Κριτική του σχεδίου για νέο ΠΕΣΔΑ 2010-2015

Ενημέρωση Ειδήσεις Πληροφόρηση

Sharing is caring!

Απόφαση των Αυτοδιοικητικών και Οικολογικών Κινήσεων, καθώς και άλλων Συλλόγων, Φορέων και Ομάδων, που συμμετείχαν στις διεργασίες ή και στη Συνάντηση της Τρίπολης, στις 22 Σεπτεμβρίου 2010, σχετικά με την Τροποποίηση / Αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ (Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) Περιφέρειας Πελοποννήσου

 

Σχέδιο νέου ΠΕΣΔΑ 2010 : Κριτική – Προτάσεις

 

1. Στο Σχέδιο νέου ΠΕΣΔΑ, που έδωσε στη δημοσιότητα ο Γεν. Γραμματέας της Περιφέρειας Πελοποννήσου (ΓΓΠΠ) κ. Χατζημιχάλης στις αρχές Αυγούστου, απουσιάζει οποιαδήποτε κριτική αξιολόγηση και καταλογισμός ευθυνών αναφορικά με την παταγώδη αποτυχία εφαρμογής του προηγούμενου ΠΕΣΔΑ 2005-2010.

 

2. Το εν λόγω Σχέδιο περιέχει αρκετές γενικές αρχές και βασικούς στόχους που μας βρίσκουν απολύτως σύμφωνους, όπως π.χ. : Μείωση παραγωγής αποβλήτων (ποσοτική μείωση) καθώς και μείωση της περιεκτικότητά τους σε επικίνδυνες ουσίες (ποιοτική βελτίωση), Επαναχρησιμοποίηση υλικών από απόβλητα, Διαλογή στην πηγή, Ανακύκλωση, Εφαρμογή της αρχής <<Ο ρυπαίνων πληρώνει>>, Βασικός στόχος δεν είναι η αξιοποίηση σύμμεικτων απορριμμάτων, Εφαρμογή της αρχής της εγγύτητας, Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, ώστε να υπάρχει ενεργή συμμετοχή και ευθύνη των πολιτών στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων.

Όμως, οι απαιτούμενες δράσεις είτε απουσιάζουν από το Σχέδιο είτε – εκείνες που αναφέρονται – βρίσκονται σε κραυγαλέα αντίθεση με τις προαναφερόμενες αρχές και στόχους (βλ. παρακάτω).

 

