Πρόσφυγες, Τρόμος και άλλα Προβλήματα με τους Γείτονες

Βιογραφία: Σλάβοϊ Ζίζεκ

  • Ο Σλάβοϊ Ζίζεκ είναι σλοβένος φιλόσοφος και ψυχοαναλυτής.
  • Θεωρείται  ανήσυχο μυαλό αριστερός, αλλά ασκεί επίσης κριτική στον παγκόσμιο καπιταλισμό και τον νεοφιλελευθερισμό.
  • Μέσω του τελευταίου του έργου “Απέναντι στον διπλό εκβιασμό: Πρόσφυγες, τρόμος και άλλοι μπελάδες με τους γείτονες” ο Σλάβοϊ Ζίζεκ αναπτύσσει την θεωρία μιας νέας ταξικής διαμάχης σε παγκόσμιο επίπεδο
  • Είναι ένας διεθνώς γνωστός ερευνητής στα Πανεπιστήμια της Λιουμπλιάνας, του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης. Στο νέο του βιβλίο αναλύει το αντίστοιχο πεδίο της πολιτικής που πρέπει να εμβαθύνουν  τα ευρωπαϊκά αριστερά κόμματα και τονίζει πως πρέπει να δεχθούν ότι υπάρχουν πολιτιστικές διαφορές μεταξύ των προσφύγων και των Ευρωπαίων.Ο Σλάβοϊ Ζίζεκ ανησυχεί για τη στάση της Ευρώπης προς τους πρόσφυγες. Δεν αναφέρεται όμως στα ακροδεξιά λαϊκιστικά κόμματα, όπως το UKIP της Βρετανίας ή το Εθνικό Μέτωπο της Γαλλίας ή ακόμα και τη Χρυσή Αυγή της Ελλάδας, που έχουν εμφυσήσει ένα κύμα ξενοφοβίας σε όλη την Γηραιά Ήπειρο. Είναι οι αριστεροί αυτοί για τους οποίους ανησυχεί.
Σλάβοϊ Ζίζεκ Σλοβένος φιλόσοφος και ψυχαναλυτής
Σλάβοϊ Ζίζεκ Σλοβένος φιλόσοφος και ψυχαναλυτής

Το βιβλίο μου είναι απλά μια μεγάλη, απελπισμένη έκκληση για να μην μένουμε σιωπηλοί σχετικά με αυτό το θέμα

Στο τελευταίο του βιβλίο, «Πρόσφυγες, Τρόμος και άλλα Προβλήματα με τους Γείτονες», το οποίο θα κυκλοφορήσει  τον επόμενο μήνα, ο φιλόσοφος ροκ σταρ εξετάζει την τρέχουσα κρίση των μεταναστών και των προσφύγων στην Ευρώπη και προσδιορίζει αυτά που βλέπει ως άβολες πτυχές του προβλήματος: τις αντιθέσεις μεταξύ των δυτικών αξιών και αυτών των χιλιάδων ανθρώπων που φθάνουν στην Ευρώπη από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, την απειλή της τρομοκρατίας από τους μετανάστες και τις αναπόφευκτες εντάσεις που δημιουργούνται από τον ανταγωνισμό για τις θέσεις εργασίας και τους πόρους.

Ζιζεκ
Πρόσφυγες, Τρόμος και άλλα Προβλήματα με τους Γείτονες

«Η αριστερά προσπαθεί να αγνοήσει το πρόβλημα, για παράδειγμα, προσπαθεί να υποβαθμίσει τα προβλήματα με τους μετανάστες», τόνισε ο Ζίζεκ σε συνέντευξή του στο Quartz. «Το βιβλίο μου είναι απλά μια μεγάλη, απελπισμένη έκκληση για να μην μένουμε σιωπηλοί σχετικά με αυτό το θέμα».

