Ταξικός λόγος, ταξικές θέσεις


IN ΠΟΛΙΤΙΚΗ / BY EPOHI

Του Κύρκου Δοξιάδη

«Οι επενδύσεις δεν φέρνουν μόνο θέσεις εργασίας, αλλά και φόρους υπέρ του Δημοσίου. Χρήματα, δηλαδή, για τα δημόσια νοσοκομεία, για τους δασκάλους και τους καθηγητές. Για τους αστυνομικούς στις γειτονιές. Και έσοδα στο Ασφαλιστικό Σύστημα, ώστε να έχουμε αξιοπρεπείς συντάξεις», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην ομιλία του στην Πάτρα.
Στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, ο λόγος της Δεξιάς είναι αναγκασμένος να σέβεται τις αρχές στις οποίες αυτές στηρίζονται. Όχι απαραίτητα επειδή τις πιστεύει, αλλά επειδή ένα κόμμα που θα έλεγε στον κόσμο ότι ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τα συμφέροντα της ανώτερης κοινωνικής τάξης, δηλαδή για τις μεγάλες επιχειρήσεις και τις τράπεζες, δεν θα είχε ποτέ του την παραμικρή ελπίδα να εκλεγεί στην κυβέρνηση. Με άλλα λόγια, η ηγεμονία στη δημοκρατία καταχτιέται μόνο μέσα στο πλαίσιο που αυτή ορίζει. Οι (όποιοι) «πολλοί» πρέπει να πείθονται ότι τα δικά τους συμφέροντα εξυπηρετεί το κόμμα που θα εκλέξουν.

Ηγεμονία σε τρία αλληλοδιαπλεκόμενα επίπεδα

Την εποχή του ισχυρού κοινωνικού κράτους, ήτοι κατά τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες στη Δυτική Ευρώπη, τα πράγματα για τη Δεξιά ήταν σχετικά εύκολα. Δεδομένου ότι είχε και η ίδια αποδεχτεί ότι η κοινωνική μέριμνα για τις κατώτερες και μεσαίες τάξεις αποτελεί απαράβατο κανόνα του δημοκρατικού παιχνιδιού. Δεν ήταν, λοιπόν, δύσκολο να πείσει πως ενδιαφέρεται για τους πολλούς.
Δεν είναι βέβαια τυχαίο ότι οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές δοκιμάστηκαν πρώτα σε ένα καθεστώς όπου δεν χρειαζόταν ηγεμονία – στη στυγνή και αιματοβαμμένη δικτατορία του Πινοσέτ στη Χιλή. Το ότι κατόρθωσε ο νεοφιλελευθερισμός να επικρατήσει και στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες της Ευρώπης κατά τις επόμενες τρεις περίπου δεκαετίες οφείλεται σε μια ποικιλότροπα οργανωμένη νέα επιθετική στρατηγική του διεθνούς καπιταλισμού, που συνίστατο σε μια επισφαλή και πρόσκαιρη επίτευξη ηγεμονίας. Εντελώς επιγραμματικά, η εν λόγω «ηγεμονία», για όσο κράτησε, συγκροτήθηκε σε τρία αλληλοδιαπλεκόμενα επίπεδα.
Στο επικοινωνιακό, η ακατάπαυστη προβολή -με την επιστράτευση όλων των μέσων, από τη μυθοπλασία και τα «ρηάλιτυ» μέχρι τις νέες «φιλοσοφίες περί ζωής»- του ατομοκεντρικού ανταγωνισμού ως της μοναδικής αληθινής ουσίας της ανθρώπινης ύπαρξης. Στο οικονομικό, η συστηματική προώθηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος ως του πεδίου εκείνου όπου κάθε «ικανός και τολμηρός» μπορεί να διαπρέψει. Και στο πολιτικό επίπεδο, η εκμετάλλευση στο έπακρο της παταγώδους αποτυχίας του «υπαρκτού σοσιαλισμού» ούτως ώστε να απαξιωθεί κάθε σοσιαλιστικό ιδεώδες αλλά και η πολιτική συμμετοχή γενικότερα – πράγμα που είχε ως περαιτέρω «παρενέργεια» την βαθύτατη υπονόμευση των ίδιων των δημοκρατικών θεσμών.

Χάριν του ασύδοτου καπιταλισμού

Την εποχή της κρίσης, το αφήγημα του «ανταγωνιστικού» και συνεπώς επιτυχημένου ατόμου, που μπορεί να είναι ο/η οποιοσδήποτε/οποιαδήποτε, έχει σε μεγάλο βαθμό καταρρεύσει. Και η δημοκρατία έχει μεν υπονομευθεί, αλλά εφ’ όσον εξακολουθούν να γίνονται εκλογές χρειάζεται μια νέα απεύθυνση στους «πολλούς» που να μπορεί να πείθει για την αναγκαιότητα του ασύδοτου καπιταλισμού. Αφού δεν μπορούμε λοιπόν όλοι να γίνουμε πλούσιοι, ας έχουν εμπιστοσύνη οι φτωχοί στους πλούσιους και κάτι θα κερδίσουν κι αυτοί. Επανερχόμαστε έτσι στην κυνική προτροπή του Χάγιεκ, που υποστήριζε πως πρέπει να πειστούν οι –πολλοί-«απασχολούμενοι» ότι η ελευθερία και η ευημερία τους εξαρτώνται, έμμεσα έστω, από την ελευθερία κινήσεων των –λίγων- επιχειρηματιών.
Φορολογικές ελαφρύνσεις στους πλούσιους, για να κάνουν επενδύσεις που θα φέρουν περισσότερες θέσεις εργασίας αλλά και… περισσότερους φόρους, ούτως ώστε να ωφεληθούν και οι φτωχοί. Αυτό δηλώνει τώρα πως θα πράξει ο Κ. Μητσοτάκης, και δύσκολα βλέπω τη ΝΔ να διατείνεται ότι δεν το εννοούσε ακριβώς έτσι. «Trickle-down economics» καλείται η σχετική θεωρία – «αργή ενστάλαξη των ωφελειών από την ανώτερη στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις» θα ήταν ίσως μια περιφραστική μετάφραση του όρου.

Η αμφισημία του όρου «μεσαία τάξη»

Ο ίδιος ο Χάγιεκ αναγνώριζε τη δυσκολία να είναι πειστική για τις κατώτερες τάξεις η εν λόγω θεωρία. Ωστόσο, τούτη η εκδοχή του νεοφιλελευθερισμού, καθ’ ότι πιο «κυνική» από την αφελέστερη εκδοχή του –«όλοι μπορούν να γίνουν πλούσιοι»-, έχει ένα πλεονέκτημα, που αφορά την αμφισημία του όρου «μεσαία τάξη». Αν η ΝΔ παραδεχόταν ευθαρσώς ότι την ενδιαφέρουν μόνο οι φοροελαφρύνσεις των ούτως ή άλλως κατά μέγα μέρος φοροφυγάδων μεγαλοεπιχειρηματιών, δύσκολα θα φαινόταν επαρκώς ελκυστική ώστε να κερδίσει τις εκλογές. Εκμεταλλευόμενη όμως την εκφρασμένη στις ευρωεκλογές δυσαρέσκεια της «μεσαίας τάξης» εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ, περιλαμβάνει και δαύτην στην απεύθυνσή της όταν μιλάει για δραστικές φορολογικές ελαφρύνσεις που θα επιφέρουν την πανάκεια των επενδύσεων. Το ότι κάτι τέτοιο, όπως εξηγεί ο ΣΥΡΙΖΑ, είναι ανέφικτο χωρίς δραστική περικοπή δημόσιων δαπανών λίγο την απασχολεί. Αφού οι επενδύσεις θα φέρουν φόρους…

