσο ξεκάθαρο τι κέρδισε η ίδια.

  • του Zhang Yimou*
Ο κινεζικός κινηματογράφος επιστρέφει στο σπίτι του
Eνας άνδρας ονειρεύτηκε ότι του είπαν πού µπορεί να βρει µυθικά πλούτη σε ένα µακρινό µέρος. Όταν ξύπνησε, ξεκίνησε αµέσως για να τα βρει. Έπειτα από ένα µακρύ ταξίδι γεµάτο κινδύνους και δυσκολίες, έφτασε στο µέρος του ονείρου του. Ένας ντόπιος που είχε ακούσει για τον σκοπό του ονειροπόλου, γέλασε δυνατά και για πολλή ώρα, λέγοντας πως είχε ονειρευτεί τρεις φορές ένα σπίτι όπου κάτω από ένα σιντριβάνι ήταν θαµµένος ένας µεγάλος θησαυρός. Ο ονειροπόλος κατάλαβε πως το µέρος που περιέγραφε ο ντόπιος ήταν η αυλή του. Επέστρεψε στο σπίτι του και βρήκε τον θησαυρό.

Όπως ο άνδρας της ιστορίας αυτής, έτσι και η κινεζική βιοµηχανία κινηµατογράφου είχε ξεκινήσει για ένα µακρινό ταξίδι για να βρει τη θέση της στον κόσµο. Το 1994, «Ο Φυγάς» (The Fugitive) έγινε η πρώτη µεγάλη ταινία του Hollywood που προβλήθηκε στη χώρα έπειτα από δεκαετίες. Το κοινό ενθουσιάστηκε µε τον γρήγορο ρυθµό και τα ηχητικά εφέ της ταινίας, η οποία αποδείχθηκε µεγάλη επιτυχία. Έκτοτε, η κινεζική βιοµηχανία κινηµατογράφου διατηρεί µια περίπλοκη σχέση µε το Hollywood.

Αν και τα νούµερα του box-office στην Κίνα έχουν µειωθεί δραµατικά -τα έσοδα από εισιτήρια αυξήθηκαν κατά µόλις 3,7% το 2016, έχοντας αυξηθεί κατά µέσο όρο 35% την περίοδο από το 2011 µέχρι το 2015- η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει µια τεράστια κινηµατογραφική αγορά, µε τους κινηµατογράφους να συνεχίζουν να επεκτείνονται σε περισσότερες αγροτικές περιοχές και το κοινό να αποδεικνύει πως έχει µια ακόρεστη όρεξη για ταινίες δράσης του Hollywood. Σε τέτοιο βαθµό, µάλιστα, που πρόσφατα το Hollywood ξεκίνησε να δηµιουργεί ταινίες έχοντας την Κίνα στον νου του, κάνοντας casting σε Κινέζους κινηµατογραφικούς αστέρες µε τεράστια δύναµη στο box-office και τροποποιώντας τις υποθέσεις και την αισθητική των ταινιών ειδικά για να κερδίσει τους Κινέζους θεατές.

Πολλοί στην κινηµατογραφική βιοµηχανία της Κίνας, από τους νεαρούς σεναριογράφους µέχρι τους µεγάλους κριτικούς, γνωρίζουν πολύ καλά την παραγωγική δοµή του Hollywood και έχουν ταχθεί υπέρ των µεθόδων και των τακτικών του. Και πολλές αµερικανικές προσφορές που παρουσιάζονται στην κινεζική αγορά, ασχέτως ποιότητας, συνεχίζουν να έχουν απήχηση στο κινεζικό κοινό, ιδιαίτερα στους νέους, των οποίων οι προτιµήσεις και οι συνήθειες έχουν διαµορφωθεί από τις ταινίες και τις τηλεοπτικές σειρές του Hollywood.

Ένας πατέρας και ο γιος του κοιτάζουν αφίσες ξένων ταινιών έξω από ένα σινεµά στο Πεκίνο. Το Hollywood από καιρό διαµορφώνει την αισθητική και τις προτιµήσεις του κινεζικού κοινού. (Mark Ralston/Agence France-Presse – Getty Images)

Όπως τα κοινά σε άλλες αναπτυσσόµενες χώρες, έτσι και αυτό της Κίνας τείνει να έχει µια άποψη για τον κόσµο η οποία φιλτράρεται µέσα από τις Ηνωµένες Πολιτείες και επικεντρώνεται σ’ αυτές, αν και οι ΗΠΑ δεν είναι όλος ο κόσµος και το Hollywood δεν είναι η µόνη κινηµατογραφική βιοµηχανία του κόσµου.

Όπως ένας ωκεανός που δεν αρνείται κανέναν ποταμό, έτσι και η κινηματογραφική βιοµηχανία της Κίνας θα συνεχίσει να επηρεάζει και να επηρεάζεται από άλλες ξένες. Η Κίνα χρειάζεται τις ΗΠΑ και οι ΗΠΑ χρειάζονται την Κίνα. Όμως, αυτήν τη στιγμή υπάρχει µια µεγάλη απόκλιση, διότι πολύ λίγες κινεζικές ταινίες καταφέρνουν να µπουν στην αµερικανική αγορά και να προσελκύσουν ένα σημαντικό κοινό. Το κινεζικό κοινό δίνει στο Hollywood τεράστια κέρδη, όμως τι κερδίζει ως αντάλλαγμα η κινεζική κινηµατογραφική βιοµηχανία;

Επιπλέον, οι εγχώριες παραγωγές στην Κίνα κάποιες φορές αντιµετωπίζουν µεγάλες προκλήσεις στη σκιά των blockbusters του Hollywood. Δικαίως ανησυχούµε για τη διαδοχή και την κληρονοµιά των κινηµατογραφικών παραδόσεων της Κίνας, καθώς και για τη δυνητική απώλεια των µοναδικών αξιών και της αισθητικής µας.

Παρά τις ανησυχίες αυτές, όπως µια βάρκα που πάει µε το ρεύµα, θα συνεχίσουµε να εργαζόµαστε για να διατηρήσουµε τη διαφορετικότητά µας, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τα οφέλη αυτής της πολιτισµικής ανταλλαγής. Απλώς σκεφθείτε ότι το καλαµπόκι, οι ντοµάτες και οι γλυκοπατάτες ήρθαν από άλλες χώρες, όµως έχουν ευδοκιµήσει το ίδιο στην Κίνα και παρέχουν τροφή.

Έχω συνεργαστεί µε το Hollywood και η εµπειρία µου έχει εµπλουτίσει την εκτίµηση που έχω και για τους δύο κόσµους. Λόγω των τεχνολογικών και ρυθµιστικών διαφορών µεταξύ της αµερικανικής και της κινεζικής βιοµηχανίας κινηµατογράφου, δεν είναι πάντα εύκολο να εφαρµόσει κανείς αυτά που έµαθε από το ένα περιβάλλον στο άλλο. Κάποιες φορές η προσπάθεια να γίνουν βελτιώσεις καταλήγει να προκαλεί µεγαλύτερα προβλήµατα. Παρ’ όλ’ αυτά, η περισυλλογή και η διόρθωση είναι ζωτικής σημασίας. Ο δισταγµός υπό τον φόβο του λάθους δεν θα επιτρέψει ποτέ την ανάπτυξη και την αλλαγή, που είναι απαραίτητες για την τέχνη.

Αν και ο θησαυρός είναι κρυµµένος σε κοινή θέα, συνειδητοποιούμε πως αυτό που είναι απαραίτητο, είναι το ταξίδι. Είναι σηµαντικό να διατηρούµε τα κανάλια -και το µυαλό µας- ανοικτά, για να επιτύχουμε την κατανόηση των πολιτισµών, των πολιτικών και των οικονοµιών µας. Και οι δύο πλευρές πρέπει να ταξιδέψουν πιο µακριά απ’ όσο φαντάστηκαν, για να γνωρίσουν καλύτερα η µία την άλλη και να εξερευνήσουν τις πιθανότητες για ένα φανταστικό µέλλον.

