Πολιτικά κόμματα και Τοπική Αυτοδιοίκηση.

 Άρθρο του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Η κομματικοποίηση της τοπικής αυτοδιοίκησης υπήρξε για πολλά χρόνια ένας εύλογος και θεμιτός αφορισμός που απέδιδε τον σφικτό εναγκαλισμό των κομματικών μηχανισμών με τις εκλεκτές τους Δημοτικές Αρχές με τρόπον ώστε να υπερέχει η υπεράσπιση του κομματικού συμφέροντος αντί της υπεράσπισης του συλλογικού δημοσίου συμφέροντος. Άλλη όψη της κομματικοποίησης είναι η κατασκευή και η αναφορά των δημοτικών πολιτικών μέσα στους μηχανισμούς του κόμματος και όχι μέσα στα αιρετά όργανα και στην τοπική κοινωνία.

Μέχρι ένα σημείο το ισχύον εκλογικό σύστημα μπορούσε να ευνοεί αυτή την κομματικοποίηση ιδίως όταν δεν συνέτρεχαν άλλες προϋποθέσεις, όπως η διακομματική συνεργασία την οποία επίσης και κατά κύριο λόγο ενθάρρυνε το εκλογικό σύστημα της ex lege ισχυρής πλειοψηφίας του Δημάρχου.

Σήμερα αυτό το φαινόμενο είναι μάλλον ασήμαντο. Η παρακμή των κομμάτων έχει απελευθερώσει το πολιτικό προσωπικό της Αυτοδιοίκησης, ιδίως του πρώτου αλλά και του δεύτερου βαθμού, από την κομματική εξάρτηση.

Το ερώτημα είναι άλλο: Ισχύει άραγε ο ισχυρισμός των εχθρών της απλής αναλογικής ότι το σύστημα αυτό θα ενισχύσει την εξάρτηση και τον εκβιασμό των μειοψηφιών προς τον Δήμαρχο ή τον Περιφερειάρχη;

Η απάντηση σε αυτό δεν μπορεί να είναι ένα ναι ή ένα όχι. Κατά την γνώμη μου, προϋπόθεση για να απαντήσουμε στο ερώτημα είναι να γνωρίζουμε τι είναι οι δημοτικές παρατάξεις και με ποιο περιεχόμενο κατανοούν την πολιτική εντολή των εκλογέων οι επικεφαλείς τους αλλά και όλοι οι δημοτικοί σύμβουλοι.

Εάν οι δημοτικές παρατάξεις είναι όντως συλλογικοί φορείς της πολιτικής εντολής, δηλαδή εκφράζουν τους δημότες που ενέκριναν το πρόγραμμά τους και κυρίως έχουν διαδικασίες συμμετοχής των πολιτών στη λειτουργία τους, δηλαδή είναι ζωντανές πολιτικές ομάδες, τότε δεν έχουν κανένα λόγο να συμπεριφέρονται εκβιαστικά ή να απαιτούν ιδιοτελή οφέλη.

Εάν οι δημοτικές παρατάξεις είναι τυχαίες συναντήσεις δημοτικών συμβούλων που έτυχε να εκλεγούν υπό τον ίδιο Δήμαρχο ή υποψήφιο Δήμαρχο, χωρίς πολιτικούς δεσμούς και κοινές αντιλήψεις για την υλοποίηση της πολιτικής εντολής των εκλογέων, τότε είναι απλώς ομάδες τοπικών πολιτικών παραγόντων που αποκτούν οντότητα γύρω από την διαχείριση της δημοτικής ή περιφερειακής εξουσίας και συνεπώς μπορούν να ζητούν και να δίνουν ανταλλάγματα.

Συνεπώς στην πρώτη υπόθεση η απάντηση είναι Όχι, αλλά στη δεύτερη είναι Ναι.

Μήπως όμως είναι μύθος και η πλειοψηφία του ισχύοντος εκλογικού συστήματος; Απαντώ ευθέως.

Όταν λειτουργούσε, με τις αδυναμίες και τις ασθένειές του, το πολιτικό και κομματισμό σύστημα, ο Δήμαρχος είχε την άνετη πλειοψηφία αλλά μετείχε σε έναν πολιτικό δεσμό με το κόμμα που το υποστήριξε ή με τα κόμματα που τον υποστήριξαν. Εάν υπήγαγε το συλλογικό δημόσιο συμφέρον στο κομματικό τότε οδηγούσε την Αυτοδιοίκηση στην κομματικοποίηση και προφανώς πρόδιδε την πολιτική εντολή της τοπικής κοινωνίας. Εάν υπήγαγε το συλλογικό δημόσιο συμφέρον στην πραγματική υπεράσπιση των εντολών της τοπικής κοινωνίας, φιλτραρισμένων μέσα από τις διαδικασίες λαϊκής συμμετοχής αλλά και από την συνισταμένη της ιδεολογικοπολιτικής αντίληψης των πολιτικών δυνάμεων που τον υποστήριζαν τότε λειτουργούσε με τους καθαρούς κανόνες της πολιτικής αυτονομίας.

Αναμφίβολα η δεύτερη υπόθεση ήταν η πιο δημιουργική και σε τέτοιες Δημοτικές Αρχές οφείλεται η μετατόπιση της Αυτοδιοίκησης στο επίκεντρο του πολιτικού συστήματος στις δεκαετίες 80 και 90.

Όταν το κομματικό σύστημα ήταν ισχυρό, πάλι μετρούσε η προσωπικότητα του υποψηφίου Δημάρχου ή Περιφερειάρχη και των υποψηφίων αιρετών εν γένει αλλά ταυτόχρονα μετρούσε και ο πολιτικός και προγραμματικός λόγος. Όταν το κομματικό σύστημα έγινε ανίσχυρο υπερτερεί η προσωπικότητα αλλά αποδυναμώνεται η συμβολή του πολιτικού και προγραμματικού λόγου.

Σήμερα πράγματι όλα είναι διαφορετικά. Και εάν πρέπει να αλλάξουν, δεν αλλάζουν με αφορισμούς. Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν θα γίνει πεδίο αναγέννησης του κομματικού συστήματος εάν το ίδιο το σύστημα δεν φροντίσει σοβαρά για την αλλαγή του. Παράλληλα οι παθογένειες της Δημοκρατίας μας γεννούν πληθώρα ποικίλων μεταστάσεων και στο σώμα της τοπικής δημοκρατίας. Αυτές δεν θεραπεύονται με ένα άλλο εκλογικό σύστημα, εν προκειμένω την απλή αναλογική, ούτε όμως προκαλούνται από αυτό.

Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι θεσμικό πεδίο της πολιτικής κοινωνίας, δηλαδή του πολιτικού συστήματος. Δεν είναι φορέας της κοινωνίας των πολιτών όπως αφελώς ή δολίως κάποιοι τον εκλαμβάνουν. Αν θέλουμε η τοπική αυτοδιοίκηση να ασκεί δημόσια εξουσία πλησιέστερα στον πολίτη και κυρίως με την συμμετοχή του πολίτη στη διαμόρφωση των δημοσίων πολιτικών, πρέπει να την βλέπουμε ως πολιτικό θεσμό εξουσίας, λογοδοσίας, διαφάνειας και δημοκρατίας. Ως τέτοιος δεν μπορεί παρά να έχει άμεση σχέση με το κομματικό σύστημα. Η σχέση αυτή όμως πρέπει να είναι τέτοια που να εμπεδώσει τα παραπάνω χαρακτηριστικά της εξουσίας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας, δηλαδή να είναι πρωτίστως μία σχέση πολιτικής αυτονομίας.

Τα πολιτικά κόμματα ως ζωντανοί και αναγκαίοι θεσμοί της πολυεπίπεδης Δημοκρατίας μας πρέπει να έχουν προγραμματικό λόγο και να διαμορφώνουν με την παιδαγωγική τους λειτουργία πολιτικό προσωπικό που μετέχει και λειτουργεί στο τοπικό και περιφερειακό πολιτικό σύστημα, στους Δήμους και τις Περιφέρειες.

