Άνοδος του συντηρητισμού: Πολιτικές ιδεολογίες στην Ελλάδα μετά το Μνημόνιο

25 Σεπτεμβρίου 2017

του Γιάννη Μαυρή*

«Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει (…) να θέσουν σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την ενίσχυση των δυνατοτήτων και την αποπολιτικοποίηση της Ελληνικής Διοίκησης» («3ο Μνημόνιο», Ν.4334/16 Ιουλίου 2015, ΦΕΚ Α’80).

Μετά από επτά χρόνια βαθειάς κρίσης και έντονων κοινωνικών ανταγωνισμών, η ελληνική κοινωνία δείχνει να οδηγείται σε συντηρητική διέξοδο. Η στροφή της ελληνικής κοινωνίας στο συντηρητισμό είναι προφανής, όχι μόνον στο επίπεδο των τάσεων του εκλογικού σώματος, αλλά -περισσότερο σημαντικό- στο πεδίο της ιδεολογίας.

1. Η ιδεολογική μεταστροφή 2009-2017: Η απόλυτη επικράτηση του ιδιωτικού

Δύο έρευνες κοινής γνώμης της Public Issue [1] παρέχουν σημαντικές ενδείξεις για την ιδεολογική μεταστροφή που έχει συντελεστεί. Οι διεργασίες που έχουν συντελεστεί στο πεδίο της ιδεολογίας, τα τελευταία οκτώ χρόνια (2009-2017), αποτυπώνονται ευκρινώς στο Διάγραμμα 1, όπου καταγράφεται η σημερινή κοινωνική αποδοχή βασικών πολιτικών αξιών και στο Διάγραμμα 2, όπου καταγράφονται οι διαχρονικές μεταβολές.

«Οικολογία», «Ιδιωτικός τομέας» και «Φεμινισμός» αποτελούν σήμερα τις τρεις περισσότερο αποδεκτές κοινωνικά πολιτικές αξίες (στο σύνολο των 14 επιλεγμένων πολιτικών αξιών που έχουν μετρηθεί – Διάγραμμα 1). Βέβαια, το φαινόμενο της υποχώρησης των παραδοσιακών πολιτικών αξιών δεν είναι νέο. Αντίστοιχα ευρήματα είχαν εντοπισθεί και στην έρευνα του 2009, αλλά και παλιότερα.[2] Γενικότερα, η άνοδος της πολιτικής των ταυτοτήτων (identity politics) χρονολογείται ήδη από τη δεκαετία του ’80 (ξεκινώντας από τις ΗΠΑ).[3] Όπως παρατηρεί εύστοχα ο Razmig Keucheyan, «από τη δεκαετία του 1980 και μετά [παρατηρείται] μια γενική ‘επανακωδικοποίηση’ του κοινωνικού κόσμου με όρους ‘ταυτοτήτων’» (Keucheyan 2017, 49).

Διάγραμμα 1
Διάγραμμα 1
Διάγραμμα 2
Διάγραμμα 2

Νέο στοιχείο, όμως, είναι ότι η τάση πολιτικού ριζοσπαστισμού και οι ιδεολογικές ρωγμές, που προκάλεσε στην Ελλάδα η παγκόσμια οικονομική κρίση, έχει πλέον ανακοπεί και απορροφηθεί. (Το φαινόμενο αυτό προφανώς δεν είναι μόνον εγχώριο).

Με βάση τα διαθέσιμα συγκριτικά εμπειρικά δεδομένα των ερευνών της PI προκύπτει ότι οι αξίες της «Δεξιάς» και του «Νεοφιλευθερισμού» ενώ αρχικά αποδυναμώθηκαν με την άνοδο της αριστεράς και την ανάληψη της διακυβέρνησης από αυτήν, μετά την πτώση της βγαίνουν ενισχυμένες, ενώ η λατρεία του «Ιδιωτικού τομέα» κυριολεκτικά απογειώνεται. Μεταξύ 2009 και 2017, δηλαδή μετά από τα 8 χρόνια της μνημονιακής λαίλαπας, την εντυπωσιακότερη αύξηση της κοινωνικής αποδοχής καταγράφουν τρεις πολιτικές αξίες: ο «Ιδιωτικός τομέας»,+18% (σήμερα 74%, έναντι 56% το 2009), η «Δεξιά»+12%  (σήμερα 34%, έναντι 22% το 2009) και ο «Νεοφιλελευθερισμός»!, +8% (37% σήμερα, έναντι 29% το 2009 – Διαγράμματα 2). Ακόμη και η έννοια της «Παγκοσμιοποίησης», η οποία ως πραγματική διαδικασία έχει ανακοπεί και, ιδεολογικά, έχει διεθνώς αποκαθηλωθεί, στην Ελλάδα δείχνει να ενισχύεται! Σήμερα, το 26% της ελληνικής κοινής γνώμης προσλαβάνει θετικά την λέξη, ενώ το 2011 το αντίστοιχο ποσοστό είχε καταγραφεί στο 21%, +5%, στην περίοδο 2011-2017.[4]

Από την άλλη πλευρά, η (παραδοσιακή) πολιτική αξία της «Δεξιάς» όχι μόνο έχει ενισχυθεί στην 7ετία του Μνημονίου,  αλλά κυρίως έχει καταστεί πλέον, κοινωνικά, περισσότερο αποδεκτή από την αξία της «Αριστεράς» (34%, έναντι 30% της Αριστεράς). Η στατική σύγκριση με βάση τις έρευνες του 2009 και του 2017, δείχνει μια πολύ μικρή αύξηση της κοινωνικής αποδοχής της «Αριστεράς» (+2%). Ωστόσο, η εικόνα αυτή είναι παραπλανητική, σε σχέση με την εκτόξευση της (πολιτικής, ιδεολογικής, κοινωνικής) επιρροής της Αριστεράς που σημειώθηκε στη διετία 2014-2015 (μέχρι το Δημοψήφισμα). Η μεγάλη διακύμανση στην κοινωνική αποδοχή του ΣΥΡΙΖΑ, κατακόρυφη άνοδος που ακολουθήθηκε από εξίσου κατακόρυφη πτώση, επιβεβαιώνεται εμπειρικά στα δεδομένα των δημοσκοπήσεων, με τις μεταβλητές της πρόθεσης ψήφου του ΣΥΡΙΖΑ και της πρωθυπουργική δημοτικότητας.[5] Επιβεβαιώνεται όμως και με βάση την κλίμακα αυτοτοποθέτησης Αριστερά/Δεξιά (Διάγραμμα 3), που αποτυπώνει τις τάσεις της κοινής γνώμης στο βαθύτερο ιδεολογικό υπόστρωμα. Μάλιστα, στη μέτρηση του Ιουλίου 2017 του Πολιτικού Βαρόμετρου της PI, για πρώτη φορά το αθροιστικό ποσοστό των εκλογέων που αυτοτοποθετούνται στις θέσεις «Δεξιά» και  «Κεντροδεξιά» της κλίμακας υπερέβη το αντίστοιχο αθροιστικό ποσοστό των αυτοτοποθετούμενων στην «Αριστερά» και στην Κεντροαριστερά», ενώ ο μέσος όρος της κλίμακας σημείωσε ιστορικό μέγιστο (3,01, όπου 1=Αριστερά και 5=Δεξιά).

Διάγραμμα 3
Διάγραμμα 3
Διάγραμμα 4
Διάγραμμα 4

2. Ο ιδεολογικός χάρτης σήμερα

Ο χάρτης των πολιτικών ιδεολογιών από τις οποίες εμφορείται σήμερα το κοινωνικό σώμα στην Ελλάδα, μπορεί να αναπαρασταθεί στατιστικά σε δύο άξονες (Διάγραμμα 4).[6] Ο πρωτεύων (οριζόντιος) άξονας μπορεί να ερμηνευτεί ότι ορίζεται από την αντίθεση Δημόσιου/Ιδιωτικού. Αντίστοιχα, ο δευτερεύων (κάθετος) άξονας ότι ορίζεται από την παραδοσιακή πολιτική αντίθεση Δεξιάς/Αριστεράς που έχει υποβαθμιστεί.

Με βάση την ανάλυση των πολιτικών ιδεολογιών που μετρήθηκαν προκύπτουν τα ακόλουθα συμπεράσματα:

1. Όπως ήδη αναφέρθηκε, ο κυρίαρχος κοινωνικά ιδεολογικός αστερισμός ορίζεται από το («μετα-πολιτικό») τρίπτυχο «Οικολογία-Φεμινισμός-Σοσιαλισμός».

2. Σημαντική ένδειξη της απο-πολιτικοποίησης του εκλογικού σώματος που έχει συντελεστεί, είναι και το γεγονός ότι στην κοινωνική συνείδηση των πολιτών, ο «Καπιταλισμός» (που συνιστά μια ελάχιστα δημοφιλή αξία) έχει αποσυνδεθεί πλήρως από τον «Ιδιωτικό τομέα».