*Ο Zhang Yimou είναι σκηνοθέτης («Ζου Ντου: Σιωπηλοί εραστές», «Σήκωσε τα Κόκκινα Φανάρια», «Ήρωας», «Ιπτάµενα Στιλέτα» κ.ά.), υποψήφιος για Όσκαρ.

© 2018 Zhang Yimou. Distributed by The New York Times Syndicate.

 

Η Ιστορία στη Μάνη εδράζεται στο κόκαλο

«Στη Μάνη δεν χρειάστηκε να φορέσω ποτέ το ρολόι μου κι όμως μέτραγα τον χρόνο…», λέει η Νάντια Σερεμετάκη.

Η ερευνήτρια και καθηγήτρια ανθρωπολογίας Νάντια Σερεμετάκη (C. Nadia Seremetakis) σπούδασε και δίδαξε στη Νέα Υόρκη όπου έζησε δύο δεκαετίες και μέχρι σήμερα η ζωή της μοιράζεται ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αμερική. Είναι καθηγήτρια Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και οι μελέτες της βασίζονται κυρίως σε μακρόχρονες επιτόπιες έρευνες ανά τον κόσμο, ειδικότερα, όμως, στην αστική και την αγροτική Ελλάδα.

Τα έξι από το σύνολο των βιβλίων της κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πεδίο. Ανάμεσά τους, τα «Παλιννόστηση των αισθήσεων, αντίληψη και μνήμη ως υλική κουλτούρα στη σύγχρονη εποχή», «Διασχίζοντας το σώμα, πολιτισμός, ιστορία και φύλο στην Ελλάδα».

Η Τελευταία λέξη µιλά για την ιστορική κατάσταση των πολιτισµικών περιφερειών, ιδωµένη µέσα από την ιδιαίτερη οπτική της Μέσα Μάνης. Παρακολουθεί την πολιτισµική απόκριση των γυναικών στον ιστορικό κατακερµατισµό, καθώς συνυφαίνουν πολύµορφες κοινωνικές πρακτικές: το ονείρεµα, τον αυτοσχεδιασµό µοιρολογιών, τη φροντίδα και καλλιέργεια ελαιοδένδρων, την ταφή και εκταφή νεκρών και την ιστορική εγγραφή συναισθηµάτων και αισθήσεων πάνω σε ένα τοπίο προσώπων, πραγµάτων και τόπων. Αυτές οι πρακτικές συνθέτουν την ποιητική (poetics) της περιφέρειας. Εδώ η ποιητική επικοινωνεί µε την ελληνική έννοια της ποίησης, που σηµαίνει τόσο την υλική κατασκευή όσο και τη φαντασία. Γιατί η ποιητική της περιφέρειας έχει να κάνει πάντοτε µε τη φαντασιακή διάσταση υλικών κόσµων, πραγµάτων και προσώπων που γίνονται και ξεγίνονται…

Η τελευταία λέξη
Στης Ευρώπης τα άκρα: Διαίσθηση, θάνατος, γυναίκες
Κ. Νάντια Σερεμετάκη
Πεδίο
408 σελ.

Μιλήσαμε μαζί της με αφορμή το βιβλίο της «Η τελευταία λέξη, στης Ευρώπης τα άκρα, διαίσθηση, θάνατος, γυναίκες», στο οποίο η συγγραφέας πραγματεύεται την ιστορική κατάσταση των πολιτισμικών περιφερειών, ιδωμένη από την ιδιαίτερη οπτική της Μέσα Μάνης.

– Τι είναι αυτό που έδινε νόημα στη ζωή του Μανιάτη και της Μανιάτισσας; Ποια είναι η αλήθεια τους, ποια είναι η αξία της ζωής τους;

– Κεντρικός τόπος παραγωγής της αλήθειας στη Μάνη ήταν η τελετουργία του θανάτου. Για να δούμε τι είχε νόημα στη ζωή τους πρέπει να δούμε τι είχε στον θάνατο, καθώς αυτά τα δύο ήταν άρρηκτα δεμένα. Ο θάνατος δεν ήταν βιολογικό φαινόμενο και μόνο, γι’αυτό και δεν χρησιμοποιούσαν ιατρική γλώσσα για να μιλήσουν για τον θάνατο. Χρησιμοποιούσαν ιστορική γλώσσα: το μοιρολόι ήταν ιστορικό αφήγημα. Αυτό μας παραπέμπει επίσης στο κεντρικό χαρακτηριστικό της ελληνικής κουλτούρας, που τείνουμε να ξεχάσουμε σήμερα: τη μεταφορά, την αλληγορία, με μια λέξη την ποίηση – την υπέρτατη μορφή ελευθερίας της έκφρασης. Υφίστανται αυτά στη καθημερινή ζωή μας σήμερα ή αυτή βαίνει σταθερά προς μια βιολογικοποίηση;

– Στο βιβλίο μού έκανε μεγάλη εντύπωση όταν είπατε «Δεν φοβήθηκα ποτέ τον θάνατο στη Μάνη, τον φοβήθηκα μόνο όταν ήρθα στην Αθήνα».

– Νέα ήμουν όταν πρωτοπήγα, δεν είχα ασχοληθεί με τον θάνατο. Αρχικά πήγα για να κάνω ιστορική ανθρωπολογία, τους ληστές και τους πειρατές έψαχνα. Με τον καιρό δεν πειθόμουν ότι εκεί υπήρχε κάτι σημαντικό, αλλά όσο περίμενα και έψαχνα, επειδή ενσωματωνόμουν, «σαν δικό τους παιδί» όπως έλεγαν, με έπαιρναν μαζί τους συνεχώς στα πένθιμα… Η πρώτη εντύπωση με τις τελετουργίες του θανάτου ήταν σοκαριστική, ήταν η συνάντηση με έναν πολιτισμικά Αλλο. Ομως οι πρακτικές του θανάτου ήταν για τις γυναίκες εκείνες καθημερινή πράξη. Με τέτοια πολιτισμική εξοικείωση και αφομοίωση, τι να φοβηθείς πλέον; Ολοι ήξεραν πως κάποια μέρα οι «δικές τους γυναίκες» θα μετέφεραν με τελετουργική φροντίδα, διά της αφής, το σώμα τους στο επόμενο στάδιο του κύκλου ζωής τους. Και συλλογικά θα έγραφαν την ιστορία τους συνυφαίνοντάς την με αυτή του τόπου τους και των ανθρώπων του, και ύστερα θα αναμεταδιδόταν ως προφορική ιστορία από στόμα σε στόμα. Επιστρέφοντας στην Αθήνα, σε πάγωνε η διαφορά. Η ιδέα της εγκατάλειψης του σώματός σου στα κρύα χέρια των άγνωστων ειδικών που χειρίζονται το σώμα σου ως εμπορεύσιμο, αναλώσιμο είδος και τον θάνατό σου ως παράπλευρη απώλεια.

– Κάνετε έναν διαχωρισμό ανάμεσα στις Μανιάτισσες και στους Μανιάτες, δηλαδή στις γυναίκες και τους άνδρες της Μάνης. Αυτοί οι δύο ρόλοι είναι διαφορετικοί ή αλληλοσυμπληρώνονται; Ο ρόλος της Μανιάτισσας της προσδίδεται από την κοινωνία; Τον βίωναν ως εξαναγκασμό;

– Η κοινωνική ισχύς είναι πάντα άνισα μοιρασμένη ανάμεσα στα φύλα. Πάντοτε οι αποδεκτοί ρόλοι καθορίζονται κι επιβάλλονται από την κοινωνία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι συμμορφώνονται όλοι με αυτούς, ούτε ότι η υιοθέτηση κανόνων και ρόλων είναι για όλους βάρος δυσβάσταχτο. Για παράδειγμα, εμείς τώρα μπορεί να θεωρούμε καταπίεση τα μαύρα ρούχα που φορούσαν επί χρόνια οι Μανιάτισσες σε ένδειξη πένθους, αλλά για πολλές ήταν επιλογή. Αποτελούσε «κοινωνική εργασία» και συνεπώς είχε αξία. Ενσωμάτωναν τον νεκρό, δεν υπήρχε «terminal» στον θάνατο.

