ο Νόμος 4513/2018 για τις Ενεργειακές Κοινότητες

Ευνοϊκό πλαίσιο ανάπτυξης σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε. σε τοπικές κοινωνίες – Προώθηση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας στον ενεργειακό τομέα

Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Νόμος 4513/2018 «Ενεργειακές Κοινότητες και άλλες διατάξεις».

Συνέχεια ανάγνωσης ο Νόμος 4513/2018 για τις Ενεργειακές Κοινότητες

Ενεργειακές Κοινότητες: Οι 17 τομείς ενεργειακής και οικονομικής δράσης, που ανοίγει ο νέος νόμος

Περιφέρειες και Δήμοι τα νέα «βασίλεια» της Ενέργειας

Του Αργύρη Δεμερτζή/ ECOPRESS

Ο νόμος που ήδη ψηφίστηκε  στη Βουλή και βρίσκεται στο στάδιο δημοσίευσης του στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης σπάζει τα καρτέλ της ενέργειας και  εισάγει την ενεργειακή δημοκρατία. Οι πολίτες, οι τοπικοί φορείς, όπως οι δήμοι και οι περιφέρειες αλλά και μικρές και μεσαίες τοπικές επιχειρήσεις αποκτούν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στην ενεργειακή μετάβαση, μέσω της άμεσης ενεργής εμπλοκής τους σε ενεργειακά εγχειρήματα, με προτεραιότητα στα εγχειρήματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και εξοικονόμησης, που συνεπάγονται ήπιες περιβαλλοντικές παρεμβάσεις.

Η ατζέντα των Ενεργειακών Κοινοτήτων

Το ecopress παρουσιάζει στην τελική μορφή του, όπως ψηφίστηκε στη Βουλή  (άρθρο 4 του νόμου)  τα αντικείμενα της ενεργειακής και οικονομικής  δραστηριότητας που αναλαμβάνουν οι  Ενεργειακές Κοινότητες.

Αναλυτικά  κάθε Ε.Κοιν. ασκεί υποχρεωτικά τουλάχιστον µία  και βέβαια ανάλογα με τις δυνατότητες της και το φάσμα λειτουργίας της έως και όλες μαζί από τις κατωτέρω δραστηριότητες

  1. Παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση ή πώληση ηλεκτρικής ή θερµικής ή ψυκτικής ενέργειας από σταθµούς Α.Π.Ε. ή Σ.Η.Θ.Υ.Α. ή Υβριδικούς Σταθµούς εγκατεστηµένους εντός της Περιφέρειας που βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν. ή και εντός όµορης Περιφέρειας για Ε.Κοιν. µε έδρα εντός της Περιφέρειας Αττικής.
  2. Διαχείριση, όπως συλλογή, µεταφορά, επεξεργασία, αποθήκευση ή διάθεση, πρώτης ύλης για την παραγωγή ηλεκτρικής ή θερµικής ή ψυκτικής ενέργειας από βιοµάζα ή βιορευστά ή βιοαέριο ή µέσω ενεργειακής αξιοποίησης του βιοαποικοδοµήσιµου κλάσµατος αστικών αποβλήτων.
  3. Προµήθεια για τα µέλη της ενεργειακών προϊόντων, συσκευών και εγκαταστάσεων, µε στόχο τη µείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και της χρήσης συµβατικών καυσίµων, καθώς και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας.
  4. Προµήθεια για τα µέλη της ηλεκτροκίνητων οχηµάτων, υβριδικών ή µη, και εν γένει οχηµάτων που χρησιµοποιούν εναλλακτικά καύσιµα.
  5. Διανοµή ηλεκτρικής ενέργειας εντός της Περιφέρειας που βρίσκεται η έδρα της.
  6. Προµήθεια ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου προς τελικούς πελάτες, σύµφωνα µε το άρθρο 2 του ν. 4001/2011 (Α΄ 179), εντός της Περιφέρειας που βρίσκεται η έδρα της.
  7. Παραγωγή, διανοµή και προµήθεια θερµικής ή ψυκτικής ενέργειας εντός της Περιφέρειας που βρίσκεται η έδρα της.
  8. Διαχείριση της ζήτησης για τη µείωση της τελικής χρήσης της ηλεκτρικής ενέργειας και εκπροσώπηση παραγωγών και καταναλωτών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
  9. Ανάπτυξη δικτύου, διαχείριση και εκµετάλλευση υποδοµών εναλλακτικών καυσίµων, σύµφωνα µε το ν. 4439/2016 (Α΄ 222) ή διαχείριση µέσων βιώσιµων µεταφορών εντός της Περιφέρειας που βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν.
  10. Εγκατάσταση και λειτουργία µονάδων αφαλάτωσης νερού µε χρήση Α.Π.Ε. εντός της Περιφέρειας που βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν.
  11. Παροχή ενεργειακών υπηρεσιών, σύµφωνα µε το άρθρο 10 της Δ6/13280/7.6.2011 (Β΄1228) απόφασης της Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιµατικής Αλλαγής.

Επίσης σύμφωνα με το ίδιο άρθρο του νέου νόμου οι Ενεργειακές Κοινότητες μπορούν να προσελκύουν κεφάλαια για επενδύσεις, να αντλούν πόρους από τα Ευρωπαϊκά ή τα εθνικά Ταμεία, αλλά και να αναλαμβάνουν δράσεις για την υποστήριξη ευάλωτων ομάδων πολιτών.

Αναλυτικά κάθε Ενεργειακή Κοινότητα μπορεί να ασκεί οποιαδήποτε από τις παρακάτω δραστηριότητες:

  1. Προσέλκυση κεφαλαίων για την πραγµατοποίηση επενδύσεων αξιοποίησης των Α.Π.Ε. ή Σ.Η.Θ.Υ.Α. ή παρεµβάσεων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης εντός της Περιφέρειας που βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν.
  2. Σύνταξη µελετών αξιοποίησης των Α.Π.Ε. ή της Σ.Η.Θ.Υ.Α. ή υλοποίησης παρεµβάσεων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης ή παροχή στα µέλη της τεχνικής υποστήριξης στους ανωτέρω τοµείς.
  3. Διαχείριση ή συµµετοχή σε προγράµµατα χρηµατοδοτούµενα από εθνικούς πόρους ή πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά µε τους σκοπούς της.
  4. Παροχή συµβουλών για τη διαχείριση ή συµµετοχή των µελών της σε προγράµµατα χρηµατοδοτούµενα από εθνικούς πόρους ή πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά µε τους σκοπούς της,
  5. Ενηµέρωση, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο για θέµατα ενεργειακής αειφορίας.
  6. Δράσεις για την υποστήριξη ευάλωτων καταναλωτών και την αντιµετώπιση της ενεργειακής ένδειας πολιτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, εντός της Περιφέρειας στην οποία βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν., ανεξάρτητα αν είναι µέλη της Ε.Κοιν., όπως παροχή ή συµψηφισµός ενέργειας, ενεργειακή αναβάθµιση κατοικιών ή άλλες δράσεις που µειώνουν την κατανάλωση της ενέργειας στις κατοικίες των πολιτών αυτών.

Οι στόχοι για τις Ενεργειακές Κοινότητες 

Από τους πιο φιλόδοξους στόχους του νέου νόμου  είναι η μείωση των τιμολογίων, η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ καθώς και η αξιοποίηση  των διαθέσιμων εργαλείων της ενεργειακής αγοράς, όπως, για παράδειγμα, ο συμψηφισμός ενέργειας (netmetering), ο εικονικός συμψηφισμός ενέργειας (virtualnetmetering) και οι Έξυπνοι Μετρητές (SmartMeters).

Με το νέο θεσμικό πλαίσιο οι πολίτες και οι υπόλοιποι τοπικοί φορείς αποκτούν διττό ρόλο ως καταναλωτές και ως παραγωγοί ενέργειας (prosumers). Όπως αναφέρεται σε σχετικό ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας  η προϋπόθεση που θέτει ο νόμος για συνέργειες και συνεργασίες, αποβλέπει  στη δημιουργία κοινωνικών συναινέσεων, καθώς και στην ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής των έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

« Η συμμετοχή των πολιτών, των τοπικών φορέων όσο και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των ενδιαφερομένων που είχαν παραδοσιακά αποκλειστεί από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας αποτελεί πολιτική επιλογή». Το στοιχείο της τοπικότητας είναι κεντρικό στο σχεδιασμό των Ενεργειακών Κοινοτήτων . Ενδυναμώνεται ο ρόλος των τοπικών φορέων στον τοπικό ενεργειακό σχεδιασμό με στόχο τα έργα να λαμβάνουν υπόψη τις τοπικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες και ακόμη να δημιουργούν χώρο για την έναρξη διαλόγου μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή.

Ο νόμος  επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των πολιτών, των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης και  μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στον ενεργειακό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό η διασφάλιση της ισότητας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων είναι καίριας σημασίας, ώστε όλοι να έχουν ίσο δικαίωμα στη λήψη αποφάσεων μέσα στην Ενεργειακή Κοινότητα. Για αυτό το λόγο προβλέπεται σε κάθε μέλος να αντιστοιχεί μία ψήφος ανεξαρτήτως του συνεταιριστικού μεριδίου που αυτό κατέχει. Το όφελος που μπορεί να προκύψει μέσω αυτών των συμπράξεων δεν περιορίζεται στο όφελος των συμβαλλόμενων, αλλά επεκτείνεται στην τοπική κοινωνία με τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας.

Οι Ενεργειακές Κοινότητες (Ε.Κοιν.) είναι αστικοί συνεταιρισμοί με αποκλειστικό σκοπό την προώθηση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και καινοτομίας στον ενεργειακό τομέα, την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας και την προαγωγή της ενεργειακής αειφορίας, την παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση, διανομή και προμήθεια ενέργειας, την ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας/ασφάλειας σε νησιωτικούς δήμους, καθώς και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στην τελική χρήση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Βασικές δραστηριότητες των Ε.Κοιν.

Οι Ενεργειακές Κοινότητες δραστηριοποιούνται στους τομείς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, της Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης, της ορθολογικής χρήσης ενέργειας, της ενεργειακής αποδοτικότητας, των βιώσιμων χερσαίων μεταφορών, της διαχείρισης της ζήτησης και της παραγωγής, διανομής και προμήθειας ενέργειας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν σε Ε.Κοιν.

Δικαίωμα συμμετοχής στις Ενεργειακές Κοινότητες έχουν φυσικά πρόσωπα με πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού της ίδιας περιφερειακής ενότητας εντός της οποίας βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν. ή επιχειρήσεις αυτών και Ο.Τ.Α. β΄ βαθμού εντός των διοικητικών ορίων των οποίων βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν.

Κριτήρια εντοπιότητας

Τουλάχιστον το 50% συν ένα των μελών πρέπει να σχετίζονται με τον τόπο στον οποίο βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν., και συγκεκριμένα τα φυσικά πρόσωπα – μέλη να έχουν πλήρη ή ψιλή κυριότητα ή επικαρπία σε ακίνητο το οποίο βρίσκεται εντός της περιφερειακής ενότητας της έδρας της Ε.Κοιν. ή να είναι δημότες δήμου της περιφερειακής ενότητας αυτής και τα νομικά πρόσωπα μέλη να έχουν την έδρα τους εντός της περιφερειακής ενότητας της έδρας της Ε.Κοιν.

Οι Ε.Κοιν. έχουν μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα

Ο ελάχιστος αριθμός μελών των Ε.Κοιν. είναι:

  • 5 στην περίπτωση που τα μέλη είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου εκτός των Ο.Τ.Α ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου ή φυσικά πρόσωπα
  • 2 στην περίπτωση Ο.Τ.Α.α΄ βαθμού νησιωτικών περιοχών, με πληθυσμό κάτω από τρεις χιλιάδες εκατό (3.100) κατοίκους σύμφωνα με την τελευταία απογραφή
  • 3 στην περίπτωση που τα μέλη είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου ή φυσικά πρόσωπα, εκ των οποίων τα δύο (2) τουλάχιστον να είναι Ο.Τ.Α.

Όσον αφορά τη διάθεση των κερδών, αυτά δεν διανέμονται στα μέλη, αλλά παραμένουν στην Ε.Κοιν. υπό τη μορφή αποθεματικών και διατίθενται για τους σκοπούς της με απόφαση της γενικής συνέλευσης.

Εξαίρεση οι Ε.Κοιν. κερδοσκοπικού χαρακτήρα

Οι Ε.Κοιν. δύνανται να έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα κατ’ εξαίρεση και μόνο σε περίπτωση που συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις:

  • τα μέλη της Ε.Κοιν. είναι τουλάχιστον δεκαπέντε (15)
  • δέκα (10) προκειμένου για Ε.Κοιν. με έδρα σε νησιωτικό δήμο
  • καθώς και εάν το 50% συν ένα εξ αυτών είναι φυσικά πρόσωπα.

Σε αυτή την περίπτωση το υπόλοιπο των καθαρών κερδών μετά την αφαίρεση των αποθεματικών διανέμεται στα μέλη.