3. Η έννοια της «Αριστεράς» εμφανίζεται σήμερα αποσυνδεδεμένη και βρίσκεται πολυ μακριά από την έννοια του «Σοσιαλισμού», ο οποίος έχει αποκτήσει πλέον άλλο πρόσημο. Το σημερινό ιδεολογικό νεφέλωμα του «Σοσιαλισμού», όπως προσλαμβάνεται από εκλογικό σώμα βρίσκεται εγγύτερα και συσχετίζεται, ως περιεχόμενο, με την «Οικολογία» και τις πολιτικές της ταυτότητας (πχ. Φεμινισμός), ενώ η «Αριστερά», χρεώνεται στον κρατισμό και τείνει να ταυτίζεται σήμερα κυρίως με τον απαξιωμένο (και φθίνοντα) «Δημόσιο τομέα» (Διάγραμμα 4).

4. Η «Δεξιά», ως πολιτική αξία, αν και παραμένει κατά πλειοψηφία αρνητικά φορτισμένη, έχει ωστόσο ενισχυθεί σαφώς, σε σύγκριση με το 2009. Κυρίως, όμως, έχει αποσυνδεθεί από τον κοινωνικά απονομιμοποιημένο «Νεοφιλελευθερισμό». Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι αναφερόμαστε στο ιδεολογικό πεδίο και όχι στο επίπεδο της εκλογικής επιρροής, όπου επιτελείται εκλογική μεταστροφή προς τη ΝΔ, δηλαδή το φαινόμενο της αποδοκιμασίας της κυβέρνησης, που οφείλεται στη λειτουργία του παραδοσιακού δικομματικού συστήματος.

5. Η αποθέωση του «Ιδιωτικού τομέα» αποτυπώνει την πλήρη επικράτηση και την ιδεολογική ηγεμονία της κοινωνικής αξίας του «Ιδιωτικού». Ως αξία, υπερβαίνει και εμφανίζεται πλήρως αποσυνδεδεμένη, όχι μόνο από τις παραδοσιακές πολιτικές αξίες της «Αριστεράς» και της «Δεξιάς», αλλά και από τις έννοιες του «Καπιταλισμού», και του «Νεοφιλευθερισμού». Αυτή η σημαναντική ιδεολογική μεταβολή δεν είναι φυσικά άσχετη από το γεγονός ότι η κυβερνώσα αριστερά είναι που όχι μόνον υλοποιεί αλλά και υπερασπίζεται πολιτικά τις ιδιωτικοποιήσεις. Είναι όμως προφανές και έχει αποδειχθεί ιστορικά, ότι η κυριαρχία του Ιδιωτικού πάνω στο Δημόσιο ωφελεί πρωτίστως τη Δεξιά.

3. Αριστερά, Δεξιά και «Νέα Μεταπολίτευση»

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επικράτηση του συντηρητισμού οφείλεται κατά βάση στην αρνητική έκβαση που είχε τελικά το πείραμα της αριστερής διαχείρισης της λιτότητας.  Η εγκατάλειψη της πολιτικής εκπροσώπησης των κυριαρχούμενων τάξεων άνοιξε το δρόμο στη συντηρητική στροφή της κοινωνίας και την πολιτική επάνοδο της Δεξιάς.

Η αριστερά απώλεσε την ιστορική ευκαιρία να εδραιώσει ηγεμονικά την παρουσία της. Η πολιτική μετάλλαξη της κυβερνώσας Αριστεράς, μετά το Δημοψήφισμα του 2015, ακύρωσε την τάση ριζοσπαστικοποίησης που εκδηλώθηκε στην ελληνική κοινωνία με την κατάρρευση του μεταπολιτευτικού κομματικού συστήματος το 2012.

Με την προσχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ (καθώς και των ΑΝΕΛ) στη μνημονιακή στρατηγική, πραγματοποιήθηκε η πιο απότομη και χρονικά συμπυκνωμένη «σύγκλιση των κομμάτων στην κορυφή», που έχει συμβεί ποτέ στο ελληνικό κομματικό σύστημα. Οι ιδεολογικές επιπτώσεις της συνθηκολόγησης του ΣΥΡΙΖΑ και της αποδοχής της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας και πολιτικής είναι πολύ σημαντικές και μακροπρόθεσμες. Τα τελευταία δύο χρόνια, η διάψευση των ελπίδων διόγκωσε την κοινωνική απογοήτευση και την παράλυση του κοινωνικού σώματος και προκάλεσε την στροφή στην πλήρη ιδιώτευση και τον κοινωνικό συντηρητισμό.

Η διαδικασία της κοινωνικής αποπολιτικοποίησης αποτελεί οργανικό και διακηρυγμένο τμήμα του μνημονιακού πολιτικού προγράμματος (βλέπε και το σχετικό εδάφιο στην εισαγωγή). Προβλέπει την εξουδετέρωση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας (των κομμάτων και του κοινοβουλίου) και την καθιέρωση της «τεχνο-πολιτικής». Η αποθέωση του ιδιωτικού, η απομάκρυνση από την πολιτική και την εκλογική διαδικασία, για την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ φέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη, λειτουργεί όμως, ευθέως, εις βάρος της αριστεράς και προετοιμάζει την επιστροφή της δεξιάς. Το ιστορικό παράδοξο είναι ότι ένα κόμμα που επικαλείται την αριστερά, επιφορτίζεται με την εδραίωση της μεταδημοκρατίας στην Ελλάδα.

Εν κατακλείδι, με πολιτική ευθύνη της κυβερνώσας αριστεράς δημιουργούνται ευνοϊκοί όροι, όχι μόνο για την πολιτική επιστροφή της Δεξιάς, αλλά και για την ιδεολογική της επέλαση. Όπως είναι γνωστό, η Μεταπολίτευση του 1974 συντελέστηκε με την Αριστερά στη γωνία. Η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι το ίδιο μπορεί να συμβεί και σήμερα. Η «Νέα Μεταπολίτευση», που επαγγέλθηκε αμετροεπώς το κυβερνών κόμμα, βρίσκεται πράγματι επί θύραις. Αλλά το καθεστώς που διαδέχεται την Γ’ ελληνική Δημοκρατία, για άλλη μια φορά, δεν θα φέρει αριστερή σφραγίδα.

———————————————–

[1] Η πρώτη πραγματοποιήθηκε το 2009 στην αρχή της κρίσης και η δεύτερη τον Ιούλιο του 2017.

[2] Για την πρώτη έρευνα αυτού του είδους, βλέπε Γιάννης Μαυρής, «Ο Ιδεολογικός άτλας των Ελλήνων», Καθημερινή, 27 Αυγούστου 1995, σ.5.

[3] Σχετικά με την πολιτική σημασία των «πολιτικών της ταυτότητας» και τις επιπτώσεις στην αριστερή κριτική θεωρία και τους διανοούμενους, βλέπε Razmig Keucheyan. 2017. Aριστερό Ημισφαίριο, Μια Χαρτογραφία της Νέας Κριτικής Σκέψης. Αθήνα: Angelus Novus. «Η ήττα της κριτικής σκέψης (1977-1993)», 21-62.

[4] Η έννοια της «παγκοσμιοποίησης» δεν είχε περιληφθεί στο σετ των αξιών που μετρήθηκαν στην έρευνα του 2009.

[5] Βλέπε σχετικά Γιάννης Μαυρής. 2016. «Άνοδος και Πτώση. Η εκλογική επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ πριν και μετά το Δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015.» Τετράδια 66-67 (Φθινόπωρο-Χειμώνας 2016-2017): 93-104.

[6] Για τον προσδιορισμό των αξόνων του σημερινού ιδεολογικού πεδίου στην Ελλάδα και της θέσης που κατέχουν σε αυτό οι υπό διερεύνηση πολιτικές ιδεολογίες, χρησιμοποιήθηκε η στατιστική τεχνική της «πολυδιάστατης κλιμακοποίησης» (Multidimensional Scaling). H εν λόγω τεχνική χρησιμοποιείται για να κατασκευαστεί ένας «χάρτης», ο οποίος απεικονίζει στο χώρο τις σχέσεις μεταξύ ενός αριθμού αντικειμένων (μεταβλητών), με βάση έναν πίνακα αποστάσεων μεταξύ τους. Σε αρκετές περιπτώσεις οι διαστάσεις αυτού του χώρου μπορούν να ερμηνευτούν εννοιολογικά και έτσι να αποκαλυφθεί η συνολική εικόνα που προκύπτει από τις σχέσεις μεταξύ των μεταβλητών.

*Πηγή: http://www.mavris.gr/4943/political-ideology/

(Εμφανιστηκε 245 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)
Ετικέτες

Το ΠΑΣΟΚ και η Αριστερά

Μία από τις πολλές αρνητικές αντιδράσεις στο άρθρο του πρωθυπουργού και προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα «Ήταν ο Ανδρέας ψεύτης;», που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Documento» με την ευκαιρία της 43ης επετείου της ιδρυτικής διακήρυξης του ΠΑΣΟΚ, προερχόμενη κυρίως (όπως ήταν αναμενόμενο) από τους κύκλους του εορτάζοντος κόμματος, συνίστατο στην έκφραση δυσαρέσκειας για την έπαρση που φανερώνει ο Α. Τσίπρας συγκρίνοντας –εμμέσως πλην σαφώς– τον εαυτό του με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Νομίζω ότι το πρόβλημα με το άρθρο του πρωθυπουργού είναι περίπου το αντίστροφο.

