ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΤΑ ΔΙΟΔΙΑ

3624997715_1dd3d4578a_xlargeΚυριακή, 28 Νοεμβρίου 2010

Το Δίκτυο Ενεργών Πολιτών του Δήμου Καλαμάτας είναι αντίθετο με τις πρόσφατες αυξήσεις των διοδίων στον αυτοκινητόδρομο Κόρινθος – Τρίπολη – Καλαμάτα. Οι αυξήσεις αυτές κατά 133% είναι τουλάχιστον προκλητικές στη σημερινή συγκυρία της μείωσης των μισθών και της αυξημένης ανεργίας. Ταυτόχρονα θα οδηγήσουν στη συνέχιση της απομόνωσης και της υπανάπτυξης της περιοχής μας μέσω του υψηλού κόστους μετακίνησης.

Καλούμε την κοινοπραξία «Μορέας» να επανεξετάσει την απόφασή της. Επίσης τους ενδιαφερόμενους πολιτειακούς φορείς, την κυβέρνηση, την περιφέρεια Πελοποννήσου και το Δήμο Καλαμάτας να παρέμβουν για την αντιμετώπιση του θέματος με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον. Οι πολίτες της Πελοποννήσου οφείλουμε έμπρακτα να δείξουμε την αντίθεσή μας στη συγκοινωνιακή απομόνωση. Για το λόγο αυτό:

–          συμμετέχουμε στο συμβολικό άνοιγμα των διοδίων της Νεστάνης που οργανώνεται από φορείς της περιοχής την Κυριακή 28 Νοεμβρίου και ώρα 4.00 μ.μ.

–          ζητάμε από τη δημοτική αρχή να φέρει άμεσα το θέμα για συζήτηση στο δημ. Συμβούλιο επιδιώκοντας την έκδοση ομόφωνης απόφασης και την πραγματοποίηση παράστασης στον «Μορέα» και στο υπουργείο υποδομών.

–          Καλούμε τους συλλογικούς φορείς της Μεσσηνίας (Επιμελητήριο, Εμπορικό σύλλογο, εργατικό κέντρο, σύλλογο ξενοδόχων κ.λ.π.) σε κοινή πρωτοβουλία και δράση. 

Περί δημοτικών εκλογών και υγιούς ακτιβισμού

21 Νοέμβριος, 2010

Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η χρήση των social media στην Ελλάδα και χρήζει ανάλυσης ο ρόλος τους στις πρόσφατες εκλογές.

Του Αλέξιου Βανδώρου

Αλέξιου Βανδώρου
Ο Αλέξιος Βανδώρος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων στην Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.), απ’ όπου αποφοίτησε το 2005. Από το 2003 εργάζεται στο αρχιτεκτονικό γραφείο Vandoros + Partners / VanArchitectural Group, ενώ από το 2006 είναι συνεργάτης του γραφείου και υπεύθυνος του κατασκευαστικού τομέα.

Διαβάζουμε με προβληματισμό στο οπισθόφυλλο (σελ. 28) της Καθημερινής (16.11.2010) το άρθρο της Λίνας Γιανναρου με τίτλο «Facebook, Twitter και blog ανέδειξαν Καμίνη και Μπουτάρη». (http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_2_16/11/2010_422514)

Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η χρήση των social media στην Ελλάδα και χρήζει ανάλυσης ο ρόλος τους στις πρόσφατες εκλογές. Για τους γνώστες η σωστή και οργανωμένη χρήση μπορεί να φέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα τόσο σε θέματα εργασίας και προώθησης ιστότοπων και προϊόντων όσο και φυσικά εκλογικών εκστρατειών.

Δε θα συμφωνούσα, όπως η αρθρογράφος, απαραίτητα με τον κ. Γιώργο Αναγνωστόπουλο, «μπλόγκερ (sic) που αρθρογραφεί για θέματα social media (δε θα κάνω γκρίζα δωρεάν διαφήμιση της ιστοσελίδας εδώ..) που δίνει «ένα μπράβο στους συναδέλφους socialmediaδες (sic) που επέλεξαν τους υποψηφίους τους!». Όσο τρομακτικό είναι να εκλέγουν αυτοδιοικήσεις τα Μ.Μ.Ε., άλλο τόσο είναι (να θεωρούμε) ότι τις εκλέγει το Ιντερνετ.

Η ελευθερία και η δημοκρατία (;) του μέσου είναι αναμφισβήτητες. Μέχρι το σημείο που αναλαμβάνουν δράση οι επαγγελματίες «εκλογικοί σύμβουλοι» και εταιρείες «διαμόρφωσης προφίλ» υποψηφίων. Οι έχοντες γνώση μπορούν να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη εταιρειών με περισσότερα από εκατό ενεργά προφίλ σε social media για την «οργανωμένη» προώθηση «αυθόρμητων» δράσεων..

Ας αφήσουμε προς το παρόν την αποτελεσματικότητα της ηλεκτρονικής εκστρατείας και το γεγονός ότι «έφτασε η ώρα που μίλησε αυτή η Ελλάδα, των social media». Τη νέα χρονιά εξάλλου θα μάθουμε αν οι νέοι «ευαγγελιστές», εκλεκτοί των social media θα μπορέσουν να προσφέρουν στους πολίτες κάτι καλύτερο από τις προηγούμενες διοικήσεις, εν συγκρίσει με τις οποίες και τα ομολογούμενα χάλια τους θα πρέπει να είναι παιχνιδάκι.

Να τονιστεί εδώ ότι, για την τάξη των πραγμάτων, θα πρέπει να αποδώσουμε – στον κ. Καμίνη τουλάχιστον – τη γενναία στελέχωση των ψηφοδελτίων με ανθρώπους έξω από κομματικούς μηχανισμούς, επιτυχημένους και αναγνωρισμένους επαγγελματίες στον τομέα τους, με ήθος και κουλτούρα.

Με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον συνάδελφο Αλ. Τομπάζη που κατήλθε για πρώτη φορά στον πολυποίκιλο βίο του σε εκλογική διαδικασία και βοήθησε τα μέγιστα (με πραγματικούς και όχι ψηφιακούς ψήφους) στην ανατροπή στο Δήμο Αθηναίων και σύμφωνα με πληροφορίες του έγινε πρόταση και την αποδέχθηκε ώστε να αναλάβει τη θέση του αντιδημάρχου. Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και ελπιδοφόρα εξέλιξη..

Στο συγκεκριμένο άρθρο διαβάζουμε επιτέλους και δημοσίως, αυτό που όσοι τόσο καιρό λέγαμε δημοσίως κατηγορούμενοι για γραφικότητα, καχυποψία και αρνητισμό, ότι η περίφημη νεοσύστατη ομάδα των Atenistas δημιουργήθηκε τελικά (σε προφανές προεκλογικό χρονικό διάστημα) για να παίξει ένα συγκεκριμένο ρόλο στις πρόσφατες εκλογές. Προσωπική δε εκτίμηση ήταν και είναι (μακάρι να διαψευστώ) ότι η ομάδα των Atenistas θα κατέλθει στις επόμενες (αυτοδιοικητικές) εκλογές ως ανεξάρτητη οντότητα. Και θα συνεργαστεί σε πολλά επίπεδα με τη νεοεκλεγείσα διοίκηση του Δήμου.

Πέρα από αυτή την πρόβλεψη όμως είναι σημειολογικά ενδιαφέρουσα η στεγνή και πραγματική ανάλυση της κ. Γιανναρου (όπου πληροφορεί επιτέλους και το ευρύ κοινό για τους δημιουργούς της ομάδας που δεν αναφέρονται στην αντίστοιχη ιστοσελίδα) ότι «αφού σηκωθήκαμε από τον καναπέ, τα υπόλοιπα ήταν εύκολα». Διαβάζοντας τη συνέχεια του άρθρου μαθαίνουμε τις λεπτομέρειες για το πώς «ο μηχανισμός λειτούργησε άψογα» και με τον «οργανικό διάλογο» (sic) μέσα από «facebook updates, tweets και blog spots φαινόταν κάτι διαφορετικό».