– Βέβαια, η επιλογή προϋποθέτει ένα πιο νεωτερικό υποκείμενο.

– Σαφώς, η τότε Μανιάτισσα δεν θα χρησιμοποιούσε αυτή τη λέξη. Οπως όμως δεν θα χρησιμοποιούσε και τη λέξη «ευτυχία» ή τη λέξη «πρόοδο»…

– Πώς ήταν η σχέση των Μανιατών με τον χρόνο;

– Όπως σε όλες τις αγροτικές, προβιομηχανικές κοινωνίες, δεν υπήρχε η έννοια του μονογραμμικού χρόνου. Ο χρόνος ήταν πιο κυκλικός, μετριόταν με τις εποχές, την πορεία του ήλιου, κ.λπ. Δεν υπήρχε αρχικά ρολόι, αργότερα υπήρξε ένα συλλογικό ρολόι, όπως για παράδειγμα η καμπάνα της εκκλησίας, ώσπου φτάσαμε στο εξατομικευμένο ρολόι, ο χρόνος πάνω στο χέρι μας. Όταν ήμουν στη Μάνη δεν χρειάστηκε να φορέσω ποτέ το ρολόι μου κι όμως, μέτραγα τον χρόνο… (να μια εναλλαγή κώδικα).

– Τι προβλήματα δημιούργησε ή δημιουργεί μια τέτοια αντίληψη του χρόνου στη σύγχρονη εποχή;

– Σκεφτείτε τους πρώτους αγρότες που έφυγαν για να δουλέψουν στις πόλεις, στα πρώτα εργοστάσια καθώς βιομηχανοποιήθηκε η κοινωνία. Πώς να λειτουργήσει ένα τέτοιο σώμα σε καθιστικό οκτάωρο; Στα πρώτα εργοστάσια, όπως έχει συζητηθεί από ιστορικούς όπως ο Ε. Π. Τόμσον, για να επιτευχθεί μια τέτοια σωματική πειθαρχία έκλεισαν τα παράθυρα για να μην αντιλαμβάνονται οι εργαζόμενοι την πάροδο του χρόνου που μετριόταν σύμφωνα με το φως του ήλιου. Η «πρόοδος» δεν ήταν πάντα μια ειρηνική διαδικασία…

– Εξακολουθούν να υπάρχουν τέτοιες αντιλήψεις και σήμερα;

– Η κουλτούρα δεν αλλάζει μονομιάς, ούτε στον ίδιο ρυθμό με την οικονομική ή άλλη αλλαγή. Τα υπολειμματικά στοιχεία συνυπάρχουν με τα «νέα». Ισως αυτό να εξηγεί για παράδειγμα το λεγόμενο «ακαδημαϊκό τέταρτο», δηλαδή τη γνωστή μόνιμη αργοπορία πέραν της καθορισμένης ώρας έναρξης, για την οποία ο Ελληνας κατηγορείται ως ανακριβής (σε αντίθεση με τον Εγγλέζο, για παράδειγμα). Εδώ, βέβαια, μιλάμε για κάτι πολιτισμικό και όχι ατομικό. Είναι ίσως μια διαπραγμάτευση του χρόνου (και του χώρου). Από ξένους ανθρωπολόγους έχει ερμηνευθεί αβασάνιστα ως ανικανότητα ακρίβειας.

Το παρόν δεν είναι επαρκώς κατανοητό χωρίς το ιστορικό του βάθος

– Εσείς πού βρίσκετε τον εαυτό σας;

– Απαξ και διασχίσεις δύο κόσμους, είσαι πάντα ανάμεσα και μεταξύ, βλέπεις προς δύο κατευθύνσεις. Κι αναζητείς το «τρίτο ρεύμα».

– Η δική σας ψυχοσύνθεση μπορεί να είναι ένα παράδειγμα για μια συνθετικότερη λύση του ελληνικού προβλήματος.

– Μεγάλη κουβέντα…

– Είναι γνωστό ότι τα παιδιά χρησιμοποιούν τις λέξεις ως αντικείμενα, γι’ αυτό και τους είναι εξαιρετικά εύκολη η διαστρέβλωσή τους ή η λεξιπλασία. Ενα τέτοιο είδος ωριμότητας υπάρχει και στη Μάνη ως προς τις λέξεις;

– Μα πώς δεν υπάρχει; Στο βιβλίο αναφέρω κι αναλύω λέξεις τους όπως «δρομοχισμένη», «αντιστομίζω», κ.ά. Το ίδιο δεν θα έκαναν και οι σουρεαλιστές ζωγράφοι;

– Βέβαια, αυτοί έχουν περάσει από τον Διαφωτισμό. Ενώ ο Μανιάτης πάει κατευθείαν από την αρχαϊκή κοινωνία στη μετανεωτερική!

– Μιλώντας για ασυνέχεια… Κι εγώ, πάντως, ζω μια χαρά με τα μανιάτικα χαρακτηριστικά μου. Εμμένω για παράδειγμα στην «αντιφώνηση», ως διαφωνών χορός μέσα την εποχή της γενικευμένης συναίνεσης!

– Πολύ ενδιαφέρουσα είναι η έννοια του ιερού στη Μάνη. Δεν το συμβολίζει ακριβώς η Εκκλησία.

– Ναι, όμως είναι και η Εκκλησία. Η Μανιάτισσα δεχόταν τον παπά στη νεκρική ακολουθία, αλλά ο ρόλος του ήταν περιορισμένος και ξέχωρος. Δεν απέκλειε, απλώς καθόριζε τα όριά της. Πάνω, όμως, από τον παπά, τον γιατρό, τον δικηγόρο, βρίσκεται η Ιστορία. Και η Ιστορία στη Μάνη, αλλά και σε όλη την Ελλάδα, εδράζεται στο κόκαλο.

– Αν ταυτίσουμε το περιεχόμενο με το πράγμα για τι ανθρώπους μιλάμε; Είμαστε εγκλωβισμένοι στην ύλη.

– Η διαχωριστική αντίληψη πηγάζει από πολύ παλιά, ίσως από τον Πλάτωνα. Η Μανιάτισσα, όμως, παράγει μεταφορικό λόγο, αλληγορία, ποίηση, μνήμη την ώρα που κρατά το κόκαλο.

– «Αν υπάρχει Θεός, κι αν υπάρχει Διάβολος, μας έχουν καταραστεί και οι δύο».

– Τη λέξη «Διάβολος» δεν την άκουσα ποτέ στη Μάνη. Ούτε τη λέξη Κόλαση.

– Ο εγκλωβισμός στη μνήμη δεν είναι ένα είδος νευρώσεως;

– Αυτή είναι η δική μας ψυχολογική ματιά. Αυτές οι γυναίκες είχαν πολλούς τρόπους, συμβολικά συστήματα, να ανοίγουν τα σύνορα αντί να ενισχύουν την ακαμψία τους.

– Εσείς ζείτε καλύτερα με τους νεκρούς;

– Οχι, σε καμία περίπτωση. Ανθρωπολόγος είμαι, όχι αρχαιολόγος ή ιστορικός. Αρνούμαι, όμως, να τους αγνοήσω. Το παρόν δεν είναι επαρκώς κατανοητό χωρίς το ιστορικό του βάθος.

Πηγή Έντυπη : ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΓΚΡΑΤΗΣ

Απλή αναλογική, «κυβερνησιμότητα» και άλλες ιστορίες…

Της Δανάης Κολτσίδα*

Κρίνοντας από την πρόσφατη δημόσια συζήτηση με αφορμή τη μεταρρύθμιση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, φαίνεται πως εν αρχή ην η απλή αναλογική. Με δεδομένο ότι

Υπουργείο Εσωτερικών

ως εκλογικό σύστημα -ως μηχανισμός δηλαδή μετατροπής των ψήφων σε έδρες- αναμφίβολα αποτυπώνει γνησιότερα τη βούληση του εκλογικού σώματος επί της αρχής, κανείς δεν τολμάει να αμφισβητήσει ευθέως τη δικαιοπολιτική της βάση. Διότι, τότε θα έπρεπε να αμφισβητήσει τις αρχές της δημοκρατίας και της ισότητας. Γι’ αυτό και η αμφισβήτηση της απλής αναλογικής δεν είναι ποτέ ευθεία, αλλά διατυπώνεται εμμέσως, με την επίκληση της περιβόητης «κυβερνησιμότητας». Με άλλα λόγια, αυτό που λέγεται είναι ότι η απλή αναλογική είναι, θεωρητικά, σωστή, αλλά «δεν δουλεύει».