Και προφανώς δεν αναφέρομαι στη σύγκριση μεταξύ του «μεγέθους» της μιας και της άλλης προσωπικότητας. Κάτι τέτοιο ούτως ή άλλως δεν θα ενδιέφερε μια αριστερή –ήτοι μαρξιστική κατά βάση– προσέγγιση. Γι’ αυτό λέω «περίπου» το αντίστροφο. Μάλιστα, δεν αναφέρομαι καν στη σύγκριση μεταξύ του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ των δεκαετιών του 1970 και του 1980 ως προς την πολιτική σπουδαιότητα του κάθε κόμματος. Κυρίως με απασχολεί η –καλώς εννοούμενη, έστω– «ταπεινοφροσύνη» που διακρίνεται στο άρθρο του Α. Τσίπρα σε σχέση με το «παλιό» ΠΑΣΟΚ, και που εκδηλώνεται σε δύο αλληλοσυνδεόμενα επίπεδα.

Πρώτον, στην εκτίμηση της ικανότητας της ηγεσίας του μικρού τότε ΠΑΣΟΚ να διαγνώσει σωστά την ιστορική συγκυρία, να αξιοποιήσει το «τεράστιο λαϊκό κύμα» που προέκυψε μετά την πτώση της δικτατορίας και να το συνενώσει σε κίνημα που αποτέλεσε μια πολιτική και κοινωνική τομή. Και δεύτερον, προς το τέλος του άρθρου, στη δήλωση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ «με υπερηφάνεια» έχει «ξαναπιάσει το νήμα» των αρχικών ιδεολογικών στόχων του ΠΑΣΟΚ που αλλοιώθηκαν, εκφυλίστηκαν και διαβρώθηκαν από το κατεστημένο αλλά και τον αντιφατικό χαρακτήρα του ίδιου του ΠΑΣΟΚ και του αρχηγού του.

Διευκρινίζω πως το ζήτημα δεν είναι να αποφασίσουμε αν κάποτε όντως υπήρξε ένα «καλό» –από αριστερή ή προοδευτική σκοπιά– ΠΑΣΟΚ που βαθμιαία εκφυλίστηκε ή διαβρώθηκε, ή αν το ΠΑΣΟΚ ήταν εξαρχής «κακό» – από την ίδια σκοπιά, εννοείται. Ως σύνθετο και σημαντικό ιστορικό φαινόμενο, πρέπει να προσεγγιστεί στην ιδιαιτερότητά του. Σε παλαιότερο άρθρο μου στην «Εφ.Συν.» («Η “ανορθογραφία του 2012”», 24/1/2017), είχα υποστηρίξει πως –εκ των υστέρων, βέβαια– είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε την εν λόγω ιδιαιτερότητα, αν λάβουμε υπόψη ότι το ΠΑΣΟΚ κλήθηκε να παίξει μέσα σε λιγότερο από τρεις δεκαετίες τον στρατηγικό ρόλο που τα δυτικοευρωπαϊκά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα χρειάστηκαν περίπου οκτώ δεκαετίες και δύο παγκόσμιους πολέμους για να εκπληρώσουν.

Ο αντιφατικός χαρακτήρας του ΠΑΣΟΚ σε μεγάλο βαθμό οφειλόταν στο ότι συμπύκνωσε σε συγκριτικά ελάχιστο ιστορικό χρόνο τις αμφίρροπες κοινωνικο-πολιτικές διεργασίες της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Αυτή η τελευταία, από τη μια, αποτελούσε προσπάθεια μεταρρύθμισης του καπιταλιστικού συστήματος προς όφελος των μεσαίων και κατώτερων τάξεων και εις βάρος της ασυδοσίας του μεγάλου κεφαλαίου. Από την άλλη, όμως, δεδομένου πως ποτέ δεν απείλησε ριζικά την ταξική δομή του συστήματος (τουλάχιστον μετά τη διάλυση της Β΄ Διεθνούς), μακροπρόθεσμα συνέβαλε στη βαθμιαία ενσωμάτωση των εν λόγω τάξεων στον καπιταλισμό – με τελική κορύφωση βέβαια την πλήρη προσχώρησή της στα κελεύσματα του νεοφιλελευθερισμού.

Η εντυπωσιακή ασυνέπεια που χαρακτήρισε τη ραγδαία μετεξέλιξη του ΠΑΣΟΚ δεν οφείλεται στη χαρακτηρολογική ασυνέπεια των στελεχών του, ούτε στους έξωθεν «εναγκαλισμούς» του κατεστημένου, αλλά στο ότι σε διάστημα μόλις δυόμισι δεκαετιών το κόμμα αυτό έπρεπε αρχικά να κερδίσει την εμπιστοσύνη των κατώτερων και μεσαίων τάξεων με φιλολαϊκά μέτρα και εκδημοκρατισμό της κοινωνίας (ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, εκσυγχρονισμός του οικογενειακού δικαίου, εκδημοκρατισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης) και κατόπιν να συμβάλει στην ενσωμάτωσή τους στον ευρωπαϊκό –νεοφιλελεύθερο πλέον– καπιταλισμό. Δεν έχουμε λοιπόν έναν αριστερό ριζοσπαστισμό ο οποίος στη συνέχεια αυτοπροδόθηκε, αλλά μια βεβιασμένη ιστορική διαδικασία στρατηγικής αφομοίωσης στο καπιταλιστικό σύστημα.

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα. Θυμάμαι τον εαυτό μου νεαρό Ρηγά, μαζί με τους/τις συντρόφους/ισσές μου, να καγχάζουμε με το κεντρικό σύνθημα του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974: «Στις 18 σοσιαλισμός». Θυμάμαι ακόμα πως αντιμετωπίζαμε με παρόμοια σκωπτική διάθεση το γεγονός ότι πολλά μέλη της νεολαίας ΠΑΣΟΚ πόζαραν ως πιο «ντούροι» μαρξιστές-λενινιστές και από τους ΚΝίτες, την ίδια στιγμή που στην ηγεσία του κόμματος συμμετείχαν με αποφασιστικό ρόλο στελέχη της παλαιάς Ενωσης Κέντρου. Υπάρχει ολόκληρη παράδοση, εκείνη της ανανεωτικής κομμουνιστικής Αριστεράς, που πέρα από τις όποιες εκ των υστέρων τοποθετήσεις και αναλύσεις, είχε εξαρχής συνειδητοποιήσει την αφερεγγυότητα του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου, ακριβώς στην προσπάθειά του να αυτοπροβάλλεται ως ριζοσπαστική Αριστερά.

* καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Γιατί απότυχε η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης των δανειστών

Ελλείψει (εθνικών) εργαλείων άσκησης οικονομικής πολιτικής, και υπό το καθεστώς των συμφωνιών με τους βασικούς εταίρους της Ελλάδας, οι κυβερνήσεις της χώρας από το 2010 και έπειτα ήταν υποχρεωμένες να εφαρμόσουν μια πολιτική εσωτερικής υποτίμησης. Βασικός στόχος της πολιτικής αυτής είναι η μείωση των τιμών στο εσωτερικό της χώρας σε σχέση με τις τιμές που επικρατούν στο  εσωτερικό των βασικών εμπορικών εταίρων της Ελλάδας.

Οι υπέρμαχοι αυτής της πολιτικής ισχυρίζονται ότι αν αυτό επιτευχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό, τότε τα ελληνικά προϊόντα θα γίνουν πιο ανταγωνιστικά, οι έλληνες παραγωγοί θα αποκτήσουν μεγαλύτερα μερίδια παραγωγής στο εξωτερικό και θα αυξηθεί η εγχώρια παραγωγή και συνεπώς το ΑΕΠ.

Η εφαρμογή της πολιτικής αυτής άρχισε να αποδίδει ορισμένα μικρής κλίμακας αποτελέσματα σε ονομαστικούς όρους από το 2012, το έτος δηλαδή κατά το οποίο ο εγχώριος πληθωρισμός άρχισε να κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό

Σε πραγματικούς όρους, ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν ήταν θετικά. Η υποτίμηση της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας, ή εναλλακτικά η μείωση του λόγου των τιμών των εμπορεύσιμων προς τις τιμές των μη εμπορεύσιμων αγαθών, δεν προκάλεσε την αναμενόμενη μεταφορά πόρων από τον τομέα των μη εμπορεύσιμων αγαθών στον τομέα των διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών . Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η διατομεακή κινητικότητα της επιχειρηματικότητας δεν είναι εύκολη υπόθεση, ειδικά όταν το ζητούμενο είναι η μετακίνηση επιχειρηματιών από τομείς «ρηχής επιχειρηματικότητας» (π.χ. εμπόριο) σε τομείς υψηλών απαιτήσεων (π.χ. μεταποίηση). Σημαντικό αρνητικό ρόλο σε αυτό διαδραμάτισε και η αδυναμία του εγχώριου τραπεζικού συστήματος να στηρίξει χρηματοδοτικά αυτή την αλλαγή, καθώς παράλληλα με τη διαδικασία της εσωτερικής του αναδιάρθρωσης έπρεπε να αντιμετωπίσει και τις ολοένα μειούμενες καταθέσεις.

