Ρ. Αντωνοπούλου – Τι είναι η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία

Ομιλία Αν.Υπουργού, Ρ. Αντωνοπούλου, στην Ολομέλεια της Βουλής για το νομοσχέδιο «Κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία και ανάπτυξη των φορέων της και άλλες διατάξεις»

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

στις χώρες της Δύσης, και ιδιαίτερα τις αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, εκεί που δεν υπάρχουν, ούτε υπήρξαν ποτέ αριστερές κυβερνήσεις,  ο τομέας της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας είναι εξαιρετικά αναπτυγμένος, συμβάλλοντας στο ΑΕΠ σε ποσοστό μέχρι και 20%.

Όμως, στην  Ελλάδα αυτός ο εναλλακτικός τομέας είναι στα σπάργανα, παρά την άλλοτε ακμή του συνεταιριστικού κινήματος.
Θέλω να πω, ότι μ’ αυτό το νομοσχέδιο δεν ανακαλύπτουμε εκ νέου τον τροχό, αλλά προσπαθούμε να συμπυκνώσουμε μια παγκόσμια, ποικιλόμορφη εμπειρία συλλογικής παραγωγής και οικονομικής δράσης, που δεν βασίζεται στο ατομικό κέρδος και στον ιδιωτικό ή κρατικό έλεγχο των μέσων παραγωγής, αλλά μπορεί να είναι αποτελεσματική και οικονομικά – και με αυτό εννοώ από την σκοπιά του βιοπορισμού των ίδιων των εργαζομένων – και κυρίως κοινωνικά.

Υπάρχουν παραδείγματα παγκόσμιας εμβέλειας, συνεταιριστικών επιχειρήσεων, όπως η Mondragon στην Ισπανία, που κατάφεραν όχι μόνο να έχουν τεράστιο ειδικό βάρος στην εγχώρια παραγωγή, αλλά να συναγωνίζονται διεθνώς ακόμη και πολυεθνικές καπιταλιστικές επιχειρήσεις.

 Φυσικά, δεν μας βρίσκουν σύμφωνους όλες οι πρακτικές που χρησιμοποιεί η συγκεκριμένη συνεταιριστική πολυεθνική, αλλά είναι ένα παράδειγμα που δείχνει τις δυνατότητες.

Για μας, η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία αντιστοιχεί φυσικά στην κοσμοθεωρία μας και στα οράματά μας για τον οικονομικό και κοινωνικό μετασχηματισμό, για τη μετάβαση σε ένα άλλο μοντέλο παραγωγής και παραγωγικών σχέσεων.
Κατά κάποιο τρόπο είναι μια προβολή στο μέλλον που ονειρευόμαστε.

Αλλά αυτό είναι κάτι πολύ μακροπρόθεσμο, κανείς μας δεν είναι τόσο αφελής ώστε να ισχυριστεί ότι με ένα νομοσχέδιο θα γίνει ένα μαγικό άλμα στο μέλλον αυτό.

Ωστόσο, η ανάγκη να ανοίξουμε αυτό το παράθυρο προς έναν εναλλακτικό τρόπο παραγωγής προκύπτει από την ίδια την τραγική αποτυχία του κυρίαρχου τρόπου παραγωγής , αυτού που βασίζεται στο ατομικό κέρδος.
Οι νεοφιλελεύθεροι λένε ότι η απληστία, παρά το αρνητικό φορτίο που έχει η έννοια αυτή, είναι δύναμη προόδου και ανάπτυξης.
Ναι, αλλά ταυτόχρονα αποδεικνύεται δύναμη απίστευτης καταστροφής.

Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 είναι πια το κορυφαίο παγκόσμιο παράδειγμα  γι’ αυτό.

 Κι ακόμη, η ιδιαίτερη μορφή που πήρε η κρίση στην Ελλάδα, είναι επίσης ένα παράδειγμα συλλογικής αποτυχίας και αδυναμίας του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας, ιδιαίτερα του μεγάλου, της κρατικοδίατης και τραπεζοδίαιτης εγχώριας επιχειρηματικότητας που, μόλις έχασε την πρόσβαση στην εύκολη πίστωση και στις κρατικές προμήθειες, γέμισε τη χώρα επιχειρηματικά κουφάρια και ανέργους, προσπαθώντας μόνο να περισώσει τον προσωπικό της πλούτο και τα κέρδη που ταξίδεψαν στις τράπεζες και τις offshore όλου του κόσμου.

Φυσικά – και σας προλαβαίνω σ’ αυτό – μια αντίστοιχη συλλογική αποτυχία επέδειξε και ο κρατικός τομέας της οικονομίας και, κυρίως οι κρατικές πολιτικές που επί δεκαετίες μεροληπτούσαν μέσω της φορολογίας, της τραπεζικής πίστης, του συστήματος προμηθειών, των πελατειακών σχέσεων της πολιτικής με την οικονομική ελίτ, υπέρ μιας σε μεγάλο βαθμό παρασιτικής επιχειρηματικότητας, που συμπυκνώνεται στο φαινόμενο της λεγόμενης διαπλοκής.

Με το νομοσχέδιο θέλουμε να δώσουμε στα κατ’ εξοχήν  θύματα αυτών των συλλογικών αποτυχιών που περιέγραψα πριν, τους ανέργους,  τους νέους ανθρώπους με τα υψηλά προσόντα που δεν βρίσκουν εργασία, τους εργαζόμενους των εγκαταλελειμμένων από τους ιδιοκτήτες τους επιχειρήσεων, τους μικροεπιχειρηματίες και επαγγελματίες που έχουν χρεοκοπήσει ή πνίγονται από τα χρέη προς το Δημόσιο, τις τράπεζες και τους προμηθευτές τους, τις τοπικές κοινωνίες που βλέπουν τις κοινόχρηστες  υποδομές και υπηρεσίες να παρακμάζουν λόγω υποχρηματοδότησης,

την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν συλλογικά τις δημιουργικές τους δυνάμεις.