Πρώτα απ’ όλα, κάποιος θα πρέπει να εξηγήσει τι είναι η «κυβερνησιμότητα». Προφανώς δεν είναι μια ιδιότητα που έχει ή στερείται μία περιφέρεια ή ένας δήμος. Δεν υπάρχουν «κυβερνήσιμοι» δήμοι. Επομένως, κατά την αντίληψη όσων την επικαλούνται, «κυβερνησιμότητα» σημαίνει την εξασφαλισμένη στήριξη της πλειοψηφίας του Δημοτικού ή Περιφερειακού Συμβουλίου, ως αποφασίζοντος οργάνου, στην πολιτική του ηγέτη – εν προκειμένω του δημάρχου ή του περιφερειάρχη.

Ωστόσο, είναι αυταπάτη ο ισχυρισμός ότι υπάρχει κάποια «μαγική» νομοθετική ρύθμιση τέτοια, που -χωρίς να παραβιάζει κατάφωρα τη δημοκρατική αρχή, χωρίς δηλαδή να αλλοιώνει τη σύνθεση των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων ή χωρίς να τα καθιστά απλώς διακοσμητικά, στερώντας τους τις ουσιαστικές αποφασιστικές αρμοδιότητες- θα μπορούσε παρ’ όλα αυτά να εξασφαλίζει ότι, βρέξει χιονίσει, θα υπερψηφίζονται οι εισηγήσεις του δημάρχου ή του περιφερειάρχη.

Άλλωστε, ακόμα και υπό την ισχύ των σημερινών, ενισχυμένων, εκλογικών συστημάτων, τόσο σε εθνικό όσο και σε αυτοδιοικητικό επίπεδο, η πρόσφατη ελληνική εμπειρία αποδεικνύει αυτό που έχει κατ’ επανάληψη γραφτεί: ότι στη δημοκρατική διακυβέρνηση καμία θεσμική δικλείδα, παρά μόνο η γενικευμένη κοινωνική ευημερία μπορεί να εξασφαλίσει την κοινωνική ειρήνη και αυτή, με τη σειρά της, να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις της πολιτικής και κυβερνητικής σταθερότητας.

Κατά την τελευταία οκταετία, μονοκομματικές κυβερνήσεις με ευρεία κοινοβουλευτική πλειοψηφία δεν άντεξαν την κοινωνική πίεση. Θηριώδεις αυτοδιοικητικές πλειοψηφίες, σαν κι αυτές που εξασφάλιζε μέχρι σήμερα ο «Καλλικράτης», εξανεμίστηκαν όταν η παράταξη του δημάρχου ή του περιφερειάρχη διασπάστηκε, πολύ συχνά όχι λόγω τοπικών εντάσεων, αλλά ακολουθώντας τις κεντρικές πολιτικές εξελίξεις.

Άρα, λοιπόν, η «κυβερνησιμότητα» μπορεί να γίνει νοητή μόνο ως η αναγκαία πολιτική συνθήκη που επιτρέπει τη διαμόρφωση συναινέσεων και, κατ’ επέκταση, πλειοψηφιών. Πλειοψηφιών, όμως, που δεν θα είναι πάντα και αναγκαστικά υπέρ της άποψης του δημάρχου ή του περιφερειάρχη. Ως τέτοια λογιζόμενη, η «κυβερνησιμότητα» αποτελεί προφανώς έγκυρο και εύλογο στόχο, αφού αποτελεί τον πυρήνα της εύρυθμης λειτουργίας ενός οργανισμού και φυσικά δεν έρχεται σε αντίθεση -κάθε άλλο- προς την απλή αναλογική.

Υπάρχει βέβαια και η προσπάθεια όσων θα ήθελαν να παραμείνει η απλή αναλογική μόνο στη σφαίρα της θεωρίας, να της «φορτώσουν» τις δικές τους υποκειμενικές αδυναμίες, την αδράνεια και την ανωριμότητα ενός πολιτικού προσωπικού που δεν θέλει να ξεβολευτεί.

Οι μεν, όσοι έχουν συνηθίσει στα φιλόξενα έδρανα της αντιπολίτευσης των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, αντιλαμβάνονται ότι με την απλή αναλογική ένα μέρος της ευθύνης, έστω όχι το κύριο, μετατίθεται και σε εκείνους. Ο ρόλος του δημοτικού και του περιφερειακού συμβούλου, ακόμα και της πιο μικρής σε δύναμη παράταξης, αναβαθμίζεται. Δεν θα αρκεί πια να λέει όχι σε ό,τι κι αν προτείνει η διοίκηση. Θα χρειαστεί να τεκμηριώνει τις αρνήσεις του με κάτι περισσότερο από γενικόλογες κεντρικού πολιτικού χαρακτήρα καταγγελίες. Θα χρειαστεί να μπει στη βάσανο της στάθμισης, της διατύπωσης εναλλακτικής πρότασης. Και θα χρειαστεί να ακούει περισσότερο, για κάθε θέμα, την τοπική κοινωνία.

Οι δε, όσοι έχουν συνηθίσει να διοικούν με τη στήριξη μιας στοιχισμένης και -λόγω εκλογικού συστήματος- πειθαρχημένης πλειοψηφίας, αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να κάνουν κάτι περισσότερο από το να ανακοινώνουν τις αποφάσεις τους στο Δημοτικό ή το Περιφερειακό Συμβούλιο πριν αυτές, αυτομάτως, υιοθετηθούν. Θα χρειαστεί να ακούσουν και άλλες απόψεις. Θα χρειαστεί να κοπιάσουν για να πείσουν για την ορθότητα της πρότασής τους, αλλά και να είναι έτοιμοι να συνθέσουν, ακόμα και να προσχωρήσουν στην αντίθετη άποψη.

Κι αυτή την εκατέρωθεν απροθυμία δεν την ομολογεί κανείς ευθέως. Λέει μόνο πως ίσως σε άλλες κοινωνίες αυτά να λειτουργούν, αλλά «η ελληνική κοινωνία δεν είναι ώριμη ακόμα». Μόνο που η ελληνική κοινωνία, περνώντας διά πυρός και σιδήρου εδώ και μια δεκαετία, έχει ωριμάσει κι έχει αλλάξει. Ίσως μάλιστα και να είναι πιο μπροστά, σε πολλά πράγματα, από τους εκπροσώπους της.

 

* Η Δανάη Κολτσίδα είναι δικηγόρος, πολιτική επιστήμονας

Αξιοποίηση καλύτερων εργαλείων σχεδιασμού για έναν ποιοτικό δημόσιο χώρο

Ένθετα ΕΝΘΕΜΑΤΑ (4ος κύκλος)

Σχεδιάζοντας την πόλη και τον δημόσιο χώρο.. αλλιώς

Δημοσίευση: 23 Απριλίου 2018 

Μια αντίληψη για έναν ποιοτικό και συμπεριληπτικό δημόσιο χώρο, δεν μπορεί να «χωρέσει» σε μια ολοένα και πιο άνιση ταξικά πόλη και κοινωνία, παρά μόνο ως απονευρωμένο κέλυφος. Όμως ακόμα και στη σημερινή πραγματικότητα, είναι απολύτως δυνατή η αξιοποίηση κοινωνικά και περιβαλλοντικά καλύτερων εργαλείων σχεδιασμού

Του Θάνου Ανδρίτσου*

Συνέχεια ανάγνωσης Αξιοποίηση καλύτερων εργαλείων σχεδιασμού για έναν ποιοτικό δημόσιο χώρο