* Ο Κ. Δοξιάδης είναι καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

δρόμοι από ανακυκλωμένο πλαστικό

Οι Δημόσιες Συμβάσεις που αποτελούν το 17% της Ελληνικής Οικονομίας και το 14% της Ευρωπαϊκής όταν είναι Πράσινες, εκτός από την προστασία του περιβάλλοντος δημιουργούν και μια νέα αγορά και εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Στην Ολλανδία που είναι μια από τις πρωτοπόρες χώρες στον κόσμο στις Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις και στις Πράσινες Τεχνολογίες, ετοιμάζονται να κατασκευάσουν τους πρώτους δρόμους της χώρας τους από ανακυκλωμένα πλαστικά, τα οποία συλλέγουν στους ωκεανούς. 
Να θυμίσουμε ότι ήδη έχουν πρώτοι κατασκευάσει την «ηλιακή πίστα για ποδήλατα» χωρίς έξοδα στο δρόμο για τον φωτισμό. 
Τώρα το Ρότερνταμ και θα είναι η πρώτη πόλη που τα αυτοκίνητα δεν θα κυκλοφορούν πλέον σε άσφαλτο αλλά σε ανακυκλωμένα πλαστικά που έχουν περισυλλεγεί στους ωκεανούς. Μια ύλη εντελώς δωρεάν αφού υπάρχουν όλο και περισσότερα «αποθέματα» πλαστικών στους ωκεανούς κάθε χρόνο.
Τα πλαστικά που συγκεντρώνονται θα ανακυκλώνονται και θα μεταφορφώνονται σε προκάτ μπλοκ, σαν ένα γιγαντιαίο lego. Θα μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο και ο δρόμος θα είναι έτοιμος! Η εταιρεία που μελέτησε το σχέδιο είναι η PlasticRoad- VolkerWessels, η οποία αναμένεται να δώσει μια νέα ζωή στα επικίνδυνα πλαστικά που «ψαρεύονται» στις θάλασσές μας. Η ιδέα πίσω από την εφεύρεση είναι να σταματήσουμε να κατασκευάζουμε δρόμους από άσφαλτο οι οποίοι προκαλούν ατμοσφαιρική μόλυνση και να περάσουμε στην αντίθετη τροχιά: κάτι μολυσμένο να προκαλεί καλό.


υτοί οι δρόμοι από πλαστικό θα είναι πιο ανθεκτικοί και θα προσφέρουν στα αυτοκίνητα καλύτερη εφαρμογή στο έδαφος. «Το πλαστικό υλικό προσφέρει περισσότερα πλεονεκτήματα σε σχέση με τα υλικά που χρησιμοποιούσαμε ως σήμερα στην κατασκευή», δηλώνει, με ενθουσιασμό ο Rolf Mars, εκπρόσωπος της VolkerWessels, στην βρετανική εφημερίδα The Guardian.
«Αυτά τα πλεονεκτήματα βρίσκονται τόσο στην ευκολία κατασκευής νέων δρόμων, όσο και στην καθημερινή τους χρήση και στην συντήρησή τους», προσθέτει.

Πράγματι, οι πλαστικοί δρόμοι μπορούν να κατασκευαστούν πολύ πιο γρήγορα αφού τα κομμάτια είναι προκατασκευασμένα. Αρκεί να τα τοποθετήσει κάποιος το ένα μέσα στο άλλο. Οι δημιουργοί της PlasticRoad υπολόγισαν ότι ενώ ένας συνηθισμένος δρόμος παίρνει μήνες για να κατασκευαστεί, ένας πλαστικός δρόμος απαιτεί μόνο μερικές εβδομάδες.
Ο πλαστικός δρόμος, επιπλέον, είναι πιο ανθεκτικός και στέρεος. Μπορεί να αντέξει διαφορές θερμοκρασίας, από το -40°C ως το 80°C, χωρίς να χαλάει από το κρύο ή τη ζέστη. Το υλικό είναι εύκαμπτο και είναι ευκολότερο να εφαρμόσει κάποιος σωληνώσεις και καλώδια, στο εσωτερικό του πλαστικού δρόμου.
Το πιο εύκολο κομμάτι των πλαστικών δρόμων είναι η συντήρηση ή η αντικατάσταση ενός χαλασμένου κομματιού: αρκεί να αφαιρέσει κάποιος το κομμάτι και να το αντικαταστήσει με ένα καινούριο μπλοκ, μέσα σε μερικές ώρες.
Η Ολλανδία δεν είναι η πρώτη χώρα που κατασκευάζει πλαστικούς δρόμους. Ηδη ο Καναδάς, η Αγγλία και η Ινδία έχουν δοκιμάσει τη μέθοδο, με επιτυχία.
Εδώ, δρόμοι στο Βανκούβερ του Καναδά:
Δείτε και το video

Πέθανε η Χιλιανή κοινωνιολόγος Μάρτα Χάρνεκερ

Μάρτα Χάρνεκερ
Μάρτα Χάρνεκερ

Σε ηλικία 82 ετών «έφυγε» από τη ζωή μετά από μάχη με τον καρκίνο η Χιλιανή κοινωνιολόγος, δημοσιογράφος και ακτιβίστρια Μάρτα Χάρνεκερ, που θεωρείται η πλέον πολυδιαβασμένη συγγραφέας της λατινοαμερικάνικης μαρξιστικής Αριστεράς.

Υπήρξε μαθήτρια του Λουί Αλτουσέρ στο Παρίσι, εξέδωσε ογδόντα βιβλία και μετέφρασε τουλάχιστον 40 τίτλους στα ισπανικά. Μεταξύ αυτών «Ιδέες για τον αγώνα. Εργαλεία πολιτικής», «Πραγματοποιώντας το αδύνατο» και «Βασικές έννοιες του ιστορικού υλισμού».

Η επιστροφή στη χώρα της από τη γαλλική πρωτεύουσα το 1968, συνέπεσε με την πτώση του Σαλβαδόρ Αλιέντε με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να αυτοεξοριστεί στην Κούβα, όπου ανέλαβε τη διοίκηση του Λατινοαμερικάνικου Ερευνητικού Ινστιτούτου (MEPLA).

Από το 2004 μέχρι το 2011 έζησε στη Βενεζουέλα, ως σύμβουλος της κυβέρνησης Τσάβες, και στη συνέχεια έμεινε στο Βανκούβερ.

Το βιβλίο της Χάρνεκερ παρουσιάζει τα παλιά και τα νέα στοιχεία με τρόπο, που κάνει την ανάγνωση εύκολη και συνάμα δημιουργική.
Η ανάγνωση είναι εύκολη γιατί η Χάρνεκερ δεν παίρνει στην παγίδα της διανοητικής εκζήτησης, που τόσο συναντάται στους παρισινούς κύκλους, όπου μαθήτεψε. Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι το βιβλίο γράφτηκε για το λατινοαμερικανικό κοινό -η ίδια η Χάρνεκερ είναι χιλιανή- όπου τα προβλήματα της Αριστεράς είναι τραγικά επείγοντα και δεν αφήνουν περιθώρια για θεωρητικές αοριστολογίες. […] (Από τον πρόλογο της έκδοσης)

Ο κοινωνικός κατακερματισμός έχει διχάσει την εργατική τάξη

Σημαντικά έργα στη ΔΕΥΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑς

Η χρηματοδότηση κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ -Επανειλημμένες ευχαριστίες Νίκα σε κυβέρνηση / Χαρίτση και σε όσους βοήθησαν να μην επαναληφθούν παρωχημένες λογικές στη χρηματοδότηση έργων της αυτοδιοίκησης .