Στη διάρκεια της κρίσης και των μνημονίων γεννήθηκαν πολλές τέτοιες συλλογικές πρωτοβουλίες, που όμως σκόνταφταν στα κενά και τις ανεπάρκειες της ισχύουσας νομοθεσίας, που σε ένα βαθμό έδωσαν και σε κάποιος επιτήδειους την ευκαιρία να κρύψουν ιδιοτελείς, κερδοσκοπικές επιδιώξεις κάτω από τον μανδύα της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.


Σήμερα, με το νομοσχέδιο, επιλύουμε το ζήτημα των εναλλακτικών νομικών μορφών που μπορεί να πάρει η ΚΑΛΟ, ώστε να είναι πράγματι διακριτή από τον ιδιωτικό και τον κρατικό τομέα της οικονομίας.

Επιδίωξη και  φιλοδοξία μας είναι να δημιουργήσουμε με τον νόμο αυτό ένα περιβάλλον πραγματικά υποστηρικτικό σ’ αυτόν τον τομέα και γι’ αυτό δρομολογεί λύσεις στα ζητήματα της χρηματοδότησης, της φορολογικής και ασφαλιστικής μεταχείρισης και της πρόσβασης στις δημόσιες συβάσεις.

 Θέλουμε έναν τομέα ΚΑΛΟ πραγματικά ανταγωνιστικό προς τον ιδιωτικό και τον κρατικό τομέα- και ας μην μας τρομάζει η λέξη, που άλλωστε είναι οικεία στα μέλη της αντιπολίτευσης: όλοι ομνύουν στην «ανταγωνιστικότητα», ας συμφιλιωθούν και με την ιδέα ενός «ανταγωνιστικού» τομέα ΚΑΛΟ.

Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η ελληνική οικονομία, καλώς ή κακώς, υφίσταται μέσω της κρίσης και των πολιτικών που πηγάζουν από τα Μνημόνια έναν τεράστιο μετασχηματισμό.

Μέσω της διαχείρισης των κόκκινων τραπεζικών δανείων, της υπό νομοθέτηση δικαδικασίας του εξωδικαστικού συμβιβασμού για οφειλές σε τράπεζες, δημόσιο και προμηθευτές, θα προκύψει μια τεράστια αναδιάρθρωση της παραγωγικής βάσης της χώρας.

Είναι βέβαιο ότι θα δημιουργηθούν μεγάλα παραγωγικά κενά που δεν θα καλυφθούν από ιδιωτικές επενδύσεις, παρότι θα αντιστοιχούν σε ζωτικές ανάγκες της κοινωνίας, από το κύκλωμα της διατροφής μέχρι τις κοινωφελείς  υπηρεσίες των τοπικών κοινωνιών.

Σ’ αυτά τα παραγωγικά κενά θέλουμε να ωθήσουμε το δημιουργικό, παραγωγικό δυναμικό της χώρας μέσα από πρωτοβουλίες συλλογικής, μη κερδοσκοπικής δραστηριότητας.
Και γι’ αυτό αναπτύσσουμε μια ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για την ΚΑΛΟ, που το νομοσχέδιο αυτό είναι το πρώτο της βήμα.

Συμπυκνώνοντας τα βασικά στοιχεία αυτής της στρατηγικής, θα περιοριστώ σε μια επιγραμματική αναφορά στις βασικές έννοιες και αρχές που εισάγουμε με τη συζήτηση του νομοσχεδίου.

Α. Τι είναι η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία

Εκτός από τον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα υπάρχει και ένας τρίτος τομέας της οικονομίας που παράγει αγαθά και υπηρεσίες, αυτός της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (ΚΑΛΟ).

Είναι ένας τομέας που προάγει το  συλλογικό επιχειρείν.

Δίνει ευκαιρίες σε όλους εκείνους, που θέλουν να εργαστούν ή να δημιουργήσουν και δεν μπορούν ή δε θέλουν να το κάνουν με τη κλασσική οδό του ιδιωτικού τομέα.

Ο τομέας αυτός διαφοροποιείται από το δημόσιο και τον ιδιωτικό σε δύο βασικά σημεία:

Πρώτον, οι δραστηριότητες που αναπτύσσει δίνουν προτεραιότητα στον αξιοπρεπή βιοπορισμό  των εργαζομένων, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας  και στην κάλυψη των κοινωνικών αναγκών. Παράγουν  προϊόντα και υπηρεσίες που δεν προσφέρονται ή δεν προσφέρονται επαρκώς από τον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα.

Δεύτερον, οι δραστηριότητες αυτές αναπτύσσονται, χωρίς να έχουν ως αυτοσκοπό την επιθετική κερδοφορία.  

Στα συνεργατικά σχήματα οι εργαζόμενοι και τα μέλη αποφασίζουν δημοκρατικά για όλα όσα αφορούν τις δράσεις τους.  Δεν υφίσταται η γνωστή σχέση εργοδότη-εργαζόμενου.
Το κέρδος που προκύπτει από την παραγωγή προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών, το μοιράζονται ισότιμα. Δηλαδή, όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται με ισότιμη συμμετοχή, δημοκρατικά και συλλογικά
Είναι ο τομέας αυτός ανταγωνιστικός προς τον ιδιωτικό τομέα;

Ναι, και όχι – και εξηγώ:
Με τον τρόπο που περιέγραψα προηγούμενα είναι διαφορετικός, είναι ξεκάθαρα μία εναλλακτική μορφή οργάνωσης και λειτουργίας της παραγωγικής διαδικασίας. Και δεν πρέπει να το φοβόμαστε αυτό.