Ερώτηση βουλευτών στον υπουργό Δικαιοσύνης για τον Βασίλη Δημάκη

Ερώτηση κατέθεσαν 23 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ για τον Βασίλη Δημάκη με θέμα «το δικαίωμα του κρατουμένου φοιτητή Βασίλη Δημάκη στις εκπαιδευτικές άδειες»

Όπως είναι γνωστό, ο φοιτητής και κρατούμενος Βασίλειος Δημάκης βρίσκεται σε απεργία πείνας και δίψας λόγω της απόρριψης από το αρμόδιο Συμβούλιο Φυλακών αιτήματός του να λαμβάνει άδειες για εκπαιδευτικούς λόγους, δηλ. για την παρακολούθηση μαθημάτων στη σχολή του, στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η περίπτωση του Δημάκη δεν συναντιέται συχνά στο ελληνικό σωφρονιστικό σύστημα. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που φυλακίστηκε πρώτη φορά 19 ετών, στο τότε τμήμα Ε’ Ανηλίκων των Φυλακών Κορυδαλλού. Έκτοτε πέρασε το σύνολο σχεδόν της ενήλικης ζωής του στις φυλακές, πλην μερικών μηνών οπότε διέπραξε ληστείες και συνελήφθη, χωρίς πάντως να ασκήσει σωματική βλάβη σε άλλο άνθρωπο. Είναι 39 ετών σήμερα και έχει παραμείνει φυλακισμένος για 17 έτη.

Κάποια στιγμή, κατόρθωσε αυτό που οφείλει να είναι το ζητούμενο για το σωφρονιστικό σύστημα: αντί να υποπέσει σε αντικοινωνικές συμπεριφορές ή σε χρήση ναρκωτικών εντός της φυλακής, αναζήτησε την αλλαγή του μέσω της μόρφωσης. Αποφοίτησε από εσπερινό λύκειο με άριστα (κρατούμενος ων), εισήχθη στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του ΕΚΠΑ, δεύτερος ανάμεσα στους αποφοίτους των εσπερινών λυκείων της χώρας και ολοκλήρωσε επιτυχώς τις σπουδές του Α’ εξαμήνου. Την επιτυχία του χαιρέτισε ο Υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος του απένειμε και έπαινο.

Μετά την εισαγωγή του στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, ο Δημάκης μετήχθη στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού προκειμένου να μπορεί να παρακολουθεί μαθήματα, υπό το καθεστώς της ηλεκτρονικής επιτήρησης. Εντούτοις ούτε η μεταγωγή ούτε ο έπαινος από τον Υπουργό στάθηκαν αρκετά ώστε ο Δημάκης να μπορεί παρακολουθεί τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο, όπως σύμφωνα με τον νόμο δικαιούται.

Δυστυχώς, το αίτημά του να παρακολουθεί τα μαθήματα, λαμβάνοντας άδεια με χρήση ηλεκτρονικού συστήματος γεωεντοπισμού («βραχιολάκι»), απορρίφθηκε από το Συμβούλιο Φυλακών. Το Συμβούλιο Φυλακών υποστήριξε ότι κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο, εφόσον διασφαλίζεται η εξ αποστάσεως παρακολούθηση μέσα από τη φυλακή. Ωστόσο είναι γνωστό ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν  υλοποιηθεί όσα η νομοθεσία ορίζει (Κ.Υ.Α. 29809) για την εξ αποστάσεως φοίτηση στο Κ.Κ. Κορυδαλλού.  Συνάγεται ότι η εξ αποστάσεως φοίτηση του Δημάκη δεν είναι δυνατό να καλύψει τις εκπαιδευτικές του ανάγκες, τη στιγμή που υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί (όπως η πρόσβαση στο Διαδίκτυο για μια ώρα εβδομαδιαίως).

Οι ίδιοι οι καθηγητές του Δημάκη έχουν υποστηρίξει εγγράφως την αναγκαιότητα να παρακολουθεί τις παραδόσεις και τα σεμινάρια της Σχολής, ενώ την ίδια άποψη έχουν εκφράσει, συμπαραστεκόμενοι στο αίτημα, οι καθηγητές της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και οι καθηγητές του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Ιστορίας του Παντείου.

Κατόπιν αυτών, ερωτάται ο κ. Υπουργός:

* Ποιες πρωτοβουλίες, θεσμικές και πολιτικές, προτίθεται να αναλάβει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, για να μην απειληθεί η ζωή και η σωματική ακεραιότητα του απεργού πείνας και δίψας Βασιλείου Δημάκη;

* Σε ποιες ενέργειες, διοικητικές ή και νομοθετικές, μπορεί να προβεί το υπουργείο Δικαιοσύνης ώστε να υποβοηθούνται αποτελεσματικά στην παρακολούθηση των σπουδών τους κρατούμενοι φοιτητές και μαθητές;

 

Οι ερωτώντες βουλευτές

1.Νικόλαος Ξυδάκης
2.Νικόλαος Φίλης
3. Αθανασία Αναγνωστοπούλου
4. Φωτεινή Βάκη
5. Γεώργιος Δημαράς
6. Θεόδωρος Δρίτσας
7. Δημήτριος Εμμανουηλίδης
8. Μαρία Θελερίτη
9.  Χρήστος Καραγιαννίδης
10.  Αναστάσιος Κουράκης
11.  Γεώργιος Κυρίτσης
12.  Νικόλαος Μανιός
13.  Χρήστος Μαντάς
14.  Τριαντάφυλλος Μηταφίδης
15.  Θεμιστοκλής Μουμουλίδης
16.  Αριστείδης Μπαλτάς
17.  Γεράσιμος Μπαλαούρας
18.  Γεώργιος Πάλλης
19.  Γεώργιος Παπαφιλίππου
20.  Παναγιώτης (Πάνος) Σκουρολιάκος
21.  Αφροδίτη Σταμπουλή
22.  Αντώνης Συρίγος
23.  Αναστασία Χριστοδουλοπούλου

Πηγή: Left

25 ΔΊΚΤΥΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΜΟΛΙΣ ΕΓΚΡΊΘΗΚΑΝ!

13 April 2018

Η Επιτροπή Παρακολούθησης του προγράμματος URBACT στις  4 Απριλίου 2018 ενέκρινε 25 Δίκτυα Μεταφοράς Καλών Πρακτικών στα οποία συμμετέχουν 75 ευρωπαϊκές πόλεις.

To επόμενο Φεστιβάλ Πόλεων URBACT 2018 θα πραγματοποιηθεί στις 13-14 Σεπτεμβρίου, στη Λισαβόνα 

Στα εγκεκριμένα 25 Δίκτυα Μεταφοράς λαμβάνουν μέρος  20 ευρωπαϊκές χώρες. Το 36% των πόλεων που συμμετέχουν στα 25 δίκτυα είναι νεοεισερχόμενοι στο URBACT.

Κάθε δίκτυο, αποτελούμενο από 3 πόλεις, ξεκινά μια πρώτη φάση εργασίας,  διάρκειας έξι μηνών.  Κατά την πρώτη φάση χορηγούνται οι πόροι ώστε να προωθηθούν οι συνεργασίες και οι εταιρικές σχέσεις ανάμεσα στις πόλεις και να προσδιοριστούν οι σχετικοί εταίροι, να αναπτυχθεί μια κοινή αντίληψη της Καλής Πρακτικής που πρέπει να μεταφερθεί, να εξεταστούν οι όροι και οι προϋποθέσεις για την επιτυχημένη μεταφορά της Καλής πρακτικής σε τοπικό πλαίσιο και να καθοριστεί η μεθοδολογία για τα Δίκτυα Μεταφοράς. Τα Δίκτυα Μεταφοράς θα πρέπει να αποτελούνται από τουλάχιστον 5 έως και 8 εταίρους.