ΔΕΥΑΚ

Η ΚΥΒΈΡΝΗΣΗ ΣΥΡΙΖΑ προχώρησε με σύγχρονη ,αυτοδιοικητική και δημοκρατική πολιτική στη χρηματοδότηση έργων αντικειμένου ΔΕΥΑ , ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΤΡΟΠΟ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ χρηματοδότησης. Πρακτικά ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ βάζοντας τη νέα αντίληψη, “την φυσιολογική” , στην προσπάθεια των δήμων να υλοποιήσουν ΕΡΓΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ, ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΣΗΣ, τερματίζοντας τη νεοδημοκρατική αντίληψη αλλά και ειδικά την παρωχημένη πρακτική Σαμαρά .Υπενθυμίζουμε ότι κ. Σαμαράς αρνείτο ,όπως έχει επανειλημμένα καταγγείλει ο απερχόμενος δήμαρχος Καλαμάτας μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο , μετά τις φονικές πλημμύρες που έπληξαν την πόλη, να τον συναντήσει και να συζητήσουν την χρηματοδότηση του εσωτερικού αντιπλημμυρικού έργου της Καλαμάτας, λόγω εσωκομματικών αντιπαραθέσεων που είχαν εκείνη τη περίοδο, δείχνοντας τις ευθύνες του πρώην πρωθυπουργού και την αναλγησία του, που οδήγησε σε απώλεια ζωών και εκτεταμένες καταστροφές στην οδό Γλαύκου .Το εν λόγω έργο στην διέλευση του από την οδό Αθηνών προέβλεπε την παραλαβή των νερών της βροχής από την χαμηλή στάθμη της Γλαύκου και την μεταφορά τους στον Νέδοντα.

Στον αντίποδα αυτής της παρωχημένης συμπεριφοράς, εξασφάλισε χρηματοδότηση για τα έργα της ΔΕΥΑΚ που μαζί με έργα με ιδίους πόρους λύνουν χρονίζοντα προβλήματα.

πηγή:

https://www.messinialive.gr

πηγή:

https://kostashow.com/2019/06/11/%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%AD%CF%81%CE%B3%CE%B1-%CF%8D%CE%B4%CF%81%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AD%CF%84%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7%CF%82/

Ι. Στην ύδρευση:

Αποφάσεις , με βάση την εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Φιλόδημο είτε από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) του Υπουργείου Εσωτερικών για την υλοποίηση σημαντικών έργων στην ύδρευση, την αποχέτευση και την αντιπλημμυρική προστασία, προϋπολογισμού 11.500.000 €, έλαβε το ΔΣ της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Καλαμάτας και προκηρύχθηκαν διαγωνισμοί για τα έργα που ακολουθούν με αντικείμενο ,περιγραφή ,πηγή χρηματοδότησης :

ΤΕΛΟΣ ΣΤΟΥΣ ΑΓΩΓΟΥΣ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΑΜΙΑΝΤΟ ΣΤΗΝ ΚΑΛΑΜΑΤΑ

1. Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης στη Δημοτική Κοινότητα Καλαμάτας (Β΄ Φάση)
Το έργο, προϋπολογισμού 2.500.000 €, χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ Ι και έχει ως αντικείμενο την αντικατάσταση με αγωγούς πολυαιθυλενίου τρίτης γενιάς τμημάτων του δικτύου ύδρευσης της Δημοτικής Κοινότητας Καλαμάτας, που σήμερα παρουσιάζουν μεγάλες διαρροές και συχνές βλάβες.
Μετά την αντικατάσταση αγωγών από αμίαντο και την τοποθέτηση αγωγών ύδρευσης από πολυαιθυλένιο τρίτης γενιάς, μήκους 57.600 μέτρων στην Καλαμάτα, που ολοκληρώθηκε πριν περίπου 3 έτη, το συγκεκριμένο έργο αφορά στην ολοκλήρωση της αντικατάστασης των αμιαντοσωλήνων στην Καλαμάτα και στην αντικατάσταση τμήματος των πεπαλαιωμένων χυτοσιδηρών σωλήνων στο κέντρο της Καλαμάτας. Στο έργο συμπεριλαμβάνονται οι μεταφορές των υδατοπαροχών από τα παλαιά στα νέα δίκτυα και όλες οι συνδεσμολογίες για τη σωστή λειτουργία των νέων δικτύων.
Όλοι οι αγωγοί προβλέπεται να κατασκευαστούν από σωλήνες πολυαιθυλενίου. Τα συνολικά μήκη ανά διατομή και υλικό των προτεινόμενων αγωγών είναι τα εξής:
• πολυαιθυλένιο διατομής Φ 90 σε μήκος 20.144 μέτρων και
• πολυαιθυλένιο διατομής Φ 160 – Φ 200 σε μήκος 5.480 μέτρων.

ΝΕΟΣ ΑΓΩΓΟΣ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΠΗΔΗΜΑ ΣΤ’ ΑΡΦΑΡΑ

2. Αντικατάσταση αγωγού μεταφοράς νερού από τις πηγές του Πηδήματος στην Τ. Κ Αρφαρών
Το έργο, προϋπολογισμού 500.000 €, χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ Ι και έχει ως αντικείμενο την αντικατάσταση του υπάρχοντος αγωγού μεταφοράς νερού από τις πηγές του Πηδήματος στην Τοπική Κοινότητα Αρφαρών, καθώς και την αντικατάσταση 2 πεπαλαιωμένων αντλιών.
Ο υπάρχων αγωγός είναι παλιός και ανεπαρκής, γι’ αυτό και πρέπει να αντικατασταθεί. Στο αντλιοστάσιο θα εγκατασταθούν 2 υποβρύχιες αντλίες επιπλέον της υπάρχουσας, καθώς και γερανογέφυρα χειροκίνητη με παλάγκο – αλυσίδα επίσης χειροκίνητο, ανυψωτικής ικανότητας ενός τόνου. Ακόμη, θα εγκατασταθούν νέες σωληνώσεις και υδραυλικά εξαρτήματα, καθώς και νέος ηλεκτρικός πίνακας και νέος πίνακας αυτοματισμού.
Ο νέος καταθλιπτικός αγωγός, συνολικού μήκους 3.200 μέτρων, θα κατασκευασθεί από σωλήνες πολυαιθυλενίου τρίτης γενιάς. Τα πρώτα 2.150 μέτρα θα είναι διαμέτρου Φ 225 και πίεσης 25 ατμοσφαιρών, ενώ τα υπόλοιπα 1.050 μέτρα θα είναι διαμέτρου Φ 200 και πίεσης 16 ατμοσφαιρών.
Στη δεξαμενή θα εγκατασταθεί διάταξη χλωρίωσης, με ένα δοχείο αποθήκευσης χλωρίου και δύο δοσομετρικές αντλίες.