Η ΚΑΛΟ μπορεί να αποδείξει ότι η οικονομία μπορεί να κινείται, με σεβασμό στα κοινωνικά δικαιώματα και στα συλλογικά συμφέροντα της κοινωνίας, με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και στις τοπικές κουλτούρες, χωρίς να κυνηγά αποκλειστικά το ατομικό κέρδος και, κυρίως επανεπενδύοντας μεγάλο μέρος του συλλογικού κέρδους υπέρ της αειφορίας της ίδιας παραγωγικής δραστηριότητας και υπέρ της τοπικής κοινωνίας.
Ταυτόχρονα, αν το δούμε από μια άλλη σκοπιά, δεν ανταγωνίζεται τον ιδιωτικό τομέα.
Δεν διεκδικεί μερίδιο του κέρδους, δεν αυτοοργανώνεται με στόχο να επιβιώσει στη βάση της μεγιστοποίησης του κέρδους του, ούτε επιδιώκει να γίνει το μετοχικό του κεφάλαιο ελκυστικό επειδή είναι κερδοφόρος.
Εδώ θα ήθελα να εξηγήσω στους βουλευτές του ΚΚΕ τι σημαίνει αυτοδιαχείριση, συλλογικότητα και έλεγχος των μέσων παραγωγής από τους συνεταιριστές, δίνοντας το παράδειγμα ενός συνεταιριστικού σχήματος, του «Καστρί».


Β. Γιατί χρειαζόταν ένα νομοσχέδιο;
Για την κυβέρνηση η ΚΑΛΟ δεν είναι μια ακόμη προνοιακή πολιτική για τους ευάλωτους. Είναι όμως εναλλακτικός τρόπος οικονομικής δραστηριότητας, που είναι φιλικός προς τις ευάλωτες ομάδες, γιατί αναγνωρίζει τον αποκλεισμό τους από τον ιδιωτικό τομέα και δημιουργεί άπλετο χώρο για αυτούς, για τη δημιουργική δραστηριότητα και την οικονομική συμμετοχή τους. Για εμάς  είναι ένας άλλος τρόπος να  εργαζόμαστε,  να παράγουμε, και να  καταναλώνουμε.

Η ΚΑΛΟ αποτελεί για εμάς οριζόντια προτεραιότητα. Το νομοσχέδιο εμπλουτίζει τις νομικές μορφές που μπορούν να πάρουν τα εγχειρήματα ΚΑΛΟ- με βασικό νέο στοιχείο τον συνεταιρισμό των εργαζομένων-, συμπληρώνει τα κενά της προηγούμενης νομοθεσίας για τις ΚΟΙΝΣΕΠ, και δίνει τη δυνατότητα συνεργειών των συνεταιριστικών εγχειρημάτων σε τοπική και εθνική κλίμακα. Μαζί με το νέο πλαίσιο εξυγίανσης και αναγέννησης των αγροτικών συνεταιρισμών που έχει προωθήσει το υπουργείο Οικονομίας, αποτελεί μια ολιστική νομική πλατφόρμα επανεκκίνησης του τρίτου τομέα της οικονομίας.

Γ. Ποια η διαδικασία που ακολουθήθηκε για να φτάσουμε εδώ
Για την αναθεώρηση του νόμου:
Πραγματοποιήθηκαν δημόσιες εκδηλώσεις, συζητήσεις με συνεταιριστικά σχήματα, και εγχειρήματα του πεδίου, παραγωγικούς φορείς και κόμματα.

Το νομοσχέδιο ετέθη σε δημόσια διαβούλευση λαμβάνοντας ουσιαστικά υπόψη τις παρατηρήσεις και τα σχόλια. Σχεδόν όλες οι παρατηρήσεις και τα σχόλια έχουν ενταχθεί στο σχέδιο νόμου που καλείστε να ψηφίσετε.
Μιλήσαμε με τον ILO, ανταλλάξαμε απόψεις με τη CICOPA, Ευρωπαϊκούς Συνεταιρισμούς,
Φυσικά, ένας  νόμος δε  φέρνει την άνοιξη.  Ο νόμος δημιουργεί το περιβάλλον για την ανάπτυξη της  ΚΑΛΟ, χρειάζονται όμως και άλλες ενέργειες.
Τι  κάνουμε; Αναπτύσσουμε την…

Δ. Εθνική Στρατηγική για την ΚΑΛΟ

Αυτή κινείται σε τρεις κατευθύνσεις:

Α. Αλλαγές σε θεσμικό επίπεδο με κορυφαία το νομοσχέδιο για την ΚΑΛΟ

Β. Ανάπτυξη Υποστηρικτικών Εργαλείων με πιο σημαντικές τους Μηχανισμούς Υποστήριξης σε κάθε Περιφέρεια και το Ταμείο ΚΑΛΟ.
Εξασφαλίζουμε πόρους για την Κοινωνική Οικονομία: τουλάχιστον  157.000.000 ευρώ θα διατεθούν την επόμενη τριετία
–    για να βοηθηθούν τα εγχειρήματα στο ξεκίνημά τους,
–    για να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας
–    για να αναπτύξουμε εκείνο το μηχανισμό σε κάθε περιφέρεια  που θα πληροφορεί δωρεάν και θα βοηθάει δωρεάν τους ανθρώπους που εμπλέκονται σε εγχειρήματα ΚΑΛΟ να δραστηριοποιηθούν στο ξεκίνημά τους.