Στο ‘ποιοι είμαστε’ των Atenistas διαβάζει κανείς με ενδιαφέρον και ως έλλογος, ευαισθητοποιημένος και αγανακτισμένος πολίτης δε μπορεί να διαφωνήσει τα ακόλουθα:

«Μια ανοιχτή κοινότητα πολιτών της Αθήνας που αγαπάνε την πόλη τους και πιστεύουν ότι ο συμβιβασμός με τις πιο προβληματικές της πλευρές διαιωνίζει έναν φαύλο κύκλο ανορθολογισμού, στασιμότητας, δυσφήμησης, υπανάπτυξης και τελικά αυτοϋπονόμευσης των προοπτικών της.»

«Αντλούμε δύναμη και ενέργεια από την κοινωνία των πολιτών, τους χιλιάδες ανυπεράσπιστους Αθηναίους που θέλουν να κάνουν κάτι για την πόλη τους και μέχρι σήμερα δεν έβρισκαν ένα κανάλι δημιουργικής συμμετοχής στις ανοιχτές υποθέσεις της Αθήνας.»

«Δεν είμαστε κομματικός οργανισμός, ούτε δημοτική παράταξη, αλλά μια ζωντανή κοινότητα που θέλει να μοιραστεί την πίστη της για μια πολύ καλύτερη Αθήνα πιστεύοντας στη αναζωογονητική δύναμη της δράσης.»

Εάν επομένως οι Atenistas είναι αυτά που ευαγγελίζονται, θα πρέπει να διαψεύσουν τις απόψεις της κ. Γιανναρου. Εάν δεν το κάνουν τουλάχιστον να πούνε ειλικρινά στις χιλιάδες των Αθηναίων και όχι μόνο που τους ακολουθούν ανιδιοτελώς και με ελπίδα την όποια αλήθεια, η οποία ενδεχομένως να διαφεύγει από τον υποφαινόμενο και το παρόν άρθρο να αποτελεί μια άσκοπη, κακόβουλη και υπερβολική θεώρηση των πραγμάτων.

Όπως γράφει εξάλλου και ο Νίκος Βατόπουλος στο άρθρο του «Η «νέα”Αθήνα» την ίδια μέρα: «μιλάμε για εκείνους που απέδρασαν από ακραίες ερμηνείες του «αθηναικού προβλήματος” και που κρατήθηκαν μέσα στα όρια του υγιούς ακτιβισμού και την κοινωνικής αλληλεγγύης (λέξεις που υπερτονίζει ο κ. Γ. Καμίνης). Αυτές τις νέες ομάδες πολιτών, που μεταφέρουν στην Αθήνα πρακτικές της προηγμένης Δύσης, απορρόφησε σχεδόν στο σύνολο τους ο συνδυασμός της νέας δημοτικής αρχής. Είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο και ο καθένας μπορεί να προσφέρει μια οπτική.»

Με την οπτική αυτή ως συνέχεια των παραπάνω λεγομένων κλείνει αυτή η σύντομη αναφορά στη νεοσύστατη ομάδα των Atenistas και τη δημιουργική της δράση, που σε κάθε άλλο επίπεδο κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική, αποδοτική και χρήσιμη για την πόλη των Αθηνών.

 

Αλέξιος Βανδώρος,
Αρχιτέκτων

Νοέμβριος 2010 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ

Ο Δήμος Καλαμάτας στα νέα διευρυμένα όριά του όπως προβλέπονται από το σχέδιο «Καλλικράτης», αποκτάει νέα χαρακτηριστικά. Συνενωμένος με τους πρώην Δήμους Θουρίας, Άριος και Αρφαρών περιλαμβάνει στην περιφέρειά του νέα οικιστικά συγκροτήματα, πεδινές εκτάσεις γεωργικής γης και σημαντικές πηγές υδάτινου δυναμικού. Ταυτόχρονα η αναμενόμενη ολοκλήρωση των οδικών αξόνων προς Τρίπολη και Ιόνια οδό δημιουργεί νέα δεδομένα για την ανάπτυξη του Δήμου Καλαμάτας σε μια Πελοπόννησο που ο χάρτης της «αλλάζει». Τέλος οι νέες αρμοδιότητες των Δήμων στο νέο διοικητικό πλαίσιο της χώρας όπως προβλέπεται από το σχέδιο «Καλλικράτης» δίνουν δυνατότητες και ευκαιρίες, εφ’ όσον αξιοποιηθούν με σχέδιο και γνώση. Σε διαφορετική περίπτωση εύκολα μπορεί να γίνουν αιτία μαρασμού και οπισθοχώρησης με δυσάρεστες επιπτώσεις σε όλους μας.

Σε αυτές τις συνθήκες νέα προβλήματα εμφανίζονται αλλά και τα υφιστάμενα αποκτούν άλλες διαστάσεις και δυναμική. Για παράδειγμα το ζήτημα της συγκοινωνιακής σύνδεσης του κέντρου της Καλαμάτας με τα άλλα οικιστικά συγκροτήματα παίρνει τώρα νέες διαστάσεις αλλά δίνονται και νέες δυνατότητες αντιμετώπισής του.

Οραματιζόμαστε για το νέο Δήμο Καλαμάτας ένα μέλλον ήπιας, πολυδιάστατης, ανθρώπινης ανάπτυξης, με σεβασμό και αναβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος. Ανάπτυξη που θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της οικονομικής παρακμής και της ανεργίας που μεγεθύνονται από την οικονομική κρίση και την ακολουθούμενη οικονομική πολιτική. Έχουμε την πεποίθηση ότι η Καλαμάτα μπορεί να γίνει ισχυρό περιφερειακό κέντρο, διεκδικώντας τις αναγκαίες υποδομές και εφαρμόζοντας κατάλληλη πολιτική που προτείνουμε και ονομάζουμε Στρατηγικό Σχέδιο Τοπικής Ανάπτυξης της Καλαμάτας.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (ΣΣΤΑ)  ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

  1. 1.   

    ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

Η αναβάθμιση της πόλης και της γεωστρατηγικής της θέσης ως το νοτιότερο  λιμάνι – κόμβο της ηπειρωτικής Ελλάδας προς την Κρήτη και την Ανατολική Μεσόγειο προϋποθέτει την ολοκλήρωση των οδικών αξόνων και ειδικά της Ιόνιας Οδού που θα συνδέσει την Καλαμάτα με την Ηγουμενίτσα και την Εγνατία Οδό. Τότε η ακτοπλοϊκή σύνδεση με την Κρήτη αποκτάει άλλη βαρύτητα. Ως δημοτική αρχή πρέπει να διεκδικήσουμε πιο αποφασιστικά, προβάλλοντας τα οφέλη για το σύνολο της Πελοποννήσου, τα παρακάτω:

  • Ολοκλήρωση της Ιόνιας Οδού μέχρι την Τσακώνα.
  • Ολοκλήρωση της ανακαίνισης της σιδηροδρομικής γραμμής και επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής σύνδεσης με την Αθήνα.
  • Επαναξιολόγηση της ακτοπλοικής σύνδεσης με την Κρήτη αξιοποιώντας και τη συμμετοχή της στην ΑΝΕΝ.
  • Διατήρηση και ενίσχυση του διπλού χαρακτήρα του λιμανιού, ως τουριστικού για τα μεγάλα τουριστικά σκάφη και τα κρουαζιερόπλοια, αλλά και ως εμπορικού για την εξυπηρέτηση των οικονομικών δραστηριοτήτων της περιοχής. Ιδιαίτερα για την αγροτική παραγωγή και τις μεταποιητικές επιχειρήσεις η γειτνίαση με το λιμάνι αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που δεν πρέπει να χαθεί.
  • Αναβάθμιση και επέκταση του αεροδρομίου ώστε να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη κίνηση.

Τα ζητήματα αυτά στην πλειοψηφία τους δεν απασχόλησαν καθόλου τις προηγούμενες δημοτικές αρχές που χωρίς μακροπρόθεσμες στοχεύσεις παρακολουθούσαν συνήθως άπρακτες τις εξελίξεις χωρίς παρέμβαση προς την κεντρική εξουσία. Ετσι οι ρυθμοί υλοποίησης των σημαντικών αυτών υποδομών είναι απελπιστικά αργοί έως στάσιμοι.