Η αδυναμία του τομέα παραγωγής διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας αναπληρώνοντας τα κενά που δημιουργήθηκαν στους άλλους τομείς, σε συνδυασμό με την ένταση της ύφεσης και το μείγμα πολιτικής που ακολουθήθηκε, εκτόξευσε τα ποσοστά της ανεργίας και των μακροχρόνια ανέργων σε ύψη χωρίς ιστορικό προηγούμενο

Tα τελευταία 6-7 χρόνια υπήρξε μια τεράστιας κλίμακας αποεπένδυση στη χώρα.
Προκειμένου να υπάρξει επαναφορά του επιπέδου του παγίου κεφαλαίου της ιδιωτικής οικονομίας στα επίπεδα του 2009, εκτιμάται ότι οι κεφαλαιακές ανάγκες ανέρχονται περίπου σε 80 δις €. Το επενδυτικό κενό από το 2009 μέχρι σήμερα υπολογίστηκε με βάση το άθροισμα των ετήσιων διαφορών μεταξύ των πραγματικών επενδύσεων και των επενδύσεων που θα απαιτούνταν προκειμένου να διατηρηθεί κάθε έτος ο λόγος ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου (ΑΣΠΚ)/ΑΕΠ στο επίπεδο του 2009-13.
Το απαιτούμενο αυτό κεφάλαιο των 80 δις είναι πολλαπλάσιο των διαθέσιμων πόρων του Δημοσίου (ΕΣΠΑ, ΠΔΕ, πόροι του Αναπτυξιακού Νόμου ή άλλων εναλλακτικών χρηματοδοτικών εργαλείων). Είναι επομένως απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι τα επόμενα χρόνια θα πραγματοποιηθεί πολύ σημαντικός αριθμός ιδιωτικών επενδύσεων στη χώρα (προερχόμενων από την Ελλάδα και το εξωτερικό), ώστε να καταστεί εφικτή η αντιστροφή της τάσης αποεπένδυσης και να βρεθεί η χώρα σε τροχιά ανάπτυξης.

Ενάλιες Αρχαιότητες Μεσσηνίας

Ναυάγιο «κιόνων” στη Σαπιέντζα Μεθώνης
 
Ναυάγιο κιόνων στη Σαπιέντζα

Τα αρχαιολογικά ευρήματα στο βυθό κοντά στο βόρειο ακρωτήριο της Σαπιέντζας (ακρωτήριο Καρσί) απέναντι από τη Μεθώνη, έχουν πρωτοεντοπισθεί από

Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων είναι Ειδική Περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠ.ΠΟ.Α με αρμοδιότητα σε όλη την Ελληνική Επικράτεια. Ιδρύθηκε το 1976 (ΦΕΚ 207/Α/10-8-1976) και έχει ως αποστολή την προστασία των ενάλιων αρχαιοτήτων, που συνίστανται σε ναυάγια αρχαίων πλοίων, οικισμών ή αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων, που βρίσκονται εντός των θαλασσών, των λιμνών και των ποταμών. Από το 2003, που κηρύχτηκαν ως μνημεία τα ναυάγια πλοίων και αεροσκαφών άνω των 50 ετών από την ημερομηνία ναυαγήσεώς τους, συμπεριλαμβανομένων και των κινητών στοιχείων που περικλείουν, διότι παρουσιάζουν ιστορικό, τεχνολογικό, επιστημονικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον, η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων προστατεύει και αυτά. (ΦΕΚ 1701/Β/19-11-2003)
Αναλυτικά, η Εφορεία ασκεί τις εξής δραστηριότητες: Εντοπισμό, έρευνα εναλίων αρχαίων και μέριμνα για την διασφάλιση αυτών, συντήρηση εναλίων αρχαίων, οργάνωση μουσείων εναλίων αρχαίων, εποπτεία έργου Ινστιτούτων εναλίων δραστηριοτήτων, ωκεανογραφικών ιδρυμάτων και αποστολών, έλεγχο των θαλασσίων και υποβρυχίων δραστηριοτήτων που μπορούν να προκαλέσουν άμεση ή έμμεση βλάβη σε αρχαία, προώθηση της διαδικασίας της κήρυξης ενάλιων αρχαιολογικών χώρων (άρθρο 15 του Ν. 3028, ΦΕΚ 153/Α/28-6-2002) καθώς και της ίδρυσης και λειτουργίας των χώρων αυτών ως επισκέψιμων με συνοδευόμενη κατάδυση (άρθρο 11 του Ν3409, ΦΕΚ 273/Α/4-11-2005).

Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων λειτουργεί ως αυτοτελής Διεύθυνση της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς με έδρα την Αθήνα και υπάγονται σε αυτή Γραφεία που λειτουργούν στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης με έδρα τη Θεσσαλονίκη και στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου με έδρα το Ηράκλειο.
Τα Γραφεία που λειτουργούν στις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Ηρακλείου ασκούν το σύνολο των αρμοδιοτήτων των τμημάτων της Εφορείας κατά τόπο στα όρια των περιοχών τους.

Ειδικότερα, αντικείμενα αρμοδιότητας της Εφορείας είναι:
– Δημόσια και ιδιωτικά έργα στη θάλασσα (λιμενικά έργα κλπ.)
– Έργα επί του αιγιαλού και της παραλίας
– Χορηγήσεις αδειών για υ/β έρευνες, ιχθυοκαλλιέργειες, υδατοκαλλιέργειες, οστρακαλιείες, ποντίσεις καλωδίων

– Άδεια υποβρύχιας φωτογράφισης, κινηματογράφησης και βιντεοσκόπησης κλπ.
– Χορήγηση αμοιβών για παράδοση αρχαίων
– Χειρισμός υποθέσεων για αρχαιοκαπηλίες και κατασχέσεις, χορήγηση νόμιμων αδειών κατοχής αρχαίων αντικειμένων
-Αρχαιολογικός Έλεγχος για υποδείξεις εναλίων αρχαίων
-Συντήρηση για την προστασία και την ανάδειξη των εναλίων αρχαιοτήτων

ντόπιους ψαράδες, γύρω στο 1920.

Το 1925, ο ιστοριοδίφης δικηγόρος Διονύσιος Πόταρης (1860-1932), με την υπόδειξη των ψαράδων, εντόπισε αλλά και κατέγραψε τα «μάρμαρα”, σε απόσταση 50-60 μέτρα από τη βόρεια ακτή της Σαπιέντζας και σε βάθος 6- 7 μέτρων. Τότε σχημάτισε την ορθή γνώμη ότι επρόκειτο για ναυάγιο πλοίου, που μετέφερε αρχαιότητες.

Το ναυάγιο των κιόνων βρίσκεται σε βάθος περί τα 10 μ., πλησίον του ακρωτηρίου Σπίθα. Οι κίονες είναι διασκορπισμένοι σε έκταση 30 περίπου τ.μ. και απέχει 10 μ. από την άκρη του ακρωτηρίου. Μέρος του αριθμού των κιόνων είναι τοποθετημένοι στο βυθό ο ένας δίπλα στον άλλο, όπως πιθανόν θα ήταν στο βυθισμένο πλοίο, ενώ άλλα τεμάχια είναι διάσπαρτα στο βυθό. Εντοπίσθηκαν 34 τμήματα τεμαχισμένων μονολίθων αρράβδωτων κιόνων, εκ των οποίων ο ένας μόνο είναι ακέραιος και έχει ύψος 8 μ. και διάμετρο 0,90 μ. Από τα 34 τεμάχια τα 28 είναι συγκεντρωμένα και τα 6 βρίσκονται σε απόσταση 60 μ. από τα υπόλοιπα.

Οι κίονες είναι κατασκευασμένοι από ερυθρωπό γρανίτη της ίδιας ποιότητας με αυτόν του κίονα που βρίσκεται εντός του Φρουρίου της Μεθώνης και στήθηκε το 1493/4 από το ναύαρχο Francesco Bebo σε ανάμνηση της επανακτήσεως του Κάστρου από τους Ενετούς, τοποθετώντας τη βύθιση του πλοίου σε προγενέστερους χρόνους. Ο γρανίτης αυτός συναντάται μόνο στην Αίγυπτο, την Ξάνθη, την Καβάλα και τη Μύκονο.