3. Η ανακύκλωση υλικών συσκευασιών “σέρνεται σαν αποπαίδι”, όχι μόνον από τους ΟΤΑ της Περιφέρειας Πελ/σου αλλά και από την ίδια την Περιφέρεια και από το ΥΠΕΚΑ. Στην Καλαμάτα και στη Μεσσηνία, παρά το ότι το ΚΔΑΥ (Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών)  λειτουργεί από το 2006, η ανακύκλωση ΄΄φυτοζωεί΄΄ χωρίς όραμα, χωρίς σχέδιο, χωρίς χρονοδιάγραμμα, χωρίς φροντίδα από το Δήμο Καλαμάτας, από τους ΟΤΑ και τον ΦοΔΣΑ (Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) Μεσσηνίας. Στην Αρκαδία, παρά το ότι στη ΒΙ.ΠΕ. (Βιομηχανική Περιοχή) Τρίπολης λειτουργούν από τις αρχές του χρόνου τόσο ΚΔΑΥ όσο και μονάδα ανακύκλωσης πλαστικών σχεδόν πάσης χρήσης , κανένας από τους ΟΤΑ του νομού δεν εφαρμόζει δράσεις ανακύκλωσης συναφών υλικών (Η ανακύκλωση χαρτιού-χαρτονιού, που εφαρμόζει από διετίας περίπου ο Δήμος Τρίπολης, καθώς και εκείνη ορισμένων ακόμη ΟΤΑ του νομού, πάσχει και αυτή απελπιστικά από έλλειψη ουσιαστικού ενδιαφέροντος, πίστης, σχεδίου και φροντίδας εκ μέρους των δημοτικών αρχών). Οι προϊστάμενες αρχές (Περιφέρεια Πελοποννήσου και ΥΠΕΚΑ/Υπουργείο Περιβάλλοντος – Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής) πως αντιμετωπίζουν την κατάσταση αυτή ; Πρόσφατα η υπουργός και ο ΓΓΠΠ ανακοίνωσαν ότι θα δοθούν στην Περιφέρεια Πελοποννήσου (ΠΠ) 1,5 εκατομμύρια Ευρώ για την προμήθεια κάδων και απορριμματοφόρων για τις δράσεις ανακύκλωσης υλικών. Επί του προκειμένου έχουμε μία παρατήρηση και ένα ερώτημα. α. Όσον αφορά την παρατήρηση: Για την αγορά των 12 δεματοποιητών, που με επιμονή – χωρίς κοινωνική διαβούλευση και συναίνεση – επιδιώκεται την τελευταία διετία να εγκατασταθούν και να λειτουργήσουν για την μπαλοποίηση (και ακολούθως αξιοποίηση) σύμμεικτων απορριμμάτων σε διάφορες περιοχές της Περιφέρειας, διατέθηκαν με αδιαφανείς διαδικασίες 9 εκατομμύρια Ευρώ. Εύκολα μπορεί κανείς να συμπεράνει, συγκρίνοντας τα μεγέθη (1,5 εκατ. € προς 9 εκατ. € ) για το που βρίσκεται στην πραγματικότητα το κέντρο βάρος των σχεδιασμών του κ. Χατζημιχάλη και του ΥΠΕΚΑ : Στην Ανακύκλωση και στη Διαλογή στην πηγή, στην αποφυγή αξιοποίησης σύμμικτων απορριμμάτων ή το αντίθετο ; β. Και το ερώτημα : Γνωρίζουμε ότι η ΕΕΑΑ ΑΕ (<<Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης ΑΕ>>) συγκεντρώνει χρηματικούς πόρους (κάποιες δεκάδες εκατομμύρια Ευρώ κατ΄ έτος) από τα τέλη υλικών συσκευασιών που πληρώνουμε ως καταναλωτές κατά την αγορά πλήθους προϊόντων καθημερινής ανάγκης. Τα χρήματα αυτά προορίζονται για την εφαρμογή προγραμμάτων ανακύκλωσης των εν λόγω υλικών, σε συνεργασία με τους ΟΤΑ. Σε αυτά περιλαμβάνονται και η διάθεση κάδων και απορριμματοφόρων ανακύκλωσης υλικών. Τα αναφερόμενα λοιπόν 1,5 εκατ. Ευρώ είναι έξτρα χρηματικό ποσό από την πλευρά του ΥΠΕΚΑ ή πρόκειται για χρήματα προερχόμενα από την ΕΕΑΑ ΑΕ, δηλ. από τους καταναλωτές ; Στη 2η περίπτωση θα πρόκειται για απόκρυψη της αλήθειας με προφανή διαφημιστικό στόχο εκ μέρους της υπουργού και του ΓΓΠΠ. Στην πρώτη περίπτωση, ας συγκρίνουμε και πάλι τα μεγέθη : 9 εκατ. € προς 1,5 εκατ. €.

 

4. Σε δηλώσεις του ο κ. Χατζημιχάλης αναφέρει μεταξύ άλλων, ότι οι δεματοποιητές θα χρησιμοποιηθούν στη διετή όπως εκτιμά μεταβατική φάση <<επειδή τα 9 εκατομμύρια Ευρώ είναι χρήματα του ελληνικού λαού και οφείλω να τα σεβαστώ. Θα ενταχθούν στον ΠΕΣΔΑ με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, θα αξιοποιηθούν είτε ως σταθμοί μεταφόρτωσης, είτε δίπλα στις μονάδες ολοκληρωμένης διαχείρισης – όταν χρειαστεί συντήρηση η μονάδα, τα σκουπίδια θα δεματοποιούνται για να μην δημιουργούνται νέες χωματερές – είτε για τον στόχο για τον οποίο ουσιαστικά υπάρχουν, κι αυτός δεν είναι άλλος παρά η δεματοποίηση ανακυκλώσιμων υλικών>> ( ΄΄Ελευθερία΄΄ Καλαμάτας, 13.09.2010).

Οι δηλώσεις αυτές και μόνον σχετικά με τους δεματοποιητές βρίσκονται σε πλήρη αναντιστοιχία με τις προαναφερθείσες βασικές αρχές και στόχους.