 

2. ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Ο νέος Δήμος Καλαμάτας περιλαμβάνει περιοχές που έχουν τη δυνατότητα για ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων. Ολόκληρο το παραθαλάσσιο μέτωπο, η πόλη της Καλαμάτας και η ορεινή περιοχή του Ταυγέτου αποτελούν προνομιακές περιοχές που επιτρέπουν την ανάπτυξη τουριστικής δραστηριότητας όλες τις εποχές του χρόνου. Η Καλαμάτα είναι φυσικό να παίξει κεντροβαρικό ρόλο στην τουριστική ανάπτυξη όλης της Μεσσηνίας.

Δυστυχώς παρόλο τις ευνοϊκές προϋποθέσεις η περιοχή δεν έχει έως σήμερα βρεί τη θέση που της αξίζει σαν τουριστικός προορισμός. Η τοπική διοίκηση (Νομαρχιακή και Δημοτική) για άλλη μια φορά δεν έχουν καταφέρει να χαράξουν σταθερή πολιτική και να παρέμβουν στοχευμένα για να εξασφαλίσουν την τουριστική ανάπτυξη που σε κάθε ευκαιρία επαγγέλονταν και μάλιστα ως πανάκεια. Σαν κοινωνία δεν έχουμε ούτε καν απαντήσει συγκροτημένα στο ερώτημα τι είδους τουρισμό επιθυμούμε.

Εμείς υποστηρίζουμε την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού και οικοτουρισμού που θα σέβεται και θα αναδεικνύει το φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον της περιοχής. Μια τουριστική ανάπτυξη συμβατή και συμπληρωματική με τις άλλες δραστηριότητες και κυρίως την αγροτική παραγωγή. Μονο έτσι ο τουρισμός μπορεί να συμβάλλει στην πολύπλευρη και ισόρροπη ανάπτυξη ώστε τα οφέλη να διαχέονται σε όλη την κοινωνία και να μην γίνονται πηγή πλουτισμού για λίγους.

Στο Δήμος Καλαμάτας άμεσα θα δημιουργήσουμε ειδικό επιτελικό γραφείο για την τουριστική ανάπτυξη που να συντονίσει – κινητοποιήσει όλους τους φορείς του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα σε επίπεδο Μεσσηνίας τουλάχιστον. Σκοπός ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συγκεκριμένων δράσεων:

  • για την εκπόνηση μεσομακροπρόθεσμου σχεδίου προβολής της περιοχής σε επιλεγμένες ομάδες στόχους (target groups)
  • στόχευση στον σχολικό – εκπαιδευτικό τουρισμό που διευρύνει την τουριστική περίοδο βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητα τουριστικών επενδύσεων και αυξάνοντας την περίοδο απασχόλησης των εποχικώς απασχολούμενων εργαζόμενων. Η ευρύτερη περιοχή μαζί με τους γειτονικούς δήμους έχει όλες τις προυποθέσεις (αρχαιολογικούς – ιστορικούς χώρους, μνημεία, μουσεία, εκπαιδευτικά κέντρα αλλά και χώρους ψυχαγωγίας) ώστε να γίνει γρήγορα ο πρώτος προορισμός σχολικού τουρισμού.
  • Προώθηση του πολιτιστικού, αθλητικού και θρησκευτικού τουρισμού αξιοποιώντας υπάρχοντα γεγονότα, γιορτές και θεσμούς όπως το διεθνές φεστιβαλ χορού, φεστιβαλ βιντεο τέχνης, Παπαφλέσσεια, μήτινγκ ρυθμικής, γιορτή Υπαπαντής, επέτειος 23ης Μαρτίου κ.λ.π. Οι θεσμοί αυτοί θα πρέπει να ενισχυθούν και όχι μόνο για τουριστικούς λόγους.
  • Προώθηση του αγροτουρισμού – οικοτουρισμού με έμφαση στα χωριά του Ταυγέτου αλλά και στα πεδινά διαμερίσματα. Στις προθέσεις μας είναι η ανάδειξη και προβολή πεζοπορικών διαδρομών στον Ταύγετο ταυτόχρονα με τα μνημεία της φύσης και ιστορικών κατασκευών όπως νερόμυλοι, γεφύρια κ.λ.π. Επίσης στα πεδινά διαμερίσματα οι παραδοσιακές καλλιέργειες μπορούν να συνδυαστούν με εναλλακτικό τουρισμό. Τόσο ο Μεσσηνιακός ελαιώνας όσο και ο αμπελώνας μπορούν να γίνουν πόλος τουριστικού ενδιαφέροντος. Η αγροτική και αγροτοτουριστική ανάπτυξη συμπληρωματικά ενισχύουν την ύπαιθρο και βελτιώνουν το εισόδημα των κατοίκων της αντιστρέφοντας τον προδιαγεγραμμένο μαρασμό.
  • Ανάδειξη της πόλης της Καλαμάτας ως πόλο έλξης αστικού τουρισμού με την ολοκλήρωση της ανάδειξης του ιστορικού κέντρου, την ενοποίησή του με το κάστρο και την ανάδειξη της παραλιακής ζώνης.
  • Αξιοποίηση της μαρίνας σε συνεργασία με την ιδιωτική εταιρεία που τη διαχειρίζεται. Η μαρίνα αποτελεί σημαντικότατη τουριστική υποδομή του Δήμου που όμως έως σήμερα η διαχείρισή της δεν αποφέρει τα αναμενόμενα οφέλη. Χρειάζεται η εκπόνηση σχεδίου προβολής της, αναβάθμισης του περιβάλλοντος χώρου, των προσφερόμενων υπηρεσιών και η διασύνδεσή της με άλλες μαρίνες της Μεσογείου.
  • Αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών του διαδικτύου όπως και της τηλεξενάγησης.

Οι προηγούμενες δράσεις μπορούν να αρχίσουν να υλοποιούνται άμεσα μια και ορισμένες είναι χαμηλού κόστους ενώ υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης σε χρηματοδοτήσεις από ευρωπαικά προγράμματα. Τα αποτελέσματα επίσης μπορούν να έρθουν γρήγορα με προφανές το όφελος για την τοπική οικονομία και κοινωνία ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες.

 

 

 

3. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Η γεωγραφική επέκταση του Δήμου σε περιοχές με αγροτικό χαρακτήρα και η αύξηση του ποσοστού των δημοτών που ασχολούνται στον πρωτογεννή τομέα, του δίνουν νέα χαρακτηριστικά. Ο πρωτογεννής τομέας της οικονομίας αποκτάει αξιοσημείωτο βάρος για το Δήμο και επιβάλλει αντίστοιχη πολιτική για τη στήριξή του. Η αγροτική ανάπτυξη έχει μέλλον στην περιοχή αν αξιοποιήσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του τόπου, έρθει σε επαφή με την επιστημονική γνώση και συνδεθεί αρμονικά με την τουριστική ανάπτυξη.

Στο Δήμος Καλαμάτας θα δημιουργήσουμε Γραφείο Αγροτικής Ανάπτυξης με έδρα στην περιφέρεια, αξιοποιώντας και το ειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό που συγκεντρώνει με τις συνενώσεις. Σκοπός του γραφείου αυτού θα είναι η μελέτη των τάσεων στον αγροτικό τομέα, η εκπόνηση μελετών, η ενημέρωση των καλλιεργητών, η παροχή συμβουλών και η εκπαίδευση. Βασική επιδίωξή του θα είναι να φέρει σε επαφή τους καλλιεργητές και τις επιχειρήσεις πρώτης μεταποίησης των αγροτικών προϊόντων με φορείς όπως τη Σχολή Γεωπονίας του ΤΕΙ και το Ινστιτούτο Ελαίας και Οπωροκηπευτικών για τη σύνδεση της πρωτογενούς παραγωγής με την επιστημονική κοινότητα και την έρευνα. Επίσης θα επιδιώκει την ενσωμάτωση καλλιεργητικών τεχνικών φιλικών προς το περιβάλλον και τον άνθρωπο. Προς την κατεύθυνση αυτή ο Δήμος Καλαμάτας χρησιμοποιώντας τα μέσα και τις υποδομές που διαθέτει επιβάλλεται άμεσα να οργανώσει σύστημα συλλογής υπολειμμάτων και συσκευασιών αγροχημικών σκευασμάτων καθώς και άχρηστων υλικών όπως νάυλον, σωλήνες κ.λ.π. προς ανακύκλωση.