Αν δεν το κάνουν αυτό, είτε γιατί το υποτιμούν είτε γιατί είναι ήδη απαξιωμένα από την κοινωνία και αφήνονται στα δεσμά του υποθηκευμένου στην μιντιοκρατία και την πολιτικοοικονομική διαπλοκή κεντρικού πολιτικού συστήματος, τότε άλλες διαδικασίες διαμόρφωσης και επιβολής του προγραμματικού λόγου θα επικρατήσουν σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Θα είναι άραγε οι δρόμοι της μιντιακής επικοινωνίας και της διαπλοκής της με τα μικρά αλλά ισχυρά πολιτικοοικονομικά συμφέροντα που πάντα ευδοκιμούν στην πολιτική; Θα είναι άραγε πετυχημένες επικοινωνιακές καμπάνιες χαρισματικών ανθρώπων της επαρχίας; Θα είναι πετυχημένες ίντριγκες του φιλόδοξου μικρομεσαίου πολιτικού προσωπικού; Πάντως δεν θα είναι – κατά κανόνα- αποτελέσματα υγιούς δημοκρατικής λειτουργίας.

Ένα είναι βέβαιο. Ούτε το ισχύον εκλογικό σύστημα προστατεύει την Αυτοδιοίκηση από τις εξαρτήσεις και τους εκβιασμούς ούτε η εμμονική προοπτική μίας απλοϊκής απλής αναλογικής θα αποτρέψει τις παθογένειες του τοπικού πολιτικού και διοικητικού συστήματος.

Πέραν από την δομική αρχιτεκτονική ενός συστήματος τοπικής αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας που συνδυάζει την ίση αντιπροσώπευση με την διαμόρφωση δημοκρατικά νομιμοποιημένης και σταθερής προγραμματικής πλειοψηφίας απαιτείται και η λειτουργική αρχιτεκτονική της δημοτικής και περιφερειακής δημοκρατίας στην οποία κύριο ρόλο έχουν οι δημοτικές και περιφερειακές παρατάξεις και η διαρκής σχέση τους με τους πολίτες. Σχέση που μόνο στη διαφάνεια και τη λογοδοσία πρέπει να βασίζεται.

Όσο για τον προγραμματικό λόγο που αποτελεί τον συνεκτικό υλικό των δημοτικών και περιφερειακών παρατάξεων αυτός δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι αποξενωμένος από τον γενικό ιδεολογικοπολιτικό προγραμματικό λόγο τον οποίο στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία οφείλουν να συνθέτουν τα πολιτικά κόμματα. Συνεπώς η σχέση των πολιτικών κομμάτων με την Αυτοδιοίκηση είναι σχέση πεδίου και λειτουργίας σε αυτό, σχέση διαφάνειας, λογοδοσίας και κυρίως πολιτικής αυτονομίας αλλά όχι απάθειας, απαξίωσης και απουσίας.

Οι δημοτικές και περιφερειακές παρατάξεις, όχι ως ομάδες εκλεγμένων συμβούλων αλλά ως πολιτικές οργανώσεις που δρουν μέσα και έξω από τα όργανα, ως ιμάντες δημοκρατικής αλληλοσύνδεσης μεταξύ τοπικής κοινωνίας και τοπικού πολιτικου- διοικητικού συστήματος, ως θεσμοί πολιτικής συμμετοχής ανοικτοί στην κοινωνία, με εσωτερική δημοκρατική λειτουργία που εμπεδώνει τη διαφάνεια, τον έλεγχο στους αιρετούς και την λογοδοσία, είναι εκείνο το καινούργιο που πρέπει και μπορεί να γεννηθεί και να αποτελέσει την ισχυρή ασφαλιστική δικλείδα για την αποτελεσματική και δημοκρατική τοπική αυτοδιοίκηση.

Τα κόμματα δεν μετέχουν οργανωτικά σε δημοτικές και περιφερειακές παρατάξεις. Όμως κάνουν κάτι πολύ σημαντικό, διαπαιδαγωγούν τα μέλη τους που λειτουργούν σε αυτές με τις αρχές, τις αξίες και τον προγραμματικό λόγο που υπηρετούν. Κυρίως με το μάθημα της ανοχής στη διαφορετική άποψη και της σύνθεσης για τη τελική διαμόρφωση του συλλογικού δημοσίου συμφέροντος. Και κάτι άλλο, φιλτράρουν μέσα από αυτές τις αρχές και αξίες, τα ιδιοτελή συμφέροντα και τις διεφθαρμένες πρακτικές, που συνήθως έλκουν όσους ασκούν δημόσια εξουσία.

Η επαναφορά σε γόνιμο και δημιουργικό πεδίο της σχέσης των πολιτικών κομμάτων με την τοπική αυτοδιοίκηση θα απαλλάξει τους Δήμους και τις Περιφέρειες από τις δήθεν άχρωμες και «ανεξάρτητες» ηγεσίες που δεν λογοδοτούν σε κανένα παρά μόνο στην μιντιοκρατία ή στα συμφέροντα που τις τροφοδοτούν. Ο δε προγραμματικός λόγος των δημοτικών και περιφερειακών παρατάξεων πρέπει να γίνει ουσιαστικός και συγκεκριμένος, μετρήσιμος και διαλεκτικός αλλά ταυτόχρονα ειλικρινής και απολογητικός. Είναι καιρός να αφήσουμε πίσω το πολιτικό life style που ενώ φλυαρεί δεν λέει τίποτε ουσιαστικό και μετρήσιμο και κυρίως δεν οδηγεί στην ειλικρινή λογοδοσία που πρέπει να είναι sine qua non χαρακτηριστικό του αυτοδιοικητικού προγραμματικού λόγου.

ΠΗΓΉ http://tetradioaftodioikisis.blogspot.com/p/blog-page_13.html

ΦΕΤΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ (1818)

 Ένας Μαρξ στις ιστορικές του διαστάσεις


ΦΕΤΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ (1818), ενός ανθρώπου που όσο λίγοι συνέβαλε στο να κατανοήσουμε τη νεωτερικότητα, τις αντινομίες στη λειτουργία του καπιταλισμού, αλλά και τη σημασία της ανθρώπινης δράσης στην προσπάθεια για κοινωνική αλλαγή. Εκείνο που πρώτα απ’ όλα μπορεί να του πιστωθεί είναι η απομάγευση του καπιταλισμού, αφού με συστηματικό τρόπο έδειξε πως, παρά την ορθολογικότητα στην οργάνωση της παραγωγής σε επιχειρησιακό επίπεδο, το σύστημα αυτό διακρίνεται από σχεδόν απόλυτη ανορθολογικότητα σε επίπεδο συνολικής οικονομίας.

Αποτέλεσμα είναι οι κραυγαλέες ανισότητες, η ανεργία, η καταστροφή μέσων παραγωγής, η απαξίωση, οι κρίσεις, η φτώχεια και ο αποκλεισμός μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Παράλληλα, σε καθημερινή βάση η καπιταλιστική κοινωνία, παρά τους κομπασμούς για τα νεωτερικά της στοιχεία, παραμένει βουτηγμένη στις φαντασιώσεις, στον φετιχισμό, στην ειδωλολατρία, στην αποξένωση και στους μύθους.

Ο Μαρξ, πολύ πριν διαβάσει τη θεωρία του Δαρβίνου, επέμενε ότι ο άνθρωπος είναι προϊόν φυσικής εξέλιξης και άρα αναπόσπαστο τμήμα της φύσης, με την οποία πρέπει να διατηρεί μια διαλεκτική και ισορροπημένη σχέση.