Γ. Δράσεις δημοσιότητας
Ειπώθηκε από τους περισσότερους στη διαδικασία συζήτηση ότι  η ΚΑΛΟ είναι ένα πεδίο που ο κόσμος δε γνωρίζει. Απ’ ό τι φάνηκε επίσης για πολλούς είναι μια προνοιακή πολιτική σε ένα κοινωνικό κράτος που καταρρέει. Ε λοιπόν, όχι. Η ΚΑΛΟ είναι για όλους τους πολίτες για όλες τις παραγωγικές δραστηριότητες. Πρέπει ο κόσμος να ενημερωθεί για τη δυναμική που έχει αυτός ο τομέας σε όλη την Ευρώπη, αλλά και σε όλο τον κόσμο.
Δράσεις δημοσιότητας λοιπόν. Εκθέσεις σε όλη την Ελλάδα, ηλεκτρονικές πλατφόρμες δικτύωσης και προώθησης των υπηρεσιών και των προϊόντων τους. Για να γίνει η ΚΑΛΟ ορατή.

Ε. Σε ποιους απευθύνεται;
– στους νέους με τα πολλά προσόντα και την υψηλή εξειδίκευση για να σταματήσουμε το  brain drain
– στους άνεργους
– στους εργαζόμενους που δουλεύουν πολύ και πληρώνονται λίγο, στους εργαζόμενους των επιχειρήσεων που τις έχουν εγκαταλείψει οι ιδιοκτήτες τους και βλέπουν δυνατότητες να δουλέψουν οι ίδιοι, συλλογικά.
– στους μικροεπιχειρηματίες που αντιμετωπίζουν το φάσμα της χρεοκοπίας και του λουκέτου και βλέπουν τη δυνατότητα σε συλλογική βάση να κάνουν τη διαφορά.
Η Εθνική Στρατηγική για την ΚΑΛΟ, έχει όλες τις προϋποθέσεις να αποτελέσει το όχημα για τη δημιουργία νέων παραγωγικών σχημάτων που δεν συνθλίβονται μέσα στην οικονομία της αγοράς, ούτε φυτοζωούν μέσα σε μια νοσηρή εξάρτηση από το κράτος.
Η υψηλού επιπέδου γνώση, η καινοτομία, ο μεγάλος βαθμός εξειδίκευσης αλλά και η εφευρετικότητα στην προώθηση ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας είναι το βασικό υπόβαθρο για να δημιουργηθούν βιώσιμες και επιτυχημένες συλλογικές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.
Φιλοδοξία μας είναι σε λίγα χρόνια να έχουμε ένα μετρήσιμο, με αξιόλογη συμμετοχή στο ΑΕΠ της χώρας, τομέα ΚΑΛΟ, συγκρίσιμο τουλάχιστον με τις επιδόσεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Όραμά μας είναι να αντικαταστήσουμε την απληστία για το ατομικό κέρδος, με μια απληστία για την ανθρώπινη δημιουργικότητα, συλλογικότητα και αλληλεγγύη.

21/10/2016
 
  • Ρ. Αντωνοπούλου - Τι είναι η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία
 

Κράτα το

«Σύσταση Τοπικού Συμβουλίου Δήμου Πρόληψης Παραβατικότητας»

Πλαίσιο Βασικών Αρχών Λειτουργίας για τα Τοπικά Συμβούλια Πρόληψης της Εγκληματικότητας

https://www.rizospastis.gr/story.do?id=4059219

Ασφάλεια του πολίτη και τοπικό Σ.Π.Ε.

Η δημόσια ασφάλεια αποτελεί ένα κοινό αγαθό συνυφασμένο με την κοινωνική αλληλεγγύη και την ασφάλεια των δικαιωμάτων των πολιτών. Υπό την έννοια αυτή η ασφάλεια του πολίτη και η προστασία των εννόμων αγαθών αποτελεί, εκτός από πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας, ένα καθολικό και επιτακτικό αίτημα των σύγχρονων κοινωνιών. Η κατοχύρωση της επιβάλλει, σήμερα, λογικές κοινωνικής εγρήγορσης, συνευθύνης αλλά και συνδιοίκησης, δηλαδή λογικές μιας ευρύτερης συμμετοχική ς διαδικασίας στον τομέα της πρόληψης, ενώ συνιστά, παράλληλα, ένα ζήτημα ποιότητας ζωής και ένα σταθεροποιητικό παράγοντα της κοινωνικής συμβίωσης.Το θεωρητικό πλαίσιο των τοπικών Σ. Π. Ε στηρίζεται στην προώθηση και εμβάθυνση της συμμετοχικής αντεγκληματικής πολιτικής, καθώς και στη μείωση του αισθήματος της ανασφάλειας, μέσω της κατά το δυνατόν άρσης των όρων του κοινωνικού  αποκλεισμού και της περιθωριοποίησης καθώς και την δραστηριοποίηση των πολιτών για την πρόληψη της καθημερινής μικρομεσαία ς εγκληματικότητας. Αποτελεί μια πολιτική συνεργασίας του πολίτη με τους θεσμούς της πρόληψης του εγκλήματος, μια πολιτική εμπέδωσης της κοινωνικής συνοχής, αλληλεγγύης και ενδυνάμωσης της συνευθύνης που συνεπάγεται το κοινωνικό συμβόλαιο. Τα τοπικά ΣΠΕ είναι κατεξοχήν φορείς εμπέδωσης του αισθήματος ασφαλείας των πολιτών, συμπαραγωγής της δημόσιας ασφάλειας και έγκαιρης πρόληψης των γενεσιουργών αιτιών και παραγόντων παραβατικής συμπεριφοράς.Η εφαρμογή μιας συμμετοχική ς αντεγκληματικής πολιτικής δεν περιορίζεται στη γραφειοκρατική μεταβίβαση ορισμένων αρμοδιοτήτων, στον τομέα της πρόληψης, από το κράτος στους Ο.Τ.Α. και στις τοπικές κοινωνίες. Δεν συγκαλύπτει κάποια διαδικασία απώθησης ευθυνών της Πολιτείας για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας. Αντίθετα συνιστά μια ρεαλιστική πρόταση συνεργασίας κράτους και τοπικών κοινωνιών, επιζητώντας την ενεργητική συμμετοχή των ιδίων των πολιτών.Η θέσπιση και η λειτουργία των τοπικών ΣΠΕ επιβεβαιώνει την αλλαγή που επιτελείται σταδιακά στην Ελλάδα ως προς την παραγωγή της δημόσιας ασφάλειας και υποδεικνύει την ανακατανομή των ρόλων στη διαμόρφωση της αντεγκληματικής πολιτικής. Το κράτος έχει την αρμοδιότητα της χάραξης και εφαρμογής των γενικών κατευθύνσεων της αντεγκληματικής πολιτικής και της καταπολέμησης της εγκληματικότητας, ενώ η τοπική αυτοδιοίκηση, οι κοινωνικοί φορείς, η τοπική αστυνομία και οι πολίτες καλούνται να συμμετάσχουν στη σχεδίαση και εφαρμογή πολιτικών πρόληψης σε τοπικό επίπεδο.