Συνεταιριστικές μερίδες

Για όλες τις Ε. Κοιν ισχύει ότι πέραν της υποχρεωτικής συνεταιριστικής μερίδας, κάθε μέλος μπορεί να κατέχει και μία ή περισσότερες προαιρετικές συνεταιριστικές μερίδες, με ανώτατο όριο συμμετοχής του στο συνεταιριστικό κεφάλαιο το 20%. Μόνη εξαίρεση αποτελούν οι Ο.Τ.Α. που μπορούν να συμμετέχουν στο συνεταιριστικό κεφάλαιο με ανώτατο όριο το 40%, καθώς και με ανώτατο όριο συμμετοχής το 50% για τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού νησιωτικών περιοχών με πληθυσμό κάτω από τρεις χιλιάδες εκατό (3.100) κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή Όσον αφορά τη μεταβίβαση συνεταιριστικής μερίδας σε μέλος ή σε τρίτο πρόσωπο γίνεται μόνο ύστερα από συναίνεση του διοικητικού συμβουλίου.

Δυνατότητα δημιουργίας Ενώσεων-Ομοσπονδίας

Τουλάχιστον πέντε Ε.Κοιν. με έδρα στην ίδια Περιφέρεια, μπορούν να συστήσουν ένωση ενεργειακών συνεταιρισμών, με σκοπό το συντονισμό και την προώθηση των δραστηριοτήτων τους. Η Γενική Συνέλευση της ένωσης των ενεργειακών συνεταιρισμών απαρτίζεται από τους αντιπροσώπους των Ε.κοιν. που συμμετέχουν στην ένωση.

Οι ενώσεις ενεργειακών συνεταιρισμών όλης της χώρας, δύνανται επιπλέον, να συστήσουν Ομοσπονδία Ενεργειακών Συνεταιρισμών της Ελλάδας, με σκοπό τον συντονισμό και την καλύτερη εκπροσώπηση του ενεργειακού συνεταιριστικού κινήματος της χώρας. Στη γενική συνέλευση της Ομοσπονδίας των Ενεργειακών Συνεταιρισμών της Ελλάδας, προβλέπεται η συμμετοχήόλων των ενώσεων ενεργειακών συνεταιρισμών, με δύο αντιπροσώπους η καθεμία.

Οικονομικά Κίνητρα και Μέτρα Στήριξης των Ε.Κοιν.

  • Δυνατότητα Συμμετοχής σε προγράμματα του Αναπτυξιακού Νόμου
  • Κίνητρα για σταθμούς ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ
  • Ειδικές προϋποθέσεις και όροι προνομιακής συμμετοχής ή εξαίρεσης από τις ανταγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών Μειωμένες Χρεώσεις για σταθμούς ΑΠΕ που συμμετέχουν στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Φο.Σ.Ε.Τε.Κ.)
    • Απαλλαγή από την υποχρέωση καταβολής του Ετήσιου τέλους διατήρησης δικαιώματος κατοχής άδειας παραγωγής
    • Μειωμένο ύψος εγγυητικών επιστολών που απαιτούνται κατά την αδειοδότηση
    • Προτεραιότητα κατά την αδειοδότηση
    • Απαλλαγή από το ειδικό τέλος του 1,7%, όταν συμμετέχει ΟΤΑ στην Ε.Κοιν.
  • Κίνητρα για συμμετοχή στην αγορά – προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας
    • Ελάχιστο κεφάλαιο για χορήγηση άδειας προμήθειας: 60.000€
    • Μειωμένα ποσά εγγυητικών επιστολών για εγγραφή στο μητρώο Συμμετεχόντων
  • Επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών και σταθμών μικρών ανεμογεννητριών από Ε.Κοιν. για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών των μελών τους με εφαρμογή εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (VirtualNetMetering με μέλη της Ε.Κοιν).
  • Eιδικοί όρους για τις Ε.Κοιν. που λειτουργούν ως Φορείς Εκμετάλλευσης υποδομών Φόρτισης Η/Ο.
  • Ειδικές προβλέψεις για Ε.Κοιν. που θα αδειοδοτούν σταθμούς θερμικής ενέργειας για τηλεθέρμανση.

Σχετικά Άρθρα από το ECOPRESS

Πηγή: Ενεργειακές Κοινότητες: Οι 17 τομείς ενεργειακής και οικονομικής δράσης, που ανοίγει ο νέος νόμος – Περιφέρειες και Δήμοι τα νέα «βασίλεια» της Ενέργειας | ECOPRESS

ΦΕΤΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ (1818)

 Ένας Μαρξ στις ιστορικές του διαστάσεις


ΦΕΤΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ (1818), ενός ανθρώπου που όσο λίγοι συνέβαλε στο να κατανοήσουμε τη νεωτερικότητα, τις αντινομίες στη λειτουργία του καπιταλισμού, αλλά και τη σημασία της ανθρώπινης δράσης στην προσπάθεια για κοινωνική αλλαγή. Εκείνο που πρώτα απ’ όλα μπορεί να του πιστωθεί είναι η απομάγευση του καπιταλισμού, αφού με συστηματικό τρόπο έδειξε πως, παρά την ορθολογικότητα στην οργάνωση της παραγωγής σε επιχειρησιακό επίπεδο, το σύστημα αυτό διακρίνεται από σχεδόν απόλυτη ανορθολογικότητα σε επίπεδο συνολικής οικονομίας.

Αποτέλεσμα είναι οι κραυγαλέες ανισότητες, η ανεργία, η καταστροφή μέσων παραγωγής, η απαξίωση, οι κρίσεις, η φτώχεια και ο αποκλεισμός μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Παράλληλα, σε καθημερινή βάση η καπιταλιστική κοινωνία, παρά τους κομπασμούς για τα νεωτερικά της στοιχεία, παραμένει βουτηγμένη στις φαντασιώσεις, στον φετιχισμό, στην ειδωλολατρία, στην αποξένωση και στους μύθους.

Ο Μαρξ, πολύ πριν διαβάσει τη θεωρία του Δαρβίνου, επέμενε ότι ο άνθρωπος είναι προϊόν φυσικής εξέλιξης και άρα αναπόσπαστο τμήμα της φύσης, με την οποία πρέπει να διατηρεί μια διαλεκτική και ισορροπημένη σχέση.

Η προσέγγιση αυτή απογύμνωσε την ανθρωπολογία από κάθε μεταφυσικό στοιχείο και έθεσε τον άνθρωπο εντός της Ιστορίας, σε συνθήκες που δεν επιλέγει, αλλά τις οποίες μπορεί να αγωνιστεί για να αλλάξει. Στο πλαίσιο αυτό και χρησιμοποιώντας τη διαλεκτική μέθοδο καταδεικνύει και τον ιστορικά μεταβατικό χαρακτήρα του καπιταλισμού, ο οποίος, μέσω των ιδεολόγων του, επιχειρεί συστηματικά να εμφανίζεται ως η τελείωση και ο τελικός προορισμός της Ιστορίας.

Φυσικά, λόγω περιρρέοντος κλίματος και στο φόντο των ψευδαισθήσεων του Διαφωτισμού, μπορεί ο Μαρξ να ενδίδει εν μέρει στη γοητεία της λατρείας της προόδου, δεν παραλείπει όμως να επισημαίνει σε διάφορες ευκαιρίες το θέμα των ιστορικών επιπλοκών και της ιστορικής ασυνέχειας. Οπως γράφει ο Τέρι Ιγκλετον, «ο Μαρξ ήταν οραματιστής και ταυτόχρονα νηφάλιος ρεαλιστής. Στρέφεται από τις φαντασιώσεις για το μέλλον στις πεζές διεργασίες του παρόντος… Εν προκειμένω, ρεαλισμός και όραμα πηγαίνουν χέρι χέρι».

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ στη «γερμανική ιδεολογία» ξεκαθαρίζει ότι «η κοινωνική ύπαρξη καθορίζει τη συνείδηση», άρα θέτει ως κριτήριο της αλήθειας την πράξη και όχι τις ατομικές γνώμες. Σε ανθρωπολογικό επίπεδο η προτεραιότητα του φυσικού κόσμου σε σχέση με τη συνείδηση μεταφράζεται στο γεγονός ότι σκεφτόμαστε λόγω της φυσικής μας ύπαρξης. Οτι έχουμε γνωστικές ικανότητες επειδή έχουμε σωματικές. Είμαστε σκεπτόμενη φύση. Και μάλιστα η φύση που μπορεί και σκέφτεται τον εαυτό της.

Για όποιον έχει διαβάσει τα «Φιλοσοφικά Χειρόγραφα 1844», ο Μαρξ είναι από τους πρωτοπόρους της οικολογικής προσέγγισης των πραγμάτων. Στο «Κεφάλαιο» αναφέρει ότι οι άνθρωποι είναι απλοί επικαρπωτές του πλανήτη και ότι «πρέπει να τον παραδώσουν στις επόμενες γενιές σε καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι τον παρέλαβαν». Οσο για τη σημερινή πραγματικότητα; Γράφει ο Ζακ Ρανσιέρ: «Η κάποτε σκανδαλώδης θέση του Μαρξ ότι οι κυβερνήσεις είναι απλώς ατζέντηδες του διεθνούς κεφαλαίου αποτελεί σήμερα πασιφανές γεγονός, στο οποίο συμφωνούν ‘‘φιλελεύθεροι’’ και ‘‘σοσιαλιστές’’».

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ; Να «διαβάζουμε» τον Μαρξ στο ιστορικό του πλαίσιο, να αναγνωρίζουμε τις επιτυχείς προγνώσεις και τις αστοχίες του, αλλά πρωτίστως να τον διαβάζουμε. Παράδειγμα προς αποφυγή η σταλινική «ανάγνωση»-διαστρέβλωση, που τον έκανε εικόνισμα αλλάζοντας όλα όσα είχε πει.

Η πρώτη ενεργειακή κοινότητα

Η πρώτη ενεργειακή κοινότητα του ευρύτερου δημόσιου τομέα θα συσταθεί στη Δυτική Αθήνα

Η πρώτη ενεργειακή κοινότητα του ευρύτερου δημόσιου τομέα θα συσταθεί στη Δυτική Αθήνα

«Φιλοδοξία μας είναι να συστήσουμε στη Δυτική Αθήνα, την πρώτη ενεργειακή κοινότητα του ευρύτερου δημόσιου τομέα, παράδειγμα προς μίμηση για αντίστοιχες πρωτοβουλίες πανελλαδικά», τόνισε ο αντιπεριφερειάρχης Σπύρος Τζόκας

Φιλοδοξία μας είναι να συστήσουμε στη Δυτική Αθήνα, την πρώτη ενεργειακή κοινότητα του ευρύτερου δημόσιου τομέα, παράδειγμα προς μίμηση για αντίστοιχες πρωτοβουλίες πανελλαδικά», τόνισε ο αντιπεριφερειάρχης Σπύρος Τζόκας, εισηγούμενος την πρόταση για σύσταση ενεργειακής κοινότητας από τους δημόσιους φορείς της Δυτικής Αθήνας, ενόψει των δυνατοτήτων στον τομέα της παραγωγής, διαχείρισης και εξοικονόμησης ενέργειας, που δίνει στους ΟΤΑ η αυριανή ψήφιση του σ/ν για τις ενεργειακές κοινότητες.

Το θέμα ήταν το αντικείμενο της σύσκεψης που προκάλεσε ο κ Τζόκας στα γραφεία της Περιφερειακής Ενότητας με τη συμμετοχή των δήμαρχων της περιοχής, του Αναπτυξιακού Συνδέσμου Δυτικής Αθήνας (ΑΣΔΑ), του πρόεδρου του Φορέα Διαχείρισης του Πάρκου Τρίτση και εκπρόσωπων του υπό σύσταση Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής.

Με την πρόταση συμφώνησαν όλοι, καθορίζοντας μάλιστα και τα επόμενα βήματα αυτής της πρωτοβουλίας, που περιλαμβάνουν την εισαγωγή του θέματος στα δημοτικά συμβούλια και την αρτιότερη τεχνική διερεύνηση της πρότασης από κατάλληλη τεχνική επιτροπή.

Ο αντιπεριφερειάρχης εισηγούμενος την πρόταση επισήμανε ορισμένα από τα πλεονεκτήματα που διαθέτει η περιοχή ώστε «να προχωρήσουμε σε σύσταση μιας τέτοιας ενεργειακής κοινότητας». Μεταξύ αυτών ανέφερε Το Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Αντώνης Τρίτσης» και το τμήμα Ηλεκτρολογίας και το Εργαστήριο Ήπιων Μορφών Ενέργειας και Προστασίας Περιβάλλοντος του πρώην ΤΕΙ Πειραιά (νυν Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής), με αξιόλογο ερευνητικό και εφαρμοσμένο έργο στην παραγωγή ΑΠΕ και εξοικονόμηση ενέργειας.

Για το δε Πάρκο, υπογράμμισε ότι οι χώροι του προσφέρονται τόσο για τη στέγαση εγκαταστάσεων παραγωγής ΑΠΕ, όσο και για την επίδειξη της οικολογικής αυτής προσπάθειας, αλλά και ευαισθητοποίησης των πολιτών για τα ζητήματα αυτά. Επιπλέον, σημείωσε ότι για τη χρηματοδότηση του εγχειρήματος, αποτελεί πλεονέκτημα η στενή συνεργασία και χρηματοδότηση του Φορέα Διαχείρισης του Πάρκου από το Πράσινο Ταμείο.