Η προσέγγιση αυτή απογύμνωσε την ανθρωπολογία από κάθε μεταφυσικό στοιχείο και έθεσε τον άνθρωπο εντός της Ιστορίας, σε συνθήκες που δεν επιλέγει, αλλά τις οποίες μπορεί να αγωνιστεί για να αλλάξει. Στο πλαίσιο αυτό και χρησιμοποιώντας τη διαλεκτική μέθοδο καταδεικνύει και τον ιστορικά μεταβατικό χαρακτήρα του καπιταλισμού, ο οποίος, μέσω των ιδεολόγων του, επιχειρεί συστηματικά να εμφανίζεται ως η τελείωση και ο τελικός προορισμός της Ιστορίας.

Φυσικά, λόγω περιρρέοντος κλίματος και στο φόντο των ψευδαισθήσεων του Διαφωτισμού, μπορεί ο Μαρξ να ενδίδει εν μέρει στη γοητεία της λατρείας της προόδου, δεν παραλείπει όμως να επισημαίνει σε διάφορες ευκαιρίες το θέμα των ιστορικών επιπλοκών και της ιστορικής ασυνέχειας. Οπως γράφει ο Τέρι Ιγκλετον, «ο Μαρξ ήταν οραματιστής και ταυτόχρονα νηφάλιος ρεαλιστής. Στρέφεται από τις φαντασιώσεις για το μέλλον στις πεζές διεργασίες του παρόντος… Εν προκειμένω, ρεαλισμός και όραμα πηγαίνουν χέρι χέρι».

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ στη «γερμανική ιδεολογία» ξεκαθαρίζει ότι «η κοινωνική ύπαρξη καθορίζει τη συνείδηση», άρα θέτει ως κριτήριο της αλήθειας την πράξη και όχι τις ατομικές γνώμες. Σε ανθρωπολογικό επίπεδο η προτεραιότητα του φυσικού κόσμου σε σχέση με τη συνείδηση μεταφράζεται στο γεγονός ότι σκεφτόμαστε λόγω της φυσικής μας ύπαρξης. Οτι έχουμε γνωστικές ικανότητες επειδή έχουμε σωματικές. Είμαστε σκεπτόμενη φύση. Και μάλιστα η φύση που μπορεί και σκέφτεται τον εαυτό της.

Για όποιον έχει διαβάσει τα «Φιλοσοφικά Χειρόγραφα 1844», ο Μαρξ είναι από τους πρωτοπόρους της οικολογικής προσέγγισης των πραγμάτων. Στο «Κεφάλαιο» αναφέρει ότι οι άνθρωποι είναι απλοί επικαρπωτές του πλανήτη και ότι «πρέπει να τον παραδώσουν στις επόμενες γενιές σε καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι τον παρέλαβαν». Οσο για τη σημερινή πραγματικότητα; Γράφει ο Ζακ Ρανσιέρ: «Η κάποτε σκανδαλώδης θέση του Μαρξ ότι οι κυβερνήσεις είναι απλώς ατζέντηδες του διεθνούς κεφαλαίου αποτελεί σήμερα πασιφανές γεγονός, στο οποίο συμφωνούν ‘‘φιλελεύθεροι’’ και ‘‘σοσιαλιστές’’».

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ; Να «διαβάζουμε» τον Μαρξ στο ιστορικό του πλαίσιο, να αναγνωρίζουμε τις επιτυχείς προγνώσεις και τις αστοχίες του, αλλά πρωτίστως να τον διαβάζουμε. Παράδειγμα προς αποφυγή η σταλινική «ανάγνωση»-διαστρέβλωση, που τον έκανε εικόνισμα αλλάζοντας όλα όσα είχε πει.

Η πρώτη ενεργειακή κοινότητα

Η πρώτη ενεργειακή κοινότητα του ευρύτερου δημόσιου τομέα θα συσταθεί στη Δυτική Αθήνα

Η πρώτη ενεργειακή κοινότητα του ευρύτερου δημόσιου τομέα θα συσταθεί στη Δυτική Αθήνα

«Φιλοδοξία μας είναι να συστήσουμε στη Δυτική Αθήνα, την πρώτη ενεργειακή κοινότητα του ευρύτερου δημόσιου τομέα, παράδειγμα προς μίμηση για αντίστοιχες πρωτοβουλίες πανελλαδικά», τόνισε ο αντιπεριφερειάρχης Σπύρος Τζόκας

Φιλοδοξία μας είναι να συστήσουμε στη Δυτική Αθήνα, την πρώτη ενεργειακή κοινότητα του ευρύτερου δημόσιου τομέα, παράδειγμα προς μίμηση για αντίστοιχες πρωτοβουλίες πανελλαδικά», τόνισε ο αντιπεριφερειάρχης Σπύρος Τζόκας, εισηγούμενος την πρόταση για σύσταση ενεργειακής κοινότητας από τους δημόσιους φορείς της Δυτικής Αθήνας, ενόψει των δυνατοτήτων στον τομέα της παραγωγής, διαχείρισης και εξοικονόμησης ενέργειας, που δίνει στους ΟΤΑ η αυριανή ψήφιση του σ/ν για τις ενεργειακές κοινότητες.

Το θέμα ήταν το αντικείμενο της σύσκεψης που προκάλεσε ο κ Τζόκας στα γραφεία της Περιφερειακής Ενότητας με τη συμμετοχή των δήμαρχων της περιοχής, του Αναπτυξιακού Συνδέσμου Δυτικής Αθήνας (ΑΣΔΑ), του πρόεδρου του Φορέα Διαχείρισης του Πάρκου Τρίτση και εκπρόσωπων του υπό σύσταση Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής.

Με την πρόταση συμφώνησαν όλοι, καθορίζοντας μάλιστα και τα επόμενα βήματα αυτής της πρωτοβουλίας, που περιλαμβάνουν την εισαγωγή του θέματος στα δημοτικά συμβούλια και την αρτιότερη τεχνική διερεύνηση της πρότασης από κατάλληλη τεχνική επιτροπή.

Ο αντιπεριφερειάρχης εισηγούμενος την πρόταση επισήμανε ορισμένα από τα πλεονεκτήματα που διαθέτει η περιοχή ώστε «να προχωρήσουμε σε σύσταση μιας τέτοιας ενεργειακής κοινότητας». Μεταξύ αυτών ανέφερε Το Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Αντώνης Τρίτσης» και το τμήμα Ηλεκτρολογίας και το Εργαστήριο Ήπιων Μορφών Ενέργειας και Προστασίας Περιβάλλοντος του πρώην ΤΕΙ Πειραιά (νυν Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής), με αξιόλογο ερευνητικό και εφαρμοσμένο έργο στην παραγωγή ΑΠΕ και εξοικονόμηση ενέργειας.

Για το δε Πάρκο, υπογράμμισε ότι οι χώροι του προσφέρονται τόσο για τη στέγαση εγκαταστάσεων παραγωγής ΑΠΕ, όσο και για την επίδειξη της οικολογικής αυτής προσπάθειας, αλλά και ευαισθητοποίησης των πολιτών για τα ζητήματα αυτά. Επιπλέον, σημείωσε ότι για τη χρηματοδότηση του εγχειρήματος, αποτελεί πλεονέκτημα η στενή συνεργασία και χρηματοδότηση του Φορέα Διαχείρισης του Πάρκου από το Πράσινο Ταμείο.

Ο κ. Τζόκας χαρακτήρισε απόλυτα εφικτή την επιτυχία του εγχειρήματος λόγο της «καλής συνεργασίας σε πολλούς τομείς που έχει αναπτυχθεί» όλα αυτά τα χρόνια μεταξύ των δήμων και της αντιπεριφέρειας. Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε, «η ύπαρξη του ΑΣΔΑ ως συνεκτικού ιστού μεταξύ των δήμων, αλλά -το σημαντικότερο- ως οργανισμού που θα παρέχει σημαντική τεχνική βοήθεια στην υπό ίδρυση κοινότητα αποτελεί έναν ακόμα καταλυτικό λόγο για την επιτυχία της προσπάθειας», ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην επικείμενη υλοποίηση της ΟΧΕ (Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση) από τον ΑΣΔΑ, η οποία «θα λειτουργήσει συνεργατικά σε αυτή την κατεύθυνση».