Αποστολή των τοπικών ΣΠΕ

Με το Νόμο 2713/1999 (άρθρο 16) θεσπίστηκαν τα Τοπικά Συμβούλια Πρόληψης της Εγκληματικότητας (ΣΠΕ). Κύρια αποστολή αυτού του νεοεισαχθέντος στην Ελλάδα θεσμού είναι η καταγραφή και η μελέτη της εγκληματικότητας σε τοπικό επίπεδο, καθώς και η σχεδίαση, η οργάνωση, ο συντονισμός και η εφαρμογή από τους κοινοτικούς φορείς πρωτοβουλιών, κατάλληλων να προλάβουν ή να περιορίσουν ορισμένες μορφές της μικρομεσαίας ιδίως εγκληματικότητας. Τ α τοπικά ΣΠΕ αποσκοπούν στην ανάπτυξη μιας εναλλακτικής και αποκεντρωμένης αντεγκληματικής πολιτικής, προσαρμοσμένης στις ιδιαίτερες ανάγκες και απαιτήσεις των τοπικών κοινωνιών. Πρόκειται στην ουσία, για όργανα μιας πολυμερούς συνεργασίας μεταξύ κράτους και των Ο.Τ.Α., των αστυνομικών και δικαστικών αρχών, των κοινωνικών φορέων, αλλά και των ιδίων πολιτών, που φιλοδοξούν να εμπεδώσουν, μέσα από τη συμμετοχή, τη δημόσια ασφάλεια στην καθημερινή ζωή.Σύμφωνα με το Νομοθετικό τους πλαίσιο τα τοπικά ΣΠΕ αποτελούν συμβουλευτικά/γνωμοδοτικά όργανα τα οποία μπορούν να συσταθούν σε κάθε Δήμο ή Κοινότητα της χώρας με πληθυσμό πάνω από τρεις χιλιάδες κατοίκους.
Απαρτίζονται από επιστήμονες και λειτουργούς που διαμένουν μόνιμα στην περιφέρεια του Δήμου ή της Κοινότητας και διαθέτουν ειδικές γνώσεις στον τομέα της εγκληματικότητας (εγκληματολόγοι, κοινωνιολόγοι, ψυχολόγοι, δικαστικοί λειτουργοί, κοινωνικοί λειτουργοί, ιατροί, αστυνομικοί κ.λπ.)Τα μέλη των τοπικών ΣΠΕ δεν επιτρέπεται να είναι λιγότερα από πέντε ή περισσότερα από έντεκα και ορίζονται για τρία χρόνια.Κάθε τοπικό ΣΠΕ συγκαλείται και προεδρεύεται από το Δήμαρχο του οικείου Δήμου ή τον οριζόμενο από αυτόν εκπρόσωπό του.Τα τοπικά ΣΠΕ αναλαμβάνουν συγκεκριμένες δράσεις για:

1.  την καταγραφή και μελέτη της εγκληματικότητας στην πραγματική της διάσταση στο πλαίσιο των Δήμων που αυτά δραστηριοποιούνται και την σύνταξη ετήσιας έκθεσης για την εξέλιξη της εγκληματικότητα ς στην περιοχή τους,

2.  την ευαισθητοποίηση και την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών φορέων και των πολιτών σε προγράμματα πρόληψης,

3. την πλαισίωση και το συντονισμό πρωτοβουλιών άλλων κοινωνικών φορέων όπως π.χ.(θεραπευτικών κοινοτήτων, συλλόγων γονέων, επαγγελματικών ενώσεων, εκκλησίας κ.α.) που στοχεύουν στην πρόληψη.