Ο κ. Τζόκας χαρακτήρισε απόλυτα εφικτή την επιτυχία του εγχειρήματος λόγο της «καλής συνεργασίας σε πολλούς τομείς που έχει αναπτυχθεί» όλα αυτά τα χρόνια μεταξύ των δήμων και της αντιπεριφέρειας. Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε, «η ύπαρξη του ΑΣΔΑ ως συνεκτικού ιστού μεταξύ των δήμων, αλλά -το σημαντικότερο- ως οργανισμού που θα παρέχει σημαντική τεχνική βοήθεια στην υπό ίδρυση κοινότητα αποτελεί έναν ακόμα καταλυτικό λόγο για την επιτυχία της προσπάθειας», ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην επικείμενη υλοποίηση της ΟΧΕ (Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση) από τον ΑΣΔΑ, η οποία «θα λειτουργήσει συνεργατικά σε αυτή την κατεύθυνση».

Κλείνοντας, ο αντιπεριφερειάρχης έκανε λόγο για τον «διακηρυγμένο από το νομοσχέδιο στόχο που αφορά στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας», τονίζοντας ότι η Δυτική Αθήνα οφείλει να καταστεί περιοχή προτεραιότητας για την υλοποίηση αυτών των ρυθμίσεων. Με την αξιοποίηση όλων αυτών των
πλεονεκτημάτων, επισήμανε, «θα επιτευχτεί σημαντική οικονομία στην κατανάλωση ενέργειας και οι δήμοι θα έχουν ένα σημαντικό οικονομικό όφελος, το οποίο θα ανταποδώσουν με περισσότερες προσφερόμενες υπηρεσίες προς του πολίτες».

Εξάλλου, με την ολοκλήρωση της σύσκεψης ο γενικός διευθυντής Προγραμματισμού και Τεχνικών Έργων της Περιφέρειας ενημέρωσε τους αυτοδιοικητικούς για την πορεία της μελέτης αντιπλημμυρικής προστασίας, που αφορά στη θωράκιση του συνόλου της Δυτικής Αθήνας και πρόκειται στο προσεχές διάστημα να δημοπρατηθεί από την Περιφέρεια.

Αγκόν Χάμζα : Το δίλημμα Ευρωπαϊκή Ένωση, ασιατική μορφή καπιταλισμού ή ριζοσπαστική αριστερή (επανα) θεμελίωση

Μία από τις κύριες προκλήσεις του κομμουνισμού του 21ου αιώνα είναι να σκεφτεί κανείς μια ριζικά νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης, η οποία δεν θα θυμίζει ούτε την ελεγχόμενη από το κράτος οικονομία του προηγούμενου αιώνα, ούτε τη σύγχρονη (ρυθμιζόμενη, ελεγχόμενη…) οικονομία της αγοράς. Ενώ αυτή είναι μια σοβαρή πρόκληση της εποχής μας, γνωρίζουμε πολύ καλά ότι δεν μπορεί να γίνει ούτε με τις μορφές των τοπικών και οργανωμένων κοινοτήτων, ούτε εντός των ορίων των εθνών – κρατών.

Συνέντευξη με τον φιλόσοφο Αγκόν Χάμζα

 

 

Αγκόν Χάμζα
Αγκόν Χάμζα Ο Αγκόν Χάμζα διδάσκει στην Σλοβενική Ακαδημία Είναι συγγραφέας περίπου πενήντα βιβλίων, και αρχισυντάκτης του ριζοσπαστικού φιλοσοφικού περιοδικού Crisis and Critique.

-Η «κατάσταση εξαίρεσης» στις ευρωπαϊκές κοινωνίες φαίνεται ότι έχει γίνει μόνιμη και συνεχής. Τι σκέφτεσαι σχετικά με αυτό;

University of Ljubljana, Faculty of Economics, Slovenia

-Διστάζω να περιγράψω την κατάσταση στις ευρωπαϊκές κοινωνίες ως «κατάστασης εξαίρεσης», καθώς πρόκειται για μια αναφορά στην έννοια του ιταλού φιλόσοφου Τζόρτζιο Αγκάμπεν. Νομίζω ότι κινδυνεύουμε να χρησιμοποιούμε αυτήν την έννοια συχνά χωρίς να την τοποθετούμε σωστά σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Ωστόσο, πιστεύω ότι αυτό με το οποίο έχουμε να κάνουμε στην Ευρώπη, ή μάλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δείχνει μια διαφορετική διάσταση. Στη σύγχρονη ανάπτυξη του καπιταλισμού η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει πίσω, είναι αναχρονιστική με την σύγχρονη δυναμική της. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Σλαβόι Ζίζεκ έχει δίκιο όταν υποστηρίζει ότι ο καπιταλισμός δεν βρίσκεται σε κρίση: είναι η Δυτική Ευρώπη αυτή που βρίσκεται σε κρίση. Ο καπιταλισμός ευημερεί σε όλο τον κόσμο, από την Κίνα μέχρι τη Λατινική Αμερική περνούν από μια αόρατη ταχεία έκρηξη των καπιταλιστικών εξελίξεων. Η κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι στην πραγματικότητα η κρίση της ιδέας της Ευρώπης αλλά της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό που βλέπουμε σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο δομικός της αποπροσανατολισμός, είναι αποτέλεσμα της εμπλοκής της στη δυναμική του σύγχρονου καπιταλισμού, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να την προλάβει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι: αν θα αγκαλιάσει την ασιατική μορφή καπιταλισμού (χωρίς δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα κλπ.), ή αν θα πρέπει να αναπροσανατολιστεί προς μια ριζοσπαστική αριστερή (επανα)θεμελίωση. Το τι θα συμβεί είναι αβέβαιο, αλλά αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να προχωρήσει με την υπάρχουσα δομή και τους υπάρχοντες στόχους. Ακόμη και οι μετριοπαθείς μεταρρυθμίσεις, όπως πρότειναν ο Γιούνκερ και η Μέρκελ, δεν θα έχουν αποτέλεσμα. Για να αναφερθώ ξανά στον Ζίζεκ, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ευρώπη είναι οι ίδιοι οι ακροδεξιοί λαϊκιστές της. Πρέπει να σώσουμε την Ευρώπη από αυτούς.

Διάκριση «ευρωπαϊκών αξιών» της Ε.Ε. και χειραφέτησης

Το θέμα «ενωμένη Ευρώπη» θεωρείς ότι παραμένει ακόμα ανοιχτό;

-Νομίζω ότι σχετίζεται με την προηγούμενη απάντηση. Η ιδέα της Ευρώπης είναι πολύ σημαντική. Κατά την γνώμη μου, ο αγώνας για τη διατήρηση της κληρονομιάς της θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον αγώνα για την καθολική χειραφέτηση. Έχω επίγνωση του κινδύνου να ακούγομαι ευρωκεντρικός εδώ, αλλά αν αυτό είναι το τίμημα που πρέπει να πληρώσω θα το δεχτώ. Ωστόσο, η δυναμική στην οποία εμπλέκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πολύ ελπιδοφόρα. Μου φαίνεται ότι περνάμε μια νύχτα ζωντανών νεκρών, δηλαδή ασχολούμαστε κυρίως με εκείνες τις δυνάμεις που δεν έχουν καμία πολιτική αποτελεσματικότητα, αλλά αγωνίζονται για να παραμείνουν ζωντανές στο πολιτικό τοπίο και  προσποιούνται ότι έχουν μια άμεση σχέση με την πολιτική πραγματικότητα. Πιστεύω ότι το μέλλον της Ευρώπης, δηλαδή η μορφή που θα πάρει σε μια μάλλον σύντομη περίοδο, θα είναι ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες στην παγκόσμια πολιτική. Βλέπω πολλούς στην Αριστερά να επικροτήσουν κάθε αποτυχία της Ευρώπης, και ανυπομονούν για την τελική αποτυχία και αποσύνθεση όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. αλλά της ιδέας της Ευρώπης συνολικά. Από την πλευρά μου, είμαι σθεναρά αντίθετος σε αυτή την ανόητη επιθυμία, για λόγους που ελπίζω ότι θα γίνουν εμφανείς παρακάτω. Πρέπει να κάνουμε μια σαφή διάκριση μεταξύ των «ευρωπαϊκών αξιών» της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρωπαϊκής χειραφέτησης. Ο Ζίζεκ έχει απαριθμήσει πολλές φορές τα χαρακτηριστικά της (η σκέψη του Πλάτωνα, η ριζοσπαστική ισότητα, η σύγχρονη υποκειμενικότητα, μέχρι και η ιδέα του ίδιου του κομμουνισμού) με τα οποία πρέπει να επανεφεύρουμε την Ευρώπη. Αυτές οι ιδιότητες αποτελούν την μοναδικότητα της Ευρώπης. Και πρέπει να κάνουμε μια σαφή διάκριση μεταξύ των δύο: η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι με κανένα τρόπο η υλοποίηση της ιδέας της Ευρώπης. Εδώ θα πρέπει να προστεθεί μια σημαντική σημείωση. Η πρωτοβουλία του Γιάννη Βαρουφάκη, το Κίνημα για τη Δημοκρατία στην Ευρώπη, είναι το λανθασμένο μονοπάτι που πηγαίνει προς την λανθασμένη κατεύθυνση.

-Γιατί το λες αυτό;

-Πρώτον, η «νέα συμφωνία για την Ευρώπη» είναι δομικά αδύνατη, στην εποχή κατά την οποία η καπιταλιστική ανάπτυξη καθορίζεται όλο και περισσότερο από τον κινεζικό «αυταρχικό» καπιταλισμό. Δεύτερον, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο η «δημοκρατία» είναι μια κενή λέξη χωρίς κρίσιμη διάσταση. Επιπλέον, συχνά αποτελεί ένα εμπόδιο, έναν μηχανισμό που εμποδίζει τη ριζική μεταμόρφωση της κοινωνίας (μπορεί κανείς να σκεφτεί το ελληνικό δημοψήφισμα!). Η επανίδρυση της Ευρώπης δεν πρέπει να γίνει με βάση τη δημοκρατία (την ελεύθερη ένωση κρατών), ούτε με την ελεύθερη ένωση των πολιτισμών (πρόσκληση για αναγνώριση κλπ.). Πιστεύω ότι ο Βαρουφάκης έχει πιαστεί σε αυτόν τον κύκλο. Ο Μαρξ χαρακτήρισε το έργο του ως κριτική της πολιτικής οικονομίας. Η οικονομία χωρίς πολιτική είναι χυδαία, ενώ η πολιτική χωρίς οικονομία είναι τυφλή. Πιστεύω ότι οι «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης» δεν είναι μια αρκετά ριζοσπαστική λύση, ακριβώς επειδή θα παραμείνουν στο γενικό πλαίσιο της υφιστάμενης δομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Λένιν το χαρακτήρισε αυτό λάθος, υποστηρίζοντας ότι είναι μία συμφωνία μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών, με στόχο να καταστείλουν τον σοσιαλισμό. Η πρόταση του Λένιν, αντίθετα, είναι η Καντιανή, οι Ηνωμένες Πολιτείες του Κόσμου. Νομίζω ότι και οι δύο προτάσεις είναι άσχημες, ωστόσο είναι διδακτικό να διαβάσουμε το σύντομο κείμενο του Λένιν.

Οργανωτική και πολιτική ένδεια

-Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες παρατηρούμε την άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων. Ταυτόχρονα, αρκετοί έχουν επισημάνει την εμφάνιση ενός «ακραίου κέντρου», καθώς πολλά φιλελεύθερα και κεντροαριστερά κόμματα υιοθετούν όλο και περισσότερο πολιτικές ακροδεξιάς.  Θεωρείς ότι χρειαζόμαστε νέες έννοιες για να κατανοήσουμε αυτούς τους μετασχηματισμούς;

-Δεν πιστεύω αναγκαστικά ότι τα νέα ονόματα αναφέρονται αξιωματικά σε νέα πράγματα. Οι νέες λέξεις δεν σημαίνουν αυτόματα νέες ιδέες. Αντίθετα. Μου φαίνεται ότι η έκφραση «ακραίο κέντρο» εμπίπτει σε αυτήν την κατηγορία. Μια δημοσιογραφική λέξη-κλειδί, που στερείται τόσο κριτικών όσο και περιγραφικών ιδιοτήτων. Και αυτό συμβαίνει με το βιβλίο του Ταρίκ Αλί, που είναι γεμάτο από ασυνέπειες και εμπειρικά λάθη. Τα οποία, δυστυχώς, φαίνεται να έχουν γίνει δημοφιλή μεταξύ ορισμένων αριστερών. Ο Αγκάμπεν είπε πρόσφατα ότι «η σκέψη είναι το θάρρος της απόγνωσης», η οποία είναι μια κρίσιμη διατριβή για την ιστορική στιγμή μας. Το να σκεφτόμαστε έτσι, από μόνο του, είναι το αντίθετο, αν όχι η άρνηση των συνθημάτων, των λέξεων-κλειδιών, των περιγραφών κλπ. Το αληθινό θάρρος σήμερα είναι ταυτόχρονα το πιο δύσκολο πράγμα που πρέπει να κάνουμε: δηλαδή να προσανατολίσουμε τον εαυτό μας στη σκέψη. Ο πολλαπλασιασμός των δημοσιογραφικών λέξεων, που προσπαθούν να εμφανιστούν ως κρίσιμες έννοιες, καθιστούν στην πραγματικότητα καλύτερα ορατή την θεωρητική και οργανωτική φτώχεια της Αριστεράς. Λειτουργούν ως φετίχ, καλύπτοντας την έλλειψη των εννοιολογικών συσκευών μας για να κατανοήσουμε πραγματικά την ιστορική μας κατάσταση. Λέγοντας αυτό, πιστεύω ότι η τελική διχοτόμηση δεν θα είναι μεταξύ του φιλελευθερισμού και της ακροδεξιάς, ή των δύο μαζί και της Αριστεράς. Ο πραγματικός, τελικός ανταγωνισμός, θα είναι μεταξύ του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού.