Η μελέτη του τεμαχίων, αλλά και του σχεδίου των κιόνων δείχνει ότι προέρχονται από ένα οικοδόμημα που κατεδαφίστηκε ή κατέρρευσε και περιλάμβανε συνολικά 16 κίονες. Το βυθισμένο πλοίο μετέφερε μέρος μόνο του συνόλου των κιόνων και εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι τα τεμάχια είναι ανωμάλως θραυσμένα και δεν συναρμολογούνται μεταξύ τους. Μερικοί κίονες έχουν κυκλικές κεφαλές σα να έχουν χρησιμοποιηθεί για δέσιμο πλοίων πλησίον «μώλου».
Ο χώρος του ναυαγίου προορίζεται να λειτουργήσει ως ο πρώτος επισκέψιμος ενάλιος αρχαιολογικός χώρος.

 

Ναυάγιο «Σαρκοφάγων” στη Σαπιέντζα Μεθώνης

Βόρεια της νήσου Σαπιέντζα και σε σχετικά μικρή απόσταση από το ναυάγιο των κιόνων, ένα δεύτερο ναυάγιο εντοπίστηκε σε βάθος 15 μ. Το φορτίο του αποτελείται από λίθινες σαρκοφάγους με τα καλύμματά τους. Εκτός από μία που τεμαχίστηκε πιθανώς κατά τη βύθιση του πλοίου και τη συντριβή της στον βράχο, οι υπόλοιπες είναι άθικτες, με διαστάσεις 2,20 x 0,80 μ.
 

Ναυάγιο νεότερων χρόνων στη θάλασσα της Μεσσηνίας

 
Δομικά υλικά από το ναυάγιο στην περιοχή Λάμπες – κόλπου Μεθώνης

Το ναυάγιο εντοπίστηκε από καταδυτικό κλιμάκιο της ΕΕΑ, στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Μεθώνης, στη θέση «Βράχος του Καρασουμάνη» και χρονολογείται στους νεότερους χρόνους.

Το καράβι ήταν φορτηγό και μετέφερε οικοδομικά υλικά, όπως κεραμίδια από τη Μασσαλία, τούβλα και σακιά ασβέστου. Οι σωζόμενες διαστάσεις του είναι 40Χ16 μέτρα. Το φορτίο του διατηρείται άθικτο, με τη σειρά που είχε τοποθετηθεί το εμπόρευμα για τη θαλάσσια μεταφορά του. Τμήματα από το ξύλινο σκαρί του καραβιού γίνονται ορατά στον αμμώδη πυθμένα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του, βρίσκεται θαμμένο στην άμμο.

Τα κεραμίδια φέρουν επιγραφή του εργοστασίου παραγωγής τους. Τον 19ο αι. είναι γνωστό το εμπόριο εισαγωγής των φημισμένων κεραμιδιών της Μασσαλίας, τα οποία κοσμούσαν τις στέγες των νεοκλασικών σπιτιών της χώρας μας.
Κατά τη διάρκεια της υποβρύχιας έρευνας ανελκύστηκαν δείγματα από το φορτίο και το σκαρί του, για περαιτέρω μελέτη.

Η υποβρύχια έρευνα πραγματοποιήθηκε ύστερα από υπόδειξη του κ. Χρήστου Νιώκου.

Η μελλοντική υποβρύχια ανασκαφική έρευνα του ναυαγίου, θα μας δώσει νέα σημαντικά δεδομένα, όπως στοιχεία για την προέλευση και κατασκευή του πλοίου, τον τρόπο που ναυάγησε, τη θαλάσσια διαδρομή του, τις εμπορικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της εποχής κ.α.

Χρηματοδότης: ΥΠΠΟΑ

Κανταποντισμένος Προϊστορικός Οικισμός Μεθώνης

Κανταποντισμένος Προϊστορικός Οικισμός Μεθώνης
Στον όρμο Μεθώνης Πυλίας, στο νομό Μεσσηνίας, έχει εντοπιστεί εκτεταμένος καταποντισμένος προϊστορικός οικισμός, εμβαδού περί τα 120 στρέμματα, της μέσης εποχής του χαλκού. Από ανασκαφικές τομές προέκυψε ότι κάτω από την επιφάνεια του βυθού τοίχοι διατηρούνται έως και σε βάθος έξι δόμων. Από τις ίδιες τομές διαπιστώθηκαν ταφές νηπίων κάτω από τα δάπεδα, κυρίως ως πολλαπλοί εγχυτρισμοί. Η κατάσταση διατήρησης των κτιρίων και οι παραμορφώσεις σε γωνίες τους καταδεικνύουν ένα ταχύτατο καταποντισμό τους από σεισμική δραστηριότητα.
Πέραν αυτών, στην ίδια θαλάσσια έκταση, εντοπίστηκαν ναυάγια ιστορικών χρόνων (από βυζαντινά έως και οθωμανικής εποχής), παράκτιος μεσαιωνικός αγωγός ύδρευσης του φρουρίου της Μεθώνης, επιπλέον δε υπάρχει και ο βυθισμένος λιμενοβραχίονας του αρχαίου λιμανιού της Μεθώνης. Φυσικά το ενάλιο αυτό σύνολο σχετίζεται και με την διαχρονική ιστορία της Μεθώνης.
Η έρευνα, επεκτάθηκε στην επισκόπηση της ευρύτερης περιοχής, από όπου προέκυψαν χρήσιμα στοιχεία για την ερμηνεία του μηχανισμού, με τον οποίο καταποντίστηκε οικισμός.
Ο καταποντισμός των κτιριακών λειψάνων στη Μεθώνη δεν μπορεί να ερμηνευθεί με μηχανισμούς της ευστατικής θεωρίας ούτε και με ταχεία ίσως για γεωλογικά αλλά αργή για αρχαιολογικά δεδομένα, τεκτονική καταβύθιση της τάξεως του 1-2μ. ανά χιλιετία. Ο βαθμός διατήρησης των λειψάνων αυτών συνηγορεί μόνον υπέρ μιας ταχύτατης κατακόρυφης τεκτονικής κίνησης, συνοδευόμενης βεβαίως από ανάλογη σεισμική δραστηριότητα, η οποία δεν σπανίζει στην περιοχή αυτή.

Χρηματοδότες: ΥΠΠΟΑ, Δήμος Πύλου

Το GPS στην καταπολέμηση του δάκου

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ  ΚΑΙ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ
GPS και εφαρμογές στην καταπολέμηση ίου δάκου

Αλλάζουν τα δεδομένα στη δακοκτονία με τη σύγχρονη τεχνολογία
Με τη χρήση και των νέων τεχνολογιών γίνεται η καταπολέμηση του δάκου της ελιάς από τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας. Με το online σύστημα που έχει εγκαταστήσει, σε πραγματικό χρόνο μπορεί να ελέγχει την κίνηση των τρακτέρ που κάνουν ψεκασμούς μέσω GPS, αλλά και τις θέσεις των παγίδων με τον πληθυσμό δάκου που έχει η καθεμια.
Ολα αυτά αποτελούν επ πλέον εργαλεία ώστε η καταπολέμηση να γίνεται αποτελεσματικότερα και με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια.
Χθες, ημέρα ψεκασμών στην περιοχή, από τα γραφεία της ΔΑΟΚ Τριφυλίας στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή μπορούσε να γίνει έλεγχος σε πραγματικό χρόνο για το πού κινείται το τρακτέρ. Μάλιστα υπάρχει η δυνατότητα ελέγχου του συνόλου των τρακτέρ τα οποία έχουν εφοδιαστεί με GPS. Αυτό, όπως μας επισήμανε ο διευθυντής Αντωνης Παρασκευόπουλος, αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο καθώς από τη μια γίνεται ο έλεγχος και από την άλλη μπορούν να διαπιστώσουν εύκολα αν κάποιο σημείο έχει μείνει χωρίς να ψεκαστεί. Καινοτομία όμως υπάρχει και σιην καταγραφή των παγίδων: Πέρα από τη θέση τους, πλέον διαθέτουν και δεδομένα της κάθε παγίδας, αφού ο παγιδοθέτης όταν περνά για έλεγχο τη φωτογραφία, και μέσω εφαρμογής ακόμη και από κινητό τηλέφωνο περνά τον ακριβή πληθυσμό του δάκου. Ετσι υπάρχει μια συνολική εικόνα για όλη την περιοχή. Οταν μάλιστα ο αριθμός του πληθυσμού αυξάνεται, τότε το κόκκινο χρώμα της κάθε παγίδας που αποτυπώνεται στο χάρτη γίνεται ακόμη πιο έντονο. Επόμενο βήμα όπως σημείωσε ο κ. Παρασκευόπουλος είναι η τοποθέτηση μικρών μετεωρολογικών σταθμών στην περιοχή, τα δεδομένα των οποίων θα χρησιμοποιούνται στη λήψη των αποφάσεων για το πότε είναι οι ιδανικότερες συνθήκες για την καταπολέμηση του δάκου. Οσον αφορά τους ψεκασμούς ήδη είναι σε εξέλιξη στις περιοχές Χαλαζόνι, Καλό Νερό, Ελαία, Αγαλιανή και στην παραλιακή ζώνη της Κυπαρισσίας, ενώ θα ξεκινήσουν από σήμερα σε Σπηλιά, Φαρακλάδα και Αρμενιούς.