Για την καλύτερη διάθεση των αγροτικών προιόντων προς τους καταναλωτές ο Δήμος χρειάζεται να αναβαθμίσει την κεντρική λαική αγορά προς όφελος κυρίως των τοπικών παραγωγών.

 

4. ΜΕΤΑΠΟΙΗΤΙΚΗ – ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Ο Δήμος διαθέτει υποδομές που μπορούν να δώσουν ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής αν χρησιμοποιηθούν κατάλληλα. Εως σήμερα το Βιοτεχνικό Πάρκο αντιμετωπίζεται απλά κα μόνο ως πηγή είσπραξης ενοικίων, ενώ το Ανατολικό και το Δυτικό Εμπορικό Κέντρο απαξιώνονται και περιουσιακά στοιχεία του Δήμου υποβαθμίζονται.

Σύμφωνα με τη δική μας αντίληψη το Βιοτεχνικό Πάρκο δεν έχει σκοπό μόνο τη χωρική συγκέντρωση βιοτεχνικών δραστηριοτήτων αλλά κυρίως τη επίτευξη συνεργειών για τις επιχειρήσεις. Η Δημοτική παρέμβαση οφείλει να προωθεί κοινές δράσεις των επιχειρήσεων, την δημιουργία συσπειρώσεων (clusters), την είσοδο στη βιομηχανική υπεργολαβία, τη σύνδεση με φορείς καινοτομίας, την από κοινού συμμετοχή σε εκθέσεις κ.λ.π.

Το Δυτικό Εμπορικό Κέντρο που γειτνιάζει με τις εργατικές κατοικίες επιβάλλεται να ανακαινιστεί και να επαναχρησιμοποιηθεί ως περιφερειακό εμπορικό κέντρο που θα εξυπηρετήσει και θα δώσει «αξία» σε όλη τη δυτική περιφέρεια της πόλης της Καλαμάτας. Επίσης θα παίξει συνδετικό ρόλο για την άρση της απομόνωσης των οικισμών των εργατικών κατοικιών.

Η Βιομηχανική Περιοχή (ΒΙ.ΠΕ.) της Σπερχογείας που διαχειρίζεται από τραπεζικό ίδρυμα είναι επίσης μια υποδομή που πέρασε από πολλές περιπέτειες και γνώρισε την απαξίωση για πολλά χρόνια με ευθύνη των αυτοδιοικητικών αρχών α’ και β’ βαθμού. Σήμερα έχει αποκατασταθεί ο χαρακτήρας της αλλά χρειάζονται να γίνουν πολλά έργα υποδομής ώστε να διασφαλίζονται οι συνθήκες και οι προυποθέσεις ασφαλούς λειτουργίας των επιχειρήσεων και η προστασία του περιβάλλοντος. Ασφαλώς και ο Δήμος πρέπει να έχει συνεχή συνεργασία με τη διαχειρίστρια τράπεζα παρεμβαίνοντας προς την κατεύθυνση αυτή. Ενδεικτικά απαιτούνται βιολογικός καθαρισμός, σιδηροδρομικός κόμβος, πυροσβεστικός σταθμός, δεντροφύτευση κ.α.

Ταυτόχρονα ο Δήμος οφείλει να επιδιώξει, ασκώντας επιρροή στους αρμόδιους φορείς, την επέκταση των ορίων της ΒΙ.ΠΕ. ώστε να περιλάβει και τις επιχειρήσεις που έχουν εγκατασταθεί στη γύρω περιοχή. Έτσι θα διασφαλιστεί με αποτελεσματικότερο τρόπο η προστασία του περιβάλλοντος σε μια πολύ ευαίσθητη και ταλαιπωρημένη περιοχή που γειτνιάζει με κατοικημένες περιοχές.

Επίσης θα πρέπει να καθοριστούν οι τομείς δραστηριότητας που θα επιτρέπονται για εγκατάσταση με έμφαση στις επιχειρήσεις επεξεργασίας αγροτοκτηνοτροφικών προιόντων και επιχειρήσεις μικρής και μεσαίας όχλησης.

 

 

 

 

 

5. ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ – ΕΡΕΥΝΑ

Η λειτουργία του ΤΕΙ και του παραρτήματος του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου στο Δήμο μας επηρεάζει καθοριστικά την οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ζωή του τόπου.

Είναι ήδη γνωστοί οι σχεδιασμοί της κυβέρνησης για «Καλλικράτη» στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Εξαγγέλθηκε επίσημα πλέον από τον πρωθυπουργό και την υπουργό παιδείας. Ανακοινώθηκε η εισαγωγή των φοιτητών σε σχολές και όχι τμήματα όπως γίνεται σήμερα. Από χωροταξικής πλευράς, περιλαμβάνει καταργήσεις και συγχωνεύσεις τμημάτων σχολών ακόμα και ολόκληρων ΤΕΙ και ΑΕΙ. Ετοιμάζεται συρρίκνωση και σε ορισμένες περιπτώσεις κλείσιμο περιφερειακών ΤΕΙ και ΑΕΙ.

Με τα δεδομένα αυτά, στην Καλαμάτα, τόσο το ΤΕΙ όσο και η Πανεπιστημιακή σχολή μπαίνουν σε νέες δοκιμασίες. Οι συνέπειες τέτοιων αποφάσεων θα οδηγήσουν σε ακόμη μεγαλύτερο μαρασμό οικονομικό, κοινωνικό, πνευματικό, πολιτιστικό. Επίσης κάνει πιο δυσβάσταχτο το κόστος των σπουδών των παιδιών από την περιφέρεια. Είναι προφανές ότι το θέμα αφορά άμεσα την κοινωνία μας και πρέπει όλοι να πάρουμε θέσεις.

Σαν Δίκτυο Ενεργών Πολιτών του Δήμου Καλαμάτας δεν διακατεχόμαστε από ανούσιους τοπικισμούς ούτε αρνούμαστε την ανάγκη αναδιάρθρωσης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Είμαστε όμως αντίθετοι στο να γίνει εις βάρος της Ελληνικής περιφέρειας οδηγώντας σε ακόμα μεγαλύτερο υδροκεφαλισμό του εκπαιδευτικού συστήματος γιγαντώνοντας περισσότερο τα ΤΕΙ και ΑΕΙ της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Άλλωστε αυτός ο γιγαντισμός των κεντρικών ιδρυμάτων, υποβαθμίζει την ποιότητα των σπουδών.

Προτείνουμε η αναγκαία αναδιάρθρωση (και χωροταξική) των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων να γίνει προς όφελος της αποκέντρωσης με ενίσχυση περιφερειακών σχολών και συρρίκνωση σχολών του κέντρου. Αντί να καταργηθούν περιφερειακά τμήματα είναι από κάθε άποψη προτιμότερο να καταργηθούν ομοειδή τμήματα στα υδροκέφαλα δυσλειτουργικά πανεπιστήμια και ΤΕΙ του κέντρου.

Οι φορείς της τοπικής κοινωνίας με πρώτο το Δήμο οφείλουν να είναι σε συνεχή επαφή με τις δύο πανεπιστημιακές κοινότητες της πόλης και να στηρίζουν έμπρακτα την ανάπτυξη των δύο ιδρυμάτων σε σύνδεση με τις ανάγκες της τοπικής οικονομίας και κοινωνίας.

Σε συνεννόηση με το ΤΕΙ πρέπει άμεσα η σχολή γεωπονίας να συνδεθεί με το Ινστιτούτο ελαίας και με την αγροτική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής δίνοντας πρακτικές λύσεις σε προβλήματα του αγροτικού κόσμου. Ρόλο καταλύτη σε αυτό μπορεί να παίξει η πρότασή μας για ίδρυση γραφείου αγροτικής ανάπτυξης από το Δήμο.

Επίσης πρέπει να προωθηθούν οι προτάσεις της διοίκησης του ΤΕΙ για δημιουργία νέων τμημάτων στη σχολή επαγγελμάτων υγείας που δεν έχουν γίνει δεκτές από το υπουργείο παιδείας μέχρι σήμερα.