-Τι εννοείς;

-Αυτό που εννοώ είναι ότι η ακροδεξιά έχει αναλάβει το ρόλο των σοσιαλιστικών και σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων (αντιπροσωπεύοντας την πολιτική κατά της λιτότητας, βοηθώντας τους φτωχούς, εισάγοντας μικρότερα ωράρια εργασίας και την πρόωρη συνταξιοδότηση -όπως συμβαίνει στην Πολωνία), ενώ συγχρόνως εισαγάγει μια ξενοφοβική, ρατσιστική και εθνικιστική πολιτική. Ή, ο Έλον Μασκ είναι ένας από τους ισχυρότερους σύγχρονους υποστηρικτές του σοσιαλισμού! Σήμερα, ο καπιταλισμός χρειάζεται μια ριζοσπαστική Αριστερά (όπως συμβαίνει με τον ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα) ή ένα σοσιαλιστικό κόμμα για να προωθήσει την πολιτική λιτότητας. Ο Χέγκελ θα αποκαλούσε αυτήν την στρεβλή κατάσταση ως έναν κόσμο ανεστραμμένο.

-Πως θα χαρακτήριζες την τρέχουσα πολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια, και ειδικότερα στις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας;

-Σε γενικές γραμμές, η κατάσταση στα Βαλκάνια είναι καλύτερη από ότι πριν από 18 χρόνια. Τουλάχιστον, δεν υπάρχουν πλέον πόλεμοι, προς το παρόν. Ωστόσο, το πρόβλημα με την ειρήνη (όπως είναι τώρα) είναι ότι ποτέ δεν είναι επαρκής. Ο αγώνας για την ηγεμονία στις πρώην γιουγκοσλαβικές χώρες παίρνει μάλλον μια ανησυχητική δυναμική, με τη σιωπηρή «ένοπλη κούρσα» μεταξύ Κροατίας και Σερβίας. Ιστορικά, ο αγώνας αυτός κατέληξε πάντα σε πόλεμο. Από την άλλη πλευρά, η Σερβία γίνεται ισχυρή υπονομεύοντας τις γειτονικές της χώρες σε διάφορα επίπεδα: μην αναγνωρίζοντας την εκκλησία της Μακεδονίας και του Μαυροβουνίου, υπονομεύοντας ενεργά τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη μέσω της Σερβικής Δημοκρατίας, μην αναγνωρίζοντας την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου και παρεμβαίνοντας ενεργά μέσω των στρατιωτικών και πολιτικών δομών της στις εσωτερικές υποθέσεις στην πολιτική, την οικονομία, τον πολιτισμό, τη θρησκεία κλπ. Συνεπώς, η υπάρχουσα ειρήνη φαίνεται να είναι προσωρινή και όχι βιώσιμη, στο βαθμό που η πολιτική και οικονομική δομή των Βαλκανίων παραμένει όπως είναι. Επομένως, δεν έχω πολλές ελπίδες για ένα «λαμπρότερο» μέλλον, δεδομένου ότι στις πρώην γιουγκοσλαβικές χώρες κυριαρχούν κατά κύριο λόγο η ακροδεξιά ή η λεγόμενη «φιλελεύθερη» κεντροδεξιά. Το μόνο πολιτικό κόμμα που δίνει ελπίδα σήμερα είναι η Lëvizja Vetëvendosje! (Κίνημα Αυτοδιάθεσης!), το οποίο είναι το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα στο κοινοβούλιο της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου και ταυτόχρονα κυβερνά στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας. Με βάση τα σύγχρονα πρότυπα και την «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης», το οικονομικό και πολιτικό πρόγραμμά του πηγαίνει προς τα αριστερά περισσότερο από οποιοδήποτε «ριζοσπαστικό αριστερό» κόμμα στα Βαλκάνια, και ίσως στην Ευρώπη συνολικά. Πρέπει επίσης να τονίσω, ότι η συνθηκολόγηση του ΣΥΡΙΖΑ το 2015 είχε μια ισχυρή επίδραση στην αποστράτευση των, ούτως ή άλλως, αδύναμων βαλκανικών αριστερών κινημάτων και κομμάτων.

 

Ταξική διάσταση των αγώνων

Οι εμπειρίες των τελευταίων χρόνων, κάνουν επιτακτική την επινόηση νέων μορφών των κοινών, της αλληλεγγύης, και της οργάνωσης των αγώνων. Ποιες είναι οι σκέψεις σου;

-Ο Ζιζέκ υποστήριξε κάποτε ότι δεν είμαστε ελεύθεροι, ακριβώς επειδή δεν έχουμε τη γλώσσα για να εκφράσουμε την μη ελευθερία μας. Μπήκα στον πειρασμό να το προχωρήσω αυτό περαιτέρω, σύμφωνα με την παραπάνω ερώτηση, και να υποστηρίξω ότι τα περισσότερα από τα λόγια που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τη δυσάρεστη θέση μας είναι μάλλον ιδεολογικά συγκεχυμένα. Ας πάρουμε τη λέξη «αλληλεγγύη». Την ακούμε παντού, σχεδόν σε κάθε πολιτική κατάσταση. Για να γίνω πιο αμβλύς: είναι πολύ αόριστη και πολύ αφηρημένη έννοια. Το ερώτημα που τίθεται είναι μάλλον το γιατί επιμένουμε τόσο πολύ στην αλληλεγγύη; Τι σημαίνει αλληλεγγύη, για παράδειγμα, προς τους περιθωριοποιημένους, τους πρόσφυγες, τους μουσουλμάνους, τους ΛΟΑΤ+, τους έγχρωμους κλπ, οι οποίοι στην εποχή μας αποτελούν τα ιδανικά υποκείμενα της αλληλεγγύης; Πρώτον, η αλληλεγγύη έρχεται ως (ανθρωπιστική φιλελεύθερη πολιτιστική) αντικατάσταση της έννοιας της ταξικής πάλης. Πάρτε την κρίση των προσφύγων. Η αλληλεγγύη που εξέφρασε η πλειοψηφία της Αριστεράς (φιλελεύθερη ή όχι) εκφράστηκε με την αποδοχή, αναγνωρίζοντας τον «ανθρώπινο» πυρήνα μέσα στο κέλυφος του Άλλου. Η αληθινή αλληλεγγύη με τους πρόσφυγες (στην περίπτωση αυτή) θα ήταν η αλληλεγγύη στον αγώνα, δηλαδή, ένας ταξικός αγώνας. Οτιδήποτε άλλο και λιγότερο από αυτό είναι η πολιτισμική χειραγώγηση του «άλλου». Αλλά, η αλληλεγγύη είναι μια δύσκολη επιχείρηση. Δεν μετριέται με δηλώσεις ή δημοσιεύσεις στα κοινωνικά μέσα. Αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι φυσικά δεν είμαι ενάντια στην αλληλεγγύη ως τέτοια, αλλά ενάντια στην αλληλεγγύη που υπάρχει μόνο στο επίπεδο των πολιτικών απόψεων ή δηλώσεων. Η αλληλεγγύη κοστίζει, μετριέται με τις προσφορές, τις  αποστάσεις που διανύονται, τον χρόνο που επενδύεται στον αγώνα, κλπ. Με διαφορετικό τρόπο, η αλληλεγγύη μεταφράζεται σε υλικές, υλικοτεχνικές, οικονομικές πράξεις. Η αλληλεγγύη, οι πολιτικές δηλώσεις, ίσως ακόμα και ο «διεθνισμός» δεν είναι πολιτικές, εκτός αν υπάρχει μια υλική αιτιότητα μεταξύ της θέσης μας και του «ξένου» στοιχείου. Το ίδιο πρόβλημα είναι και με τα κοινά, η ανάλυση και η μάχη για τα κοινά, από μόνες τους, αποκλεισμένες από τη θέση των προλετάριων, καταλήγει σε μια φιλελεύθερη ιδιοποίησή τους. Ο καλός μου φίλος, ο βραζιλιάνος φιλόσοφος Γκαμπριέλ Τουπινάμπα, έγραψε πρόσφατα ένα πολύ καλό άρθρο σχετικά με αυτό το θέμα, το οποίο συστήνω ανεπιφύλακτα (Η ανεργία και η γενική: επανεξέταση των κοινών στην κομμουνιστική υπόθεση). Πρόκειται για μια συστηματική επεξεργασία των προβλημάτων των κοινών από την οπτική του κομμουνισμού.

 

Ρήξη με προηγούμενα πρότυπα

-Με αφορμή το γεγονός ότι πρόσφατα συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, να σε ρωτήσω ποια είναι η άποψή σου για την σχέση μιας κομμουνιστική πολιτικής με το κράτος και την εξουσία, και για το πως βλέπεις την προοπτική μιας άλλης κοινωνίας μετά τον καπιταλισμό.

-Έχεις αγγίξει αυτό που είναι ίσως ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα της σύγχρονης αριστεράς. Θα προσπαθήσω να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα σε δύο, ελπίζω αλληλένδετα, επίπεδα. Συγχρόνως, ελπίζω ότι αυτό να γίνει κατανοητό ως συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης. Πρώτον, το ζήτημα της εκατονταετίας της Μπολσεβίκικης Επανάστασης. Ήταν αναμφισβήτητα το πιο χειραφετητικό πολιτικό γεγονός σε ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας. Ωστόσο, ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την Επανάσταση είναι: πώς ήταν δυνατόν να επιτραπεί ο σταλινισμός; Λέγοντας αυτό, ο μόνος τρόπος για να έχει μέλλον η κομμουνιστική ιδέα είναι να υπάρξει μια σαφής και ριζοσπαστική ρήξη με τα κομμουνιστικά πειράματα του προηγούμενου αιώνα. Η πολιτική μορφή του λενινιστικού κόμματος, η σχέση ανάμεσα στο κίνημα, το κόμμα και το κράτος, κ.λπ. δεν είναι εφικτή στην κατάσταση μας. Αυτό μας φέρνει στο άλλο μέρος της ερώτησης. Η Αριστερά είχε πάντα δυσκολίες στη θεωρία του κράτους, ενώ ήταν καλή στην ανάλυση της εξουσίας. Σήμερα, ο μαρξισμός θεωρείται μόνο ως ένα καθαρά κρίσιμο εργαλείο, και ως εκ τούτου είναι δυνατή μόνο η αντιδραστική πολιτική.

-Πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτό;

-Η τυποποιημένη κριτική του σοσιαλισμού του 20ου αιώνα είναι ότι ήταν η ενοποίηση του κόμματος και του κράτους. Στην ΕΣΣΔ όλα ανήκαν στο κράτος, με μια εξαίρεση, το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο λειτουργούσε σε μια σαφή απόσταση από το κράτος. Σήμερα, όταν η οικονομία της αγοράς και το κράτος (όπως το γνωρίζουμε) δεν είναι οι απαντήσεις στην αύξηση και ριζοσπαστικοποίηση των αντιφάσεων του παγκόσμιου καπιταλισμού, πρέπει να προτείνουμε την τρίτη λύση: το κράτος – κόμμα που δεν χαρακτηρίζεται καλύτερα ούτε ως  αφαίρεση από το κράτος, ούτε ως ανάληψη της κυβέρνησης μαζί με την αποδοχή της ημερήσιας διάταξης που έθεσαν οι εχθροί (όπως στην περίπτωση της Ελλάδας με τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, για παράδειγμα). Πρέπει να αναδυθεί μια νέα μορφή οργάνωσης, η οποία να παίρνει τη μορφή άνθρωπος-κίνημα-ηγέτης-κόμμα. Στον αγώνα ενάντια στον παγκόσμιο καπιταλισμό, αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να προχωρήσουμε πέρα από την αστική κρατική μορφή. Μέσω της ανάληψης του κράτους και της κρατικής εξουσίας, και της μετατροπής του με τέτοιο τρόπο ώστε το Κόμμα να μην παραμένει μόνο ένα Κόμμα, στην πραγματικότητα γίνεται το Κράτος. Αυτό είναι το καθήκον μας σήμερα. Η μορφή του κόμματος είναι κατάλληλη για τις προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά μας ακριβώς επειδή συνδέεται ουσιαστικά με το πρόβλημα της διαφορετικότητας. Η οικουμενικότητα μέσω της διαφορετικότητας, σε αντίθεση με το ταυτοποιητικό παράδειγμα ή την κλασική οικουμενικότητα, είναι το μόνο που μπορεί να αντισταθεί στη διεθνοποίηση. Αυτό πρέπει να είναι το σημείο εκκίνησης μας. Εντούτοις, σε αντίθεση με τις προηγούμενες ενσαρκώσεις του, οι οποίες κράτησαν τη λογική της διαφορετικότητας και τη λογική του κράτους ξεχωριστές, με την πρώτη να θέτει υπό έλεγχο τη δεύτερη διασφαλίζοντας ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να «μιλήσουν» ως καθένας (διάφορος) εντός του κόμματος, η πρόκληση είναι να δημιουργήσουμε μια εκδοχή της μορφής του κόμματος που, αναλαμβάνοντας την αξίωση του κράτους για εξουσία πάνω από τις ζωές μας, να μπορεί επίσης να εγγυηθεί το δικαίωμα των ανθρώπων να «ζουν» όπως ο καθένας (οπουδήποτε και ούτω καθεξής). Μόνο όταν μπορούμε να είμαστε ο οποιοσδήποτε, μπορούμε επίσης να είμαστε και οπουδήποτε. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μιλάω για μια ισχυρή οργάνωση που δεν δίνει έμφαση στις ιδιαιτερότητες ως ξεχωριστές ή μοναδικές, αλλά μάλλον τις αντιλαμβάνεται από την άποψη της ψυχρής υλικοτεχνικής υποστήριξης και άλλων «τεχνικών γνώσεων». Μόνο μια τέτοια οργάνωση μπορεί να παράγει, αν γίνει σωστά, μια διεθνιστική υποκειμενικότητα που είναι πολιτικά χρήσιμη σήμερα. Μία από τις κύριες προκλήσεις του κομμουνισμού του 21ου αιώνα είναι να σκεφτεί κανείς μια ριζικά νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης, η οποία δεν θα θυμίζει ούτε την ελεγχόμενη από το κράτος οικονομία του προηγούμενου αιώνα, ούτε τη σύγχρονη (ρυθμιζόμενη, ελεγχόμενη…) οικονομία της αγοράς. Ενώ αυτή είναι μια σοβαρή πρόκληση της εποχής μας, γνωρίζουμε πολύ καλά ότι δεν μπορεί να γίνει ούτε με τις μορφές των τοπικών και οργανωμένων κοινοτήτων, ούτε εντός των ορίων των εθνών – κρατών. Από την άποψη αυτή, αξίζει να σκεφτούμε την μορφή του Παγκόσμιου Κόμματος ως εναλλακτική λύση στην  οργάνωση της κοινωνίας που είναι βασισμένη στο κράτος και την αγορά. Επομένως, η πρότασή μου είναι: ένας τρόπος σκέψης για τη νέα μορφή κοινωνικής οργάνωσης, εξίσου πέρα από το έθνος – κράτος και την αγορά, είναι μέσω ενός Παγκόσμιου Κόμματος και των δομών του.

Σημ: Ο Αγκόν Χάμζα διδάσκει στην Σλοβενική Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών στη Λιουμπλιάνα, και είναι μέλος της Σχολής της Λιουμπλιάνας, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες και ριζοσπαστικές ομάδες σύγχρονων φιλοσόφων. Είναι συγγραφέας περίπου πενήντα βιβλίων, και αρχισυντάκτης του ριζοσπαστικού φιλοσοφικού περιοδικού Crisis and Critique.     

Ποιοι ετοιμάζονται να παράγουν οι ίδιοι ηλεκτρική ενέργεια

Δήμοι, περιφέρειες και ΑΕΙ γίνονται… παραγωγοί ενέργειας

Φορείς του Δημοσίου, του ιδιωτικού τομέα, ΑΕΙ και ομάδες αγροτών ετοιμάζονται να παράγουν οι ίδιοι ηλεκτρική ενέργεια, εκμεταλλευόμενοι τις ευνοϊκές διατάξεις της νέας νομοθεσίας Βήμα ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  06/01/2018

Δήμοι, περιφέρειες και ΑΕΙ γίνονται... παραγωγοί ενέργειας

Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων έθεσε σε διαβούλευση ένα νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα (ύψους περίπου 100 εκατ. ευρώ) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε εγκαταστάσεις δήμων, περιφερειών και όχι μόνον

emailεκτύπωση

Σχέδια επί χάρτου καταστρώνουν δήμοι, φορείς του Δημοσίου, του ιδιωτικού τομέα και της Εκκλησίας, ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, ομάδες αγροτών αλλά και απλοί πολίτες προκειμένου να παράγουν οι ίδιοι την ηλεκτρική ενέργεια που χρειάζονται, εκμεταλλευόμενοι τις ευνοϊκές διατάξεις της νέας νομοθεσίας. Tο 2018 εισέρχεται δυναμικά στον χώρο του «net metering», δηλαδή στην αυτοπαραγωγή με παράλληλο συμψηφισμό της παραχθείσας ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) με την καταναλωθείσα ενέργεια σε κτίρια και υποδομές.   
Μάλιστα, προ ημερών, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, µε τη συνεργασία του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ), έθεσε σε διαβούλευση ένα νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα (ύψους περίπου 100 εκατ. ευρώ) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε εγκαταστάσεις δήμων, περιφερειών, αλλά και άλλων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (πανεπιστήμια, Εκκλησία της Ελλάδος, μητροπόλεις, μονές, μουφτίες,  ασφαλιστικά ταμεία), μέσω της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σταθμών με εφαρμογή ενεργειακού συμψηφισμού.
Είναι αξιοσημείωτο ότι στους δήμους η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 80% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας και αποτελεί σημαντική παράμετρο στη διαμόρφωση των λειτουργικών δαπανών τους. Το χορηγούμενο δάνειο θα έχει διάρκεια έως 12 έτη, με χαμηλό επιτόκιο δανεισμού, κυμαινόμενο ή σταθερό, κατ’ επιλογή του δανειολήπτη. Οι αναγκαίοι πόροι για τη χρηματοδότηση του προγράμματος προέρχονται κατά 75% από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και κατά 25% από το Ταμείο.


Από την Κρήτη ως την Αττική

Μια πρωτοβουλία που… ζυμώνεται το τελευταίο διάστημα στρώνει το χαλί για τους 24 δήμους της Κρήτης ώστε να λάβουν άμεσα χρηματοδότηση. Λίγες ημέρες προτού μπει ο νέος χρόνος υπογράφηκε προγραμματική σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Κρήτης, του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Κρήτης και των δήμων του νησιού ώστε να προχωρήσει η έρευνα για τις ενεργειακές τους ανάγκες και μια μελέτη σκοπιμότητας για την εφαρμογή του μέτρου του ενεργειακού συμψηφισμού και του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (Virtual Net Metering – αφορά τον συμψηφισμό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας με εκείνη που καταναλώνεται σε κτίρια του αυτοπαραγωγού, τα οποία δεν βρίσκονται στον ίδιο χώρο). Μέσα από το συγκεκριμένο ερευνητικό έργο θα εξεταστεί και η δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας ενεργειακών συνεταιρισμών.
Ωστόσο, όσο στην Κρήτη τρέχουν για την υλοποίηση των μελετών, στην Αττική επτά δήμοι (Παλαιού Φαλήρου, Αλίμου, Αγίου Δημητρίου, Γλυφάδας, Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Αγίων Αναργύρων – Καματερού και Αμαρουσίου) έχουν ήδη τη «μαγιά» και ετοιμάζονται να βάλουν μπροστά προς υλοποίηση έργα για παραγωγή ενέργειας. Το έργο «Prodesa», το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, στοχεύει στην ευρεία χρήση των ΑΠΕ. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, συστήματα ισχύος 3,2 MW θα ενσωματωθούν σε 74 δημοτικά κτίρια των επτά δήμων, με την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια να φτάνει τις 4,8 GWh/έτος και να καλύπτει μεγάλο μέρος των ηλεκτρικών τους αναγκών.
Συνολικά, θα αναπτυχθούν έργα 20 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων μόλις το 1 εκατ. ευρώ θα χορηγηθεί από το πρόγραμμα «Horizon». Τα υπόλοιπα κονδύλια θα αναζητηθούν σε καινοτόμα χρηματοδοτικά σχήματα που θα βασίζονται σε συμβάσεις των δήμων με εξειδικευμένες ιδιωτικές εταιρείες παροχής ενεργειακών υπηρεσιών, οι οποίες θα χρηματοδοτούν τα έργα (ολικώς ή μερικώς) και θα αποπληρώνονται σε βάθος χρόνου, βάσει της εξοικονόμησης ενέργειας που θα επιτυγχάνεται.

Φτωχά νοικοκυριά παραγωγοί ενέργειας

Την ίδια ώρα οι δήμοι Λάρισας και Θεσσαλονίκης ήδη συνεργάζονται με την Greenpeace πάνω σε σχέδια για τη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων με φωτοβολταϊκά πάρκα, σε συνδυασμό με το net metering. Μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που θα παράγεται θα διανέμεται δωρεάν σε ευάλωτα νοικοκυριά της περιοχής, ώστε να βγουν από το καθεστώς της ενεργειακής φτώχειας αλλά και να αποκτήσουν έναν ενεργό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας.
Την τελευταία δεκαετία όλο και περισσότεροι στην Ευρώπη (νοικοκυριά, μικρές επιχειρήσεις, τοπικές κοινότητες) «ποντάρουν» στη μικροπαραγωγή καθαρής ενέργειας. Ωστόσο από τους 12 εκατομμύρια ευρωπαίους πολίτες που έχουν επενδύσει στις ΑΠΕ (στοιχεία 2015), λιγότεροι από 45.000 βρίσκονται στην Ελλάδα.
«Η διαδικασία “εκδημοκρατισμού” του τομέα της ενέργειας έχει καθυστερήσει σημαντικά στη χώρα μας. Η εικόνα μπορεί να αλλάξει, χάρη στις σημαντικές θεσμικές βελτιώσεις των τελευταίων ετών» επισημαίνει ο υπεύθυνος εκστρατειών της Greenpeace κ. Δημήτρης Ιμπραήμ. Μια σημαντική πτυχή του νομοσχεδίου για τις ενεργειακές κοινότητες είναι η δυνατότητα ενός αποτελεσματικού τρόπου άσκησης κοινωνικής πολιτικής: η βοήθεια προς τα ευάλωτα νοικοκυριά να γίνουν τα ίδια μικροπαραγωγοί ενέργειας βγαίνοντας οριστικά από τη μέγγενη της ενεργειακής ένδειας. Η Greenpeace έχει επεξεργαστεί και προτείνει πρόγραμμα ηλιακής κοινωνικής πολιτικής για τα 300.000 πιο ευάλωτα νοικοκυριά.



Και η Εκκλησία στηρίζει τις ΑΠΕ

«Πρόσω ολοταχώς» για αυτοπαραγωγή ενέργειας βρίσκονται και φορείς της Εκκλησίας (μονές, μητροπόλεις κ.λπ.). Σύμφωνα με παράγοντες της ενεργειακής αγοράς,  ήδη έχουν επιδείξει ενδιαφέρον για το νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα των 100 εκατ. ευρώ του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων και αναμένουν την έναρξή του για να εντάξουν σε αυτό έργα ενεργειακού συμψηφισμού. Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν ότι ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ιωαννίνων κ. Μάξιμος σχεδιάζει να κατασκευάσει έναν μικρό υδροηλεκτρικό σταθμό στον ποταμό Καλαμά προκειμένου να παράγει ρεύμα για τις ανάγκες της κοινότητας.



Οι αγρότες ετοιμάζονται να πάρουν… θέση

Στον… αφρό των ημερών ετοιμάζονται να βγουν αγρότες, ομάδες παραγωγών και αγροτικοί συνεταιρισμοί. Το ποδαρικό με τον νέο χρόνο έκανε η γαλακτοβιομηχανία ΕΒΟΛ, η οποία στο επενδυτικό της πρόγραμμα περιλαμβάνει και φωτοβολταϊκό πάρκο 500 kW. Οι ηλιακοί συλλέκτες σχεδιάζεται να εγκατασταθούν σε ιδιόκτητες εκτάσεις στην περιοχή του Βελεστίνου. Η επένδυση (600.000 ευρώ) θα είναι επιδοτούμενη κατά 45%, ενώ το υπόλοιπο ποσό θα καλυφθεί με ίδια κεφάλαια του Αγροτικού Συνεταιρισμού Βόλου, χωρίς δανεισμό. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του προέδρου της ΕΒΟΛ κ. Νικήτα Πρίντζου το έργο θα ολοκληρωθεί εντός του επόμενου τριμήνου και η απόσβεση της επένδυσης εντός διετίας.