3. Μικροεπεκτάσεις και αντικατάσταση δικτύων ύδρευσης χρήσης 2019-2020.
Το έργο, προϋπολογισμού 400.000 €, χρηματοδοτείται από ίδιους πόρους και αφορά σε αντικαταστάσεις δικτύων ύδρευσης, μικρής κλίμακας, σε διάφορα σημεία της Καλαμάτας.

4. Έγκριση φακέλου ανόρυξης και αδειοδότησης νέας γεώτρησης στην Τ.Κ. Βρομόβρυσης
Το έργο αφορά στην ανάθεση μελέτης για την ανόρυξη και αδειοδότηση νέας γεώτρησης στην περιοχή Αγία Άννα της Τοπικής Κοινότητας Βρομόβρυσης. Η νέα γεώτρηση θα εμπλουτίσει το υπάρχον δίκτυο ύδρευσης και θα συμβάλλει στην υδροδότηση της Τοπικής Κοινότητας Πολιανής και του οικισμού των Άνω Άρφαρών.

5. Έγκριση τευχών υποβολής πρότασης υδροδότησης της Τ.Κ. Πολιανής και οικισμού Άνω Αρφαρών.
Ο φάκελος του έργου υδροδότησης της Κοινότητας Πολιανής και του οικισμού των Άνω Αρφαρών, προϋπολογισμού 793.000 €, θα υποβληθεί από τη ΔΕΥΑ Καλαμάτας για χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, στην πρόσκληση 14.30.1.1 του ΕΠ «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον & Αειφόρος Ανάπτυξη».
Το έργο αφορά στην επέκταση του υπάρχοντος δικτύου ύδρευσης που σήμερα εξυπηρετεί τους οικισμούς Σταματινού, Πεύκου και Πελεκητού, προκειμένου να υδροδοτηθούν οι οικισμοί των Άνω Αρφαρών και της Πολιανής.
Το δίκτυο θα τροφοδοτείται από την υπάρχουσα γεώτρηση στην περιοχή της Αγίας Άννας, στην Κοινότητα Βρομόβρυσης, καθώς και από νέα γεώτρηση σε παρακείμενο σημείο, η ανόρυξη της οποίας έχει δρομολογηθεί με την προηγούμενη απόφαση της ΔΕΥΑΚ.

ΙΙ. Στην αποχέτευση:

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΚΑΘΑΡΤΩΝ

1. Επέκταση δικτύου αποχέτευσης ακαθάρτων
Το έργο, προϋπολογισμού 2.450.000 €, χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ Ι κατά το ποσό των 2.169.046.72 € και από ίδιους πόρους της ΔΕΥΑΚ κατά το ποσό των 280.953,28 €. Η συμμετοχή της ΔΕΥΑΚ αφορά στις συνδέσεις με τα κτήρια, ώστε το έργο να είναι λειτουργικό. Το έργο αυτό προβλέπει την επέκταση του δικτύου αποχέτευσης, επί συνολικού μήκους 15.360 μέτρων, σε διάφορες περιοχές των Λαιΐκων, καθώς και τη δημιουργία δικτύου στη Θουρία και τη σύνδεσή του με τον κεντρικό αγωγό, που βρίσκεται κάτω από το οδόστρωμα της παλιάς εθνικής οδού Καλαμάτας – Τρίπολης και οδηγεί τα λύματα στο Βιολογικό Καθαρισμό.

ΔΙΚΤΥΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ COMPACT ΣΤΗΝ ΑΝΩ ΒΕΡΓΑ

2. Αποχέτευση οικισμού Άνω Βέργας
Το έργο αποχέτευσης του οικισμού Άνω Βέργας, προϋπολογισμού 250.000 €, χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα ΦΙΛΟΔΗΜΟΣ Ι κατά το ποσόν των 231.150,88 € και από ίδιους πόρους κατά το ποσό των 18.849,12 € και αφορά στην ολοκλήρωση του δικτύου αποχέτευσης στον οικισμό της Άνω Βέργας. Θα γίνει, ακόμη, προμήθεια-εγκατάσταση μονάδας βιολογικού καθαρισμού τύπου compact, προϋπολογισμού 70.000 €.

ΙΙΙ. Στην αντιπλημμυρική προστασία
1. Μικροεπεκτάσεις δικτύων αποχέτευσης ομβρίων χρήσης 2019-2020.
Το έργο, προϋπολογισμού 200.000 €, χρηματοδοτείται από ίδιους πόρους και αφορά σε παρεμβάσεις αντιπλημμυρικής προστασίας, μικρής κλίμακας, σε διάφορα σημεία της Καλαμάτας.

Εγκρίθηκαν, επίσης, τα πρακτικά δημοπράτησης των έργων:

ΤΗΛΕΜΕΤΡΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ
ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΕΥΑΚ

1. Τηλεματική διαχείριση δικτύων ύδρευσης
Το έργο, με προϋπολογισμό 1.498.500 € συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ και το Ε.Π. «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον & Αειφόρος Ανάπτυξη» και αφορά στην κατασκευή ενός Κεντρικού Σταθμού Ελέγχου, που θα πραγματοποιεί – από απόσταση και σε πραγματικό χρόνο – ποιοτικό και ποσοτικό έλεγχο για τη λειτουργία των δεξαμενών, των γεωτρήσεων, των αντλιοστασίων, των διαρροών, καθώς και των τιμών πίεσης του δικτύου ύδρευσης.
Το έργο δημοπρατήθηκε στις 16 Απριλίου 2019 και κατέθεσαν προσφορές επτά εταιρείες.
Το ΔΣ ενέκρινε το 1ο πρακτικό της επιτροπής αξιολόγησης, σύμφωνα με το οποίο απορρίφθηκαν κατά τον έλεγχο των δικαιολογητικών τέσσερις από τις επτά προσφορές και αξιολογήθηκαν ως προς τα τεχνικά χαρακτηριστικά των προσφορών τους οι τρεις : ΘΦ ΑΤΕΕ, ΟΘΡΥΣ & ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ.
Τις επόμενες ημέρες θα αποσφραγισθούν οι οικονομικές προσφορές, ώστε να προκύψει ο προσωρινός ανάδοχος του έργου.

ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΣ ΑΝΑΔΟΧΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΟΜΒΡΙΩΝ ΑΠΟ ΠΑΝΑΓΙΤΣΑ ΜΕΧΡΙ ΝΕΔΟΝΤΑ

2. Κατασκευή συλλεκτήρα ομβρίων οδού Σπάρτης
Το έργο «Κατασκευή συλλεκτήρα ομβρίων οδού Σπάρτης» έχει προϋπολογισμό 2.000.000 € πλέον ΦΠΑ και χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) του Υπουργείου Εσωτερικών.
Το έργο αφορά στην κατασκευή συλλεκτήρα αγωγού ομβρίων υδάτων μήκους 1.385 μέτρων, που θα ξεκινά από τη διασταύρωση του ρέματος Καλαμίτσι με την παλιά εθνική οδό Σπάρτης-Καλαμάτας, θα κινείται κατά μήκος της εθνικής οδού και θα καταλήγει στον ποταμό Νέδοντα, συλλέγοντας ταυτόχρονα και όλα τα τοπικά όμβρια ύδατα ανάντη της οδού.
Το ΔΣ ενέκρινε το 1ο πρακτικό αξιολόγησης των προσφορών, σύμφωνα με το οποίο προσωρινός μειοδότης αναδείχθηκε η κοινοπραξία Αγγελική Μπαρούνη – Ιωάννης Αργυράκης με συνολικό ποσοστό έκπτωσης 44,18%.
Επίσης, για την υλοποίησή του εγκρίθηκε η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς και η αναγκαία μελέτη κυκλοφοριακών επιπτώσεων.