Κλείνοντας, ο αντιπεριφερειάρχης έκανε λόγο για τον «διακηρυγμένο από το νομοσχέδιο στόχο που αφορά στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας», τονίζοντας ότι η Δυτική Αθήνα οφείλει να καταστεί περιοχή προτεραιότητας για την υλοποίηση αυτών των ρυθμίσεων. Με την αξιοποίηση όλων αυτών των
πλεονεκτημάτων, επισήμανε, «θα επιτευχτεί σημαντική οικονομία στην κατανάλωση ενέργειας και οι δήμοι θα έχουν ένα σημαντικό οικονομικό όφελος, το οποίο θα ανταποδώσουν με περισσότερες προσφερόμενες υπηρεσίες προς του πολίτες».

Εξάλλου, με την ολοκλήρωση της σύσκεψης ο γενικός διευθυντής Προγραμματισμού και Τεχνικών Έργων της Περιφέρειας ενημέρωσε τους αυτοδιοικητικούς για την πορεία της μελέτης αντιπλημμυρικής προστασίας, που αφορά στη θωράκιση του συνόλου της Δυτικής Αθήνας και πρόκειται στο προσεχές διάστημα να δημοπρατηθεί από την Περιφέρεια.

Αγκόν Χάμζα : Το δίλημμα Ευρωπαϊκή Ένωση, ασιατική μορφή καπιταλισμού ή ριζοσπαστική αριστερή (επανα) θεμελίωση

Συνέντευξη με τον φιλόσοφο Αγκόν Χάμζα

 

 

Αγκόν Χάμζα
Ο Αγκόν Χάμζα διδάσκει στην Σλοβενική Ακαδημία Είναι συγγραφέας περίπου πενήντα βιβλίων, και αρχισυντάκτης του ριζοσπαστικού φιλοσοφικού περιοδικού Crisis and Critique.

-Η «κατάσταση εξαίρεσης» στις ευρωπαϊκές κοινωνίες φαίνεται ότι έχει γίνει μόνιμη και συνεχής. Τι σκέφτεσαι σχετικά με αυτό;

University of Ljubljana, Faculty of Economics, Slovenia

-Διστάζω να περιγράψω την κατάσταση στις ευρωπαϊκές κοινωνίες ως «κατάστασης εξαίρεσης», καθώς πρόκειται για μια αναφορά στην έννοια του ιταλού φιλόσοφου Τζόρτζιο Αγκάμπεν. Νομίζω ότι κινδυνεύουμε να χρησιμοποιούμε αυτήν την έννοια συχνά χωρίς να την τοποθετούμε σωστά σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Ωστόσο, πιστεύω ότι αυτό με το οποίο έχουμε να κάνουμε στην Ευρώπη, ή μάλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δείχνει μια διαφορετική διάσταση. Στη σύγχρονη ανάπτυξη του καπιταλισμού η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει πίσω, είναι αναχρονιστική με την σύγχρονη δυναμική της. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Σλαβόι Ζίζεκ έχει δίκιο όταν υποστηρίζει ότι ο καπιταλισμός δεν βρίσκεται σε κρίση: είναι η Δυτική Ευρώπη αυτή που βρίσκεται σε κρίση. Ο καπιταλισμός ευημερεί σε όλο τον κόσμο, από την Κίνα μέχρι τη Λατινική Αμερική περνούν από μια αόρατη ταχεία έκρηξη των καπιταλιστικών εξελίξεων. Η κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι στην πραγματικότητα η κρίση της ιδέας της Ευρώπης αλλά της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό που βλέπουμε σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο δομικός της αποπροσανατολισμός, είναι αποτέλεσμα της εμπλοκής της στη δυναμική του σύγχρονου καπιταλισμού, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να την προλάβει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι: αν θα αγκαλιάσει την ασιατική μορφή καπιταλισμού (χωρίς δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα κλπ.), ή αν θα πρέπει να αναπροσανατολιστεί προς μια ριζοσπαστική αριστερή (επανα)θεμελίωση. Το τι θα συμβεί είναι αβέβαιο, αλλά αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να προχωρήσει με την υπάρχουσα δομή και τους υπάρχοντες στόχους. Ακόμη και οι μετριοπαθείς μεταρρυθμίσεις, όπως πρότειναν ο Γιούνκερ και η Μέρκελ, δεν θα έχουν αποτέλεσμα. Για να αναφερθώ ξανά στον Ζίζεκ, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ευρώπη είναι οι ίδιοι οι ακροδεξιοί λαϊκιστές της. Πρέπει να σώσουμε την Ευρώπη από αυτούς.

 

Διάκριση «ευρωπαϊκών αξιών» της Ε.Ε. και χειραφέτησης

 

Το θέμα «ενωμένη Ευρώπη» θεωρείς ότι παραμένει ακόμα ανοιχτό;

-Νομίζω ότι σχετίζεται με την προηγούμενη απάντηση. Η ιδέα της Ευρώπης είναι πολύ σημαντική. Κατά την γνώμη μου, ο αγώνας για τη διατήρηση της κληρονομιάς της θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον αγώνα για την καθολική χειραφέτηση. Έχω επίγνωση του κινδύνου να ακούγομαι ευρωκεντρικός εδώ, αλλά αν αυτό είναι το τίμημα που πρέπει να πληρώσω θα το δεχτώ. Ωστόσο, η δυναμική στην οποία εμπλέκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πολύ ελπιδοφόρα. Μου φαίνεται ότι περνάμε μια νύχτα ζωντανών νεκρών, δηλαδή ασχολούμαστε κυρίως με εκείνες τις δυνάμεις που δεν έχουν καμία πολιτική αποτελεσματικότητα, αλλά αγωνίζονται για να παραμείνουν ζωντανές στο πολιτικό τοπίο και  προσποιούνται ότι έχουν μια άμεση σχέση με την πολιτική πραγματικότητα. Πιστεύω ότι το μέλλον της Ευρώπης, δηλαδή η μορφή που θα πάρει σε μια μάλλον σύντομη περίοδο, θα είναι ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες στην παγκόσμια πολιτική. Βλέπω πολλούς στην Αριστερά να επικροτήσουν κάθε αποτυχία της Ευρώπης, και ανυπομονούν για την τελική αποτυχία και αποσύνθεση όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. αλλά της ιδέας της Ευρώπης συνολικά. Από την πλευρά μου, είμαι σθεναρά αντίθετος σε αυτή την ανόητη επιθυμία, για λόγους που ελπίζω ότι θα γίνουν εμφανείς παρακάτω. Πρέπει να κάνουμε μια σαφή διάκριση μεταξύ των «ευρωπαϊκών αξιών» της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρωπαϊκής χειραφέτησης. Ο Ζίζεκ έχει απαριθμήσει πολλές φορές τα χαρακτηριστικά της (η σκέψη του Πλάτωνα, η ριζοσπαστική ισότητα, η σύγχρονη υποκειμενικότητα, μέχρι και η ιδέα του ίδιου του κομμουνισμού) με τα οποία πρέπει να επανεφεύρουμε την Ευρώπη. Αυτές οι ιδιότητες αποτελούν την μοναδικότητα της Ευρώπης. Και πρέπει να κάνουμε μια σαφή διάκριση μεταξύ των δύο: η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι με κανένα τρόπο η υλοποίηση της ιδέας της Ευρώπης. Εδώ θα πρέπει να προστεθεί μια σημαντική σημείωση. Η πρωτοβουλία του Γιάννη Βαρουφάκη, το Κίνημα για τη Δημοκρατία στην Ευρώπη, είναι το λανθασμένο μονοπάτι που πηγαίνει προς την λανθασμένη κατεύθυνση.