Ωστόσο δεν είναι μόνο η ΕΒΟΛ που ετοιμάζεται να παράγει η ίδια το ρεύμα που χρειάζεται για τη λειτουργία των εγκαταστάσεών της. Οπως αναφέρει στο «Βήμα» ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας κ. Τάκης Πεβερέτος, αρκετοί συνεταιρισμοί, ομάδες παραγωγών αλλά και μεμονωμένοι αγρότες σχεδιάζουν να ωφεληθούν από τις νέες ρυθμίσεις. «Στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Δαλαμανάρας ετοιμαζόμαστε να μπούμε στην… αυτοπαραγωγή ενέργειας προκειμένου να μειώσουμε κυρίως το κόστος της άρδευσης. Δυστυχώς, δεν μπορούμε να εγκαταστήσουμε περισσότερα από 20 κιλοβάτ, λόγω του δικτύου στην Πελοπόννησο» σημειώνει ο ίδιος.
Οπως τονίζει, οι παραγωγοί αναμένουν εναγωνίως την προκήρυξη του μέτρου για τα Σχέδια Βελτίωσης του νέου Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, καθώς η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών για αυτοπαραγωγή προβλέπεται ότι θα επιδοτείται κατά 70% για συνεταιρισμούς και κατά 50% για μεμονωμένους αγρότες. Παρ’ όλα αυτά, όπως επισημαίνει, η υλοποίηση της επένδυσης δεν είναι εύκολη. «Με τα προβλήματα ρευστότητας που έχει ο αγροτικός κόσμος είναι δύσκολο να καλυφθεί το υπόλοιπο 30% ή 50%. Πρέπει να υπάρξει σύνδεση με κάποιους χρηματοδοτικούς φορείς. Ωστόσο, είναι θετική η πρόβλεψη στο νέο ΠΑΑ για εκχώρηση των επιδοτήσεων στην εταιρεία που θα κάνει την εγκατάσταση» υπογραμμίζει.

Ενεργειακές Κοινότητες

Η ενεργειακή μετάβαση ως ευκαιρία

Η ενεργειακή μετάβαση σε μορφές  καθαρής ενέργειας αποτελεί μία αναγκαιότητα, η οποία παράλληλα δημιουργεί  ένα σημαντικό παράθυρο ευκαιρίας. Αφενός η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί μία αναγκαιότητα που απορρέει από την αναγνώριση του φαινόμενου της κλιματικής αλλαγής και αντίστοιχα τις δεσμεύσεις της Ελλάδας, που απορρέουν από τις Ευρωπαϊκές οδηγίες και τη Συμφωνία των Παρισίων, για την αντιμετώπισή του φαινομένου. Αφετέρου η ενεργειακή μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας συνιστά μια μία σημαντική ευκαιρία για τον εκδημοκρατισμό του ενεργειακού σχεδιασμού και την ταυτόχρονη δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας, στον ενεργειακό τομέα. Το ΥΠΕΝ υποστηρίζει την ανάπτυξη που είναι βιώσιμη, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και οικονομικούς όρους.

Πρωτοβουλία ΥΠΕΝ για τις Ενεργειακές Κοινότητες

Για πρώτη φορά με το σχέδιο νόμου για τις Ενεργειακές Κοινότητες, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εισάγει την ενεργειακή δημοκρατία, δίνοντας τη δυνατότητα στους πολίτες, τους τοπικούς φορείς, όπως οι δήμοι και οι περιφέρειες και σε μικρές και μεσαίες τοπικές επιχειρήσεις να συμμετάσχουν στην ενεργειακή μετάβαση και τον ενεργειακό σχεδιασμό, μέσω της άμεσης ενεργής εμπλοκής τους σε ενεργειακά εγχειρήματα, με προτεραιότητα στα εγχειρήματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και εξοικονόμησης που συνεπάγονται ήπιες περιβαλλοντικές παρεμβάσεις. Με αυτό τον τρόπο οι πολίτες και οι υπόλοιποι τοπικοί φορείς αποκτούν διττό ρόλο ως καταναλωτές και ως παραγωγοί ενέργειας (prosumers). Η προϋπόθεση δημιουργίας συνεργιών και συνεργασιών μεταξύ διαφόρων τοπικών φορέων, στο πλαίσιο των Ενεργειακών Κοινοτήτων, έχει  ως απώτερο στόχο τη δημιουργία κοινωνικών συναινέσεων, καθώς και την ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής των έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η δημιουργία ενός αυστηρού θεσμικού πλαισίου σε συμφωνία με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες, είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη διασφάλιση της λειτουργίας των Ενεργειακών Κοινοτήτων σε συνθήκες απόλυτης διαφάνειας.

Τρεις άξονες πολιτικής

Ο πολιτικός σχεδιασμός του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για τις Ενεργειακές Κοινότητες βασίζεται στους εξής κεντρικούς άξονες: Διακυβέρνηση-εκδημοκρατισμός, ενίσχυση τοπικότητας, ενίσχυση συνεργιών-συμπράξεων.

  1. Κυβερνησιμότητα

Η παρούσα κυβέρνηση και η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, επιλέγει να θέσει το ζήτημα της διακυβέρνησης (governance) στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, το οποίο αποτελεί ένα κεντρικό σημείο του εθνικού ενεργειακού σχεδιασμού. Η συμμετοχή των πολιτών, των τοπικών φορέων όσο και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των ενδιαφερομένων που είχαν παραδοσιακά αποκλειστεί από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας αποτελεί πολιτική επιλογή.

  • Ανάδειξη και ενίσχυση της τοπικότητας

Το στοιχείο της τοπικότητας είναι κεντρικό στο σχεδιασμό των Ενεργειακών Κοινοτήτων καθώς βασική επιδίωξη του νομοσχεδίου είναι η παραγωγή προστιθέμενης αξίας από ίδιες τις τοπικές κοινωνίες για τις τοπικές κοινωνίες. Πιο συγκεκριμένα, ενδυναμώνεται ο ρόλος των τοπικών φορέων στον τοπικό ενεργειακό σχεδιασμό, ώστε να συμπεριλάβει τη δική τους «φωνή». Μέσω του τοπικού ενεργειακού σχεδιασμού, τα προτεινόμενα έργα επιτυγχάνουν να λαμβάνουν υπόψη τις τοπικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες και ακόμη δημιουργούν χώρο για την έναρξη διαλόγου μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, άρα ενισχύουν την κοινωνική συνοχή.

  • Ενίσχυση συνεργιών-συμπράξεων

Ο τρίτος άξονας υπογραμμίζει τη δυναμική και τα πλεονεκτήματα της δημιουργίας συνεργιών και συμπράξεων μεταξύ διαφόρων φορέων με κοινή πάντα συνισταμένη το στοιχείο της εντοπιότητας. Το κατατεθέν νομοσχέδιο επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των πολιτών, των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης και  μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στον ενεργειακό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό η διασφάλιση της ισότητας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων είναι καίριας σημασίας, ώστε όλοι να έχουν ίσο δικαίωμα στη λήψη αποφάσεων μέσα στην Ενεργειακή Κοινότητα. Για αυτό το λόγο προβλέπεται σε κάθε μέλος να αντιστοιχεί μία ψήφος ανεξαρτήτως του συνεταιριστικού μεριδίου που αυτό κατέχει. Τέλος το όφελος που μπορεί να προκύψει μέσω αυτών των συμπράξεων δεν περιορίζεται στο όφελος των συμβαλλόμενων, αλλά επεκτείνεται στην τοπική κοινωνία με τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας.

Νομοσχέδιο Ενεργειακών Κοινοτήτων

Η Ενεργειακές Κοινότητες (Ε.Κοιν.) είναι αστικοί συνεταιρισμοί με αποκλειστικό σκοπό την προώθηση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και καινοτομίας στον ενεργειακό τομέα, την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας και την προαγωγή της ενεργειακής αειφορίας, την παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση, διανομή και προμήθεια ενέργειας, την ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας/ασφάλειας σε νησιωτικούς δήμους, καθώς και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στην τελική χρήση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Βασικές δραστηριότητες των Ε.Κοιν.

Οι Ενεργειακές Κοινότητες δραστηριοποιούνται στους τομείς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, της Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης, της ορθολογικής χρήσης ενέργειας, της ενεργειακής αποδοτικότητας, των βιώσιμων χερσαίων μεταφορών, της διαχείρισης της ζήτησης και της παραγωγής, διανομής και προμήθειας ενέργειας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Ειδικότερα, έχουν δικαίωμα να ασκούν τις κάτωθι δραστηριότητες:

  • Παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση ή πώληση  ηλεκτρικής ή θερμικής ή ψυκτικής ενέργειας από σταθμούς Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α.
  • Παραγωγή, Διανομή και προμήθεια θερμικής ή ψυκτικής ενέργειας
  • Προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου προς Τελικούς Πελάτες
  • Διαχείριση πρώτης ύλης για την παραγωγή ενέργειας από βιομάζα ή βιορευστά ή βιοαέριο
  • Προμήθεια για τα μέλη της ενεργειακών προϊόντων, ηλεκτροκίνητων οχημάτων και οχημάτων εναλλακτικών καυσίμων.
  • Ανάπτυξη, διαχείριση και εκμετάλλευση υποδομών εναλλακτικών καυσίμων και οχημάτων εναλλακτικών καυσίμων
  • Εγκατάσταση και λειτουργία μονάδων αφαλάτωσης νερού με χρήση Α.Π.Ε. εντός της περιφέρειας που βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν.

Ακόμη δυνητικά μπορούν να ασκούν:

  • Διαχείριση ή συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδοτούμενα από εθνικούς πόρους ή πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  • Παροχή συμβουλών για τη διαχείριση ή συμμετοχή των μελών της σε προγράμματα χρηματοδοτούμενα
  • Παροχή ενεργειακών υπηρεσιών.
  • Ενημέρωση, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο για θέματα ενεργειακής αειφορίας.
  • Δράσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας σε ευάλωτους καταναλωτές ή πολίτες κάτω από τα όρια της φτώχειας, ανεξάρτητα αν είναι μέλη της ενεργειακής κοινότητας, όπως ενδεικτικά παροχή ή συμψηφισμός ενέργειας, ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών ή άλλα μέτρα που μειώνουν την κατανάλωση της ενέργειας στις κατοικίες των πολιτών αυτών.

Αναμένεται ότι αποτέλεσμα των Ενεργειακών Κοινοτήτων θα είναι η μείωση των τιμολογίων, η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ καθώς και η αξιοποίηση  των διαθέσιμων εργαλείων της ενεργειακής αγοράς, όπως, για παράδειγμα, ο συμψηφισμός ενέργειας (net metering), ο εικονικός συμψηφισμός ενέργειας (virtual net metering) και οι Έξυπνοι Μετρητές (Smart Meters).

Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν σε Ε.Κοιν.

Δικαίωμα συμμετοχής στις Ενεργειακές Κοινότητες έχουν φυσικά πρόσωπα με πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού της ίδιας περιφερειακής ενότητας εντός της οποίας βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν. ή επιχειρήσεις αυτών και Ο.Τ.Α. β΄ βαθμού εντός των διοικητικών ορίων των οποίων βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν.

Κριτήρια εντοπιότητας

Τουλάχιστον το 50% συν ένα των μελών πρέπει να σχετίζονται με τον τόπο στον οποίο βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν., και συγκεκριμένα τα φυσικά πρόσωπα – μέλη να έχουν πλήρη ή ψιλή κυριότητα ή επικαρπία σε ακίνητο το οποίο βρίσκεται εντός της περιφερειακής ενότητας της έδρας της Ε.Κοιν. ή να είναι δημότες δήμου της περιφερειακής ενότητας αυτής και τα νομικά πρόσωπα μέλη να έχουν την έδρα τους εντός της περιφερειακής ενότητας της έδρας της Ε.Κοιν.

Οι Ε.Κοιν. έχουν μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα

Ο ελάχιστος αριθμός μελών των Ε.Κοιν. είναι:

  • 5 στην περίπτωση που τα μέλη είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου εκτός των Ο.Τ.Α ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου ή φυσικά πρόσωπα
  • 2 στην περίπτωση Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού νησιωτικών περιοχών, με πληθυσμό κάτω από τρεις χιλιάδες εκατό (3.100) κατοίκους σύμφωνα με την τελευταία απογραφή
  • 3 στην περίπτωση που τα μέλη είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου ή φυσικά πρόσωπα, εκ των οποίων τα δύο (2) τουλάχιστον να είναι Ο.Τ.Α.

Όσον αφορά τη διάθεση των κερδών, αυτά δεν διανέμονται στα μέλη, αλλά παραμένουν στην Ε.Κοιν. υπό τη μορφή αποθεματικών και διατίθενται για τους σκοπούς της με απόφαση της γενικής συνέλευσης.

Εξαίρεση οι Ε.Κοιν. κερδοσκοπικού χαρακτήρα

Οι Ε.Κοιν. δύνανται να έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα κατ’ εξαίρεση και μόνο σε περίπτωση που συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις:

  • τα μέλη της Ε.Κοιν. είναι τουλάχιστον δεκαπέντε (15)
  • δέκα (10) προκειμένου για Ε.Κοιν. με έδρα σε νησιωτικό δήμο

καθώς και εάν το 50% συν ένα εξ αυτών είναι φυσικά πρόσωπα.