πηγη ελευθερία  Κ,Μπ.

Κράτα το

Με αυστηρούς όρους η έγκριση για το νέο ξενοδοχείο της ΤΕΜΕΣ στη Γιάλοβα

Τι θα γίνει στην περίπτωση που κατά την πορεία των εργασιών εντοπισθούν ή αποκαλυφθούν αρχαία

Όχι στις μορφολογικές επιρροές από μανιάτικους πύργους

 
Με αυστηρούς  όρους εγκρίθηκε από την Υπουργό Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου, το αίτημα της «ΤΕΜΕΣ Α.Ε.» για την ανέγερση ξενοδοχειακού συγκροτήματος 5 αστέρων, εντός του οικισμού Κάτω Γιάλοβας, στο Δήμου Πύλου – Νέστορος
Οι όροι που περιγράφονται επειδή το σημείο ανέγερσης του ξενοδοχειακού συγκροτήματος της εταιρίας βρίσκεται στο όριο του κηρυγμένου ενάλιου αρχαιολογικού χώρου του Ναβαρίνου είναι:
  • Σε περίπτωση που κατά την πορεία των εργασιών εντοπισθούν ή αποκαλυφθούν αρχαία, αυτές θα πρέπει να διακοπούν και να ακολουθήσει ανασκαφική έρευνα, από τα αποτελέσματα της οποίας θα κριθεί η περαιτέρω πορεία του έργου.
  • Το σύνολο των εκσκαφικών – χωματουργικών εργασιών θα εκτελεστεί υπό την εποπτεία εντεταλμένων εκπροσώπων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, η οποία θα πρέπει να ενημερωθεί εγκαίρως πριν την έναρξη των εργασιών.
  • να περιορισθούν τα κτίσματα που έχουν μορφολογικές επιρροές από μανιάτικους πύργους
  • να γίνει διάσπαση του περίκλειστου όγκου των τριώροφων οικοδομών.
  •   Οι δαπάνες ανασκαφής, συντήρησης, μελέτης και δημοσίευσης των ευρημάτων θα βαρύνουν τις πιστώσεις του έργου.
  • Πριν από την έναρξη εφαρμογής της τροποποιημένης μελέτης θα συνυπογραφεί μνημόνιο συνεργασίας ανάμεσα στην ΤΕΜΕΣ Α.Ε. και την ΕΦΑ Μεσσηνίας, όπου θα ρυθμίζονται οι υποχρεώσεις των δύο μερών σχετικά με τις εργασίες επίβλεψης των εκσκαφικών εργασιών, τη διενέργεια τυχόν σωστικών ανασκαφών, καθώς και για την συντήρηση, καταγραφή, αποθήκευση, φωτογράφηση και δημοσίευση των κινητών και ακίνητων ευρημάτων που τυχόν προκύψουν.
  • Ο κύριος του έργου υποχρεούται με την ολοκλήρωση των εργασιών, να αποκαταστήσει πλήρως το φυσικό τοπίο σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης και να ολοκληρώσει την προβλεπόμενη φύτευση.
  • Να γίνει διάσπαση του συμπαγούς περίκλειστου όγκου των 3όροφων οικοδομών με τη μείωση ύψους σε ορισμένα από αυτά ώστε να δημιουργηθούν διακριτοί όγκοι.
  • Στο οικόπεδο Γ3 να περιοριστούν τα κτίσματα που έχουν μορφολογικές επιρροές από μανιάτικους πύργους, ειδικά αυτά με τη δημιουργία «κλουβιών» στην απόληξή τους, καθώς δε συνηθίζονται στην αρχιτεκτονική της περιοχής.
     

    Η έγκριση δόμησης για το «Navarino Waterfront” που είχε υπογραφεί   από τη Διεύθυνση Υπηρεσίας Δόμησης (Πολεοδομίας) του Δήμου Πύλου – Νέστορος και είχε τα παρακάτω στοιχεία(σύμφωνα με τα στοιχεία της έγκρισης δόμησης):

    Εμβαδόν οικοπέδου (δομήσιμο) 124.103,59 τ.μ. Εμβαδόν κάλυψης κτηρίου 74.462,14 τ.μ. (επιτρεπόμενα μεγέθη) – 22.379,79 τ.μ. (πραγματοποιούμενα μεγέθη). Εμβαδόν δόμησης κτηρίου 53.641,42 τ.μ. (επιτρεπόμενα μεγέθη) – 32.261,84 τ.μ. (πραγματοποιούμενα μεγέθη). Εμβαδόν ημιυπαίθριων χώρων 10.728,27 τ.μ. (επιτρεπόμενα μεγέθη)  – 4.497.95 τ.μ. (πραγματοποιούμενα μεγέθη). Εμβαδόν εξωστών 10.728,27 τ.μ. (επιτρεπόμενα μεγέθη) – 676,45 τ.μ. (πραγματοποιούμενα μεγέθη). Ογκος κτηρίου (άνω του εδάφους) 295.027,81 τ.μ. (επιτρεπόμενα μεγέθη) – 144.367,05 τ.μ. (πραγματοποιούμενα μεγέθη). Συνολικό όγκος κτηρίου 149.188 τ.μ. (πραγματοποιούμενα μεγέθη). Μέγιστο ύψος κτηρίου 10 μέτρα. Οσον αφορά τα στοιχεία κτηρίου και περιβάλλοντος χώρου, προβλέπονται 2 όροφοι και ένα υπόγειο, ενώ στον αριθμό θέσεων στάθμευσης 767 οχήματα και ένα μεγάλο όχημα.

    ΠΗΓΉ: Εφημερίδα Ελευθερία και  ΘΑΡΡΟΣ  από άρθρο της Βίκυ Βετουλάκη

2017-18 Χωρίς ελλείψεις και προβλήματα το πρώτο κουδούνι στα σχολεία της Μεσσηνίας!

ΠΕΜΠΤΗ 31 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017 Ρεπορτάζ: Γεωργία Αναγνωστοπούλου

 

Δημήτρης Οικονομόπουλος
Γιώργος Σταματόπουλος ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

ΟΙ ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΙΣΙΟΔΟΞΟΥΝ

 

 

ΧΩΡΙΣ ιδιαίτερες αλλαγές, με ό­σα προωθούνται για τις Πανελ­λαδικές εξετάσεις να τίθενται σε διαβούλευση, θα ξεκινήσει η νέα σχολική χρονιά για χιλιάδες μαθητές σε όλη τη χώρα, με τη Μεσσηνία να είναι καθόλα έτοιμη. Τα βιβλία έχουν φτάσει ήδη και στα Δημοτικά και στα Γυμνάσια και τα Λύκεια, με τις διευ­θύνσεις να έχουν μπει στην τελική ευθεία, για την υποδοχή των παιδιών και το πρώτο κουδούνι! «Και πέρυσι ξεκινήσαμε πολύ καλά και είχαμε α­πό τις 11 Σεπτεμβρίου όλους τους αναπληρωτές στα σχολεία, που σημαί­νει ότι λειτουργούσαν όλα τα τμήματα, εκτός από κάποιες ειδικό­τητες”, δήλωσε μιλώντας στη «Φ” ο διευθυντής της Πρωτοβάθμιας Εκ­παίδευσης Δημήτρης Οικονομόπουλος, ο οποίος επεσήμανε πως φέτος, οι διαδικασίες έχουν προχωρήσει με ακόμη πιο γρήγορους ρυθμούς. «Έ­χουμε ήδη κάνει τον προγραμματι­σμό μας, καθώς σήμερα θα ολοκλη­ρωθούν όλες οι απαραίτητες διοικητικές πράξεις με το ΠΥΣΠΕ για την τοποθέτηση των μόνιμων εκπαι­δευτικών της Μεσσηνίας που θα α­ποσπαστούν, οπότε αύριο, όλοι θα είναι στα σχολεία και περιμένουμε τους αναπληρωτές, οι οποίοι θα έρ­θουν την επόμενη εβδομάδα”, εξήγη­σε ο κ. Οικονομόπουλος, εκφράζο­ντας την πεποίθηση, ότι η έναρξη της σχολικής χρονιάς, θα γίνει χωρίς προβλήματα. ‘Τη Δευτέρα στις 11 Σεπτεμβρίου, ευελπιστούμε ότι θα εί­ναι όλα έτοιμα και το προσωπικό στη θέση του! Ήδη έχουν διανεμηθεί τα βιβλία, ενώ σε συνεργασία με τους Δήμους, γίνονται συντηρήσεις στα σχολεία και πιστεύω πως θα είναι μια από τις καλύτερες χρονιές, μεσούσης της κρίσης”, επεσήμανε ο διευ­θυντής της Πρωτοβάθμιας, ο οποίος τόνισε πως και τα ολιγοθέσια σχολεί­α μπορούν πλέον να λειτουργούν και ως ολοήμερα και να υπάρχουν οι ει­δικότητες όπως των αγγλικών και της γυμναστικής.

