Του Τάσου Τσακίρογλου : Οι ιδιωτικοποιήσεις και ο Angelus Novus

Άρθρα -'Συνεντεύξεις - Παρεμβάσεις Αυτοδιοικητικός Παράπλους Κοινωνικός Παράπλους

Sharing is caring!

Τζέιμς Γκάλμπρεϊθ

«Παραιτείται κανείς από μια σταθερή πηγή εσόδων για να εισπράξει σήμερα λίγα χρήματα; Πότε κάνει κάτι τέτοιο μια κυβέρνηση; Μόνον όταν και η ίδια δεν πιστεύει πλέον ότι θα επιζήσει για πολύ»


Με τα λόγια αυτά περιγράφει την πολιτική ιδιωτικοποιήσεων της κυβέρνησης με αφορμή τη ΔΕΠΑ ο Αμερικανός οικονομολόγος, Τζέιμς Γκάλμπρεϊθ, δίνοντας το στίγμα ενός μηχανισμού απομείωσης του δημόσιου πλούτου.
Η τακτική αυτή υιοθετείται είτε από ένα πολιτικό προσωπικό που γνωρίζει πλέον ότι είναι απολύτως αναλώσιμο και προσωρινό (Σαμαράς, Βενιζέλος) είτε από «τεχνοκράτες ειδικών αποστολών» (Παπαδήμος, Μόντι κ.ά.), οι οποίοι επεμβαίνουν εκεί και όταν οι πολιτικοί καριέρας έχουν μπλοκαριστεί από τη λογική του πολιτικού κόστους ή την αδυναμία λόγω υπερβολικού ελλείμματος αξιοπιστίας ή και τα δύο μαζί.

Το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων, το οποίο ήρθε στην επικαιρότητα με την πώληση του ΔΕΣΦΑ στους Αζέρους, καταλαμβάνει κεντρική θέση στη νεοφιλελεύθερη ατζέντα, καθώς αφορά αυτό που στη διεθνή συζήτηση ονομάζεται «δημόσια αγαθά» (common goods), δηλαδή προϊόντα και υπηρεσίες που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση και αναπαραγωγή της κοινωνικής ζωής και στα οποία πρέπει να έχουν (δωρεάν ή εν πάση περιπτώσει φθηνή) πρόσβαση ακόμα και τα χαμηλότερα στρώματα της κοινωνίας.

 ένα είδος «γυμνής ζωής»

Οι ιδιωτικοποιήσεις σε συνδυασμό με την «εσωτερική υποτίμηση» (μειώσεις μισθών και συντάξεων, απορρύθμιση αγοράς εργασίας κ.λπ.) αποτελούν την αιχμή του δόρατος για τη «συσσώρευση μέσω της αφαίρεσης πόρων και δικαιωμάτων» (Ντ. Χάρβεϊ) και οδηγούν σε ένα είδος «γυμνής ζωής» (Τζ. Αγκάμπεν).

Τι ακριβώς σημαίνει αυτό;
Οτι οι άνθρωποι πρέπει να πληρώνουν για ό,τι παλιότερα απολάμβαναν δωρεάν, με αποτέλεσμα η ζωή τους να γίνεται περισσότερο στερημένη και οι ίδιοι «λιγότερο άνθρωποι», με την έννοια του αριθμού των αναγκών που μπορούν να ικανοποιήσουν και της μειωμένης πρόσβασης στα δημόσια αγαθά: νερό, ηλεκτρισμός, φυσικό αέριο, συγκοινωνίες, μεταφορές κ.λπ.
Οι «ανθρωποθυσίες» αυτές θεωρούνται από τη λογιστική-τεχνοκρατική προσέγγιση «παράπλευρες απώλειες» και αντιμετωπίζονται ως στατιστικά στοιχεία που, μαζί με τους κοινωνιολογικούς νεολογισμούς (νεόπτωχοι, αποκλεισμός, περιθωριοποίηση, ζήτημα στέγης, ανασφάλιστοι κ.λπ.) αποκρύπτουν το ταξικό περιεχόμενο της συγκεκριμένης πολιτικής. Μιας πολιτικής που για την εγχώρια ελίτ περιορίζεται στην «αποπληρωμή του χρέους», στόχος που αποκτά μεταφυσικό περιεχόμενο και ηθικό χαρακτήρα, αφού σκοπίμως συγχέεται με την έννοια της «εντιμότητας» για να συσκοτίσει θέματα όπως το πώς και από ποιους δημιουργήθηκε το χρέος και, κυρίως, πώς κατανέμονται τα βάρη της «αποπληρωμής».
Στο «ηθικό» αυτό καθήκον θυσιάζονται άνθρωποι, φυσικό περιβάλλον και κοινωνικά αγαθά και, παράλληλα, υποθηκεύεται το μέλλον στο παρόν. Ενα παρόν που αποτελεί τη μόνη χρονική διάσταση που υπολογίζουν και μετρούν (πάλι η λογιστική) οι εκπρόσωποι ενός γερασμένου συστήματος που αφήνει πίσω του μόνο στάχτες και κοινωνικά ερείπια, όπως αυτά που εικονοποίησε ο Πολ Κλέε στον πίνακά του Angelus Novus και περιέγραψε ο Βάλτερ Μπέντζαμιν στην ένατη θέση για τη Φιλοσοφία της Ιστορίας.
=========================================================