Η επιμονή στην εγκατάσταση και λειτουργία των δεματοποιητών ακυρώνει  και αυτή με τη σειρά της στην πράξη τις αρχές μιας διαχείρισης των στερεών αποβλήτων οικολογικά συμβατής, κοινωνικά χρήσιμης και αποδεκτής, και με το μικρότερο οικονομικό κόστος για τους πολίτες.  

 

5. Η αρχή <<ο ρυπαίνων πληρώνει>> και η μέσω εφαρμογής της παροχή οικονομικού κινήτρου στους δημότες, προκειμένου να μειώσουν τα σκουπίδια που παράγουν, παραμένει στα αζήτητα του Σχεδίου του Περιφερειάρχη, εκεί όπου αυτό αναφέρεται σε μέτρα και δράσεις υλοποίησης. Το ερώτημά μας είναι : Για πιο λόγο ;

Γιατί  από τους στόχους / προτάσεις του μεταβατικού σταδίου απουσιάζει η κομποστοποίηση των οργανικών από τα νοικοκυριά στους κήπους και στα χωράφια τους, για όσα νοικοκυριά (που αποτελούν τα 2/3 του πληθυσμού της Περιφέρειας!) διαθέτουν κήπο ή χωράφι δικό τους;;; Υπάρχει καλύτερη πιλοτική δράση λιπασματοποίησης (από άποψη κόστους, αποτελεσματικότητας, επιδεικτικότητα, άμεσης εφαρμοσιμότητας) από τη διαλογή στην πηγή του οργανικού κλάσματος από τα νοικοκυριά της υπαίθρου όπως και από πολλά που κατοικούν στις πόλεις ;

 

6. Πως λοιπόν η παράλειψη αυτή να μη δημιουργεί τη σκέψη ότι στην πραγματικότητα ο στόχος του Σχεδίου νέου ΠΕΣΔΑ δεν είναι η διαλογή του οργανικού κλάσματος των αστικών στερεών αποβλήτων στην πηγή, που αποτελεί την πρωταρχική προϋπόθεση για την κομποστοποίηση/ λιπασματοποίησης τους, αλλά η μεταφορά και διαχείριση αυτού – του οργανικού κλάσματος – σε συγκεντρωτικές “μονάδες ολοκληρωμένης διαχείρισης ΄΄ για την παραγωγή ενέργειας και μόνον;

Η <<πιλοτική λειτουργία>> της μονάδας της εταιρείας <<Σούκος>> έρχεται να επιβεβαιώσει πλήρως την εν λόγω εκτίμησή μας.

Οι επαναλαμβανόμενες αναφορές όπως περί διαλογής στην πηγή, ανακύκλωσης κ.ά., καθώς και οι διαβεβαιώσεις ότι <<Ο βασικός μας στόχος δεν είναι να αξιοποιήσουμε σύμμικτα απορρίμματα.>> δεν πείθουν κανέναν, όταν παράλληλα προτείνεται ως βασική υποδομή διαχείρισης του οργανικού ή βιοαποδομήσιμου κλάσματος η <<Μονάδα ολοκληρωμένης διαχείρισης>>. Σύμφωνα με τα παραπάνω σημεία 5. και 6., και με το δισυπόστατο χαρακτήρα του επιθετικού προσδιορισμού <<ολοκληρωμένη>> ως μεθόδου που επιτυγχάνει είτε την κομποστοποίηση είτε την ενεργειακή αξιοποίηση των οργανικών, στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η μονάδα ολοκληρωμένης διαχείρισης αποβλέπει στην παραγωγή ενέργειας και μόνον και σε καμία περίπτωση στην κομποστοποίηση των οργανικών.

 

7. Οι αναφορές στον ασαφή όρο <<Μονάδες ολοκληρωμένης διαχείρισης>> θεωρούμε ότι είναι σκόπιμα διαζευκτικές : <<αξιοποίηση του οργανικού κλάσματος είτε για παραγωγή ενέργειας είτε για παραγωγή κομπόστ >>. Επιδιώκεται με αυτό τον τρόπο να αποκρυβεί η αλήθεια. Ό,τι δηλ. στην πραγματικότητα θα πρόκειται αποκλειστικά και μονοσήμαντα για μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης. Διότι σε διαφορετική περίπτωση, θα έπρεπε να γίνεται διαλογή του οργανικού κλάσματος στην πηγή, και όχι σε οποιεσδήποτε μονάδες ολοκληρωμένης διαχείρισης ( βλ. και την μονάδα της εταιρείας <<Σούκος>> που ΄΄ δοκιμάζεται ΄΄ αυτή την περίοδο στην Καλαμάτα).