Στα 25 Δίκτυα Μεταφοράς συμμετέχουν πόλεις της Ελλάδας και της Κύπρου και πιο συγκεκριμένα:

  • Ο δήμος Πειραιά ηγείται του δικτύου “BLUACT”. Η θαλάσσια οικονομία είναι το επίκεντρο της πρωτοβουλίας “Bluegrowth” που αναπτύχθηκε από το δήμο Πειραιά. Αυτή η πρωτοβουλία παίρνει τη μορφή ενός διαγωνισμού καινοτομίας με στόχο την προώθηση καινοτόμων επιχειρηματικών ιδεών σε σχέση με το θαλάσσιο και ναυτιλιακό τομέα, παρέχοντας υποστήριξη και γνώσεις στους νέους επιχειρηματίες. Πράσινη ναυτιλία, αειφόρος παράκτιος και θαλάσσιος τουρισμός, βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια, νέες τεχνολογίες στη ναυσιπλοΐα αποτελούν ενδεικτικά θεματικές ενότητες στις οποίες αναζητούνται καινοτόμες επιχειρηματικές ιδέες.
  • Ο δήμος Παύλου Μελά συμμετέχει στο δίκτυο “Tropa Verde” το οποίο αναπτύχθηκε από το Santiago di Compostela της Ισπανίας όπου με μεγάλη επιτυχία άλλαξε τη στάση των πολιτών στην διαχείριση των αποβλήτων. Η πρωτοβουλία προωθεί δράσεις για την προώθηση της ανακύκλωσης και την ανάπτυξη της περιβαλλοντικής συνείδησης των πολιτών επιβραβεύοντας τις καλές περιβαλλοντικές πρακτικές.
  • Ο δήμος Ιωαννιτών συμμετέχει στο δίκτυο “RumorlessCitiesτο οποίο αποτελεί μέρος μιας επικοινωνιακής πρακτικής που αναπτύχθηκε από το δήμο Amadora, της Πορτογαλίας, στο πλαίσιο της ένταξης των διαφορετικών πληθυσμών και της πολιτισμικής ποικιλομορφίας που χαρακτηρίζει τις Ευρωπαϊκές κοινωνίες. Μια πρακτική που καταπολεμά όλες τις μορφές διακρίσεων όπως ο ρατσισμός, η μισαλλοδοξία και η ξενοφοβία και προωθεί τη συμμετοχή, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή και την ευημερία.
  • O δήμος Ηγουμενίτσας συμμετέχει στο δίκτυο Re-grow City” το οποίο στοχεύει στην προώθηση παρεμβάσεων που αντιστρέφουν την παρακμή και την φθίνουσα πορεία των πόλεων μικρού και μεσαίου μεγέθους
  • Ο δήμος Αθηένου συμμετέχει ως επικεφαλής εταίρος του δικτύου “Volunteering City”. Βασικό στοιχείο της Καλής Πρακτικής είναι ο εθελοντισμός και το Συμβούλιο Κοινοτικού Εθελοντισμού (ΣΚΕ). Το ΣΚΕ προσφέρει λύσεις στα κοινωνικά προβλήματα της πόλης: φροντίδα των ηλικιωμένων, βρεφονηπιακές υπηρεσίες καθώς και οικονομική-κοινωνική στήριξη σε άτομα και οικογένειες που έχουν άμεση ανάγκη και αντιμετωπίζουν τη φτώχεια και την κοινωνική απομόνωση.

Σύντομα θα δημοσιεύσουμε περισσότερες πληροφορίες για τις πόλεις που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν σε αυτά τα δίκτυα κατά τη δεύτερη φάση των δικτύων. Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθενται τα 25 εγκεκριμένα Δίκτυα Μεταφοράς.  Συγχαρητήρια σε όλες τις πόλεις!

ΕΡΓΟΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗΜΙΚΡΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Making Spend MatterPreston (UK), Villa Nova de Famalicao (PT), Pamplona (ES)Κεντρικά ιδρύματα χρησιμοποιούν την ανάλυση των δαπανών, για να βελτιωθεί η πρακτική των δημόσιων συμβάσεων και να ωφεληθεί  η τοπική κοινωνία
BLUACTPiraeus (EL), Burgas (BG), Matosinhos (PT)“BlueGrowth” είναι μια πρωτοβουλία για την υποστήριξη των νεοσύστατων επιχειρήσεων και της βιώσιμης επιχειρηματικότητας στη ναυτιλιακή οικονομία
InnovaTO-rTurin (IT), Cluj-Napoca Municipality (RO), Métropole du Grand Paris (FR)10.000 Δημόσιοι Υπάλληλοι  =>  10.000 Δυνητικοί Καινοτόμοι Πολίτες
MovementGroningen (NL), Zlin Municipal Authority (CZ), Magdeburg (DE)Ενεργή διαχείριση της διεθνοποίησης σε μια μικρή πανεπιστημιακή πόλη προκειμένου να παραμείνει ζωντανός  ο τοπικός παλμός στην παγκόσμια οικονομία της γνώσης
City-as-a-StartupAlba Iulia (RO), Brangaça (PT), Perugia (IT)Μια πρωτοβουλία  branding για βιώσιμο πολιτιστικό τουρισμό
CARD4ALLGijon (ES), Suceava (RO), Jurmala (LV)Παρέχοντας πρόσβαση στις υπηρεσίες και τους πόρους της πόλης βελτιώνοντας ταυτόχρονα τη συμμετοχή των πολιτών
ReBootBarnsley (UK), Pardubice (CZ), Vilanova i la Geltru (ES)Δημιουργία περισσότερων και καλύτερων τοπικών θέσεων εργασίας μέσω ενός εμπνευσμένου κόμβου για την υποστήριξη της επιχειρηματικότητας
ACTINGManchester (UK), Wroclaw (PL), Mantova (IT)Η συνεργασία του χώρου των τεχνών και του πολιτισμού συμβάλλουν καθοριστικά στην ανανέωση των τοπικών πολιτικών αλλαγών
RURALRome (IT), Coruna (ES), Vilnius (LT)Ένα εργαλείο για την κοινωνική ένταξη και την αστική αναγέννηση
Bio-CanteensMouans-Sartoux (FR), Troyan (BG), Municipality of Rosignano Marittimo (IT)Μια βιώσιμη πρωτοβουλία για μια εδαφική πολιτική στον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής
BeePathNetLjubljana (SI), Bydgoszcz (PL), Cesena (IT)Μια πρωτοβουλία για τη βελτίωση των γενικών συνθηκών παραγωγής και εμπορίας των προϊόντων της μελισσοκομίας
OpenHousesUjbuda (HU), Gheorgheni (RO), Forli (IT)Ένα Φεστιβάλ Κοινωνικής Αλληλεγγύης που προωθεί την αξία της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς
Tropa VerdeSantiago de Compostela (ES), Dimos Pavlou Mela (EL), City of Budapest, District 14 Zuglo Municipality (HU)Παιχνίδια και δράσεις με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος που επιβραβεύουν την περιβαλλοντική συνείδηση των πολιτών
ALT/BAUChemnitz (DE), Rybnik (PL), Vilafranca del Penedès (ES)Συντήρηση και αναπαλαίωση των εγκαταλειμμένων και ερειπωμένων ιστορικών κτιρίων της πόλης με την συνεργασία των δημόσιων αρχών, των ιδιοκτητών, των επενδυτών και των φορέων που τα χρησιμοποιούν
Re-grow CityAltena (DE), Igoumenitsa (EL), Municipality of Isernia (IT)Δουλεύοντας με την κοινωνία των πολιτών  για την προώθηση παρεμβάσεων που αντιστρέφουν την παρακμή και την φθίνουσα πορεία των πόλεων μικρού και μεσαίου μεγέθους
ACTive NGOsRiga (LV), Siracusa (IT), Santa Pola Council (ES)Μια πλατφόρμα συνεργασίας μεταξύ των μη κυβερνητικών οργανώσεων και του δήμου
RUMORLESS CITIESAmadora (PT), Ioannina (EL), Free and Hanseatic City of Hamburg – District Hamburg-Altona (DE)Προώθηση της διαφορετικότητας των πληθυσμών και της πολιτιστικής ποικιλομορφίας μέσα από την καταπολέμηση των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων απέναντι στους μετανάστες
SilverCitiesBadalona (ES), Tartu (EE), Svendborg (DK)Εφαρμογή μιας φιλικής προς την ηλικιωμένους αστικής στρατηγικής με στόχο τη βελτίωση και την προώθηση της υγείας, της ένταξης και της ευημερίας των πολιτών σε όλα τα στάδια της ζωής τους.
URBAN-REGENERATION-MIXLodz (PL), Baena (ES), Birmingham City Council (UK)Εκσυγχρονισμός του ιστορικού κέντρου της πόλης μέσω της ανακαίνισης των κτιρίων και την προώθηση πολλαπλών περιβαλλοντικών και κοινωνικών δράσεων
Volunteering CityAthienou (CY), Municipality of Capizzi (IT), Kildare County Council (IE)Ανάπτυξη των κοινωνικών σχέσεων μεταξύ των διαφορετικών γενεών μέσω του εθελοντισμού
com.unity.labLisbon (PT), Bari (IT), Aalborg (DK)Στρατηγική τοπικής ανάπτυξης που έχει ως σκοπό  την βιώσιμη αστική διαβίωση των πολιτών στις  γειτονιές  και τις περιοχές που χρήζουν άμεση και με προτεραιότητα παρέμβαση.
CommUnitiesNaples (IT), Gdansk (PL), Ayuntamiento de Barcelona (ES)Κοινωνική πολιτική και νέα εργαλεία πολιτικής για την κοινωνία των πολιτών
Music schools for social changeL’Hospitalet de Llobregat (ES), Municipality of Adelfia (IT), Aarhus (DK)Οι τέχνες ως εργαλείο για την ανάπτυξη της αστικής κοινωνικής συνοχής
The Playful ParadigmUdine (IT), Klaipeda (LT), Cork City Council (IE)Χρησιμοποιώντας τα “παιχνίδια” ως έναν ευέλικτο και καινοτόμο τρόπο για υγιή και βιώσιμη αστική ανάπτυξη
WetrEINViladecans (ES), Tallinn Education Department (EE), Nantes (FR)Δημιουργία δικτύου που έχει ως σκοπό την ενίσχυση και την αναβάθμιση της εκπαίδευσης της πόλης, μέσω της συμμετοχής όλων των ενδιαφερόμενων φορέων