Ο Ζίζεκ, το έργο του οποίου αγγίζει τα πάντα, από την ψυχανάλυση μέχρι τις μελέτες για ταινίες, έχει αποκτήσει εδώ και καιρό μια ισχυρή φωνή στη σύγχρονη πολιτισμική κριτική. Ονομάστηκε  «ο φιλόσοφος- διασημότητα» από το περιοδικό Foreign Policy, έχοντας διατυπώσει εικονοκλαστικές απόψεις για τη δημοκρατία και τον καπιταλισμό, την πολιτική ορθότητα και τη σεξουαλικότητα. Η έντονα αντιδραστική προσωπικότητα του, τον έχει μετατρέψει σε cult φιγούρα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Έχουμε θεμελιώδεις διαφορές και η αληθινή αλληλεγγύη πρέπει να υπάρξει παρά όλες αυτές τις διαφορές

Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015, ο Ζίζεκ προειδοποίησε ότι οι αριστεροί θα έπρεπε να εγκαταλείψουν τα ταμπού που εμποδίζουν την ανοικτή συζήτηση για τα προβλήματα που προέρχονται από την εισδοχή των ανθρώπων των δ%cf%83%ce%bb%ce%b1%ce%b2%cf%8c%ce%b9-%ce%b6%ce%b9%ce%b6%ce%b5%ce%ba-3ιαφόρων πολιτισμών στην Ευρώπη, και ιδίως την αρνητική %cf%83%ce%bb%ce%b1%ce%b2%cf%8c%ce%b9-%ce%b6%ce%b9%ce%b6%ce%b5%ce%ba-2στάση στο γεγονός ότι υπάρχει κίνδυνος από πρόσφυγες για τη δημόσια ασφάλεια.

Η σιωπή της Αριστεράς, πιστεύει ο Ζίζεκ, προέρχεται από μια εσφαλμένη πεποίθηση. «Ποτέ δεν μου άρεσε αυτή η ανθρωπιστική προσέγγιση ότι αν μιλήσετε πραγματικά μαζί τους θα ανακαλύψετε ότι είμαστε όλοι ίδιοι», εξηγεί ο ίδιος. «Όχι, δεν είμαστε. Έχουμε θεμελιώδεις διαφορές και η αληθινή αλληλεγγύη πρέπει να υπάρξει παρά όλες αυτές τις διαφορές».

Η κατανόηση και η αποδοχή, ότι υπάρχουν πολιτιστικές διαφορές μεταξύ των Ευρωπαίων και εκείνων που αναζητούν καταφύγιο στην Ευρώπη, υποστηρίζει ο φιλόσοφος, είναι θεμελιώδους σημασίας για την αληθινή αποδοχή.

Οι πρόσφυγες ως «γείτονες»

Αυτός είναι ο λόγος που αναφέρεται στους πρόσφυγες ως «γείτονες». «Στο Χριστιανισμό», εξηγεί, «ο γείτονας δεν είναι ένας συνάνθρωπος, αυτός που είναι σαν εμάς.  Ο γείτονας είναι ακριβώς κάποιος που νομίζετε ότι είναι κοντά σε σας και στη συνέχεια, κάνει κάτι αναπάντεχο και τότε λέτε στον εαυτό σας “Θεέ μου δεν τον ήξερα τελικά αυτόν τον άνθρωπο”».

«Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η χριστιανική ρήση “Να αγαπήσεις τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου”, δεν είναιζιζεκι τόσο απλή όσο φαίνεται» εξηγεί ο Ζίζεκ.

Ένα άλλο πρόβλημα με την αριστερά,  γράφει στο βιβλίο του ο φιλόσοφος, είναι μια επικίνδυνη τάση να δημιουργεί τον μύθο για τους πρόσφυγες ότι είναι  ιδιαίτερα ευγενείς  λόγω της ταλαιπωρίας τους: «Δεν μου αρέσει αυτή η ρομαντική ψευδής ιδέα ότι ο πόνος σε εξαγνίζει και σου δημιουργεί  ένα ευγενές πρόσωπο. Δεν το κάνει! Αντίθετα, θα σε κάνει να κάνεις τα πάντα για να επιβιώσεις».