4.  τη συνδρομή στο κοινωνικό έργο της αστυνομίας

5.  την πρόταση της δημιουργίας κέντρων βοηθείας, αρωγής και πληροφόρησης για τα θύματα εγκληματικών πράξεων σε συνεργασία με τους τοπικούς κοινωνικούς φορείς,

6.  την ανάπτυξη της κοινοτικής διαμεσολάβησης και την εμπέδωση της κοινωνικής αλληλεγγύης,

7.  την εκπόνηση και εφαρμογή προγραμμάτων παροχής κοινωφελούς εργασίας,

8  την υποβολή προτάσεων προς τους αρμόδιους φορείς (περιφέρεια, Νομαρχία, ΥΠΕΧΩΔΕ) για την αναβάθμιση ορισμένων περιοχών, που παρουσιάζουν έντονα ή χρόνια χωροταξικά και κοινωνικά προβλήματα και προβλήματα παραβατικότητας,

9.  τη σύσταση δικτύου ΄΄στελεχών πρόληψης΄΄ σε τομείς όπως η οδική συμπεριφορά, η αντικοινωνική συμπεριφορά, η σχολική-εξωσχολική βία, η χρήση ναρκωτικών, η κακοποίηση και η εκμετάλλευση ανηλίκων,

10.  την κατάστρωση προγραμμάτων πρόληψης, σχετικά με ειδικές μορφές παραβατικής-εγκληματικής συμπεριφοράς ή. με ειδικές κατηγορίες δραστών και την υποστήριξη τους σε κεντρικό (κρατικό) επίπεδο.

Μέσα από τις παραπάνω δράσεις και λειτουργίες των τοπικών ΣΠΕ, οι τοπικές κοινωνίες, μπορούν να καταστούν οι φυσικοί χώροι διαχείρισης και πρόληψης της μικρομεσαίας εγκληματικότητας και να συμβάλλουν στην εμπέδωση της ασφαλείας του πολίτη στην καθημερινή του ζωή, ως βασικό όρο της ποιότητας ζωής.

Συνεργασία τοπικού ΣΠΕ, Ελληνικής Αστυνομίας και Δημoτικής Αστυνομίας.

Τα τοπικά ΣΠΕ λόγω της αποστολής τους μπορούν να αποτελέσουν το φορέα συνεργασίας μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Ελληνικής Aστυνoμίας και της Δημοτικής Αστυνομίας, σε όποιους Δήμους έχει αυτή συσταθεί.

Σκοπός μιας τέτοιας συνεργασίας είναι ο σχεδιασμός και η ανάληψη δράσεων πρόληψης σε επίπεδο γειτονιάς και η ανάδειξη του κοινωνικού ρόλου της Αστυνομίας.Οι εν λόγω δράσεις έχουν ως σημείο αναφοράς τους την τοπική κοινότητα και βασίζονται στη συστηματική λειτουργία και ανάπτυξη των τοπικών ΣΠΕ, στο νέο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της Ελληνικής Αστυνομίας και της Δημοτικής Αστυνομίας, καθώς και στις σύγχρονες στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πρόληψης της εγκληματικότητας.Μέσα από αυτήν την πολυπαραγοντική συνεργασία προωθείται η συμπαραγωγή της δημόσιας ασφάλειας ως κοινωνικό αγαθό και η ασφάλεια των δικαιωμάτων των πολιτών, με αποτέλεσμα την εμβάθυνση της συμμετοχικής δημοκρατίας σε τοπικό επίπεδο.

Συνεργασία των τοπικών ΣΠΕ με Αρχές και φορείς

1.  Τα τοπικά ΣΠΕ για την εκπλήρωση ,της αποστολής τους συνεργάζονται: α. Με τα ομοειδή Συμβούλια των άλλων και ιδίως των ομόρων δήμων και κοινοτήτων. 
 β. Με δημόσιες Υπηρεσίες και ιδίως τις τοπικές Αστυνομικές Αρχές και την Αστυνομική Επιτροπή Νόμου, με τη Γενική Γραμματεία Ισότητας καθώς και με τους Ο.Τ.Α. και τη Noμαρχιακή Αυτοδιοίκηση.
 γ. Με Οργανισμούς όπως ο ΟΚΑΝΑ, με Ινστιτούτα Αντεγκληματικής Πολιτικής και μη Κυβερνητικές Οργανώσεις.
 δ. Με επιστημονικούς, επαγγελματικούς και κοινωνικούς φορείς και ιδίως συλλόγους γονέων, θεραπευτικές κοινότητες, δικηγορικούς και ιατρικούς συλλόγους, πανεπιστήμια και άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
 ε. Με σωφρονιστικά καταστήματα και κέντρα ή ιδρύματα αποκατάστασης και θεραπείας.
 στ. Με τα Μ.Μ.Ε.
 ζ. Με τους Εθνικούς εκπροσώπους της χώρας μας σε διεθνείς οργανισμούς ή όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δραστηριοποιούνται στο πεδίο της πρόληψης του εγκλήματος και, εφόσον κληθούν από αυτούς, συμμετέχουν στις συνεδριάσεις των τελευταίων αναπτύσσοντας τις απόψεις τους.

«

Σύμφωνα με το άρθρο 84 του Δ.Κ.Κ., προβλέπεται η συγκρότηση Τοπικών Συμβουλίων Πρόσληψης Παραβατικότητας στους δήμους, προκείμενου με τη συνεργασία του Τοπικού Συμβουλίου, της Αστυνομίας, των φορέων, της δημοτικής αρχής, αλλά και του Κεντρικού Συμβουλίου Πρόσληψης Παραβατικότητας, να μειωθεί η εγκληματικότητα σε πρωτογενές στάδιο .