Σημείωση 1:

Paul Klee: Angelus novus , 1920, 1932, Israel

Angelus Novus ονομάζεται υδατογραφία του Ελβετο-Γερμανού ζωγράφου Πάουλ Κλέε, την οποία δημιούργησε το 1920. Ο Γερμανός κριτικός Βάλτερ Μπένγιαμιν, ιδιοκτήτης του έργου για πολλά χρόνια, εκτιμούσε πως απεικόνιζε «τον άγγελο της ιστορίας. Το πρόσωπό του είναι στραμμένο προς το παρελθόν. Όπου εμείς αντιλαμβανόμαστε μια αλυσίδα γεγονότων, αυτός βλέπει μία μοναδική καταστροφή που συνεχίζει να συσσωρεύει το ένα ερείπιο πάνω στο άλλο».Ο Όττο Καρλ Βερκμάιστερ σε σχόλιά του έχει ισχυριστεί πως αυτή η ερμηνεία του αγγέλου από τον Μπέντζαμιν έχει οδηγήσει στο να καταστεί ο άγγελος «ίνδαλμα της αριστεράς».
Το όνομα και η σύλληψη του αγγέλου έχει εμπνεύσει έργα άλλων καλλιτεχνών και μουσικών.

Σημείωση 2:

πώληση του ΔΕΣΦΑ στους Αζέρους
Με την κατάθεση από την εταιρεία Socar, από το Αζερμπαϊτζάν, της εγγυητικής επιστολής ύψους 40 εκατ. ευρώ που εκκρεμούσε έκλεισε η συμφωνία με το ΤΑΙΠΕΔ για τη μεταβίβαση της ΔΕΣΦΑ. Σε σχετική ανακοίνωση του Ταμείου αναφέρεται πως το Διοικητικό Συμβούλιο αποδέχθηκε ομόφωνα τη βελτιωμένη προσφορά της εταιρείας, ύψους 400 εκατ. ευρώ, που αφορά στο 66% της ΔΕΣΦΑ (31% για το ΤΑΙΠΕΔ και 35% για τα ΕΛΠΕ).
Το ΤΑΙΠΕΔ που είναι ο πωλητής του 31% θα εισπράξει 188 εκατ. ευρώ και τα Ελληνικά Πετρέλαια στα οποία ανήκει το υπόλοιπο 35% θα εισπράξουν 212 εκατ. ευρώ.

Σημείωση 3:

Ο Ντ. Χάρβεϊ
Ο Ντ. Χάρβεϊ, είναι καθηγητής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Το έργο του είναι αρκετά γνωστό στο ελληνικό κοινό, καθώς έχουν εκδοθεί πολλά από τα βιβλία του στην Ελλάδα. Στο έργο του ‘’Ο νέος ιμπεριαλισμός’’(2003), επιχειρεί να διατυπώσει μια νέα θεωρία για τον ιμπεριαλισμό και να τον ερμηνεύσει υπό τις παρούσες, εξαιρετικά σύνθετες συνθήκες της παγκοσμιοποίησης. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές ακόμη ενδιαφέρουσες πλευρές, που πρέπει να συζητηθούν ξανά και τίθενται με πρωτότυπο τρόπο. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι το βιβλίο γράφηκε όχι μόνο πριν από την πρόσφατη εκδήλωση της καπιταλιστικής κρίσης, αλλά και πριν ακόμη εκδηλωθεί ο πόλεμος των αμερικανών στο Ιράκ. Η αντοχή πολλών μεθοδολογικών παρατηρήσεων και εκτιμήσεων στο χρόνο και την αδυσώπητη κρίση των μετέπειτα θυελλωδών πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων, τονίζει το στέρεο βάθρο των προσεγγίσεων του Ντ. Χάρβεϊ.

Σημείωση 4:

γυμνή ζωή
Τ ο βιβλίο του Ιταλού φιλοσόφου Τζόρτζιο Αγκάμπεν «Homo Sacer», είναι μία από τις λιγοστές εκείνες παρεμβάσεις που συνεπαίρνουν τον αναγνώστη με τη φρεσκάδα και το βάθος της επιχειρηματολογίας τους.Λένε ότι ο Αγκάμπεν συνέλαβε την έννοια της γυμνής ζωής μέσα από μια εμπειρία αρρώστιας: η αρρώστια είναι κι αυτή μια κατάσταση επισφάλειας, φόβου και απόλυτης εγκατάλειψης του σώματος στα ιατρικά χέρια. ο γιατρός, κατέχει το προνόμιο της εξουσίας πάνω στο σώμα, αναδεικνύοντας την απόλυτη διάσταση της εξουσίας, περιορισμένη στη βιολογία. Η βιολογία η μάλλον η βιοπολιτική είναι η ικανότητα της κυριαρχίας να κάνει κάποια σώματα να ζουν και κάποια άλλα να τ’ αφήνει να πεθάνουν.