Παιδική εργασία Υπολογίζεται ότι δουλεύουν 218 εκ παιδιά

20 σπαρακτικές φωτογραφίες του Lewis Hine για την παιδική εργασία

Υπολογίζεται ότι δουλεύουν 218 εκ παιδιά από τα οποία:

  • 130 εκατ. παιδιά ηλικίας 5-14
  • 88 εκατ. παιδιά ηλικίας 15-17

Στη συντριπτική τους πλειοψηφία βρίσκονται στην Αφρική και την Ασία, ενώ τα μισά από αυτά τα παιδιά εργάζονται σε επικίνδυνες για την υγεία τους εργασία.

Ο στόχος των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη της παιδικής εργασίας έως το 2025, δεν φαίνεται να βγαίνει. Ο ρυθμός μείωσης είναι μικρότερος του αναμενόμενου. Όσο υπάρχει φτώχεια …


Σήμερα 12 Ιουνίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Εργασίας.

παιδιά στο Bibb Mill Νο. 1, 1909

Ορισμένα αγόρια ήταν τόσο μικρά που έπρεπε να ανέβουν στο στρεφόμενο πλαίσιο για να διορθώσουν τα σπασμένα νήματα

5 χρονών- Mississippi

Nannie Coleson – 11 ετών,

14χρονοι σε εργοστάσιο τσιγάρων

Βοστώνη, Μασαχουσέτη.

Willie Bryden, 13 ετών σε ορυχείο

0 .75$ τη μέρα για εργασία 10ωρη εργασία
Ανοιγοκλείνει την πόρτα. Περιμένει στο βαθύ σκοτάδι μόνος. Η υγρασία του προκαλούσε βήχα όλο το χρόνο

Στα καπνά. Κεντάκι
Από το πρωί μέχρι το βράδυ. 4 & 6 ετών

Τα αγόρια του Breaker – Πενσυλβανία

Λάνκαστερ, Νότια Καρολίνα.

Τα 3 από αυτά τα παιδιά είναι αδέρφια, ο Salvatore, 9 χρονών. (μπροστά), ο Joseph, 11 κι ο Lewis 13 . Περιμένουν σε μια πολυσύχναστη διασταύρωση τρόλεϊ

Η σκόνη ήταν τόσο πυκνή που δεν μπορούσαν να δουν. Έμπαινε στα πνευμόνια των αγοριών όλη τη μέρα. South Pittston, Πενσυλβάνια.

Δυο 11χρονα αγόρια

Η 11χρονη Callie Campbell μαζεύει βαμβάκι

Ο 15χρονς Estelle Poiriere με τραυματισμό των δακτύλων του

Η 3χρονη παίζει μέσα στις μηχανές

Αυτά τα νεαρά αγόρια εργάζονται πάνω στα βαγόνια με άνθρακα ενώ αυτά κινούνται. Δεν υπάρχει μέρα χωρίς τραυματισμό

12χρονος που έχασε το χέρι του

στο εργοστάσιο κονσερβοποίησης

ο 5χρονος Jo Benevidos τρώει το μεσημεριανό του

Όσο δύσκολα και να φαίνονται τα πράγματα για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, δεν μπορούν καν να συγκριθούν με αυτά που περνούσαν τα παιδιά στις αρχές της δεκαετίας του 1900 στην Αμερική (ή κι αλλού στον κόσμο). Αυτή η σειρά φωτογραφιών, που βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, δείχνει ποιες ήταν οι εργασιακές συνθήκες πριν από την κατάργηση της παιδικής εργασίας το 1938.

Η σειρά φωτογραφιών του Lewis Hine για λογαριασμό τότε της Εθνικής Επιτροπής Παιδικής Εργασίας, απεικονίζει τους κινδύνους και τις κακουχίες που αντιμετώπιζαν τα παιδιά που εργάζονταν, ειδικά σε επικίνδυνες εργασίες, όπου φυσικά τότε δεν υπήρχε κι ο στοιχειώδης εξοπλισμός ασφαλείας που σήμερα μπορεί να θεωρούμε δεδομένο. Παιδιά, ηλικίας ακόμη και 4 ετών, εργάζονταν σε εργοστάσια, ορυχεία, φυτείες κι εργοστάσια Κλωστοϋφαντουργίας. Τα παιδιά στα ανθρακωρυχεία καθημερινά εισέπνεαν καταστροφικά για την υγεία τους σκόνη και μικροσωματίδια, ενώ όσοι εργάζονται σε κονσερβοποιεία ή σε άλλα εργοστάσια συχνά έχαναν τα δάχτυλά τους.

Πηγή:  Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου των ΗΠΑ

Ο στόχος των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη της παιδικής εργασίας έως το 2025, δεν φαίνεται να βγαίνει. Ο ρυθμός μείωσης είναι μικρότερος του αναμενόμενου. Όσο υπάρχει φτώχεια …

Διαβάστε την τελευταία έκθεση των Ηνωμένων Εθνών (αρχείο pdf)

Αντικλείδι , https://antikleidi.com

Στους παλιούς φίλους και συντρόφους στην Αριστερά και τον ΣΥΡΙΖΑ

Ακούω, διαβάζω, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τη στάση συντρόφων, ανδρών και γυναικών, για τα διακυβεύματα των βουλευτικών εκλογών. Ανθρώπων που στο πρόσφατο παρελθόν συμπορευτήκαμε στο ίδιο κόμμα και άλλων που δουλέψαμε από κοινού στο πλαίσιο των κινημάτων και των κοινωνικών αντιστάσεων. Γνωρίζω ότι εκείνοι που κυρίως γράφουν μια ανελέητη κριτική εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι η πλειοψηφία των ανέντακτων αριστερών. Οι πολλοί επιλέγουν τη σιωπηρή υποστήριξη του ΣΥΡΙΖΑ. Σιωπηρή γιατί ενδεχομένως δεν είναι σίγουροι για την επιλογή τους, μπορεί γιατί δεν αντέχουν τη διαδικτυακή αποδοκιμασία, ούτε την αποδοκιμασία των μικρών κοινοτήτων.

Όπως και να έχει νομίζω ότι είναι η κατάλληλη στιγμή για να ειπωθούν ευθέως ορισμένα πράγματα για τη στρατηγική της Αριστεράς και τα διακυβεύματα της συγκυρίας. Με αυτά κρίνονται τα πεπραγμένα κάθε κόμματος που αναφέρεται στην Αριστερά, με αυτά κρίνονται τα προγραμματικά και τα ιδεολογικά πεπραγμένα του ΣΥΡΙΖΑ. Με τα πραγματικά στοιχεία του παρόντος, με τις πράξεις, τις αντιφάσεις, τους καταναγκασμούς. Με αυτά και όχι με τις προβολές ενός μέλλοντος που το ζωγραφίζουμε κατά το δοκούν.

Να θυμίσω ότι από παλιά, όσοι και όσες συμμετείχαμε στα κριτικά ρεύματα του Συνασπισμού και του ΣΥΡΙΖΑ: το Κοκκινοπράσινο, την ΑρΕν, στους  53, τη Νεολαία, θέταμε δύο βασικά κριτήρια για να αποτιμήσουμε τη δράση και τη φυσιογνωμία του κόμματος μας. Το κοινωνικό ζήτημα και τις κοινωνικές εκπροσωπήσεις.