Σε αυτή την περίπτωση το υπόλοιπο των καθαρών κερδών μετά την αφαίρεση των αποθεματικών διανέμεται στα μέλη.

Συνεταιριστικές μερίδες

Για όλες τις Ε.Κοινισχύει ότι πέραν της υποχρεωτικής συνεταιριστικής μερίδας, κάθε μέλος μπορεί να κατέχει και μία ή περισσότερες προαιρετικές συνεταιριστικές μερίδες, με ανώτατο όριο συμμετοχής του στο συνεταιριστικό κεφάλαιο το 20%. Μόνη εξαίρεση αποτελούν οι Ο.Τ.Α. που μπορούν να συμμετέχουν στο συνεταιριστικό κεφάλαιο με ανώτατο όριο το 40%, καθώς και με ανώτατο όριο συμμετοχής το 50% για τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού νησιωτικών περιοχών με πληθυσμό κάτω από τρεις χιλιάδες εκατό (3.100) κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή Όσον αφορά τη μεταβίβαση συνεταιριστικής μερίδας σε μέλος ή σε τρίτο πρόσωπο γίνεται μόνο ύστερα από συναίνεση του διοικητικού συμβουλίου.

Δυνατότητα δημιουργίας Ενώσεων-Ομοσπονδίας

Τουλάχιστον πέντε Ε.Κοιν. με έδρα στην ίδια Περιφέρεια, μπορούν να συστήσουν ένωση ενεργειακών συνεταιρισμών, με σκοπό το συντονισμό και την προώθηση των δραστηριοτήτων τους. Η Γενική Συνέλευση της ένωσης των ενεργειακών συνεταιρισμών απαρτίζεται από τους αντιπροσώπους των Ε.κοιν. που συμμετέχουν στην ένωση.

Οι ενώσεις ενεργειακών συνεταιρισμών όλης της χώρας, δύνανται επιπλέον, να συστήσουν Ομοσπονδία Ενεργειακών Συνεταιρισμών της Ελλάδας, με σκοπό τον συντονισμό και την καλύτερη εκπροσώπηση του ενεργειακού συνεταιριστικού κινήματος της χώρας. Στη γενική συνέλευση της Ομοσπονδίας των Ενεργειακών Συνεταιρισμών της Ελλάδας, προβλέπεται η συμμετοχή όλων των ενώσεων ενεργειακών συνεταιρισμών, με δύο αντιπροσώπους η καθεμία.

Οικονομικά Κίνητρα και Μέτρα Στήριξης των Ε.Κοιν.

  • Δυνατότητα Συμμετοχής  σε προγράμματα του Αναπτυξιακού Νόμου
  • Κίνητρα για σταθμούς ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ
  • Ειδικές προϋποθέσεις και όροι προνομιακής συμμετοχής ή εξαίρεσης από τις ανταγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών Μειωμένες Χρεώσεις για σταθμούς ΑΠΕ που συμμετέχουν στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Φο.Σ.Ε.Τε.Κ.)
  • Απαλλαγή από την υποχρέωση καταβολής του Ετήσιου τέλους διατήρησης δικαιώματος κατοχής άδειας παραγωγής
  • Μειωμένο ύψος εγγυητικών επιστολών που απαιτούνται κατά την αδειοδότηση
  • Προτεραιότητα κατά την αδειοδότηση
  • Απαλλαγή από το ειδικό τέλος του 1,7%, όταν συμμετέχει ΟΤΑ στην Ε.Κοιν.
  • Κίνητρα για συμμετοχή στην αγορά – προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας
  • Ελάχιστο κεφάλαιο για χορήγηση άδειας προμήθειας: 60.000€
  • Μειωμένα ποσά εγγυητικών επιστολών για εγγραφή στο μητρώο Συμμετεχόντων
  • Επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών και σταθμών μικρών ανεμογεννητριών από Ε.Κοιν. για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών των μελών τους με εφαρμογή εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (Virtual Net Metering με μέλη της Ε.Κοιν).
  • Eιδικοί όρους για τις Ε.Κοιν. που λειτουργούν ως Φορείς Εκμετάλλευσης υποδομών Φόρτισης Η/Ο.
  • Ειδικές προβλέψεις για Ε.Κοιν. που θα αδειοδοτούν σταθμούς θερμικής ενέργειας για τηλεθέρμανση

Παραδείγματα δυνητικών Ε.Κοιν.

  1. Παραδείγματα σε Αστικές Περιοχές

Φ/Β NET METERING

Οι ιδιοκτήτες ή χρήστες των διαμερισμάτων μιας πολυκατοικίας δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα προκειμένου να εγκαταστήσουν ένα φωτοβολταϊκό σύστημα ή και μία ανεμογεννήτρια σε ένα ακίνητο που μπορεί να βρίσκεται ακόμη και σε κάποια άλλη περιοχή και εφαρμόζουν εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από το φωτοβολταϊκό σύστημα ή την ανεμογεννήτρια με τις καταναλώσεις των διαμερισμάτων της πολυκατοικίας. Με αυτόν τον τρόπο οι ιδιοκτήτες ή χρήστες των διαμερισμάτων/μέλη της ΕΚΟΙΝ θα λαμβάνουν μειωμένο λογαριασμό ηλεκτρικής ενέργειας.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ

Οι ιδιοκτήτες ή χρήστες των διαμερισμάτων μιας πολυκατοικίας δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα προκειμένου να συμμετάσχουν σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης της πολυκατοικίας.

ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΥΑΛΩΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

Τρεις ΟΤΑ, δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα, προκειμένου να εγκαταστήσουν ένα φ/β σύστημα ή και μία α/γ και να εφαρμόσουν εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από το φ/β σύστημα ή την α/γ με τις καταναλώσεις τους και καταναλώσεις ευάλωτων καταναλωτών ή πολιτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας.

  • Παραδείγματα σε Επαρχιακές Περιοχές

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

Δομή Πινάκων

Α/Α Μέλη ΕΚΟΙΝ Εφαρμογή/Δραστηριότητα Περιοχή
Περιγραφή Κίνητρα: Κίνητρα που προβλέπονται στο σχέδιο νόμου. Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: Κερδοσκοπικός ή Μη Κερδοσκοπικός

Παραδείγματα

  ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ Φ/Β NET METERING ΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Οι ιδιοκτήτες ή χρήστες των διαμερισμάτων μιας πολυκατοικίας δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα προκειμένου να εγκαταστήσουν ένα φ/β σύστημα ή και μία ανεμογεννήτρια σε ένα ακίνητο που μπορεί να βρίσκεται ακόμη και σε κάποια άλλη περιοχή και εφαρμόζουν εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας με τις καταναλώσεις των διαμερισμάτων της πολυκατοικίας. Με αυτόν τον τρόπο οι ιδιοκτήτες ή χρήστες των διαμερισμάτων/μέλη της ΕΚΟΙΝ θα λαμβάνουν μειωμένο λογαριασμό ηλεκτρικής ενέργειας. Ενδεικτική Ισχύς: 50kW Ενδεικτικός Προϋπολογισμός: 60.000€ Κίνητρα: εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός με καταναλώσεις μελών της ΕΚΟΙΝ. Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ
  ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Οι ιδιοκτήτες ή χρήστες των διαμερισμάτων μιας πολυκατοικίας δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα προκειμένου να συμμετάσχουν σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης της πολυκατοικίας. Ενδεικτικός Προϋπολογισμός: 100.000€ Ενδεικτική επιδότηση: 50% Κίνητρα: συμμετοχή ΕΚΟΙΝ σε προγράμματα Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ

 
ΕΚΟΙΝ-Επιχειρήσεις ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΟ – VIRTUAL NET METERING Τουριστική Περιοχή – Νησί
Πέντε επιχειρήσεις (ξενοδοχεία, κλπ) δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα προκειμένου να εγκαταστήσουν ένα φ/β σύστημα ή και μία ανεμογεννήτρια σε ένα ακίνητο που μπορεί να βρίσκεται ακόμη και σε κάποια άλλη περιοχή και εφαρμόζουν εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από το φ/β σύστημα ή την ανεμογεννήτρια με τις καταναλώσεις των επιχειρήσεων, για να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστους. Ενδεικτική Ισχύς: 500kW Ενδεικτικός Προϋπολογισμός: 500.000€ Κίνητρα: εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός με καταναλώσεις μελών της ΕΚΟΙΝ. Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ

 
ΕΚΟΙΝ-ΟΤΑ ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΥΑΛΩΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΣΤΙΚΟΣ/ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΣ ΔΗΜΟΣ
Τρεις ΟΤΑ, δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα, προκειμένου να εγκαταστήσουν ένα φ/β σύστημα ή και μία ανεμογεννήτρια και να εφαρμόσουν εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από το φ/β σύστημα ή την ανεμογεννήτρια με τις καταναλώσεις τους και καταναλώσεις ευάλωτων καταναλωτών ή πολιτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Κίνητρα: Ευνοϊκές προβλέψεις του νόμου για συμμετοχή ΟΤΑ, για δράσεις σε ευάλωτους καταναλωτές και εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό. Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ
 
ΕΚΟΙΝ-Κάτοικοι-Επιχειρήσεις-Δήμος
ΤΗΛΕΘΕΡΜΑΝΣΗ
ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Οι κάτοικοι ή και επιχειρήσεις μιας περιοχής μαζί με το Δήμο ή την τοπική ΔΕΥΑ, δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα, προκειμένου να εγκαταστήσουν μία μονάδα παραγωγής θερμικής ενέργειας με σύστημα τηλεθέρμανσης για την κάλυψη των αναγκών τους σε θέρμανση. Για την υλοποίηση του έργου θα μπορούν να αναζητήσουν χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ ή τον Αναπτυξιακό νόμο. Ενδεικτικός Προϋπολογισμός: 5εκ€. Κίνητρα: Γενικά κίνητρα ΕΚΟΙΝ (νομική μορφή, συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδότησης) Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ / ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ

ΕΚΟΙΝ-Αγρότες, Δασοκόμοι, Επιχειρήσεις
 

ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΛΥΣΙΔΑ ΒΙΟΜΑΖΑΣ – ΜΟΝΑΔΑ ΑΠΕ

ΕΠΑΡΧΙΑ           (Ορεινός Οικισμός, Αγροτική Περιοχή)
Αγρότες, δασοκόμοι ή και επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον αγροτικό και δασικό τομέα, δημιουργούν Ενεργειακή Κοινότητα με σκοπό τη δημιουργία και διαχείριση εφοδιαστικής αλυσίδας βιομάζας ή/και την εγκατάσταση και λειτουργία μιας μονάδας βιομάζας παραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας. Η εφοδιαστική αλυσίδα μπορεί να τροφοδοτεί τη μονάδα βιομάζας, να προμηθεύει με προϊόντα της όπως ξύλα, pellet τους κατοίκους κλπ. Κίνητρα: Γενικά κίνητρα ΕΚΟΙΝ (νομική μορφή, συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδότησης). Ειδικά κίνητρα σταθμών ΑΠΕ (προτεραιότητα, μειωμένες εγγυητικές, απαλλαγή από τέλη διατήρησης αδειών, κλπ). Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ
ΕΚΟΙΝ-Αγρότες/Επιχειρήσεις

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟ ΜΕ ΜΟΝΑΔΑ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ & ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Ομάδα αγροτών ή και αγροτικές επιχειρήσεις δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα, προκειμένου να εγκαταστήσουν μία μονάδα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ) σε περιοχή, από όπου διέρχεται δίκτυο φυσικού αερίου. Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια θα εγχέεται στο Δίκτυο, και η θερμική ενέργεια θα καλύπτει τις ανάγκες ενός θερμοκηπίου. Ενδεικτικός Προϋπολογισμός: 4εκ€ Κίνητρα: Γενικά κίνητρα ΕΚΟΙΝ (νομική μορφή, συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδότησης). Ειδικά κίνητρα σταθμών ΑΠΕ (προτεραιότητα, μειωμένες εγγυητικές, απαλλαγή από τέλη διατήρησης αδειών, κλπ) Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ
ΕΚΟΙΝ-Κάτοικοι-Επιχειρήσεις-Δήμος