 

ΕΤΟΙΜΗ ΚΑΙ Η ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ Στο ίδιο μήκος κύματος και οι δηλώ­σεις του διευθυντή της Δευτεροβάθ­μιας Εκπαίδευσης Μεσσηνίας Γιώρ­γου Σταματόπουλου, ο οποίος ανέφερε πως όλα έχουν μπει στην τε­λική ευθεία. «Έχουν φτάσει τα βιβλία, ενώ σε εξέλιξη είναι και οι εργασίες α­πό τους Δήμους για τη συντήρηση”, δήλωσε ο κ. Σταματόπουλος και συνέ­χισε. «Αύριο θα ξέρουμε σε κάθε σχο­λείο, τι μαθήματα έχουν πάρει οι κα­θηγητές και ποιοι καθηγητές λείπουν ανά μάθημα, ώστε την εβδομάδα που έρχεται να μπορέσουμε να καλύψου- με όλα τα κενά και να αρχίσουμε στις 11 Σεπτεμβρίου, έχοντας πλήρως α­πασχολημένο το δυναμικό μας”.

Οι διευθυντές και των δύο βαθμι­δών της εκπαίδευσης, ευχήθηκαν κα­λή σχολική χρονιά σε εκπαιδευτι­κούς, γονείς και κυρίως μαθητές, με τον κ. Σταματόπουλο να εύχεται τα καλύτερα και στους επιτυχόντες των Πανελλαδικών και να επισημαίνει πως μπορεί, όπως συνέβη ήδη, να ει- σαχθούν και μέσω Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑΛ). «Για πρώτη φορά φέτος, ίσχυσε να εισάγονται στα Πα­νεπιστήμια απόφοιτοι των ΕΠΑΛ κάτι που αν μη τι άλλο αποτελεί κίνητρο και πλεονέκτημα”, ανέφερε ο κ. Στα­ματόπουλος και επεσήμανε πως «η πολΓτεία το θέσπισε για να αναβαθμί­σει τα ΕΠΑΛ και να τα κάνει ελκυστι­κά στα παιδία! Φέτος, πέρασαν σε Στρατιωτικές και άλλες Σχολές, ό­πως Ιατρικές και Πολυτεχνεία, είναι πολύ καλή λύση και μπορούν να φοι­τήσουν και απόφοιτοι Γ ενικών Λυκεί­ων, οι οποίοι δε θα παρακολουθή­σουν μαθήματα γενικής παιδείας αλλά ειδικότητας και παίρνουν το πτυχίο τους”, δήλωσε καταληκτικά ο κ. Σταματόπουλος.

Τα δικτυοκήπια το «καλοκαιρινό» θερμοκήπιο είναι η λύση

Η αδυναμία συνεργασίας των παραγωγών σε ομάδες αποτελεί ένα από τα βασικότερα προβλήματα για την προώθηση των κηπευτικών στην Τριφυλία. Όπως ανέφεραν στον Γιώργο Αργυρίου και στην «Ύπαιθρο Χώρα» παραγωγοί από την περιοχή, «η οργάνωση των ομάδων παραγωγών και η ενιαία στάση στην αγορά είναι το ζητούμενο, ώστε όλες οι προσπάθειες και επενδύσεις που γίνονται στις υποδομές της καλλιέργειας να έχουν αντίκρισμα».

Μία δεκαετία συμπληρώνει η λειτουργία των δικτυοκηπίων στην περιοχή της Τριφυλίας, και τώρα πλέον οι τάσεις που υπάρ­χουν για τη χρήση τους είναι αυ­ξητικές, αφού όλοι κατανοούν την αξία της λειτουργίας τους. Από τη στιγμή, μάλιστα, που έπειτα από αρκετά χρόνια πέ­ρασε ως επιδοτούμενη δράση στο ΠΑΑ 2007-2013, είναι δεδο­μένο ότι θα απασχολήσει ακόμα περισσότερο τους παραγωγούς. Από τους βασικούς παράγοντες της ανάπτυξης των δικτυοκηπίων ήταν και η στάση που κράτησε η ΔΑΟΚ Τριφυλίας και ειδικό­τερα ο προϊστάμενος, Αντώνης Παρασκευόπουλος, που στήριξε το πρόγραμμα εγκατάστασης, παρέχοντας τεχνογνωσία για το καλύτερο αποτέλεσμα. Τι ήταν, όμως, αυτό που οδήγησε τους παραγωγούς στη χρήση των δικτυοκηπίων στην περιοχή της Τριφυλίας;

Δικτυοκήπια

«Η έλλειψη κηπευτικών και κυρίως ντομάτας το καλοκαίρι, οδήγησε στη χρήση δικτυοκηπίων, αφού έτσι ξεπερνιούνται τα προβλήματα που παρουσιάζο­νται την περίοδο εκείνη», μας λέει ο κ. Παρασκευόπουλος. «Τα προβλήματα αυτά έχουν να κά­νουν με τις υψηλές θερμοκρα­σίες που υπάρχουν μέσα στα θερ­μοκήπια το καλοκαίρι, την αδυ­ναμία ελέγχου της θερμοκρα­σίας και της υγρασίας, αλλά και των προβλημάτων που δημιουργούνται την Tuta Absoluta». Όλα αυτά δημιουργούν αύξηση του κόστους, ελαχιστοποίηση της παραγωγής και υποβάθμιση της ποιότητας, με τις όποιες συνέ­πειες στη διάθεση του προϊόντος.

Από τη χρήση δικτυοκηπίων έχουμε τρία ευεργετήματα, μας εξηγεί ο κ. Παρασκευόπουλος: «Πρώτον, έχουμε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε και να ελέγ­ξουμε την Tuta, δεύτερον μπο­ρούμε να αντιμετωπίσουμε τις υπόλοιπες ασθένειες και, τρίτον, αυξάνεται η παραγωγή ποσο­τικά και αναβαθμίζεται ποιο­τικά». 11 περιοχή της Τριφυλίας, μαζί με την αντίστοιχη της Ιεράπετρας, είναι αυτές που έχουν διαρκή αυξητική τάση και δυνα­μική.

Ανάπτυξη

Όπως μας είπε αγρότες και επι­χειρηματίες της περιοχής, η επι­λογή του δικτυοκηπίου ξεκίνησε μετά από ένα ταξίδι στο Ισραήλ, όπου είναι σύνηΟες φαινόμενο τα δικτυοκήπια. «Ξεκινήσαμε πειραματικά με 12 στρέμματα και τώρα ετοιμαζόμαστε την επό­μενη χρονιά να πάμε στα 50 στρέμματα», μας ανέφεραν. Τα ισραηλινά δικτυοκήπια δεν ταί­ριαζαν στις καιρικές συνθήκες της Τριφυλίας. Χρειάστηκε αλ­λαγή στο σχέδιο και πλέον η κα­τασκευή μπορεί και προστατεύει και από χαλαζοπτώσεις κ.ά.

 

Δικτυοκήπια: Μια βιώσιμη καινοτομία στη γεωργία

04-04-2013, 13:47

Δικτυοκήπια: Μια βιώσιμη καινοτομία στη γεωργία

Μια εντελώς καινούρια τεχνολογία, ιδιαίτερα εντυπωσιακή, έχει αρχίσει να εμφανίζεται στις γεωργικές εφαρμογές σε παγκόσμιο επίπεδο, τα δικτυοκήπια. Εκτενείς έρευνες που έχουν γίνει αλλά και εμπορικές εφαρμογές αποδεικνύουν ότι πραγματικά οι αποδόσεις των καλλιεργειών αυξάνονται κατακόρυφα και η απόσβεση της κατασκευής τους γίνεται από το πρώτο έτος.

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ

Τέως καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Γεωπόνος-οικονομολόγος

 

Πιο αναλυτικά, αναφερόμαστε σε μια μεταλλική κατασκευή με κολώνες από γαλβανισμένες εν θερμώ σωλήνες και σύνδεση αυτών με γαλβανισμένα συρματόσκοινα και ειδικά εξαρτήματα συνδεσμολογίας. Η φιλοσοφία βασίζεται στην εξειδικευμένη γνώση και στους ακριβείς στατικούς υπολογισμούς, μιας και πρόκειται για μια ελαφριού τύπου κατασκευή. Παρόλα αυτά, ο συγκεκριμένος σκελετός μπορεί να αντισταθεί σε ανέμους μέχρι 120 χλμ./ώρα, καθώς και να αντέξει αναρτώμενο βάρος μέχρι 25 κιλά/τ.μ.

 

Μία δεύτερη πρωτοτυπία είναι τα υλικά κάλυψης του προαναφερόμενου σκελετού. Πρόκειται για ειδικά εντομοστεγή δίχτυα, τα οποία αποτρέπουν την είσοδο των εντόμων και καλύπτουν την καλλιέργεια τόσο από τα πλαϊνά όσο και από την οροφή. Έτσι υπάρχει πλήρης στεγανοποίηση και προστασία, κάτι που σημαίνει υγιή φυτά και ελάχιστη έως μηδενική χρήση των πιο επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, όπως είναι τα εντομοκτόνα.