Για μας ήταν αδιανόητο κόμμα της Αριστεράς να μην αναδεικνύει, να μην υπερασπίζεται το κοινωνικό ζήτημα, δηλαδή την πάλη ενάντια στη λιτότητα, τις ανισότητες, ενάντια στη διάλυση και εμπορευματοποίηση του κοινωνικού κράτους, την πάλη υπέρ της καθολικότητας των κοινωνικών δικαιωμάτων και την υπεράσπιση της εργασίας. Να υπερασπίζεται βέβαια το κοινωνικό ζήτημα στον παρόντα χρόνο, γι’ αυτούς που ζουν και εργάζονται σήμερα, χωρίς παραπομπές δηλαδή σε καλύτερες εποχές στο όνομα του σοσιαλισμού. Το όραμα του κομμουνισμού για μας είναι αυτό που προεικονίζεται στο σήμερα.

Το δεύτερο κριτήριο, οι κοινωνικές εκπροσωπήσεις, είναι το καθοριστικό ότι βαδίζουμε σωστά. Θυμίζω ότι οι μεταλλάξεις των αριστερών και εργατικών κομμάτων συντελέστηκαν ταυτόχρονα με τη μετάθεση των κοινωνικών τους εκπροσωπήσεων. Σταμάτησαν να απευθύνονται στην εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα και επέλεξαν να απευθύνονται με λόγια και με έργα στα δυναμικά στρώματα της κοινωνία, στους νικητές της αγοράς. Στον ΣΥΡΙΖΑ δεν συνέβη η μετάλλαξη, αντίθετα συνετελέσθη κάτι που ούτε στα καλύτερα όνειρά μας δεν είχαμε φανταστεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει σήμερα αυθεντικά τους «από κάτω της κοινωνικής πυραμίδας»: τη μισθωτή εργασία, τους άνεργους, τους αποκλεισμένους, τα λαϊκά στρώματα.

Προστιθέμενο στα δύο παραπάνω κριτήρια, ο ΣΥΡΙΖΑ υπηρέτησε και ένα τρίτο, την ελευθεριακή ατζέντα. Γνωρίζω ότι δεν είναι στην οικοσκευή πολλά τμημάτων της Αριστεράς τα ζητήματα των ελευθεριών και της αυτοπραγμάτωσης. Αρκετοί τα θεωρούν επινόηση του καπιταλισμού προκειμένου να υπονομευτεί η ταξική ταυτότητα. Αυτή η διαμάχη υπάρχει εδώ και 50 χρόνια. Ευτυχώς η ριζοσπαστική Αριστερά δεν υποτίμησε ποτέ αυτά τα στοιχεία των πολλαπλών ταυτοτήτων που μπορεί να έχει ένας αριστερός, να είναι δηλαδή εργάτης, οικολόγος, ομοφυλόφιλος και διεθνιστής ταυτόχρονα.

Μάθαμε όλα αυτά τα χρόνια να μελετάμε και να αποκρυπτογραφούμε τη μεγάλη εικόνα, αυτό που συμβαίνει στον κόσμο, ποιες είναι οι τάσεις στο σύγχρονο καπιταλισμό, πως δημιουργούνται τα αντίβαρα από τον κόσμο της Αριστεράς και των κοινωνικών κινημάτων. Πως, με ποιους τρόπους, όλοι αυτοί: η Αριστερά, οι εθνικές κοινωνικές αντιστάσεις και τα διεθνή αντικαπιταλιστικά κινήματα συνεννοούνται σε ένα δυναμικό –με την έννοια του “απρογραμμάτιστου”- σχέδιο μετασχηματισμού. Ποτέ δεν ισχυριστήκαμε ότι η έννοια του «γαλατικού χωριού» και της εθνικής αναδίπλωσης αποτελούν τη στρατηγική απάντηση της Αριστεράς σε αυτήν , την ύστερη περίοδο  του καπιταλισμού. Ούτε ότι γίνεται να εγκατασταθεί ο σοσιαλισμός σε μια χώρα όταν η νεοφιλελεύθερη στρατηγική του καπιταλισμού παραμένει αλώβητη. Αυτά τα λίγα για όσους μας κατηγορούν που δεν επιλέξαμε την έξοδο από την Ε.Ε. και την «αυτόκεντρη ανάπτυξη».

Κάποιοι από τους επικριτές χρεώνουν στο ΣΥΡΙΖΑ εκπασοκισμό, λέγοντας ότι στις γραμμές του υπηρετούν άνθρωποι του παλιού πολιτικού προσωπικού του που μετακόμισαν, ότι δεν υπάρχει κόμμα αλλά μόνο ο πρόεδρος με παράγοντες του ΠΑΣΟΚ και της κεντροαριστεράς. Και άλλοι ότι το κόμμα είναι «βαρίδι» με το οποίο ο Α. Τσίπρας πρέπει να ξεμπερδεύει και να ανοιχτεί στη λαοθάλασσα της κεντροαριστεράς.

Είναι έτσι τα πράγματα;

Είναι σαφές ότι ο ΣΥΡΙΖΑ από το 2012 προσεταιρίστηκε τη μεγάλη πλειοψηφία των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, είναι επίσης δεδομένο ότι από τότε προσχώρησε στις γραμμές του ένα πολιτικό προσωπικό που διαφώνησε με την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Η μεγάλη πλειοψηφία από αυτό το δυναμικό δεν δημιούργησε πολιτικό ή ταυτοτικό ζήτημα, παρ’ όλο που οι επιλογές και οι συγκρούσεις ήταν εξαιρετικά δύσκολες όλη αυτή την περίοδο. Από το Μνημόνιο, μέχρι τις Πρέσπες και την ταυτότητα φύλλου, υπερασπίστηκαν όλες τις επιλογές. Είναι ακριβές ότι οι Πρέσπες, τα ζητήματα φύλου, οι τομές στο σωφρονιστικό σύστημα, οι αλλαγές στους Κώδικες και στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης άνοιξαν ένα πλατύ διάλογο με τις δυνάμεις της κεντροαριστεράς και ορισμένες εντάχθηκαν στο σχήμα ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία.

Δεν είμαι σίγουρος ότι η συμμαχία απέδωσε εκλογικά, είναι βέβαιο όμως ότι απέδωσε στη «διαχείριση των συμβόλων». Στην πολιτική σκακιέρα  ο ΣΥΡΙΖΑ με τις κινήσεις του έσπασε την απομόνωση, αποδυνάμωσε τους ισχυρισμούς της ΝΔ ότι είναι μόνος, ανάδελφος και αποδιοπομπαίος. Μπορεί να μην έσπασε την άτυπη συμμαχία όλης της αντιπολίτευσης με το σύνθημα «να φύγουν», στην οποία πρωτοστατούσαν η ΝΔ και το ΚΙΝΑΛ και ακολουθούσαν οι υπόλοιποι, όλοι οι υπόλοιποι. Δημιούργησε όμως ρωγμές…

Στο τακτικό επίπεδο, μετέφερε στο εσωτερικό του ΚΙΝΑΛ το δίλημμα με ποιους θέλει να συγκυβερνήσει. Μπορεί στο κόμμα της κ. Γεννηματά, του κ. Βενιζέλου, του κ. Λοβέρδου να μη διαφοροποιήθηκε ουσιαστικά η γραμμή της «στρατηγικής ήττας του ΣΥΡΙΖΑ», διανθίστηκε με μια μικρή δόση  διμέτωπου, με ελαφρά κριτική στη ΝΔ,  για όσους φυσικά ενδιαφέρθηκαν να την υπηρετήσουν. Όχι βέβαια ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Ακόμα όμως και μετά την εκπαραθύρωση του τελευταίου, η γραμμή Βενιζέλου,  της μονόπλευρης αντιπαράθεσης με τον ΣΥΡΙΖΑ, διατηρήθηκε ακέραια.