Γενικότερα υποστηρίζουμε τη δημιουργία νέων σχολών τόσο στο ΤΕΙ όσο και στο Πανεπιστήμιο και καλωσορίζουμε την πρόσφατη πρόταση ακαδημαϊκών που κινείται σ’ αυτή την κατεύθυνση.

 

 

6. ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

Προώθηση ενός ενιαίου σχεδίου χωροταξικής οργάνωσης του νέου δήμου

• Με άμεση έγκριση από την Περιφέρεια του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου του καποδιστριακού δήμου Καλαμάτας, ώστε να προχωρήσει η προστασία των ευαίσθητων περιοχών, ο καθορισμός των χρήσεων γης και οι επεκτάσεις του σχεδίου πόλης. Όχι άλλος χρόνος αδράνειας από τη δημοτική αρχή. Από τον Δεκέμβριο του 2009 εκκρεμεί στην Περιφέρεια.

• Με προώθηση του ενιαίου χωροταξικού σχεδιασμού και στον χώρο των πρώην δήμων Θουρίας, Άριος και Αρφαρών.

Μέτρα πολεοδομικού σχεδιασμού:

F  Οριοθέτηση όλων των οικισμών του νέου δήμου.

F  Πολεοδόμηση των οικισμών Αντικαλάμου, Σπερχογείας και Λαιίκων.

F  Αντιμετώπιση του προβλήματος που έχει δημιουργηθεί – με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα «τυφλά οικόπεδα» – με τον καθορισμό του δικτύου κοινόχρηστων δρόμων με γενικές «μελέτες πολεοδομικής οργάνωσης».

F  Πολεοδομική, αρχιτεκτονική διαμόρφωση και ανάδειξη των κεντρικών ζωνών της πόλης της Καλαμάτας, παραλιακή ζώνη και ζώνη Νέδοντα, ζώνη επαφής του αστικού ιστού με το φαράγγι του Νέδοντα – προστατευόμενη περιοχή NATURA 2000.

F  Μέτρα για την αναβάθμιση και ανάπλαση υποβαθμισμένων συνοικιών της Καλαμάτας: Αγ. Παρασκευή, Αγ. Σίδερης, Ράχη, Φραγκοπήγαδο κ.ά.

F  Ξεμπλοκάρισμα της πολυετούς καθυστέρησης στη σύνταξη των πράξεων εφαρμογής στη Βέργα και το Ασπρόχωμα και την επερχόμενη πολεοδομική μελέτη της Μικρής Μαντίνειας. Εξασφαλίζοντας τη χρηματοδότησή τους με ενεργοποίηση της διαδικασίας «προείσπραξης εισφοράς χρήματος». Δηλαδή με προκαταβολή ποσού, που ούτως ή άλλως θα καταβάλλουν οι ιδιοκτήτες προκειμένου να αποκτήσουν οικόπεδα άρτια και οικοδομήσιμα. Έτσι αφ’ ενός θα απελευθερωθούν από την ομηρία οι κάτοικοι αυτών των περιοχών και αφ’ ετέρου θα τονωθεί και η οικοδομική δραστηριότητα, πράγμα πολύ σημαντικό στις σημερινές δύσκολες συνθήκες.

F  Ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής μελέτης για τις προστατευμένες περιοχές Ταϋγέτου  NATURA 2000 και δημιουργία φορέα προστασίας και διαχείρισης.

F  Διεκδίκηση της ολοκλήρωσης του αστικού και δασικού κτηματολογίου στα όρια του νέου δήμου.

F  Ενεργοποίηση του προγράμματος «Μολυβιάτη» για τις καμένες περιοχές του Ταυγέτου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αριστερά και Τοπική Αυτοδιοίκηση: εμπειρίες, προβλήματα, προοπτικές

Συζητούν ο Χάρης Κωνσταντάτος,

ο Μιχάλης Σπουρδαλάκης

και ο Κωστής Χατζημιχάλης

Δημοσιεύουμε σήμερα το δεύτερο μέρος της συζήτησης μεταξύ του Χ. Κωνσταντάτου, του Μ. Σπουρδαλάκη και του Κ. Χατζημιχάλη, με γενικό θέμα το αυτοδιοικητικό τοπίο όπως διαμορφώνεται στη συγκυρία της κρίσης και της εφαρμογής του «Καλλικράτη». Το πρώτο μέρος, με τίτλο «Η τεράστια διοικητική-πολιτική αναδιάρθωση του “Καλλικράτη” και η λογική της “αποκένωσης του κράτους” στη συγκυρία της κρίσης», είχε δημοσιευθεί την προηγούμενη Κυριακή. Αφιερωμένο στον Καλλικράτη, κατέληγε ανοίγοντας το θέμα των δυνατοτήτων και της πολιτικής της Αριστεράς, σε τοπικό επίπεδο, με τα νέα δεδομένα.

«Ε»

 

Χάρης Κωνσταντάτος: Ο Μ. Σπουρδαλάκης αναφέρθηκε σε «κοινωνικές συνέργειες που υπονομεύουν την καπιταλιστική λογική και θα ενδυναμώνουν τα κοινωνικά θύματα του Μνημονίου και του προκρούστειου Καλλικράτη». Αυτό, κατά τη γνώμη μου, έχει ως προϋπόθεση την υπέρβαση του γνώριμου μοντέλου του αριστερού αγωνιστή δημάρχου της μεταπολίτευσης. Το μοντέλο αυτό, που προέτασσε κατά κύριο λόγο τη διεκδίκηση (πόρων, αρμοδιοτήτων, υποδομών) από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, το ζήσαμε για πολλά χρόνια και προφανώς αποτελεί αναπόσπαστη παρακαταθήκη της αριστερής ταυτότητας, ειδικά στα αστικά κέντρα· ακόμα και σήμερα αισθανόμαστε την ηχώ του, αν και τα παραδείγματα πια είναι λίγα. Λέω «υπέρβαση», γιατί οι δημοτικές αρχές, ακόμα και της Αριστεράς, υπήρξαν εχθρικές σε κοινωνικές πρωτοβουλίες αυτοοργάνωσης, βλέποντας τον ρόλο τους κυρίως ως προνομιακούς διαμεσολαβητές των αιτημάτων και των προσδοκιών της τοπικής κοινωνίας προς το κεντρικό κράτος.

Μιχάλης Σπουρδαλάκης: …σχεδόν σαν ομάδα πίεσης.

Χ. Κωνσταντάτος: Υπάρχει λοιπόν, ιδιαίτερα σε καθεστώς κρίσης, όπου πολλές ταυτότητες και σχέσεις σε τοπικό επίπεδο αλλάζουν ριζικά, ένα ζήτημα αναπροσανατολισμού: Τι κάνει μια αριστερή δημοτική αρχή ή οι αριστερές δυνάμεις τοπικά και πώς το ζήτημα της πολιτικής αντιπροσώπευσης συνδέεται οργανικότερα με νέου τύπου κοινωνικές διεργασίες, αλληλέγγυες, που ξεπηδούν σταδιακά «από τα κάτω», πώς ενθαρρύνουμε κάποιες από αυτές; Πώς η προηγούμενη αγωνιστική παράδοση, της διεκδίκησης απέναντι στο συγκεντρωτικό ελληνικό κράτος, μπορεί να συνταιριαστεί με τον ρόλο του υποκινητή, του οργανωτή — και πάντως ομόλογου σε τοπικό επίπεδο της κοινωνικής κινητοποίησης, όχι αντιπροσώπου της, εξωτερικά;

Μ. Σπουρδαλάκης: Θεωρώ ότι αυτό πρέπει να γίνει με ανοικτό μυαλό, με φαντασία, χωρίς στερεότυπα και πάντα με πολιτικούς όρους. Ας μην ξεχνάμε ότι η κρίση συμβάλλει ουσιαστικά στην αναδιάταξη των πολιτικών δυνάμεων. Αναδιάταξη που ξεκινά από τη σοβούσα, εδώ και καιρό, κρίση αντιπροσώπευσης και ολοκληρώνεται με την αποευθυγράμμιση των πολιτικών δυνάμεων από την κοινωνία, εξέλιξη που στις παρούσες εκλογές γίνεται περισσότερο από φανερή. Έτσι, και σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο, θα δημιουργούνται ευκαιρίες για νέες κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες. Το ζήτημα δεν είναι μόνο να μεταφέρουμε την παλιά αγωνιστική κινηματική παράδοση της Αριστεράς στον δικό μας χώρο· πρέπει να βλέπουμε και πολιτικά στο επίπεδο των δημοτικών, περιφερειακών κινήσεων κλπ. και προς τις όμορες δυνάμεις, για να κάνουμε αυτή την παρέμβαση, που πολύ σωστά επισημαίνει ο Χ. Κωνσταντάτος.