 

8. Οι προτεινόμενες μονάδες ολοκληρωμένης διαχείρισης θα είναι συγκεντρωτικές μονάδες. Οι αρχές τους αντιτίθενται σε όλες τις αρχές της εναλλακτικής διαχείρισης στερεών απορριμμάτων, μεταξύ των οποίων και στην αρχή της εγγύτητας στην οποία μεταξύ άλλων αρχών διατείνεται ότι στηρίζεται το Σχέδιο νέου ΠΕΣΔΑ.  

 

9. Ανάλογα ισχύουν και όσον αφορά την κριτική μας για τη δημιουργία συγκεντρωτικών διοικητικών / διαχειριστικών δομών (βλ. Οι διαχειριστικές ενότητες, στις οποίες το Σχέδιο χωρίζει την Περιφέρεια, γίνονται 3 [από 7 που ήσαν στο ΠΕΣΔΑ του 2005]. Επιπλέον, οι ΦοΔΣΑ που είχαν συσταθεί στους 5 νομούς θα συγχωνευτούν σε μία Ανώνυμη Εταιρεία). Είμαστε ανυποχώρητοι σε σχέση και με αυτό το ζήτημα : Τουλάχιστον μία διαχειριστική ενότητα και ένας ΦοΔΣΑ ανά νομό !

Οι ΦΟΔΣΑ είναι οι κατάλληλοι, αποκεντρωμένοι, φορείς διαχείρισης των στερεών απορριμμάτων, ο καθένας μέσα στα όρια της διαχειριστικής του ενότητας. Απορρίπτουμε τη δημιουργία συγκεντρωτικών διοικητικών / διαχειριστικών δομών             (βλ. σύσταση Ανώνυμης Εταιρείας με μετόχους τους ΟΤΑ ή τους ΦΟΔΣΑ), για λόγους αποτελεσματικότητας προς όφελος των δημοτών και προστασίας του περιβάλλοντος, ήτοι : παραγωγή έργου με τη μικρότερη οικονομική επιβάρυνση για τους δημότες, με διαφάνεια, κοινωνικό έλεγχο και οικολογική συμβατότητα.

 

10. Τέλος, οι προτάσεις του Σχεδίου για συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), με προκάλυμα την εφαρμογή της αρχής <<Ο ρυπαίνων πληρώνει>> αλλά εις βάρος των δημοτών (!), με την αιτιολογία ότι αυτές θα επιτρέψουν την εξασφάλιση πρόσθετων πόρων αλλά και την μεταφορά μέρους του ρίσκου στην πλευρά του ιδιώτη, δέχονται την οξύτατη κριτική και απόρριψή τους εκ μέρους μας.

 

 

Όσον αφορά τις δικές μας προτάσεις : Τις έχουμε διατυπώσει τεκμηριωμένα και τις έχουμε υποβάλλει στους αρμόδιους κατ΄ επανάληψη, πρόσφατα για μία ακόμη φορά, μετά τη συνάντησή μας στα τέλη του περασμένου Απρίλη. Τις επισυνάπτουμε και εδώ.

Είναι ρεαλιστικές, άμεσα χρηματοδοτήσιμες και εφαρμόσιμες, με το μικρότερο συγκριτικά κόστος για τους δημότες, ενώ ταυτόχρονα προστατεύουν τόσο τη δημόσια υγεία όσο και το φυσικό περιβάλλον.

Τις επαναλαμβάνουμε για μία ακόμη φορά, επιγραμματικά:

 

Εναλλακτική Διαχείριση των στερεών αποβλήτων, αποτελούμενη από : Μείωση παραγόμενων σκουπιδιών, Επαναχρησιμοποίηση υλικών και προїόντων, Διαλογή στην Πηγή, Ανακύκλωση, Λιπασματοποίηση/Κομποστοποίηση, Υγειονομική Ταφή Υπολειμμάτων των οποίων οι ποσότητες όπως και ο βαθμός επικινδυνότητας θα βαίνουν διαρκώς μειούμενες, Ενημέρωση-Ευαισθητοποίηση-Συμμετοχή των δημοτών.

 

 

 

                                                             28  Σεπτεμβρίου  2010