-Γιατί το λες αυτό;

-Πρώτον, η «νέα συμφωνία για την Ευρώπη» είναι δομικά αδύνατη, στην εποχή κατά την οποία η καπιταλιστική ανάπτυξη καθορίζεται όλο και περισσότερο από τον κινεζικό «αυταρχικό» καπιταλισμό. Δεύτερον, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο η «δημοκρατία» είναι μια κενή λέξη χωρίς κρίσιμη διάσταση. Επιπλέον, συχνά αποτελεί ένα εμπόδιο, έναν μηχανισμό που εμποδίζει τη ριζική μεταμόρφωση της κοινωνίας (μπορεί κανείς να σκεφτεί το ελληνικό δημοψήφισμα!). Η επανίδρυση της Ευρώπης δεν πρέπει να γίνει με βάση τη δημοκρατία (την ελεύθερη ένωση κρατών), ούτε με την ελεύθερη ένωση των πολιτισμών (πρόσκληση για αναγνώριση κλπ.). Πιστεύω ότι ο Βαρουφάκης έχει πιαστεί σε αυτόν τον κύκλο. Ο Μαρξ χαρακτήρισε το έργο του ως κριτική της πολιτικής οικονομίας. Η οικονομία χωρίς πολιτική είναι χυδαία, ενώ η πολιτική χωρίς οικονομία είναι τυφλή. Πιστεύω ότι οι «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης» δεν είναι μια αρκετά ριζοσπαστική λύση, ακριβώς επειδή θα παραμείνουν στο γενικό πλαίσιο της υφιστάμενης δομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Λένιν το χαρακτήρισε αυτό λάθος, υποστηρίζοντας ότι είναι μία συμφωνία μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών, με στόχο να καταστείλουν τον σοσιαλισμό. Η πρόταση του Λένιν, αντίθετα, είναι η Καντιανή, οι Ηνωμένες Πολιτείες του Κόσμου. Νομίζω ότι και οι δύο προτάσεις είναι άσχημες, ωστόσο είναι διδακτικό να διαβάσουμε το σύντομο κείμενο του Λένιν.

 

Οργανωτική και πολιτική ένδεια

 

-Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες παρατηρούμε την άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων. Ταυτόχρονα, αρκετοί έχουν επισημάνει την εμφάνιση ενός «ακραίου κέντρου», καθώς πολλά φιλελεύθερα και κεντροαριστερά κόμματα υιοθετούν όλο και περισσότερο πολιτικές ακροδεξιάς.  Θεωρείς ότι χρειαζόμαστε νέες έννοιες για να κατανοήσουμε αυτούς τους μετασχηματισμούς;

-Δεν πιστεύω αναγκαστικά ότι τα νέα ονόματα αναφέρονται αξιωματικά σε νέα πράγματα. Οι νέες λέξεις δεν σημαίνουν αυτόματα νέες ιδέες. Αντίθετα. Μου φαίνεται ότι η έκφραση «ακραίο κέντρο» εμπίπτει σε αυτήν την κατηγορία. Μια δημοσιογραφική λέξη-κλειδί, που στερείται τόσο κριτικών όσο και περιγραφικών ιδιοτήτων. Και αυτό συμβαίνει με το βιβλίο του Ταρίκ Αλί, που είναι γεμάτο από ασυνέπειες και εμπειρικά λάθη. Τα οποία, δυστυχώς, φαίνεται να έχουν γίνει δημοφιλή μεταξύ ορισμένων αριστερών. Ο Αγκάμπεν είπε πρόσφατα ότι «η σκέψη είναι το θάρρος της απόγνωσης», η οποία είναι μια κρίσιμη διατριβή για την ιστορική στιγμή μας. Το να σκεφτόμαστε έτσι, από μόνο του, είναι το αντίθετο, αν όχι η άρνηση των συνθημάτων, των λέξεων-κλειδιών, των περιγραφών κλπ. Το αληθινό θάρρος σήμερα είναι ταυτόχρονα το πιο δύσκολο πράγμα που πρέπει να κάνουμε: δηλαδή να προσανατολίσουμε τον εαυτό μας στη σκέψη. Ο πολλαπλασιασμός των δημοσιογραφικών λέξεων, που προσπαθούν να εμφανιστούν ως κρίσιμες έννοιες, καθιστούν στην πραγματικότητα καλύτερα ορατή την θεωρητική και οργανωτική φτώχεια της Αριστεράς. Λειτουργούν ως φετίχ, καλύπτοντας την έλλειψη των εννοιολογικών συσκευών μας για να κατανοήσουμε πραγματικά την ιστορική μας κατάσταση. Λέγοντας αυτό, πιστεύω ότι η τελική διχοτόμηση δεν θα είναι μεταξύ του φιλελευθερισμού και της ακροδεξιάς, ή των δύο μαζί και της Αριστεράς. Ο πραγματικός, τελικός ανταγωνισμός, θα είναι μεταξύ του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού.

-Τι εννοείς;

-Αυτό που εννοώ είναι ότι η ακροδεξιά έχει αναλάβει το ρόλο των σοσιαλιστικών και σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων (αντιπροσωπεύοντας την πολιτική κατά της λιτότητας, βοηθώντας τους φτωχούς, εισάγοντας μικρότερα ωράρια εργασίας και την πρόωρη συνταξιοδότηση -όπως συμβαίνει στην Πολωνία), ενώ συγχρόνως εισαγάγει μια ξενοφοβική, ρατσιστική και εθνικιστική πολιτική. Ή, ο Έλον Μασκ είναι ένας από τους ισχυρότερους σύγχρονους υποστηρικτές του σοσιαλισμού! Σήμερα, ο καπιταλισμός χρειάζεται μια ριζοσπαστική Αριστερά (όπως συμβαίνει με τον ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα) ή ένα σοσιαλιστικό κόμμα για να προωθήσει την πολιτική λιτότητας. Ο Χέγκελ θα αποκαλούσε αυτήν την στρεβλή κατάσταση ως έναν κόσμο ανεστραμμένο.

-Πως θα χαρακτήριζες την τρέχουσα πολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια, και ειδικότερα στις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας;

-Σε γενικές γραμμές, η κατάσταση στα Βαλκάνια είναι καλύτερη από ότι πριν από 18 χρόνια. Τουλάχιστον, δεν υπάρχουν πλέον πόλεμοι, προς το παρόν. Ωστόσο, το πρόβλημα με την ειρήνη (όπως είναι τώρα) είναι ότι ποτέ δεν είναι επαρκής. Ο αγώνας για την ηγεμονία στις πρώην γιουγκοσλαβικές χώρες παίρνει μάλλον μια ανησυχητική δυναμική, με τη σιωπηρή «ένοπλη κούρσα» μεταξύ Κροατίας και Σερβίας. Ιστορικά, ο αγώνας αυτός κατέληξε πάντα σε πόλεμο. Από την άλλη πλευρά, η Σερβία γίνεται ισχυρή υπονομεύοντας τις γειτονικές της χώρες σε διάφορα επίπεδα: μην αναγνωρίζοντας την εκκλησία της Μακεδονίας και του Μαυροβουνίου, υπονομεύοντας ενεργά τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη μέσω της Σερβικής Δημοκρατίας, μην αναγνωρίζοντας την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου και παρεμβαίνοντας ενεργά μέσω των στρατιωτικών και πολιτικών δομών της στις εσωτερικές υποθέσεις στην πολιτική, την οικονομία, τον πολιτισμό, τη θρησκεία κλπ. Συνεπώς, η υπάρχουσα ειρήνη φαίνεται να είναι προσωρινή και όχι βιώσιμη, στο βαθμό που η πολιτική και οικονομική δομή των Βαλκανίων παραμένει όπως είναι. Επομένως, δεν έχω πολλές ελπίδες για ένα «λαμπρότερο» μέλλον, δεδομένου ότι στις πρώην γιουγκοσλαβικές χώρες κυριαρχούν κατά κύριο λόγο η ακροδεξιά ή η λεγόμενη «φιλελεύθερη» κεντροδεξιά. Το μόνο πολιτικό κόμμα που δίνει ελπίδα σήμερα είναι η Lëvizja Vetëvendosje! (Κίνημα Αυτοδιάθεσης!), το οποίο είναι το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα στο κοινοβούλιο της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου και ταυτόχρονα κυβερνά στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας. Με βάση τα σύγχρονα πρότυπα και την «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης», το οικονομικό και πολιτικό πρόγραμμά του πηγαίνει προς τα αριστερά περισσότερο από οποιοδήποτε «ριζοσπαστικό αριστερό» κόμμα στα Βαλκάνια, και ίσως στην Ευρώπη συνολικά. Πρέπει επίσης να τονίσω, ότι η συνθηκολόγηση του ΣΥΡΙΖΑ το 2015 είχε μια ισχυρή επίδραση στην αποστράτευση των, ούτως ή άλλως, αδύναμων βαλκανικών αριστερών κινημάτων και κομμάτων.