Το Δημοτικό Συμβούλιο πρέπει να αποφασίσει και να εγκρίνει τη συγκρότηση  11μελους Τοπικού Συμβουλίου Πρόληψης Παραβατικότητας στο Δήμο , στο οποίο θα συμμετέχουν : ο Δήμαρχος , 2 Δημοτικοί Σύμβουλοι, ο εκάστοτε Αστυνόμος του Αστυνομικού Τμήματος , ο εκάστοτε Διοικητής της Τροχαίας, ο εκάστοτε Λιμενάρχης του Λιμεναρχείου Κέρκυρας, ο εκάστοτε Προϊστάμενος της Δημοτικής Αστυνομίας, ο πρόεδρος της ΔΗΜΟΠ, ένας παιδοψυχολόγος, ένας ψυχολόγος και

ο Δήμαρχος, ο εκάστοτε  Αστυνόμος, ο εκάστοτε Λιμενάρχης σε περίπτωση κωλύματος θα αντικαθίστανται από τους νόμιμους εκπροσώπους του. Τα μέλη του Τοπικού Συμβουλίου ορίζονται για τρία χρόνια και η θέση τους είναι τιμητική και άμισθη. Πρόεδρος ορίζεται ο Δήμαρχος, ο οποίος και θα συγκαλεί σε σύσκεψη. Η δράση του δεν θα επιβαρύνει τον προϋπολογισμό του Δήμου και οι εκδηλώσεις που θα προγραμματίζει θα γίνονται σε συνεργασία με τους άλλους φορείς της πόλης. Θα συνεδριάζει τακτικά μια φορά το μήνα και έκτακτα όταν το ζητήσει ο Δήμαρχος ή τουλάχιστον το 1/3 των μελών του, ενώ οι αποφάσεις του θα εγκρίνονται από το Δημοτικό Συμβούλιο.

Απώτερος σκοπός του Τοπικού Συμβουλίου Πρόληψης Παραβατικότητας είναι η εμπέδωση συνθηκών ασφάλειας στους κατοίκους.

Έργο του εν λόγω συμβουλίου θα είναι :

  • Η καταγραφή και μελέτη τοπικών παραβατικών συμπεριφορών .
  • Η κατάρτιση σχετικών προγραμμάτων
  • Ο συντονισμός προληπτικών πρωτοβουλιών των κοινωνικών φορέων της περιφέρειας για τον περιορισμό ορισμένων μορφών παραβατικότητας .
  • Απώτερος σκοπός των εν λόγω συμβουλίων είναι η εμπέδωση συνθηκών ασφάλειας στη διαβίωση των κατοικών και η δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης .

Η εγκληματικότητα και η παραβατικότητα είναι δύο έννοιες που στη συνείδηση του πολίτη είναι συνυφασμένες με την αστυνομία και την προσπάθεια καταστολής τους. Πριν όμως φτάσουμε στο σημείο της καταστολής τους, αφού δηλαδή έχει λάβει χώρα η πράξη, πρέπει να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να προλάβουμε τέτοιου είδους παραβατικές συμπεριφορές, ξεκινώντας μάλιστα από τοπικό επίπεδο. Η πρόληψη της παραβατικότητας αποτελεί έναν νέο τρόπο σκέψης και αντιμετώπισης των καθημερινών προβλημάτων, για την ελληνική πραγματικότητα και ο Δήμος Κερκυραίων αναλαμβάνει ενεργό ρόλο μέσω του Τοπικού Συμβουλίου Πρόληψης Παραβατικότητας που θα συσταθεί με τη σημερινή μας απόφαση.

Τα Τοπικά Συμβούλια Πρόληψης Παραβατικότητας είναι εκείνα που εστιάζουν τη δράση τους στην πρόληψη του εγκλήματος και της παραβατικότητας. Έχουν προληπτικό, συμβουλευτικό και ενημερωτικό χαρακτήρα που επικεντρώνεται στη μείωση του αισθήματος φόβου των πολιτών αλλά και στη μείωση των ευκαιριών που ευνοούν τη δράση του εγκληματία και παραβάτη.

Η ευαισθητοποίηση των δημοτών αποτελεί άμεση προτεραιότητα των Συμβουλίων. Η διαρκής και συνεπής παρουσία των μελών στις κλήσεις των πολιτών είναι απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία των συμβουλίων. Πρέπει να γίνει γνωστό ότι τα μέλη των Συμβουλίων έχουν επιλεγεί βάσει της ιδιότητάς τους και έχουν άμεση και πλήρη γνώση του αντικειμένου.

Η συμμετοχή των πολιτών στην προσπάθεια του Δήμου Κερκυραίων για την πρόληψη του εγκλήματος κρίνεται απαραίτητη, αφού οι ίδιοι οι πολίτες χρειάζεται σε πολλές περιπτώσεις να μεριμνούν για την προφύλαξή τους, ώστε να ελαττώνεται η περίπτωση θυματοποίησής τους, αλλά και να λειτουργούν σε συλλογικό και συμμετοχικό επίπεδο λαμβάνοντας μέρος στις δράσεις που εκπονούνται από τα Τοπικά Συμβούλια Πρόληψης Παραβατικότητας. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να δίνεται η ιδέα στους συμμετέχοντες ότι ασκούν εξουσία ή έχουν δικαιώματα αυτοδικίας.

Ο νέος Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων με το άρθρο 84 ορίζει τη λειτουργία των ανωτέρω Συμβουλίων σύμφωνα με το Ν.2713/1999 «Υπηρεσία Εσωτερικών υποθέσεων της Ελληνικής Αστυνομίας και άλλες Διατάξεις» και το άρθρο 16.

Η προσπάθεια για τη σύσταση και λειτουργία των Τοπικών Συμβουλίων Πρόληψης Παραβατικότητας ξεκίνησε τον Απρίλιο του 1999 με το Ν.2713/1999 και το άρθρο 16 απ’ όπου ορίζεται σε κάθε Δήμο ή Κοινότητα άνω των 3.000 κατοίκων η σύσταση ενός Τοπικού Συμβουλίου Πρόληψης Παραβατικότητας.