Έργο του Ανρί Ματύς, από την ενότητα «Τζαζ”

Οι αριστεροί δήμαρχοι και το πρόβλημα του «ρεφορμισμού»

Κωστής Χατζημιχάλης: Εδώ νομίζω αγγίζουμε ένα θέμα-ταμπού για την έννοια του αριστερού δημάρχου στην Ελλάδα: το πρόβλημα του ρεφορμισμού. Αφενός, υπάρχει ένα κατοχυρωμένο πλαίσιο, που ανέφερε πριν ο Χάρης: ο διεκδικητικός ρόλος. Αυτό όχι μόνο δεν πρέπει να αρθεί, αλλά, ιδίως υπό τις σημερινές συνθήκες, πρέπει να ενταθεί. Από την άλλη, κάθε φορά που συζητάμε τι κάνει ένας αριστερός δήμαρχος ξαναμπαίνει το ερώτημα: Αν κάνει κάτι πέρα από τη διεκδίκηση, αυτό είναι αναπαραγωγή του συστήματος, είναι ένταξη στις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής;

Να θυμίσω ένα περιστατικό που συζητάμε συχνά όταν μπαίνει το θέμα. Το 1979 ψηφίστηκε ο περίφημος νόμος 947/1979 «Περί οικιστικών περιοχών», του Στ. Μάνου, υφυπουργού τότε Δημόσιων Έργων. Θέμα του ήταν πώς γίνονται οι επεκτάσεις των πόλεων, με την ενεργό πολεοδομία, με εισφορά σε γη και σε χρήμα — αιτήματα δηλαδή εκσυγχρονιστικά που έθετε και η Αριστερά πριν τη δικτατορία. θυμίζω τα συνέδρια με τη συμμετοχή των Γρ. Διαμαντόπουλου, I. Μπούζεμβεργκ κ.ά. Οι μόνοι δήμαρχοι που έκαναν κάποια προσπάθεια να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του νόμου ήταν οι δήμαρχοι της ανανεωτικής Αριστεράς. Οι υπόλοιποι, με βασικό κορμό το ΚΚΕ και το ΠΑΣΟΚ, ήταν κάθετα αντίθετοι, θεωρούσαν ότι μια τέτοια στάση αποτελεί τον πιο χυδαίο ρεφορμισμό. Βρισκόμαστε, άλλωστε, στην εποχή του «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο».

Τι γίνεται λοιπόν σήμερα, όταν υπάρχει ένα τοπικό πρόβλημα μεγάλης ανεργίας; Οι καινούργιες δυνατότητες σου αφήνουν κάποια ψήγματα πρωτοβουλιών, με λίγους πόρους. Καταρχάς, σίγουρα ζητάς περισσότερα χρήματα, γιατί, όπως έχει πει και ο Χ. Κωνσταντάτος, ένας αριστερός δήμαρχος δεν μπορεί να είναι απλώς διαχειριστής της φτώχειας. Αυτό είναι σίγουρο. Μια πολύ σημαντική πηγή κονδυλίων, ειδικά για τη φτώχεια, είναι τα κοινωνικά ταμεία συνοχής. Όμως, για να πάρεις χρήματα από εκεί χρειάζεσαι τεχνοκρατική προετοιμασία. Ορισμένοι αριστεροί δήμαρχοι δεν το κάνουν, επειδή θεωρούν ότι είναι χάσιμο χρόνου ή αποδοχή της «κακιάς Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Παραπέρα, πρέπει να σκεφτούμε ιδέες που ξεπερνάνε τη διαχείριση της φτώχειας και την έλλειψη κονδυλίων. Στην Ευρώπη, δήμαρχοι που έχουν ψηφιστεί από την Αριστερά (εμείς μπορεί, βέβαια, με το δικό μας το «αριστερόμετρο» να τους θεωρούμε απλώς «εκσυγχρονιστές») έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν θεσμούς και δομές που δίνουν στους άνεργους και τις άνεργες δημιουργικές διεξόδους. Είναι επίσης διαδεδομένα τα «κοινωνικά παντοπωλεία»: παρόλο που στη χώρα μας η ιδέα έχει υλοποιηθεί συχνά με κακό και ψηφοθηρικό τρόπο, μπορεί να αποτελέσει, για την Αριστερά, μια πρακτική με προοπτικές.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο συνδυασμός βιολογικής γεωργίας και κοινωνικά χρήσιμου φαγητού. Υπάρχουν μεγάλοι καταναλωτές φαγητού, όπως ο στρατός, τα σχολεία, τα νοσοκομεία, τα πανεπιστήμια, καθώς και τα κοινωνικά συσσίτια ενός δήμου, που έχουν σημαντική ζήτηση αγροτικών προϊόντων, ως πρώτη ύλη. Στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, ακόμη και τη Γιουγκοσλαβία κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών, αριστεροί δήμοι και περιφέρειες (η τελευταία προσφέρει τις αναγκαίες οικονομίες κλίμακας), οργάνωσαν και θεσμοθέτησαν τη συνεργασία μεταξύ βιολογικής γεωργίας και μεγάλων, σταθερών καταναλωτών, δημιουργώντας στην πράξη κοινωνικά χρήσιμο φαγητό για όλους.

Μια άλλη ιδέα είναι οι λεγόμενες «κοινωνικές τράπεζες χρόνου», που έχουν εφαρμοστεί εκτεταμένα στην Ιταλία. Ο κάθε πολίτης «καταθέτει» στην τράπεζα ένα χρονικό διάστημα στο οποίο μπορεί να παρέχει μια υπηρεσία: να φτιάξει τα υδραυλικά, να κάνει μαθήματα κιθάρας ή αγγλικών, να συμπληρώσει μια φορολογική δήλωση κ.ο.κ. Η κάθε ώρα σε αυτή την κοινωνική παροχή είναι ισάξια, δεν υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με το είδος της εργασίας: μία ώρα ενός ηλεκτρολόγου αντιστοιχεί με μία ώρα μιας καθηγήτριας, ενός γυμναστή κ.ο.κ. Θα μπορούσε να πει κανείς –εγώ βέβαια δεν συμφωνώ– ότι όλα αυτά είναι ρεφορμισμός.

Μ. Σπουρδαλάκης: Δεν είναι, διότι αυτού του είδους οι πρωτοβουλίες ουσιαστικά πάνε κόντρα στη λογική της αγοράς.

Κ. Χατζημιχάλης: …και κόντρα στην εμμονή να περιμένουμε όλες τις λύσεις από το κράτος.

Βάσω Κατράκη, «Ψαράδες με καπέλα”

Μ. Σπουρδαλάκης: Και έτσι φτιάχνεις συνειδήσεις, «ουσιαστικοποιείς», αν μου επιτρέπεται ο βαρβαρισμός, τα συνθήματα που ακούμε, ειδικά παραμονές των εκλογών, περί αλληλεγγύης. Η αλληλεγγύη δεν είναι αφηρημένη έννοια και υπόσχεση· έχει να κάνει και με πολύ συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, όπως οι τράπεζες χρόνου, με το πώς οργανώνει κανείς όσους έχουν ανάγκη, στη συγκυρία της καλλικρατικής μεταρρύθμισης και της μνημονιακής διαχείρισης της κρίσης. Η διχοτομία ανάμεσα στον ρεφορμισμό και την επανάσταση, τουλάχιστον στο πεδίο αυτό, δεν πρέπει να μας απασχολεί και κυρίως δεν πρέπει να παγώνει τη δράση μας.