 

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη θα πρέπει να είναι λιγότερο αφοσιωμένη στη φροντίδα των απελπισμένων ανθρώπων που αναζητούν καταφύγιο, λέει, αλλά οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να εξετάσουν πιο ρεαλιστικά  το είδος της προσπάθειας που χρειάζεται για να το πράξουν. «Είναι εύκολο να είσαι ανθρωπιστής εάν η αρχή σου είναι ότι αυτοί τους οποίους βοηθάς, είναι καλοί, ζεστοί και φιλικοί άνθρωποι» λέει. «Και αν δεν είναι; Η θέση μου είναι ότι ακόμη και σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να τους βοηθήσουμε».

 «Οι πρόσφυγες είναι το τίμημα που πληρώνει η ανθρωπότητα  για την παγκόσμια οικονομία», γράφει ο Ζίζεκ, και αν και ο ίδιος είναι πεπεισμένος ότι η μόνη πραγματική λύση μακροπρόθεσμα είναι «μια ριζική οικονομική αλλαγή που καταργεί τις συνθήκες που δημιουργούν πρόσφυγες», εν τούτοις αυτό δεν δίνει λύση στην άμεση ανάγκη. Η μόνη επιλογή της Ευρώπης τώρα, λέει, είναι να δεσμευτεί για τη διασφάλιση μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλους τους πρόσφυγες που φτάνουν στις ακτές της.

Η άρνηση της αριστεράς να αντιμετωπίσει τις πολιτιστικές διαφορές μεταξύ των προσφύγων και των Ευρωπαίων, ο φιλόσοφος θεωρεί ότι προωθεί στην πραγματικότητα τη μισαλλοδοξία: «Οι μόνοι που μιλάνε γι `αυτό ανοιχτά είναι αυτοί οι ακροδεξιοί  και τους αφήνουμε αυτό το πεδίο» εξηγεί ο ίδιος.

 

Αντί να «απαγορεύει κάθε κριτική του Ισλάμ ως μια περίπτωση ισλαμοφοβίας», η ευρωπαϊκή αριστερά θα έπρεπε να έχει το θάρρος να συζητήσει ανοιχτά τις διαφορές μεταξύ των διαφόρων αξιών, λέει.

 «Είναι ένα απλό γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες προέρχονται από έναν πολιτισμό που είναι ασυμβίβαστος με τη Δυτικοευρωπαϊκή έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», γράφει ο Ζίζεκ. «Το πρόβλημα εδώ είναι, ότι η προφανής ανεκτική λύση (αμοιβαίος σεβασμός των ευαισθησιών), είναι προφανές ότι δεν λειτουργεί».

Ο Ζίζεκ, μάλιστα, το πηγαίνει ακόμη πιο μακριά, λέγοντας ότι η εισροή των προσφύγων στην Ευρώπη  και η άνοδος των λαϊκιστικών κινημάτων που επιδιώκουν να τους μπλοκάρουν ή να τους διώξουν, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια επανεξέταση της ίδιας της έννοιας της δημοκρατίας.

Εκείνοι που είναι υπέρ των προσφύγων λένε “θα πρέπει να είμαστε ανοιχτοί δημοκράτες” σημειώνει ο φιλόσοφος και αναρωτιέται «αλλά τι ακριβώς εννοείτε με τη δημοκρατία; Η πλειοψηφία των ανθρώπων είναι σαφώς σε βάρος των μεταναστών».

Παρόλα αυτά, συνεχίζει, «για λογαριασμό ενός υψηλότερου ηθικού προτύπου θα πρέπει να δεχτούμε τους πρόσφυγες και να τους φροντίσουμε , ακόμη και αν η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι εναντίον των μεταναστών». Το κλειδί, λέει, είναι η παραδοχή ότι αυτή η στάση δεν είναι μια δημοκρατική απόφαση, αλλά μια επιβολή.

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το