Είναι σωστή η κριτική ότι ο ΣΥΡΙΖΑ επανειλημμένα υπέκυψε στην επικοινωνιακή διαχείριση των προσώπων και πολλές φορές οι επιλογές προσώπων στην κυβέρνηση και τα ψηφοδέλτιά του έγινα με κριτήριο το πολιτικό και επικοινωνιακό «σταρ σύστεμ».

Είναι σωστή η κριτική και η αυτοκριτική ότι αυτά τα 4 χρόνια αποδυναμώθηκε η συμβολή του κόμματος, ότι η διεύθυνση ήταν στην ευθύνη μιας ολιγομελούς ομάδας, ότι πολλές φορές συμπεριφερθήκαμε καθεστωτικά, αλαζονικά, κουνώντας το δάχτυλο, ότι «διαμερισματοποιήθηκε» η πολιτική γραμμή και η πολιτική ευθύνη, ότι, ότι, ότι.

Εν τούτοις είναι επιφανειακή και εν πολλοίς υστερόβουλη η κριτική ότι δεν υπάρχει κόμμα. Κριτική που ακούγεται στα «καφενεία», κάποιες φορές στις οργανώσεις και μερικές φορές στα επιτελεία. Ο ισχυρισμός ενορχηστρώνεται με βεβαιότητα από δημοσιογραφικούς κύκλους του «συμπολιτευόμενου» τύπου. Επώνυμοι δημοσιολόγοι καλούν τον Τσίπρα να τελειώνει με «το κόμμα του 4%», να ανοιχτεί στις μάζες των ψηφοφόρων αδιαμεσολάβητα. Δεν γνωρίζουν, ίσως δεν θέλουν να θυμούνται ότι όσα κόμματα επιχείρησαν μία παρόμοια μεταμόρφωση είτε μεταλλάχθηκαν  σε κόμματα του νεοφιλελεύθερου τόξου, είτε διαλύθηκαν, είτε μεταμορφώθηκαν σε ένα ιδιόμορφο μόρφωμα «αριστερού περονισμού».

Τα μέλη του κόμματος, οι άνθρωποι του ΣΥΡΙΖΑ γνωρίζουν ότι το κόμμα είναι εδώ, διάχυτο στις οργανώσεις, την κυβέρνηση, την τοπική αυτοδιοίκηση, στην κοινοβουλευτική ομάδα και την Ευρωβουλή. Όπως οφείλει να είναι επίσης παρόν στις κοινωνικές οργανώσεις, σε πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης και σε νέα παραγωγικά εγχειρήματα.

Όλοι αυτοί –και άλλοι πολλοί που δεν είναι σήμερα στις γραμμές μας- πήραν ένα κόμμα που αγκομαχούσε να μπει στη Βουλή και έφτιαξαν μαζί με τον Αλέξη Τσίπρα ένα κόμμα αριστερό και πλειοψηφικό. Όλοι αυτοί έχουν λόγους να το διατηρήσουν. Χρειαζόμαστε ένα νέο ξεκίνημα στο κόμμα που να συνυπάρχει το ιστορικό με το νέο, η κοινωνική γείωση με τη συνεχή πρωτοβουλία στην κεντρική πολιτική σκηνή. Ο αναστοχασμός με την παραγωγή θεωρίας σε ένα κόσμο μεγάλης διακινδύνευσης και μεταβλητής γεωμετρίας. Χρειαζόμαστε ένα κόμμα ανοικτό, πλουραλιστικό, συμμετοχικό και δημοκρατικό, ένα μεγάλο κόμμα.

Δεν μας γοητεύουν κόμματα τύπου ΜεΡΑ 25, με χαρισματικούς ηγέτες, «πολύφερνους» και «πολυπράγμονες», χωρίς διαδικασίες, ιδεολογία και όρια. Χωρίς κοινωνικές αναφορές. Ένα κόμμα που την ίδια στιγμή φλερτάρει , με την εκσυγχρονιστική  σοσιαλδημοκρατία και την άλλη με ιδέες της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Ένα κόμμα ασπόνδυλο, εγωκεντρικό και ναρκισσιστικό,  που στη βιτρίνα του χωρούν οι πάντες, από «πατριώτες» μέχρι νεοφιλελεύθερους κοσμοπολίτες, φτάνει να είναι διάσημοι.

Ούτε μας συγκινούν πλέον κόμματα αδιάλλακτα, περίκλειστα και  αυτοαναφορικά,  που μέγιστο μέλημα τους είναι «η ιδεολογική καθαρότητα» και αντίπαλός τους κάθε άλλη εκδοχή της Αριστεράς.

Καταλαβαίνουμε ότι στις μέρες μας δεν είναι ούτε εύκολο, ούτε αυτονόητο να μιλάς για ένταξη σε κόμματα και σε κινήματα, γνωρίζουμε από πρώτο χέρι τη συντηρητική στροφή  που συντελείτε σε κάθε γωνιά του πλανήτη, την επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού και της «μεταδημοκρατίας», την υποχώρηση της Αριστεράς..

Η ΝΔ και ο Κυριάκος Μητσοτάκης καβάλησε το κύμα της συντηρητικής παλινόρθωσης που σαρώνει στο διάβα του όλο τον κόσμο. Το μείγμα του νεοσυντηρητισμού περιλαμβάνει την εθνικιστική νοσταλγία της ταυτότητας, παρέα με την ακροδεξιά ρητορική, είναι απέναντι στην ελευθεριακή ατζέντα και -φυσικά- εμπερικλείει την αποδοχή του νεοφιλελευθερισμού των ανισοτήτων και της ατομικής επιβίωσης. Είναι οι νικητές των αγορών που αναγνωρίζουν το εαυτό τους σε αυτό το κύμα εγωισμού. Είναι οι ηττημένοι  της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης, της έξαρσης του φόβου, της σύγχυσης της ξενοφοβίας και της ανασφάλειας που αναζητούν ταυτότητα σε κάθε τι παρωχημένο και οπισθοδρομικό. Όλοι μαζί διάγουν στο βασίλειο του ατομικού, της προσωπικής ανέλιξης ή της ατομικής διάσωσης ως υπέρτατη αξία, όλοι εναντίον όλων και οι φτωχοί να πάνε να πνιγούνε.

Η ΝΔ ανήκει στην ίδια ιδεολογικο- πολιτική οικογένεια με τον Τραμπ, τον Μπολσονάρου, τον Βέμπερ και τους ηγέτες των χωρών του Βίζενγκραντ και η συνταγή είναι η ίδια παντού: υποτίμηση της εργασίας, παράδοση του κοινωνικού κράτους σε ιδιωτικά συμφέροντα, φοροελαφρύνσεις για τους πλούσιους και τις επιχειρήσεις, το “Νόμος και Τάξη”, η διαχείριση δηλαδή του φόβου και της ανασφάλειας των πολιτών, η στοχοποίηση του «άλλου» .