Δραστηριότητες  Τοπικών Συμβουλίων Πρόληψης Παραβατικότητας.

Το κάθε Τοπικό Συμβούλιο Πρόληψης Παραβατικότητας αναλαμβάνει ορισμένες δραστηριότητες για τη διεξαγωγή, ανάπτυξη και προβολή του έργου του που είναι οι ακόλουθες :

  • Καθιέρωση ημερίδων από τα μέλη των Το.Σ.Π.ΠΑ. με αφορμή τις Διεθνείς Ημέρες σχετικές με την παραβατικότητα και την εγκληματικότητα.
  • Ανταλλαγή ενημερωτικού εγγράφου για θέματα τεχνογνωσίας μεταξύ των όμορων Συμβουλίων Παραβατικότητας που λειτουργούν ανά την επικράτεια.
  • Σε συνεργασία  με τη Διεύθυνση Κοινωνικής Μέριμνας και με το τμήμα Κοινωνικής Υποστήριξης Σχολείων τα μέλη του κάθε Το.Σ.Π.ΠΑ. δραστηριοποιούνται για τη δημιουργία ενός ενημερωτικού φυλλαδίου για παιδιά κατά τη παραβατικότητας συνδυάζοντας συμβουλές για την προφύλαξή τους από τους καθημερινούς κινδύνους εντός και εκτός σχολικού χώρου.
  • Προβολή των Το.Σ.Π.ΠΑ. μέσω τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών μηνυμάτων και γνωστοποίηση της ύπαρξής τους στο ευρύ κοινό των δημοτών.
  • Η προβολή των  Το.Σ.Π.ΠΑ. από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης θα μπορούσε να ακολουθείται από ένα ενδεικτικό σήμα αναγνώρισης των Συμβουλίων όπως συμβαίνει σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο εξωτερικό.
  • Δίνεται η δυνατότητα στους δημότες να έλθουν σε επαφή με τους υπεύθυνους του Το.Σ.Π.ΠΑ., ώστε να μπορούν  να συμμετάσχουν στα προγράμματα και στις δράσεις του κάθε Το.Σ.Π.ΠΑ. Τα Συμβούλια με τη σειρά τους θα μπορούν να παρέχουν πιστοποιητικά συμμετοχής σε όσους επιθυμούν εθελοντικά να ενισχύσουν το έργο και τις δράσεις των Το.Σ.Π.ΠΑ.
  • Δημιουργία μηνιαίου ενημερωτικού φύλλου από το Το.Σ.Π.ΠΑ. με αναφορές σε παραβατικές και εγκληματικές συμπεριφορές που διεπράχθησαν στο κάθε διαμέρισμα, ύστερα από ενημέρωσή τους από τα Αστυνομικά Τμήματα μέσω δελτίου τύπου αλλά και τα προβλήματα που οι ίδιοι κατέγραψαν. Παράλληλα, εμπεριέχονται συμβουλές πρόληψης για τους δημότες του κάθε διαμερίσματος και σχετικές πληροφορίες με τηλέφωνα και διευθύνσεις. Εφιστούμε την προσοχή τους για τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα αλλά και μέσω των φυλλαδίων ενημερώνουμε και για τις νέες εγκληματικές τάσεις που παρατηρούνται π.χ. δημιουργία συμμορίας ανηλίκων σε κάποια γειτονιά ή σχολείο που δεν αντιμετώπιζε έως τώρα το συγκεκριμένο πρόβλημα. Το ενημερωτικό αυτό φύλλο θα διατίθεται από το Δήμο.

Κρίνεται απαραίτητη η δημιουργία μίας ηλεκτρονικής διεύθυνσης αποκλειστικά για το Το.Σ.Π.ΠΑ. του κάθε διαμερίσματος.

  • Καθιέρωση επισκέψεων των μελών Το.Σ.Π.ΠΑ. σε σχολεία το μήνα, σε κέντρα ηλικιωμένων, λέσχες φιλίας, τοπικούς συλλόγους όπου ενημερώνουν και ενημερώνονται για τυχόν παραβατικές συμπεριφορές, αναπαράγουν βίντεο με θεματικές που αναφέρονται ξεχωριστά στην κάθε ομάδα στόχου αναφέροντας και τα ανάλογα προστατευτικά μέτρα. Ο ρόλος τους είναι συμβουλευτικός και καθοδηγητικός, ενώ παράλληλα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την αφύπνιση του αισθήματος ασφάλειας και εμπιστοσύνης στις Δημοτικές και Αστυνομικές αρχές.
  • Τα Τοπικά Συμβούλια Πρόληψης Παραβατικότητας σε συνεργασία με τοπικούς, σχολικούς συλλόγους κ.α. θα δύνανται να πραγματοποιήσουν θεατρικές, μουσικές εκδηλώσεις κ.α. με αφορμή θεματικές ενότητες που σχετίζονται με την παραβατικότητα όπως οι προαναφερθείσες παγκόσμιες ημέρες, καλώντας να συμμετάσχουν άτομα όλων των ηλικιών.
  • Σύσταση και συντονισμός δικτύου εθελοντών – στελεχών πρόληψης σε κάθε Το.Σ.Π.ΠΑ. κατά τομείς όπως :
  • Οδική συμπεριφορά
  • Παραβατική συμπεριφορά
  • Σχολική και εξωσχολική βία
  • Χρήση ναρκωτικών
  • Κακοποίηση, εκμετάλλευση ανηλίκων
  • Κακοποίηση, εκμετάλλευση γυναικών

http://santasyriza.blogspot.com/2009/12/blog-post.html