Submitted by mpapoutsi on Fri, 13/04/2018 – 07:53

Μπιτσάνης Ηλίας Ανάπτυξη, σχεδιασμός, μικροπεριφέρεια και μια άλλη αντίληψη

Από τη θέση αυτή πολλές φορές έχει ασκηθεί κριτική στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν οι τοπικοί παράγοντες τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με όσα περικλείονται (ή έπρεπε να περικλείονται) στην έννοια “ανάπτυξη”.

Μια έννοια που λέει πολύ περισσότερα από μια λέξη, η οποία έχει γίνει καραμέλα για… πολιτική κατανάλωση. Πριν κάποιες δεκαετίες είχε “παίξει” πολύ ο όρος “περιφερειακή ανάπτυξη” και είχαν αναπτυχθεί ενδιαφέρουσες θεωρητικές προσεγγίσεις.

Επρόκειτο για μια εποχή κατά την οποία έγινε προσπάθεια να καλυφθούν οι θεωρητικές και πρακτικές υστερήσεις στην επιστημονική αναζήτηση για την αυτοδιοίκηση, την αποκέντρωση, το χωρικό σχεδιασμό, τις σχέσεις αστικής και αγροτικής ανάπτυξης, τις χρήσεις γης με νέα παράμετρο την τουριστική ανάπτυξη, την περιβαλλοντική προστασία. Τα διάφορα σχέδια που εκπονήθηκαν έμειναν στη μέση, καθώς από κυβέρνηση σε κυβέρνηση και από υπουργό σε υπουργό άλλαζαν οι αντιλήψεις σχετικά με τα θέματα αυτά. Μεγάλα ποσά δαπανήθηκαν για μελέτες, οι περισσότερες των οποίων έμειναν στο συρτάρι. Κάποιες είχαν να αναδείξουν πράγματα, κάποιες άλλες ήταν δουλειές ρουτίνας. Ακόμη και εκεί που τυπικά θεσμοθετήθηκαν, παραβιάστηκαν στη συνέχεια όταν δεν εξυπηρετούσαν πολιτικούς και οικονομικούς σχεδιασμούς “παραγόντων” και “επενδυτών”. Σε όλη αυτή τη διαδικασία οι άνθρωποι της αυτοδιοίκησης στη μεγάλη τους πλειοψηφία όχι μόνο δεν συμμετείχαν ενεργά, αλλά σε πολλές περιπτώσεις αδιαφόρησαν και άλλοτε υπέκυψαν σε πιέσεις από ομάδες συμφερόντων. Με ακραίες περιπτώσεις βεβαίως τα χωροταξικά και τα σχέδια πόλης, όπου το δημόσιο συμφέρον ακουμπά το ιδιωτικό. Και εκεί… νικάνε οι ομάδες πίεσης, ακόμη και οι έχοντες… δόντι στα διάφορα επίπεδα εξουσίας. Το έχουμε ζήσει σε διάφορες περιπτώσεις και φυσικά θα συνεχίσουμε να το ζούμε εφόσον οι επιλογές και η στάση των τοπικών παραγόντων έχει ως κριτήριο το πολιτικό όφελος και κατά κανόνα οι μειοψηφίες ανταγωνίζονται σε “ενδιαφέρον” τις πλειοψηφίες. Οι ελάχιστες εξαιρέσεις που έρχονται να επιβεβαιώσουν τον κανόνα, πολλές φορές δεν έχουν εκείνη τη δυναμική που θα μπορούσε να αλλάξει τα πράγματα. Και ως εκ τούτου αναζητείται μια νέα γενιά ανθρώπων που θα θελήσουν να πάρουν την υπόθεση του μέλλοντος στα χέρια τους, μια γενιά αποφασισμένη να συγκρουσθεί με αντιλήψεις μικροπολιτικής διαχείρισης του σχεδιασμού.

Ο σχεδιασμός βεβαίως άλλοτε είναι υποχρεωτικός, όπως στις περιπτώσεις που προαναφέρθηκαν, και άλλοτε επαφίεται στην καλή διάθεση και την επάρκεια των διαχειριστών της τοπικής εξουσίας. Και εδώ πλέον τείνει να γίνει είδος εν ανεπαρκεία, καθώς κυριαρχεί το τυχαίο και το ευκαιριακό. Ο ερασιτεχνισμός βασιλεύει με φόντο επεμβάσεις, οι οποίες δίνουν την εικόνα της αλλαγής και του εκσυγχρονισμού. Αλλά τελικά δεν είναι τίποτε περισσότερο από κατασπατάληση πόρων. Χωρίς συνοχή μεταξύ τους, με απογοητευτική επανάληψη “μοτίβων” της “βιομηχανίας αναπλάσεων”, με έλλειψη βασικών μέσων υποδομής και με τη σφραγίδα της χαμηλής αισθητικής διάχυτη και συμβατή με τα πολιτισμικά μοντέλα που παράγει η μιντιακή εξουσία. Και ορισμένες φορές με την παραβίαση βασικών κανόνων ακόμη και της κοινής λογικής. Οταν δεν υπάρχει σχεδιασμός φυσικά δεν υπάρχουν και ιεραρχήσεις. Για τις οποίες έχει γίνει κανόνας το εύκολο και εντυπωσιακό και όχι το δύσκολο αλλά κοινωνικά ωφέλιμο. Μέσα σε τέτοιες συνθήκες το ενδιαφέρον περιορίζεται κατά κανόνα στη διαχείριση ζητημάτων του αστικού ή ημιαστικού κέντρου, γύρω από το οποίο αναπτύσσεται η χωρική περιφέρεια του δήμου, όταν αυτό δίνει τον τόνο και δεν υπάρχουν ισχυρά ανταγωνιστικά κέντρα οπότε αναγκαστικά το ενδιαφέρον… μοιράζεται. Και το ενδιαφέρον έχει πάντα να κάνει με το δομημένο χώρο, οι τοπικοί παράγοντες δίνουν την εντύπωση ότι η περιφέρειά τους αποτελείται από οικιστικές νησίδες στις οποίες απλώς… μένουν άνθρωποι. Οι οποίοι από εκεί και πέρα… ας κόψουν το λαιμό τους να αντιμετωπίσουν τα όσα τους ενδιαφέρουν και σχετίζονται με τη ζωή τους, που ασφαλώς δεν αποτελείται από πεζοδρόμια και πλακόστρωτα, άντε και κανένα πανηγύρι για λόγους ευθυμίας.