 

Επίσης η κατασκευή αυτή μπορεί να εξοπλιστεί και με ειδικά φωτορυθμιστικά δίχτυα σκίασης. Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει το φιλτράρισμα του ηλιακού φωτός, καθώς και τη διάχυση αυτού, κάτι που ευνοεί τόσο τη φωτοσύνθεση όσο και την προστασία από τα ηλιοεγκαύματα. Τέλος, με συγκεκριμένη τεχνική στήριξης των διχτυών οροφής επιτυγχάνουμε και αντιχαλαζική προστασία της καλλιέργειας.

 

Συμπερασματικά γίνεται αντιληπτό ότι η χρήση της απλής τεχνολογίας του διχτυοκηπίου επιτρέπει την καλλιέργεια κυρίως κηπευτικών κατά την καλοκαιρινή περίοδο, με την επίτευξη υψηλών και ποιοτικών παραγωγών αντάξιων των θερμοκηπιακών με πολύ μικρότερο όμως επενδυμένο αρχικό κεφάλαιο.

 

Επιτυχής εφαρμογή

Τα πειράματα που έχουν γίνει ανά το κόσμο, έχουν εφαρμόσει την τεχνολογία των δικτυοκυπίων και σε δεντρώδεις καλλιέργειες με πολύ μεγάλη επιτυχία.

 

Είναι γεγονός ότι οι συνθήκες καλλιέργειας κατά τους θερινούς μήνες έχουν αλλάξει δραματικά λόγω της αύξησης της ηλιακής ακτινοβολίας, καθώς και από το γεγονός ότι έχουν δημιουργηθεί ικανές συνθήκες για την ανάπτυξη εντομολογικών εχθρών και κατ’ επέκταση ιώσεων. Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι οι πολύ μικρές αποδόσεις και η σύντομη ζωή του φυτού.

 

Σε αυτό το πρόβλημα έρχεται σαν απάντηση μια τεχνολογία που είναι πολύ διαδεδομένη στο Ισραήλ και η οποία ονομάζεται «διχτυοκήπιο». Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί μια αξιόλογη τεχνογνωσία, η οποία οδήγησε στη δημιουργία ελαφρών, οικονομικών κατασκευών, καθώς και ειδικών εντομολογικών και φωτορυθμιστικών διχτυών κάλυψης.

 

Όσον αφορά τη μεταλλική κατασκευή επιτεύχθηκε η δημιουργία ενός σκελετού, ο οποίος αποτελείται από κολώνες και συρματόσχοινα, αλλά με ιδιαίτερο και έξυπνο τρόπο σχεδιασμού έτσι ώστε να επιτρέπεται η εγκατάσταση διχτυοκηπίων από3,5 μέτραύψος έως και τα8 μέτρα.

 

Η κατασκευή επιτρέπει όχι μόνο την κάλυψη και προστασία των καλλιεργειών, αλλά ακόμα και την εγκατάσταση αναρριχώμενων φυτών. Έτσι επιτυγχάνεται η δυνατότητα καλλιέργειας σε μεγάλο εύρος ειδών και η χρήση υβριδίων θερμοκηπίου. Ουσιαστικά με μικρό κόστος δημιουργείται ένα «καλοκαιρινό» θερμοκήπιο.

 

Η επιτυχία όμως της όλης κατασκευής βασίζεται στην τεχνογνωσία των διχτυών σκίασης και των εντομολογικών δικτύων σε συνδυασμό με τα φωτορυθμιστικά δίχτυα. Ο παραπάνω όρος περιγράφει μια ομάδα προϊόντων που βασίζεται τόσο στο ποσοστό σκίασης όσο και στον κατάλληλο χρωματισμό.

 

Τα φυτά εξαρτώνται από το ηλιακό φως ως εξαιρετική πηγή για διάφορες βιοχημικές διεργασίες, οι οποίες οδηγούν στην παραγωγή ενέργειας – φωτοσύνθεση. Κατά τη λειτουργία αυτή γίνεται μετατροπή της ηλιακής ενέργειας σε χημική, προκειμένου να επιτελεστούν όλες οι διαδικασίες ανάπτυξης του φυτού. Γι’ αυτό λοιπόν δεν πρέπει να μας προξενεί έκπληξη το γεγονός ότι τα φυτά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα τόσο στην ποιότητα όσο και στην ποσότητα του φωτός.

 

Ο ήλιος τρέφει τα… φυτά!

Η διαχείριση του φωτός για καλλιεργητικούς σκοπούς έχει μακρά ιστορία. Συγκεκριμένες προσπάθειες έχουν γίνει για τον απευθείας έλεγχο της ποσότητας του φωτός και την καλύτερη διαχείριση σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κάθε φυτού. Παρόλα αυτά τα φυτά αντιδρούν εξίσου θετικά ή αρνητικά και στην ποιότητα του φωτός (ενεργό φάσμα). Αυτή η αντίδραση εκφράζεται από ικανό αριθμό φωτοευαίσθητων «αισθητήρων» των φυτών, οι οποίοι και ελέγχουν σημαντικές διεργασίες στην οικοδόμηση των ιστών και κατ’ επέκταση της ανάπτυξης των φυτών στα διάφορα στάδια.

 

Μια σειρά από έγχρωμα δίχτυα εξελίχθηκαν, όπου το καθένα διαχειρίζεται ειδικά ένα συγκεκριμένο εύρος του φάσματος του φωτός. Ανάλογα τη σύνθεση του χρωματισμού με τα κατάλληλα έκδοχα στο πλαστικό κατασκευής τους και σύμφωνα επίσης με τον τρόπο πλέξης, τα ιδιαίτερα αυτά δίχτυα προσδίδουν στην καλλιέργεια ένα μεγάλο εύρος μίξεως φυσικού και φιλτραρισμένου φωτός, το οποίο διαχέεται σε συγκεκριμένο φάσμα.

 

Η νέα αυτή τεχνολογία προωθεί την ελεγχόμενη αντίδραση των φυτών σε προσδιοριζόμενες και επιθυμητές φυσιολογικές λειτουργίες, η οποία είναι φωτοελεγχόμενη και φωτορυθμιστική σε συνδυασμό με τη φυσική-μηχανική προστασία που προσφέρουν τα δίχτυα. Οι στοχευόμενες, λοιπόν, διεργασίες στα φυτά με τη διαχείριση του φωτός οριοθετούν την εμπορική αξία μιας καλλιέργειας σε επίπεδο παραγωγικότητας, ποιότητας καρπού, βλαστικής ανάπτυξης και ρυθμού ωρίμανσης και άλλα πολλά. Πολλές από αυτές τις διαδικασίες ελέγχονται σχετικά με μηχανικό τρόπο, όπως κλάδεμα, αραίωμα καρπών, με τη χρήση χημικών κ.λπ. και οι οποίες απαιτούν κόστος εργατικού.

 

Προστασία, κόστος και απόδοση

Σημαντική συνδρομή στη συνολική προστασία της καλλιέργειας δίνει η χρήση των κατάλληλων εντομολογικών διχτυών, τα οποία προστατεύουν από ποικίλους εντομολογικούς εχθρούς, όπως αλευρώδη, αφίδες, θρίπα, τούντα και φυσικά από πουλιά. Τέλος, η κάλυψη με δίχτυα δημιουργεί και μηχανικό φράχτη από φυσικά φαινόμενα, όπως χαλάζι και έντονη βροχόπτωση όπου περιορίζεται η ταχύτητα και το μέγεθος της σταγόνας που τελικά φτάνει στη φυτεία.

 

Σαν συμπέρασμα θα λέγαμε ότι οι σύγχρονες γεωργικές τεχνικές αλλά και οι εμπορικές απαιτήσεις επιβάλλουν την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας και καθαρότερα ακόμα και κατά την καλοκαιρινή περίοδο, με μεθόδους που υποκαθιστούν τα θερμοκήπια, μιας και αυτά δεν μπορούν να ανταποκριθούν επαρκώς κατά τους καλοκαιρινούς μήνες χωρίς τη χρήση κοστοβόρων και ενεργοβόρων λύσεων.

 

Το μέσο κόστος διαμορφώνεται μεταξύ 10.000 και 12.000 ευρώ ανά στρέμμα. Η απόσβεση των εγκαταστάσεων γίνεται στην Ν. Ελλάδα με την πρώτη καλλιέργεια, ενώ στην Κεντρική Ελλάδα εντός του πρώτου έτους. Η απόδοση π.χ. ντομάτας στην Ελλάδα είναι 20-25.000 κιλά/στρέμμα χωρίς προσβολή από ιούς. Σε καλλιέργεια χωρίς δικτυοκήπιο οι αποδόσεις θα φτάσουν περίπου τα 4.000 κιλά ανά στρέμμα.

 

Κράτα το