Ταξική διάσταση των αγώνων

 

Οι εμπειρίες των τελευταίων χρόνων, κάνουν επιτακτική την επινόηση νέων μορφών των κοινών, της αλληλεγγύης, και της οργάνωσης των αγώνων. Ποιες είναι οι σκέψεις σου;

-Ο Ζιζέκ υποστήριξε κάποτε ότι δεν είμαστε ελεύθεροι, ακριβώς επειδή δεν έχουμε τη γλώσσα για να εκφράσουμε την μη ελευθερία μας. Μπήκα στον πειρασμό να το προχωρήσω αυτό περαιτέρω, σύμφωνα με την παραπάνω ερώτηση, και να υποστηρίξω ότι τα περισσότερα από τα λόγια που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τη δυσάρεστη θέση μας είναι μάλλον ιδεολογικά συγκεχυμένα. Ας πάρουμε τη λέξη «αλληλεγγύη». Την ακούμε παντού, σχεδόν σε κάθε πολιτική κατάσταση. Για να γίνω πιο αμβλύς: είναι πολύ αόριστη και πολύ αφηρημένη έννοια. Το ερώτημα που τίθεται είναι μάλλον το γιατί επιμένουμε τόσο πολύ στην αλληλεγγύη; Τι σημαίνει αλληλεγγύη, για παράδειγμα, προς τους περιθωριοποιημένους, τους πρόσφυγες, τους μουσουλμάνους, τους ΛΟΑΤ+, τους έγχρωμους κλπ, οι οποίοι στην εποχή μας αποτελούν τα ιδανικά υποκείμενα της αλληλεγγύης; Πρώτον, η αλληλεγγύη έρχεται ως (ανθρωπιστική φιλελεύθερη πολιτιστική) αντικατάσταση της έννοιας της ταξικής πάλης. Πάρτε την κρίση των προσφύγων. Η αλληλεγγύη που εξέφρασε η πλειοψηφία της Αριστεράς (φιλελεύθερη ή όχι) εκφράστηκε με την αποδοχή, αναγνωρίζοντας τον «ανθρώπινο» πυρήνα μέσα στο κέλυφος του Άλλου. Η αληθινή αλληλεγγύη με τους πρόσφυγες (στην περίπτωση αυτή) θα ήταν η αλληλεγγύη στον αγώνα, δηλαδή, ένας ταξικός αγώνας. Οτιδήποτε άλλο και λιγότερο από αυτό είναι η πολιτισμική χειραγώγηση του «άλλου». Αλλά, η αλληλεγγύη είναι μια δύσκολη επιχείρηση. Δεν μετριέται με δηλώσεις ή δημοσιεύσεις στα κοινωνικά μέσα. Αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι φυσικά δεν είμαι ενάντια στην αλληλεγγύη ως τέτοια, αλλά ενάντια στην αλληλεγγύη που υπάρχει μόνο στο επίπεδο των πολιτικών απόψεων ή δηλώσεων. Η αλληλεγγύη κοστίζει, μετριέται με τις προσφορές, τις  αποστάσεις που διανύονται, τον χρόνο που επενδύεται στον αγώνα, κλπ. Με διαφορετικό τρόπο, η αλληλεγγύη μεταφράζεται σε υλικές, υλικοτεχνικές, οικονομικές πράξεις. Η αλληλεγγύη, οι πολιτικές δηλώσεις, ίσως ακόμα και ο «διεθνισμός» δεν είναι πολιτικές, εκτός αν υπάρχει μια υλική αιτιότητα μεταξύ της θέσης μας και του «ξένου» στοιχείου. Το ίδιο πρόβλημα είναι και με τα κοινά, η ανάλυση και η μάχη για τα κοινά, από μόνες τους, αποκλεισμένες από τη θέση των προλετάριων, καταλήγει σε μια φιλελεύθερη ιδιοποίησή τους. Ο καλός μου φίλος, ο βραζιλιάνος φιλόσοφος Γκαμπριέλ Τουπινάμπα, έγραψε πρόσφατα ένα πολύ καλό άρθρο σχετικά με αυτό το θέμα, το οποίο συστήνω ανεπιφύλακτα (Η ανεργία και η γενική: επανεξέταση των κοινών στην κομμουνιστική υπόθεση). Πρόκειται για μια συστηματική επεξεργασία των προβλημάτων των κοινών από την οπτική του κομμουνισμού.

Ρήξη με προηγούμενα πρότυπα

-Με αφορμή το γεγονός ότι πρόσφατα συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, να σε ρωτήσω ποια είναι η άποψή σου για την σχέση μιας κομμουνιστική πολιτικής με το κράτος και την εξουσία, και για το πως βλέπεις την προοπτική μιας άλλης κοινωνίας μετά τον καπιταλισμό.

-Έχεις αγγίξει αυτό που είναι ίσως ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα της σύγχρονης αριστεράς. Θα προσπαθήσω να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα σε δύο, ελπίζω αλληλένδετα, επίπεδα. Συγχρόνως, ελπίζω ότι αυτό να γίνει κατανοητό ως συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης. Πρώτον, το ζήτημα της εκατονταετίας της Μπολσεβίκικης Επανάστασης. Ήταν αναμφισβήτητα το πιο χειραφετητικό πολιτικό γεγονός σε ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας. Ωστόσο, ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την Επανάσταση είναι: πώς ήταν δυνατόν να επιτραπεί ο σταλινισμός; Λέγοντας αυτό, ο μόνος τρόπος για να έχει μέλλον η κομμουνιστική ιδέα είναι να υπάρξει μια σαφής και ριζοσπαστική ρήξη με τα κομμουνιστικά πειράματα του προηγούμενου αιώνα. Η πολιτική μορφή του λενινιστικού κόμματος, η σχέση ανάμεσα στο κίνημα, το κόμμα και το κράτος, κ.λπ. δεν είναι εφικτή στην κατάσταση μας. Αυτό μας φέρνει στο άλλο μέρος της ερώτησης. Η Αριστερά είχε πάντα δυσκολίες στη θεωρία του κράτους, ενώ ήταν καλή στην ανάλυση της εξουσίας. Σήμερα, ο μαρξισμός θεωρείται μόνο ως ένα καθαρά κρίσιμο εργαλείο, και ως εκ τούτου είναι δυνατή μόνο η αντιδραστική πολιτική.

-Πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτό;

-Η τυποποιημένη κριτική του σοσιαλισμού του 20ου αιώνα είναι ότι ήταν η ενοποίηση του κόμματος και του κράτους. Στην ΕΣΣΔ όλα ανήκαν στο κράτος, με μια εξαίρεση, το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο λειτουργούσε σε μια σαφή απόσταση από το κράτος. Σήμερα, όταν η οικονομία της αγοράς και το κράτος (όπως το γνωρίζουμε) δεν είναι οι απαντήσεις στην αύξηση και ριζοσπαστικοποίηση των αντιφάσεων του παγκόσμιου καπιταλισμού, πρέπει να προτείνουμε την τρίτη λύση: το κράτος – κόμμα που δεν χαρακτηρίζεται καλύτερα ούτε ως  αφαίρεση από το κράτος, ούτε ως ανάληψη της κυβέρνησης μαζί με την αποδοχή της ημερήσιας διάταξης που έθεσαν οι εχθροί (όπως στην περίπτωση της Ελλάδας με τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, για παράδειγμα). Πρέπει να αναδυθεί μια νέα μορφή οργάνωσης, η οποία να παίρνει τη μορφή άνθρωπος-κίνημα-ηγέτης-κόμμα. Στον αγώνα ενάντια στον παγκόσμιο καπιταλισμό, αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να προχωρήσουμε πέρα από την αστική κρατική μορφή. Μέσω της ανάληψης του κράτους και της κρατικής εξουσίας, και της μετατροπής του με τέτοιο τρόπο ώστε το Κόμμα να μην παραμένει μόνο ένα Κόμμα, στην πραγματικότητα γίνεται το Κράτος. Αυτό είναι το καθήκον μας σήμερα. Η μορφή του κόμματος είναι κατάλληλη για τις προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά μας ακριβώς επειδή συνδέεται ουσιαστικά με το πρόβλημα της διαφορετικότητας. Η οικουμενικότητα μέσω της διαφορετικότητας, σε αντίθεση με το ταυτοποιητικό παράδειγμα ή την κλασική οικουμενικότητα, είναι το μόνο που μπορεί να αντισταθεί στη διεθνοποίηση. Αυτό πρέπει να είναι το σημείο εκκίνησης μας. Εντούτοις, σε αντίθεση με τις προηγούμενες ενσαρκώσεις του, οι οποίες κράτησαν τη λογική της διαφορετικότητας και τη λογική του κράτους ξεχωριστές, με την πρώτη να θέτει υπό έλεγχο τη δεύτερη διασφαλίζοντας ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να «μιλήσουν» ως καθένας (διάφορος) εντός του κόμματος, η πρόκληση είναι να δημιουργήσουμε μια εκδοχή της μορφής του κόμματος που, αναλαμβάνοντας την αξίωση του κράτους για εξουσία πάνω από τις ζωές μας, να μπορεί επίσης να εγγυηθεί το δικαίωμα των ανθρώπων να «ζουν» όπως ο καθένας (οπουδήποτε και ούτω καθεξής). Μόνο όταν μπορούμε να είμαστε ο οποιοσδήποτε, μπορούμε επίσης να είμαστε και οπουδήποτε. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μιλάω για μια ισχυρή οργάνωση που δεν δίνει έμφαση στις ιδιαιτερότητες ως ξεχωριστές ή μοναδικές, αλλά μάλλον τις αντιλαμβάνεται από την άποψη της ψυχρής υλικοτεχνικής υποστήριξης και άλλων «τεχνικών γνώσεων». Μόνο μια τέτοια οργάνωση μπορεί να παράγει, αν γίνει σωστά, μια διεθνιστική υποκειμενικότητα που είναι πολιτικά χρήσιμη σήμερα. Μία από τις κύριες προκλήσεις του κομμουνισμού του 21ου αιώνα είναι να σκεφτεί κανείς μια ριζικά νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης, η οποία δεν θα θυμίζει ούτε την ελεγχόμενη από το κράτος οικονομία του προηγούμενου αιώνα, ούτε τη σύγχρονη (ρυθμιζόμενη, ελεγχόμενη…) οικονομία της αγοράς. Ενώ αυτή είναι μια σοβαρή πρόκληση της εποχής μας, γνωρίζουμε πολύ καλά ότι δεν μπορεί να γίνει ούτε με τις μορφές των τοπικών και οργανωμένων κοινοτήτων, ούτε εντός των ορίων των εθνών – κρατών. Από την άποψη αυτή, αξίζει να σκεφτούμε την μορφή του Παγκόσμιου Κόμματος ως εναλλακτική λύση στην  οργάνωση της κοινωνίας που είναι βασισμένη στο κράτος και την αγορά. Επομένως, η πρότασή μου είναι: ένας τρόπος σκέψης για τη νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης, εξίσου πέρα από το έθνος – κράτος και την αγορά, είναι μέσω ενός Παγκόσμιου Κόμματος και των δομών του.

Σημ: Ο Αγκόν Χάμζα διδάσκει στην Σλοβενική Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών στη Λιουμπλιάνα, και είναι μέλος της Σχολής της Λιουμπλιάνας, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες και ριζοσπαστικές ομάδες σύγχρονων φιλοσόφων. Είναι συγγραφέας περίπου πενήντα βιβλίων, και αρχισυντάκτης του ριζοσπαστικού φιλοσοφικού περιοδικού Crisis and Critique.     

Ποιοι ετοιμάζονται να παράγουν οι ίδιοι ηλεκτρική ενέργεια

Δήμοι, περιφέρειες και ΑΕΙ γίνονται… παραγωγοί ενέργειας

Φορείς του Δημοσίου, του ιδιωτικού τομέα, ΑΕΙ και ομάδες αγροτών ετοιμάζονται να παράγουν οι ίδιοι ηλεκτρική ενέργεια, εκμεταλλευόμενοι τις ευνοϊκές διατάξεις της νέας νομοθεσίας Βήμα ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  06/01/2018

Δήμοι, περιφέρειες και ΑΕΙ γίνονται... παραγωγοί ενέργειας

Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων έθεσε σε διαβούλευση ένα νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα (ύψους περίπου 100 εκατ. ευρώ) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε εγκαταστάσεις δήμων, περιφερειών και όχι μόνον

emailεκτύπωση

Σχέδια επί χάρτου καταστρώνουν δήμοι, φορείς του Δημοσίου, του ιδιωτικού τομέα και της Εκκλησίας, ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, ομάδες αγροτών αλλά και απλοί πολίτες προκειμένου να παράγουν οι ίδιοι την ηλεκτρική ενέργεια που χρειάζονται, εκμεταλλευόμενοι τις ευνοϊκές διατάξεις της νέας νομοθεσίας. Tο 2018 εισέρχεται δυναμικά στον χώρο του «net metering», δηλαδή στην αυτοπαραγωγή με παράλληλο συμψηφισμό της παραχθείσας ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) με την καταναλωθείσα ενέργεια σε κτίρια και υποδομές.   
Μάλιστα, προ ημερών, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, µε τη συνεργασία του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ), έθεσε σε διαβούλευση ένα νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα (ύψους περίπου 100 εκατ. ευρώ) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε εγκαταστάσεις δήμων, περιφερειών, αλλά και άλλων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (πανεπιστήμια, Εκκλησία της Ελλάδος, μητροπόλεις, μονές, μουφτίες,  ασφαλιστικά ταμεία), μέσω της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σταθμών με εφαρμογή ενεργειακού συμψηφισμού.
Είναι αξιοσημείωτο ότι στους δήμους η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 80% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας και αποτελεί σημαντική παράμετρο στη διαμόρφωση των λειτουργικών δαπανών τους. Το χορηγούμενο δάνειο θα έχει διάρκεια έως 12 έτη, με χαμηλό επιτόκιο δανεισμού, κυμαινόμενο ή σταθερό, κατ’ επιλογή του δανειολήπτη. Οι αναγκαίοι πόροι για τη χρηματοδότηση του προγράμματος προέρχονται κατά 75% από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και κατά 25% από το Ταμείο.