Αν δεν το κάνουμε εμείς, η Aριστερά, αυτό θα γίνει από άλλους που αναπαράγουν ένα εγωιστικό, φιλανθρωπικό στυλ, και ακόμη όχι σπάνια με διαφημιστικό και αγοραίο τρόπο. Δείτε, για παράδειγμα, την καμπάνια του ΣΚΑΪ, όπου τηλεφωνικά γιατροί, δάσκαλοι, άλλοι επαγγελματίες ή και μικροεπιχειρηματίες δηλώνουν την προσφορά τους: είτε για δύο ώρες δωρεάν μαθημάτων είτε για ένα σφράγισμα δοντιού είτε κάποια άλλη υπηρεσία. Όλα αυτά γίνονται αποσπασματικά, εξατομικευμένα, όχι συλλογικά και χωρίς διαφάνεια. Σε κάθε περίπτωση, τέτοιες πρωτοβουλίες δεν φτιάχνουν δομές και δεν διαμορφώνουν συνειδήσεις· «είναι της Κυριακής χαρά και της Δευτέρας λύπη». Μόλις σταματήσει ο σταθμός την καμπάνια, θα τελειώσει και το όλον πράγμα και, πέρα από κάποια «φιλανθρωπικά» αισθήματα και ίσως κάποια εμπορική-διαφημιστική διάθεση ορισμένων, δεν θα έχει απομείνει τίποτα. Άρα, επιβάλλεται η Αριστερά να είναι εκείνη που αναλαμβάνει τέτοιες πρωτοβουλίες.

Ο συμμετοχικός προϋπολογισμός στην Ελλάδα και το εξωτερικό

Κ. Χατζημιχάλης: Θέλει όμως προσοχή, διότι έχουμε πολλές αρνητικές εμπειρίες εισαγωγής τέτοιων ιδεών, και πρόσφατα, σε δήμους με προοδευτικούς δημάρχους. Φέρνω ως παράδειγμα μια καλή ιδέα με ατυχή εφαρμογή: τον συμμετοχικό προϋπολογισμό. Όπως είναι γνωστό, από το σύνολο του προϋπολογισμού ενός δήμου αφαιρούνται καταρχάς τα πάγια έξοδα και οι υποχρεώσεις, από τη μισθοδοσία μέχρι τη συλλογή σκουπιδιών. Από το υπόλοιπο, ένα ποσοστό (που κυμαίνεται από 10% μέχρι 30%) κατανέμεται σύμφωνα με τις προτεραιότητες που βάζουν οι πολίτες μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες. Η πρώτη εφαρμογή ήταν στο Πόρτο Αλέγκρε, ένα μεγάλο δήμο με 2 εκατομμύρια δημότες. Φαινόταν ουτοπικό, κι όμως τα κατάφεραν, γιατί βασίστηκαν σε ισχυρές κοινωνικές δομές αλληλεγγύης, μια σταθερή πίστη και αφοσίωση των δυνάμεων της Αριστεράς να το υλοποιήσουν. Υπήρχαν βέβαια και πολλά προβλήματα, δεν πρέπει να εξιδανικεύουμε τις εκεί εμπειρίες.

Η ιδέα βρήκε διαφορετικές εφαρμογές σε διαφορετικές χώρες. Στη Γερμανία και στη βόρεια Γαλλία είναι περισσότερο διαχειριστική, ενώ στη νότια Ευρώπη έχει και έναν ακτιβίστικο δυναμισμό και αριστερή προέλευση.

Η εμπειρία όμως του συμμετοχικού προϋπολογισμού στα καθ’ ημάς ήταν αρνητική. Ξεκίνησε με έναν υπερενθουσιασμό, την υιοθέτησαν κάποιοι δήμοι, αλλά σταμάτησε πολύ νωρίς. Νομίζω ότι οι δημοτικές αρχές δεν την πίστεψαν πραγματικά, δεν τη θεώρησαν προτεραιότητα, ενώ ταυτόχρονα κάποιες τεχνικές και κοινωνικές δυσκολίες δημιούργησαν προβλήματα. Έτσι, ο θεσμός, πριν εφαρμοστεί, υπονομεύτηκε. Κάτι ανάλογο μπορεί να συμβεί και με τη λεγόμενη «κοινωνική οικονομία», για την οποία το ΠΑΣΟΚ ετοιμάζει νόμο.

Χ. Κωνσταντάτος: Σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία, ο συμμετοχικός προϋπολογισμός εκκινεί κυρίως από δύο ανάγκες. Η πρώτη, κι αυτό το έχουμε δει κυρίως στη Λατινική Αμερική και τη νότια Ευρώπη, είναι να ενταχθούν στην πολιτική οι μάζες. Αποξενωμένες από πελατειακά ή και αυταρχικά πολιτικά καθεστώτα, οι τοπικές αριστερές αυτοδιοικήσεις επινόησαν έναν τρόπο για να μπουν οι μάζες στο πολιτικό παιχνίδι, να απο-τεχνικοκρατικοποιηθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων, να αποκτήσει νόημα η πολιτική συμμετοχή, καταρχάς σε τοπικό επίπεδο. Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδοχή συμμετοχικότητας, που μας λείπει στην Ελλάδα. Έχουμε όμως μια σχετική εμπειρία από τα τοπικά κινήματα για το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των τελευταίων χρόνων, που είναι εργαστήρια δημοκρατίας και συμμετοχής σε τοπικό επίπεδο, πάνω στην οποία κάποιοι αριστεροί αυτοδιοικητικοί δρώντες θα μπορούσαν να οικοδομήσουν.

Υπάρχει και μια δεύτερη εκδοχή της συμμετοχικότητας, που εφαρμόζεται περισσότερο σε τοπικές κοινωνίες των ανεπτυγμένων βιομηχανικά χωρών, ως μια τεχνική για τη βέλτιστη κατανομή των ελάχιστων διαθέσιμων πόρων, των πόρων σε σπάνι. Σε ένα νεοφιλελεύθερο περιβάλλον λιτότητας και αποστέρησης συλλογικών αγαθών, θέτει πολλά προβλήματα το να γίνει «συμμετοχική» η διαχείριση της φτώχειας. Και χρειάζεται προσοχή, γιατί ενώ είναι εξαιρετικά κρίσιμο να μην αποξενωθεί ο κόσμος από την πολιτική και, ειδικά σε τοπικό και αυτοδιοικητικό επίπεδο, να βρεθούν fora ενεργοποίησης και τρόποι ένταξης των πολιτών, μπαίνει το ζήτημα να μην είναι τελετουργική και τελικά ανούσια αυτή η συμμετοχή. Αλλά αυτό δεν επιδέχεται οριστικές απαντήσεις, είναι διαρκώς ένα ρευστό διακύβευμα.

Μ. Σπουρδαλάκης: Θέλω να αναφέρω μια παραπλήσια εμπειρία από τον Καναδά. Εδώ και 25-30 χρόνια έχει ξεκινήσει το εγχείρημα του «εναλλακτικού προϋπολογισμού» (alternative budget), σε μια επαρχία, τη Μανιτόμπα (επαρχία με δυόμισι φορές την έκταση της Γαλλίας και πληθυσμό ένα εκατομμύριο). Κάποιοι αριστεροί οικονομολόγοι, πανεπιστημιακοί, που μετείχαν όμως στα κινήματα (των Ινδιάνων, το συνδικαλιστικό, το φοιτητικό), ξεκίνησαν να κάνουν έναν εναλλακτικό προϋπολογισμό· όχι συμμετοχικό, αλλά εναλλακτικό, ο οποίος ήταν εν τοις πράγμασι συμμετοχικός. Προσπαθούσαν να δείξουν ότι, ενάντια στις περικοπές που επέβαλε ο δυναμικός και φρέσκος τότε νεοφιλελευθερισμός, η κοινωνία μπορούσε, και πρακτικά και τεχνικά, να δώσει εναλλακτικές λύσεις. Σταδιακά, η προσπάθεια αυτή μετεξελίχθηκε και έγινε εναλλακτική πρόταση προϋπολογισμού για ολόκληρη τη χώρα. Μάλιστα, είχε τέτοια δυναμική που εξανάγκασε κατά καιρούς τους υπουργούς Οικονομικών του Καναδά να απαντάν επισήμως σε αυτό κίνημα.