Και εδώ επανερχόμαστε στην αφετηρία αφού περιδιαβήκαμε το σχεδιασμό (ή μη σχεδιασμό), όπως γίνεται αντιληπτός από τους τοπικούς παράγοντες. Οι οποίοι όταν μιλάνε για “ανάπτυξη” δεν βλέπουν τίποτε περισσότερο από… τουρίστες και ξενοδοχεία, άντε και κανέναν δρόμο να τους εξυπηρετεί. Οταν εφαρμόστηκαν τα σχέδια μεγέθυνσης των μονάδων της αυτοδιοίκησης και με τον “Καποδίστρια” και με τον “Καλλικράτη”, προβλήθηκε έντονα η αλλαγή του ρόλου της αυτοδιοίκησης και η αναπτυξιακή διάσταση των δραστηριοτήτων της. Αυτό που τελικά έγινε απέχει πόρρω από τις διακηρύξεις και επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις ότι τελικά ο μοναδικός στόχος ήταν η συγκέντρωση των υπηρεσιών και ο ευχερέστερος έλεγχος της αυτοδιοίκησης. Η οποία όχι μόνο παραμένει μακριά αλλά όλο και περισσότερο απομακρύνεται από τον πολίτη και τις ανάγκες του, αδυνατώντας (ή και αδιαφορώντας) να παίξει ρόλο στην οικονομία του τόπου. Την ενίσχυση της οποίας περιορίζει σε κάθε είδους “πανηγύρια” που μπορούν να προσελκύσουν επισκέπτες τριημέρων. Εύκολες και “πιασάρικες” δουλειές που ενισχύουν τη λογική της φούσκας που μπορεί να σκάσει και μάλιστα σε χρόνο απρόβλεπτο -οι προειδοποιήσεις κάθε χρόνο άλλωστε γίνονται όλο και περισσότερο έντονες. Ειδικά μάλιστα όταν δεν δημιουργούνται και οι αναγκαίες αστικές ή ημιαστικές υποδομές που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την επισκεψιμότητα. Σχετικά με το υπό εξέταση θέμα, έχει νομίζω ιδιαίτερο ενδιαφέρον το εξής: Ποτέ και σε κανένα δημοτικό συμβούλιο για παράδειγμα δεν έχει γίνει μια ολοκληρωμένη συζήτηση για την περιφέρειά του. Να εξετάσουν δηλαδή οι άνθρωποι ποια είναι η οικονομία και η κοινωνία της περιφέρειας, τι προβλήματα αντιμετωπίζει, τι λύσεις μπορούν να δοθούν, ποιο είναι το συλλογικό όραμα για το μέλλον. Επιφανειακά και μεμονωμένα συζητούνται κάποια θέματα, αν σκάσει κάτι το έκτακτο που συγκινεί την τοπική κοινωνία, για το οποίο εκδίδεται ένα ψήφισμα… στην εξουσία και μετά σιωπή και επιστροφή σε αναπλάσεις και τραπεζοκαθίσματα.

Βεβαίως οικονομία και κοινωνία δεν τεμαχίζονται στα όρια ενός δήμου τα οποία χαράχτηκαν με βάση κριτήρια και σκοπιμότητες. Και πρακτικά η αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων και σε όλα τα επίπεδα δεν μπορεί παρά να γίνει σε ευρύτερες ενότητες με κοινά χαρακτηριστικά ή ενδιαφέροντα. Με βάση αυτή τη διαπίστωση οδηγούμαστε στην ανάγκη του “μικροπεριφερειακού προγραμματισμού” στη βάση μιας αναγνωρίσιμης πραγματικότητας που προσδιορίζεται από γεωγραφικούς, παραγωγικούς, οικιστικούς και περιβαλλοντικούς όρους. Οι δήμοι μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο και να στηρίξουν την τοπική οικονομία, όταν αντιληφθούν πως χρειάζονται μεγάλης κλίμακας συνέργειες και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο σε επίπεδο “μικροπεριφέρειας”. Κλασική περίπτωση μικροπεριφέρειας αποτελεί η περιοχή του Μεσσηνιακού κάμπου, όπου συναντιούνται οι Δήμοι Καλαμάτας, Μεσσήνης και Οιχαλίας. Μια τεράστια παραγωγική βάση περιμένει να εκδηλωθεί το ενδιαφέρον και η συνεργασία αυτών των δήμων, προκειμένου να αναπνεύσει και να αναπτυχθεί στηρίζοντας την τοπική οικονομία και τους ανθρώπους της. Η χωρική μικροπεριφέρεια δεν ορίζεται απλώς με βάση τη γεωργική γη, αλλά έχοντας ως βάση τη γεωργική γη επεκτείνεται σε όλες τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται σε αυτήν, από την καλλιέργεια μέχρι τον τουρισμό και τη βιομηχανία, τις υποδομές από την άρδευση μέχρι το αεροδρόμιο, το περιβάλλον από τον Πάμισο μέχρι τα πυρηνελαιουργεία. Δεν πρόκειται να γίνουν σοβαρά πράγματα σε αυτή την περιοχή αν δεν υπάρξουν συνεργασία, μελέτη, σχέδιο και κοινή υποστήριξη για την υλοποίησή του. Και φυσικά δεν είναι η μόνη περιοχή η οποία μπορεί και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μικροπεριφέρεια. Η Δυτική Μεσσηνία και τμήμα της Ηλείας με κοινή παράδοση, επιρροές και οικονομικές δραστηριότητες, είναι επίσης μια τυπική μικροπεριφέρεια. Ολόκληρη η Μάνη επίσης είναι μια μικροπεριφέρεια με πολλά κοινά χαρακτηριστικά.

Σε κάθε περίπτωση οι δήμοι πρέπει να ξεφύγουν από τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τις υποθέσεις της τοπικής κοινωνίας. Χρειάζονται μια άλλη αντίληψη και ανθρώπους που θα μπορούσαν να την υπηρετήσουν, με ανοιχτό ορίζοντα και όραμα, σε ρήξη με τις πρακτικές που παγιώθηκαν την εποχή της γιγάντωσης και των υπερεξουσιών των δημάρχων. Και αυτό είναι υπόθεση των νέων ανθρώπων που έχουν το μέλλον μπροστά τους, αλλά και της κοινωνίας που δεν μπορεί να περιμένει θαύματα αλλά… οφείλει να τα κάνει.Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 31 Ιανουαρίου 2018 17:07

Κατηγορία Καλημέρα κύριε Δήμαρχε

Ηλίας Μπιτσάνης

Ηλίας Μπιτσάνης

Ιστότοπος: www.facebook.com/ilias.bitsanis.96

Τελευταία άρθρα από τον/την Ηλίας Μπιτσάνης

Σχετικά Άρθρα

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Επί Τάπητος: Η γεωργία, η εργασία και το μέλλον… Επί Τάπητος: Διαδρομή μνήμης και τιμής για το Χρήστο… »

Προσθήκη νέου σχολίου

 Όνομα (υποχρεωτικό)

 E-mail (υποχρεωτικό)

 Ιστότοπος1500 χαρακτήρες απομένουν

 Αποστολή ειδοποίησης σε περίπτωση νέων σχολίων

Κωδικός ασφαλείας


Ανανέωση

ΑποστολήJCommentsεπιστροφή στην κορυφή

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

NEWSLETTER

Συμπληρώστε το email σας εδώ για να λαμβάνετε νέα και ενημερώσειςΕγγραφή

Δοκιμάστε και τις εφαρμογές:

iOS AndroidΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗDevArt 2015