Από την Κρήτη ως την Αττική

Μια πρωτοβουλία που… ζυμώνεται το τελευταίο διάστημα στρώνει το χαλί για τους 24 δήμους της Κρήτης ώστε να λάβουν άμεσα χρηματοδότηση. Λίγες ημέρες προτού μπει ο νέος χρόνος υπογράφηκε προγραμματική σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Κρήτης, του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Κρήτης και των δήμων του νησιού ώστε να προχωρήσει η έρευνα για τις ενεργειακές τους ανάγκες και μια μελέτη σκοπιμότητας για την εφαρμογή του μέτρου του ενεργειακού συμψηφισμού και του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (Virtual Net Metering – αφορά τον συμψηφισμό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας με εκείνη που καταναλώνεται σε κτίρια του αυτοπαραγωγού, τα οποία δεν βρίσκονται στον ίδιο χώρο). Μέσα από το συγκεκριμένο ερευνητικό έργο θα εξεταστεί και η δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας ενεργειακών συνεταιρισμών.
Ωστόσο, όσο στην Κρήτη τρέχουν για την υλοποίηση των μελετών, στην Αττική επτά δήμοι (Παλαιού Φαλήρου, Αλίμου, Αγίου Δημητρίου, Γλυφάδας, Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Αγίων Αναργύρων – Καματερού και Αμαρουσίου) έχουν ήδη τη «μαγιά» και ετοιμάζονται να βάλουν μπροστά προς υλοποίηση έργα για παραγωγή ενέργειας. Το έργο «Prodesa», το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, στοχεύει στην ευρεία χρήση των ΑΠΕ. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, συστήματα ισχύος 3,2 MW θα ενσωματωθούν σε 74 δημοτικά κτίρια των επτά δήμων, με την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια να φτάνει τις 4,8 GWh/έτος και να καλύπτει μεγάλο μέρος των ηλεκτρικών τους αναγκών.
Συνολικά, θα αναπτυχθούν έργα 20 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων μόλις το 1 εκατ. ευρώ θα χορηγηθεί από το πρόγραμμα «Horizon». Τα υπόλοιπα κονδύλια θα αναζητηθούν σε καινοτόμα χρηματοδοτικά σχήματα που θα βασίζονται σε συμβάσεις των δήμων με εξειδικευμένες ιδιωτικές εταιρείες παροχής ενεργειακών υπηρεσιών, οι οποίες θα χρηματοδοτούν τα έργα (ολικώς ή μερικώς) και θα αποπληρώνονται σε βάθος χρόνου, βάσει της εξοικονόμησης ενέργειας που θα επιτυγχάνεται.

Φτωχά νοικοκυριά παραγωγοί ενέργειας

Την ίδια ώρα οι δήμοι Λάρισας και Θεσσαλονίκης ήδη συνεργάζονται με την Greenpeace πάνω σε σχέδια για τη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων με φωτοβολταϊκά πάρκα, σε συνδυασμό με το net metering. Μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που θα παράγεται θα διανέμεται δωρεάν σε ευάλωτα νοικοκυριά της περιοχής, ώστε να βγουν από το καθεστώς της ενεργειακής φτώχειας αλλά και να αποκτήσουν έναν ενεργό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας.
Την τελευταία δεκαετία όλο και περισσότεροι στην Ευρώπη (νοικοκυριά, μικρές επιχειρήσεις, τοπικές κοινότητες) «ποντάρουν» στη μικροπαραγωγή καθαρής ενέργειας. Ωστόσο από τους 12 εκατομμύρια ευρωπαίους πολίτες που έχουν επενδύσει στις ΑΠΕ (στοιχεία 2015), λιγότεροι από 45.000 βρίσκονται στην Ελλάδα.
«Η διαδικασία «εκδημοκρατισμού» του τομέα της ενέργειας έχει καθυστερήσει σημαντικά στη χώρα μας. Η εικόνα μπορεί να αλλάξει, χάρη στις σημαντικές θεσμικές βελτιώσεις των τελευταίων ετών» επισημαίνει ο υπεύθυνος εκστρατειών της Greenpeace κ. Δημήτρης Ιμπραήμ. Μια σημαντική πτυχή του νομοσχεδίου για τις ενεργειακές κοινότητες είναι η δυνατότητα ενός αποτελεσματικού τρόπου άσκησης κοινωνικής πολιτικής: η βοήθεια προς τα ευάλωτα νοικοκυριά να γίνουν τα ίδια μικροπαραγωγοί ενέργειας βγαίνοντας οριστικά από τη μέγγενη της ενεργειακής ένδειας. Η Greenpeace έχει επεξεργαστεί και προτείνει πρόγραμμα ηλιακής κοινωνικής πολιτικής για τα 300.000 πιο ευάλωτα νοικοκυριά.



Και η Εκκλησία στηρίζει τις ΑΠΕ

«Πρόσω ολοταχώς» για αυτοπαραγωγή ενέργειας βρίσκονται και φορείς της Εκκλησίας (μονές, μητροπόλεις κ.λπ.). Σύμφωνα με παράγοντες της ενεργειακής αγοράς,  ήδη έχουν επιδείξει ενδιαφέρον για το νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα των 100 εκατ. ευρώ του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων και αναμένουν την έναρξή του για να εντάξουν σε αυτό έργα ενεργειακού συμψηφισμού. Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν ότι ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ιωαννίνων κ. Μάξιμος σχεδιάζει να κατασκευάσει έναν μικρό υδροηλεκτρικό σταθμό στον ποταμό Καλαμά προκειμένου να παράγει ρεύμα για τις ανάγκες της κοινότητας.



Οι αγρότες ετοιμάζονται να πάρουν… θέση

Στον… αφρό των ημερών ετοιμάζονται να βγουν αγρότες, ομάδες παραγωγών και αγροτικοί συνεταιρισμοί. Το ποδαρικό με τον νέο χρόνο έκανε η γαλακτοβιομηχανία ΕΒΟΛ, η οποία στο επενδυτικό της πρόγραμμα περιλαμβάνει και φωτοβολταϊκό πάρκο 500 kW. Οι ηλιακοί συλλέκτες σχεδιάζεται να εγκατασταθούν σε ιδιόκτητες εκτάσεις στην περιοχή του Βελεστίνου. Η επένδυση (600.000 ευρώ) θα είναι επιδοτούμενη κατά 45%, ενώ το υπόλοιπο ποσό θα καλυφθεί με ίδια κεφάλαια του Αγροτικού Συνεταιρισμού Βόλου, χωρίς δανεισμό. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του προέδρου της ΕΒΟΛ κ. Νικήτα Πρίντζου το έργο θα ολοκληρωθεί εντός του επόμενου τριμήνου και η απόσβεση της επένδυσης εντός διετίας.

Ωστόσο δεν είναι μόνο η ΕΒΟΛ που ετοιμάζεται να παράγει η ίδια το ρεύμα που χρειάζεται για τη λειτουργία των εγκαταστάσεών της. Οπως αναφέρει στο «Βήμα» ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας κ. Τάκης Πεβερέτος, αρκετοί συνεταιρισμοί, ομάδες παραγωγών αλλά και μεμονωμένοι αγρότες σχεδιάζουν να ωφεληθούν από τις νέες ρυθμίσεις. «Στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Δαλαμανάρας ετοιμαζόμαστε να μπούμε στην… αυτοπαραγωγή ενέργειας προκειμένου να μειώσουμε κυρίως το κόστος της άρδευσης. Δυστυχώς, δεν μπορούμε να εγκαταστήσουμε περισσότερα από 20 κιλοβάτ, λόγω του δικτύου στην Πελοπόννησο» σημειώνει ο ίδιος.
Οπως τονίζει, οι παραγωγοί αναμένουν εναγωνίως την προκήρυξη του μέτρου για τα Σχέδια Βελτίωσης του νέου Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, καθώς η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών για αυτοπαραγωγή προβλέπεται ότι θα επιδοτείται κατά 70% για συνεταιρισμούς και κατά 50% για μεμονωμένους αγρότες. Παρ’ όλα αυτά, όπως επισημαίνει, η υλοποίηση της επένδυσης δεν είναι εύκολη. «Με τα προβλήματα ρευστότητας που έχει ο αγροτικός κόσμος είναι δύσκολο να καλυφθεί το υπόλοιπο 30% ή 50%. Πρέπει να υπάρξει σύνδεση με κάποιους χρηματοδοτικούς φορείς. Ωστόσο, είναι θετική η πρόβλεψη στο νέο ΠΑΑ για εκχώρηση των επιδοτήσεων στην εταιρεία που θα κάνει την εγκατάσταση» υπογραμμίζει.