Καθώς είχα την τύχη να γνωρίζω κάποιους από τους εμπνευστές αυτής της δράσης, ξέρω ότι έμπαινε ένα ζήτημα ορίων. Έλεγαν πως, ό,τι και να κάνεις, ο προϋπολογισμός, έτσι όπως δομείται τεχνικά, έχει περιορισμούς, δεν μπορεί να είναι πλήρως εναλλακτικός. Όμως η προσπάθεια αναδείκνυε κάποιες δυνατότητες και υπονόμευε τα κυρίαρχα επιχειρήματα περί περικοπών.

Τώρα, σε επίπεδο δήμων και περιφέρειας, και με δεδομένη, επαναλαμβάνω, την κρίση, αν τη δούμε και ως πολιτική ευκαιρία για την Αριστερά, τέτοιες πρακτικές μπορεί να δώσουν μια άλλη προοπτική και δυναμική σε μια περιφέρεια ή ένα δήμο. Με όλες τις επιφυλάξεις προφανώς και τις αντιφάσεις που έθεσε ο Κωστής πριν.

Μια δύσκολη ισορροπία

Χ. Κωνσταντάτος: Πιστεύω ότι ιδίως μια αριστερή δημοτική αρχή πρέπει να είναι σε εγρήγορση για ορισμένους κινδύνους, όπως το πώς η εθελοντική ή τοπική παροχή υπηρεσιών δεν θα ενισχύσει τη σημερινή τάση για πλήρη απορρύθμιση των λειτουργιών του κοινωνικού κράτους, που οφείλουν να είναι οικουμενικής παροχής. Ή, ακόμη, πώς τα παράλληλα κοινωνικά δίκτυα διανομής δεν θα είναι υποδεέστερης ποιότητας, απευθυνόμενα στους φτωχούς, αλλά αντίθετα αναβαθμίζουν τη συνολική ποιότητα υπηρεσιών. Συνεπώς, πάντα θα υπάρχει μια ένταση: η τοπική καινοτομία (σε εγχειρήματα, λ.χ., όπως η εθελοντική συνεισφορά χρόνου ή η προσπάθεια άρσης του διαχωρισμού καταναλωτών-παραγωγών) και γενικότερα ένας ενεργητικός κοινωνικός-αναπτυξιακός ρόλος μιας αριστερής ή προοδευτικής αυτοδιοίκησης αμφισβητεί, έστω εν σπέρματι, τις βασικές προκείμενες του κυρίαρχου μοντέλου ή τις νομιμοποιεί και τις αναπαράγει; Είναι ένα ρευστό ζήτημα· δεν υπάρχουν μονοδιάστατες απαντήσεις. Πιστεύω πάντως ότι υπάρχει πολύ μεγάλο πεδίο δράσης, σε αντίθεση με μια λογική που η Αριστερά γνώριζε να δουλεύει στους δήμους, εν πολλοίς βάζοντας έναν «κόκκινο μάνατζερ» να διαχειριστεί, περίπου, τις ίδιες δομές στις τοπικές κοινωνίες.

Κ. Χατζημιχάλης: Θα ήθελα, επ’ αυτού, να προσθέσω μια ελληνική ιδιαιτερότητα: το πρόβλημα της περιορισμένης, γενικά, κουλτούρας κοινωνικής, εθελοντικής συμμετοχής. Η συμμετοχή, κυρίως μεταπολιτευτικά, γίνεται μέσα από τα κόμματα. Άρα, οποιαδήποτε έκκληση για κοινωνική συμμετοχή δημιουργεί το ερώτημα, σε αυτούς και αυτές που πρόκειται να συμμετέχουν, «ποιος το κάνει»: ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ, η Ν.Δ., ο ΣΚΑΪ;

Αντίθετα, στις ευρωπαϊκές χώρες έχουμε μια εντελώς διαφορετική παράδοση και κουλτούρα συμμετοχής. Η λαϊκή συμμετοχή, σε τοπικό επίπεδο, δεν ήταν πάντοτε κομματικά καθοδηγούμενη. Το παράδειγμα που σας είπα με το βιολογικό και κοινωνικά χρήσιμο φαγητό προέκυψε από τους δραστήριους συλλόγους γονέων που ενδιαφέρονταν για υγιεινό φαγητό των παιδιών τους. Και όταν οι βιοπαραγωγοί είπαν ότι μόνο τα σχολεία δεν δημιουργούν αρκετή ζήτηση, τότε συμμετείχε και ο σύλλογος πασχόντων στα νοσοκομεία, ο σύλλογος των φαντάρων κ.ο.κ. Υπήρχαν δηλαδή οι συλλογικότητες, που συνεννοήθηκαν γύρω από μια εναλλακτική ιδέα, χωρίς να περάσουν μέσα από τα κόμματα.

Μ. Σπουρδαλάκης: Θεωρώ ότι η παρατήρηση του Κωστή είναι καίρια και ανοίγει ένα μεγάλο θέμα. Έχουμε μια παράδοση που περνάει μέσα από τα κόμματα, διότι τα κόμματα σήκωσαν στην πλάτη τους τις διαδικασίες μετάβασης στη δημοκρατία το 1974. Δεν υπήρχαν συνδικάτα ούτε άλλοι θεσμοί, όπως λ.χ. το opus dei στην Ισπανία, που θα σήκωναν το βάρος της μετάβασης.

Ωστόσο, πρέπει να δούμε ότι, εν τοις πράγμασι, αυτή η τάση, όπου η συμμετοχή ταυτίζεται με τα κόμματα, έχει υπονομευθεί τα τελευταία χρόνια. Και το λέω παρά την επιμονή διαφόρων συναδέλφων μας, οι οποίοι αναπαράγουν, ιμπρεσιονιστικά θα έλεγα, μια κοινωνιολογία του καφενείου, ότι όλα είναι κομματικοποιημένα κλπ. Η πολυδιαφημιζόμενη «κομματοκρατία» έχει υπονομευτεί σε σημαντικό βαθμό σε πολλά επίπεδα, ενώ η κρίση –πιστεύω και ελπίζω– φαίνεται να της επιφέρει το καίριο πλήγμα. Άρα, ανοίγεται μπροστά μας μια πολύ καλή ευκαιρία.

Κ. Χατζημιχάλης: Συμφωνώ, και το ερώτημα είναι αν αυτή την αλλαγή θα την αποδεχθεί ο νέος αριστερός δήμαρχος.

Χ. Κωνσταντάτος: Μπορεί να γίνει και ερήμην του…

Κ. Χατζημιχάλης: Θα γίνει ερήμην του ή θα τη βοηθήσει να ανθήσει; Είναι ένα ερώτημα.

Χ. Κωνσταντάτος: Πάντως, δεν θα γίνει ερήμην των νέων ριζοσπαστικών κοινωνικών υποκειμένων και κινημάτων, με τα οποία πρέπει να συμβαδίσει η Αριστερά. Πιστεύω ότι, σε αυτή τη συγκυρία, πρέπει να ακολουθήσουμε τον βηματισμό που περιέγραψε ο Μ. Σπουρδαλάκης: να είμαστε μέρος, ως αριστεροί, αυτών των κινημάτων και διεργασιών που συγκροτούνται, ίσως και εκτός επίσημης πολιτικής αυτοδιοικητικής σφαίρας.

Κ. Χατζημιχάλης: Με βάση αυτό που είπατε και οι δύο, ότι τέτοιου είδους πρωτοβουλίες βρίσκονται πάντα στο μεταίχμιο μεταξύ ρεφορμισμού και ουσιαστικής αλλαγής, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αποδεχτούμε κοινωνικά χρήσιμες πρωτοβουλίες και να μην τις κατακεραυνώνουμε αν προέρχονται από άλλους χώρους. Γιατί η συλλογικότητα, μέσα στη λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού και της ατομικοποίησης δημιουργεί, εν δυνάμει μια κουλτούρα· μαθαίνουν οι πολίτες να συζητούν για τα μικρά και καθημερινά, πέρα από την υπερπολιτικοποίηση. Κι αυτό είναι για μας μια πολύτιμη υποθήκη, είναι ζωτικός χώρος για τη δική μας Αριστερά.

Ο Χάρης Κωνσταντάτος είναι υποψήφιος διδάκτωρ στο Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου. Ο Μιχάλης Σπουρδαλάκης διδάσκει πολιτική επιστήμη στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Κωστής Χατζημιχάλης διδάσκει οικονομική γεωγραφία και περιφερειακή ανάπτυξη στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.