ΜΟΝΑΔΑ ΑΦΑΛΑΤΩΣΗΣ ΜΕ ΑΠΕ

ΝΗΣΙ
Κάτοικοι και επιχειρήσεις ενός νησιού, μπορούν να δημιουργήσουν μία  Ενεργειακή Κοινότητα με συμμετοχή και του Δήμου, προκειμένου να υλοποιήσουν μία μονάδα αφαλάτωσης με ΑΠΕ (πχ με ανεμογεννήτρια), για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα έλλειψης νερού. Ενδεικτικός Προϋπολογισμός: 2εκ€. Κίνητρα: Γενικά κίνητρα ΕΚΟΙΝ (νομική μορφή, συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδότησης). Ειδικά κίνητρα σταθμών ΑΠΕ (προτεραιότητα, μειωμένες εγγυητικές, απαλλαγή από τέλη διατήρησης αδειών, κλπ). Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ ή/και ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ, ανάλογα με συμμετοχή ΟΤΑ/Ιδιωτών.
ΕΚΟΙΝ-Κάτοικοι-επιχειρήσεις-Δήμος
ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΕ ΜΕ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ
ΝΗΣΙ
Κάτοικοι και επιχειρήσεις ενός μικρού μη διασυνδεδεμένου νησιού, μπορούν να δημιουργήσουν μία  Ενεργειακή Κοινότητα με συμμετοχή του Δήμου, Επιμελητηρίων, κλπ προκειμένου να εγκαταστήσουν ένα ολοκληρωμένο σύστημα ΑΠΕ με σύστημα αποθήκευσης για τη διαχείριση ηλεκτρικής ενέργειας στο αυτόνομο σύστημα. Κίνητρα: Γενικά κίνητρα ΕΚΟΙΝ (νομική μορφή, συμμετοχή σε προγράμματα  χρηματοδότησης). Ειδικά κίνητρα σταθμών ΑΠΕ (προτεραιότητα, μειωμένες εγγυητικές, απαλλαγή από τέλη διατήρησης αδειών, κλπ). Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ
ΕΚΟΙΝ-Κάτοικοι/Επιχειρήσεις/ΟΤΑ
ΜΙΚΡΟ ΥΔΡΟΗΛΕΤΡΙ ΚΟ ΕΡΓΟ
ΟΡΕΙΝΟΣ/ΗΜΙΟΡΕΙΝΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ
Οι κάτοικοι ή και επιχειρήσεις μιας περιοχής μαζί με το Δήμο, δημιουργούν μία Ενεργειακή Κοινότητα, προκειμένου να εγκαταστήσουν ένα Μικρό Υδροηλεκτρικό Έργο ενδεικτικής ισχύος 1MW στην περιοχή. Ενδεικτικός Προϋπολογισμός: 2εκ€ Ετήσια Έσοδα: 0,4εκ€ Κίνητρα: Γενικά κίνητρα ΕΚΟΙΝ (νομική μορφή, συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδότησης). Ειδικά κίνητρα σταθμών ΑΠΕ (προτεραιότητα, μειωμένες εγγυητικές, απαλλαγή από τέλη διατήρησης αδειών, κλπ)
Χαρακτήρας ΕΚΟΙΝ: ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΣ

Ευρωπαϊκή εμπειρία, Ιστορική αναδρομή, εξέλιξη

Στις αρχές του 2015 o αριθμός των ενεργειακών συνεταιριστικών εγχειρημάτων στην Ευρώπη ξεπερνάει τις δύο χιλιάδες. Εκατοντάδες χιλιάδες Ευρωπαίοι πολίτες έχουν ήδη  αποφασίσει να επενδύσουν από κοινού στην ενεργειακή μετάβαση από τις μη ανανεώσιμες στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την απανθρακοποίηση και τη δημιουργία εναλλακτικών τρόπων παραγωγής ενέργειας που απομακρύνει τη λύση της πυρηνικής ενέργειας. Οι ΕΚΟΙΝ μέσω της δράσης τους πετυχαίνουν την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών, την προώθηση ενός μοντέλου αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας και κατά συνέπεια τον εκδημοκρατισμό του ενεργειακού συστήματος. 

Η εμφάνιση και η περαιτέρω αύξηση του αριθμού των ενεργειακών κοινοτήτων συνδέεται με συγκεκριμένα ιστορικά, κοινωνικά  γεγονότα και συγκεκριμένες οικονομικές συγκυρίες. Χαρακτηριστικά η περίοδος πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, εμφανίζεται στη Γερμανία ένα μεγάλο κύμα συνεταιρισμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, που συγκεντρώνονται κυρίως σε αγροτικές και απομακρυσμένες  περιοχές. Αυτό ήταν εν μέρει αποτέλεσμα της οικονομικής ύφεσης που ξεκίνησε το 1929 και της απουσίας οικονομικού κέρδους από την παραγωγή ηλεκτρισμού σε απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές της Γερμανίας, ώστε να ενδιαφερθεί το ιδιωτικό κεφάλαιο. Έτσι στη Γερμανία κατά την περίοδο του 1895 έως και το 1932, δημιουργούνται περί τους 6.000 συνεταιρισμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Στη συνέχεια, η πετρελαϊκή κρίση του 1973, κατέδειξε το υψηλό ποσοστό ενεργειακής εξάρτησης της γηραιάς ηπείρου από τις εισαγωγές πετρελαίου. Είναι η στιγμή που ο τομέας των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αναβαθμίζεται στην πολιτική ατζέντα των Ευρωπαίων, καθώς και επιστημονικό πεδίο. Οι πρώτες ανεμογεννήτριες κατασκευάζονται στην Ολλανδία, το Βέλγιο, τη Γερμανία και τη Δανία. Σε αυτή τη συγκυρία, το παράδειγμα της Δανίας είναι ιδιαιτέρως εντυπωσιακό όπου στην περιοχή Ulfborg, από τις 29 Μαΐου του 1975, πάνω από 400 πολίτες εργάζονται από κοινού για 3 χρόνια για να κατασκευάσουν την μεγαλύτερη για την εποχή ανεμογεννήτρια στον κόσμο με το όνομα Tvindkraft. Ήταν το πρώτο βήμα για την μελλοντική ανάπτυξη του τομέα των αιολικών στη Δανία, όπου ο συνεργατισμός συνδέεται με την τεχνολογική καινοτομία, ειδικότερα στην κατασκευή ανεμογεννητριών.

Το πυρηνικό ατύχημα στο Τσέρνομπιλ, αφύπνισε πολλούς πολίτες και έδωσε ώθηση στην ανάδυση ενός κύματος κινημάτων πολιτών που στη συνέχεια, οδήγησε στη δημιουργία ΕΚΟΙΝ στην Ευρώπη, όπως τη δημιουργία του REScoop, της Ecopower από το Βέλγιο και της EWG (ElektrizitatsWerke Schonau) στη Γερμανία. Η EWG (ElektrizitatsWerke Schonau), ιδρύθηκε το 1991 και μετατράπηκε σε ΕΚΟΙΝ το 2009. Το 2015 απαριθμούσε 2.000 μέλη και επενδύει αποκλειστικά σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Από το 2000 μέχρι σήμερα παρατηρείται μια «έκρηξη» συνεταιρισμών και πλέον που η ενεργειακή μετάβαση κατέχει σημαντική θέση στο δημόσιο διάλογο και την πολιτική σφαίρα σε Ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, καθώς το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής είναι πια θέμα ακαδημαϊκών μελετών. Ακόμη η πλήρης ιδιωτικοποίηση του ενεργειακού τομέα έδωσε ώθηση στην εμφάνιση εναλλακτικών μοντέλων προς την κατεύθυνση του συνεργατισμού.

Η οικονομική κρίση που ξέσπασε το 2009 ενέτεινε το φαινόμενο της ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη και ειδικότερα στις χώρες του Νότου. Κατά συνέπεια πολιτική συμμετοχή των πολιτών εν γένει και ειδικότερα στον τομέα της ενέργειας, γίνεται πιο επίκαιρη από ποτέ.

Επιτυχημένα παραδείγματα

Ecopower στο Βέλγιο

Η Ecopower ξεκίνησε να δραστηριοποιείται το 1991. Το σύνολο των επενδύσεων της σε υδροηλεκτρικά, βιομάζα, αιολικά και φωτοβολταικά αγγίζει τα 65 εκατομμύρια  ευρώ. Είναι ενεργειακός πάροχος από το 2003, απαριθμεί 50 χιλιάδες μέλη και καλύπτει το 1,5% της αγοράς. Ένα ποσοστό των κερδών της Ecopower επανεπενδύεται, κυρίως χρηματοδοτεί εγχειρήματα που έχουν ανάγκη οικονομικής ενίσχυσης, και το υπόλοιπο διανέμεται στα μέλη.

Η περίπτωση της Δανίας

Η περίπτωση της Δανίας είναι πολύ ιδιαίτερη καθώς η ανάπτυξη της καινοτομίας στον τομέα των αιολικών είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους συνεταιρισμούς. Η Δανία αποτελεί την απόδειξη ότι η κοινωνική συμμετοχή και δυναμική μπορεί να συμβαδίσει και να ενισχύσει την καινοτομία. Οι δέκα από τις αιολικές τουρμπίνες του εμβληματικού αιολικού πάρκου Middelgrunden που αποτελεί ορόσημο της Κοπεγχάγης, της πρωτεύουσας της Δανίας, είναι κτήμα ενεργειακής κοινότητας/συνεταιρισμού της Δανίας.  Η ενεργειακή κοινότητα Middelgrunden απαριθμεί 8.552 μέλη τα οποία υπογραμμίζουν την αξία της συμμετοχής στην κοινότητα, αισθάνονται περήφανοι για τη συμμετοχή τους. Το καθαρό χρηματικό κέρδος των μελών από τη συμμετοχή τους είναι της τάξεως του 3-4% του επενδυτικού κεφαλαίου, ακόμη υψηλότερο από το επιτόκιο των τραπεζών. Το πλέον σημαντικό είναι η αξία καθεαυτή της ενεργού συμμετοχής των πολιτών σε εγχειρήματα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και κοινωνικές αξίες δηλαδή και όχι αποκλειστικά χρηματικές απολαβές. Κατά τη διάρκεια της πετρελαϊκής κρίσης του 1970 ιδρύθηκαν πολλές Ενεργειακές Κοινότητες και μεγάλο μέρος του πληθυσμού, των πολιτών άρχισε να γίνεται μέλος ΕΚΟΙΝ. Ήδη το 2001, πάνω από 150.000 οικογένειες στη Δανία συμμετείχαν σε Ενεργειακούς Συνεταιρισμούς.

Η ισπανική Somenergia

Το όνομα Somenergia, μεταφράζεται σε είμαστε ενέργεια, είμαι ενέργεια και είναι η μόνη ΕΚΟΙΝ που υπάρχει στην Ισπανία. Οι κεντρικοί στόχοι της Somenergia είναι η δημιουργία ενός κοινωνικού κινήματος που θα μπορούσε να σπάσει το ολιγοπωλιακό μοντέλο του ενεργειακού συστήματος και να ενισχύσει τη ζήτηση πράσινης ενέργειας. Η πρωτοβουλία δημιουργίας της Somenergia ξεκίνησε με την υποστήριξη του Πανεπιστημίου της Ζιρόνα, αλλά σύντομα εξαπλώθηκε στην περιοχή της  Καταλονίας. Το 2016, έφτασε τα 27.000 μέλη και κάλυψε 37.000 πελάτες και μπορεί να καλύψει τις ετήσιες ενεργειακές ανάγκες 3.200 οικογενειών.

Η περίπτωση της Γερμανίας, το κίνημα επαναδημοτικοποίησης

Το 1998 η αγορά ενέργειας της Γερμανίας απελευθερώνεται πλήρως και επιταχύνεται η ιδιωτικοποίηση των ενεργειακών υποδομών και των δικτύων. Καθώς όμως η ιδιωτικοποίηση είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση, αντί για τη μείωση των τιμών του ηλεκτρισμού, μία δεκαετία αργότερα παρατηρείται μεταστροφή της κοινής γνώμης που αντανακλάται στην εμφάνιση του κινήματος της επαναδημοτικοποίησης. Λόγω του ότι οι δήμοι πριν την ιδιωτικοποίηση του ενεργειακού τομέα, ήταν ιδιοκτήτες και λειτουργοί των δικτύων ηλεκτρισμού και άρα είχαν κεντρικό ρόλο στον ενεργειακό τομέα, τα σημερινά κινήματα στη Γερμανία επαναφέρουν το ζήτημα. Τάσσονται δηλαδή υπέρ της ανάκτησης του δημόσιου χαρακτήρα της ενέργειας και παράλληλα στηρίζουν το καθεστώς κοινοτικής ιδιοκτησίας του ενεργειακού τομέα, με ενισχυμένο το ρόλο των δήμων.

Η Γερμανία απαριθμεί περίπου 800 ΕΚΟΙΝ με 160.000 μέλη. Η Γερμανική περίπτωση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον διότι η δράση και η εμπλοκή των τοπικών ΕΚΟΙΝ δεν περιορίζεται στους τομείς της παραγωγής, διανομής και προμήθειας ενέργειας, αλλά επεκτείνεται και στην λειτουργία και την κατοχή των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της ElektrizitatsWerke Schonau, μιας ΕΚΟΙΝ που ξεκίνησε το 1986 από μια πρωτοβουλία γονέων της μικρής επαρχιακής πόλης Schönau κατά της πυρηνικής ενέργειας. Στόχοι της πρωτοβουλίας αυτής ήταν η προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας και της παραγωγής ενέργειας από φιλικές για το περιβάλλον τεχνολογίες. Στη συνέχεια, η πρωτοβουλία αυτή που εξελίχθηκε στη δημιουργία της ElektrizitatsWerke Schonau και τελικά μετά από δύο δημοψηφίσματα και μεγάλο αγώνα κατάφερε το 1997 να αποκτήσει το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και την προμήθεια.