Η ΝΔ εγκαίρως έβαλε σε εφαρμογή το σύνολο της συνταγής Τραμπ: τα fake news, τη δολοφονία χαρακτήρων, την επινόηση και την κατασκευή σκανδάλων, τον οχετό στο διαδίκτυο, χωρίς να υστερεί σε χυδαιότητα η κοινοβουλευτική της εκπροσώπηση. Η συνταγή αποδίδει, διαπιστωμένα.

Αγαπητοί φίλοι και αγαπητές φίλες.

Αυτά είναι κατά τη γνώμη μου τα διλήμματα, τα διακυβεύματα, όχι μόνο των βουλευτικών εκλογών, αλλά όλης της περιόδου. Από αυτά δεν μπορούμε να αποδράσουμε αλλά ούτε να αγνοήσουμε.

Θ. Μαλικιώσης: «Ένα χρέος έχουμε, τη δημοκρατία και τα μάτια μας»

Πέθανε, ο Θόδωρος Μαλικιώσης η εμβληματική φυσιογνωμία της Αριστεράς, ιδρυτής από κοινού με τον Μίμη Δεσποτίδη του εκδοτικού οίκου Θεμέλιο.

Η τελευταία συνέντευξη του Θόδωρου Μαλικιώση στην Αυγή. Ένας από τους ανθρώπους που είναι δύσκολο να μετρηθεί η συνεισφορά τους στα γράμματα, στην επιστήμη, στην ιστορία και, πάνω από όλα, στην Αριστερά, μέσα από τις Εκδόσεις Θεμέλιο, δεν είναι πια εδώ.

Θ. Μαλικιώσης: «Ένα χρέος έχουμε, τη δημοκρατία και τα μάτια μας»

Εντυπη εκδοση Αυγή Κρημνιώτη Πόλυ Δημοσίευση: 23 Απριλίου 2017 18:45

Ο Μίμης Δεσποτίδης “ο πνευματικός ηγέτης του Θεμέλιου”

Ο Μίμης Δεσποτίδης “ο πνευματικός ηγέτης του Θεμέλιου”, όπως τον αποκαλούν ο Ηλίας Ηλιού, η Νανά Καλιανέση, ο Γιάννης Νεγρεπόντης, ο Τάκης Λαμπρόπουλος της Κολούμπια, η σύλληψή του, ο Ιππόδρομος, η Γυάρος, η λεηλασία του βιβλιοπωλείου από τη χούντα επανέρχονται μέσα από τη χειμαρρώδη αφήγησή του…

«Ένα χρέος έχουμε, τη δημοκρατία και τα μάτια μας» λέει ο Θόδωρος Μαλικιώσης, ιδρυτής από κοινού με τον Μίμη Δεσποτίδη του εμβληματικού εκδοτικού οίκου Θεμέλιο, που καινοτόμησε και εν πολλοίς διαμόρφωσε το μεταπολιτευτικό εκδοτικό τοπίο με τις προδικτατορικές καινοτόμες και παρεμβατικές εκδόσεις και εκδηλώσεις του.

Από τα ιδεολογικά προπύργια της Αριστεράς, το Θεμέλιο και το βιβλιοπωλείο του Λέσχη του Βιβλίου είναι ο μόνος εκδοτικός που έκλεισε η χούντα. «Κατάσχεσαν τα πάντα. Το Θεμέλιο ήταν ένας επικίνδυνος ιδεολογικός εχθρός για τη δικτατορία» λέει.

Βετεράνος εκδότης, στέλεχος της ΕΔΑ και της ανανεωτικής Αριστεράς, με μακρά διαδρομή και συνδικαλιστική δράση στον χώρο των εκδοτών, ακμαίος παρά τα 85 του χρόνια, ο Θόδωρος Μαλικιώσης, καθισμένος στο γραφείο του στο Θεμέλιο, θυμάται εκείνα τα χρόνια, τα πρόσωπα και τα γεγονότα.

Ο Μίμης Δεσποτίδης «ο πνευματικός ηγέτης του Θεμέλιου», όπως τον αποκαλούν ο Ηλίας Ηλιού, η Νανά Καλιανέση, ο Γιάννης Νεγρεπόντης, ο Τάκης Λαμπρόπουλος της Κολούμπια, η σύλληψή του, ο Ιππόδρομος, η Γυάρος, η λεηλασία του βιβλιοπωλείου από τη χούντα επανέρχονται μέσα από τη χειμαρρώδη αφήγησή του, φωτίζοντας πτυχές και γεγονότα μιας εποχής κατά την οποία οι πολιτικοί, κοινωνικοί αγώνες και το πνευματικό στίγμα της Αριστεράς έμεινε ανεξίτηλο.

* Πώς ήταν διαμορφωμένο το εκδοτικό τοπίο όταν ξεκίνησε το Θεμέλιο;

Να γυρίσουμε 13 χρόνια πριν ανοίξει το Θεμέλιο. Το τέλος του εμφυλίου πολέμου βρίσκει τον χώρο του βιβλίου συρρικνωμένο, χωρίς την παρουσία αριστερών εκδοτών. Κάποιοι απ’ αυτούς είχαν κλείσει με βάση τους εμφυλιακούς νόμους καταστολής, κάποιοι άλλοι είχαν σιωπήσει.

Παρέμειναν κυρίως οι ιστορικοί εκδότες του Μεσοπολέμου και κάποιοι κατοχικοί. Η Εστία, ο Ζαχαρόπουλος, ο Φέξης, ο Ελευθερουδάκης, ο Καραβίας, ο Γκοβόστης, ο Βασιλείου, ο Πάπυρος, ο Ίκαρος, οι Φίλοι του Βιβλίου. Αριστερά βιβλία δεν έβγαιναν. Μετά τον Εμφύλιο, επανέρχονται κάποιες θεσμικές λειτουργίες που είχαν καταργηθεί με βάση τη νομοθεσία του εμφυλίου πολέμου και αφορούσαν την ελευθερία του προφορικού και γραπτού λόγου, του βιβλίου. Η πολύ ασφυκτική λογοκρισία, η οποία διατηρήθηκε στα χρόνια του Εμφυλίου, με κάποιες ελαφρές χαλαρώσεις, σταδιακά διευρύνονταν. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα να αρχίσουν να εμφανίζονται κάποιες πρώτες μικρές εκδοτικές παρουσίες και, με δεδομένη την υποχρέωση της κυβέρνησης να προκηρύξει βουλευτικές και αυτοδιοικητικές εκλογές που είχαν χρόνια να γίνουν, οδήγησε το 1950 σε εκλογές, με τη Δημοκρατική Παράταξη να φέρνει το εκπληκτικό αποτέλεσμα του 10%, έχοντας υποψήφιους μόνο στις μεγάλες πόλεις.

Ακολούθησαν τον επόμενο χρόνο δημοτικές εκλογές, όπου η Αριστερά σάρωσε στους περισσότερους δήμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Επανήλθε η ενεργοποίηση ευρύτερων ομάδων πολιτών στις μεγάλες πόλεις. Αυτές είναι οι δύο πρώτες εκλογές από το 1950 μέχρι το 1951 που συγκροτείται η ΕΔΑ. Εγώ, τότε, συμμετείχα οργανικά στο κίνημα. Προηγουμένως, όμως, τα χρόνια του Εμφύλιου συμμετείχα παρεΐστικα, με ενέργειες που δεν είχαν κομματική σχέση. Δίναμε μάχες, για παράδειγμα, στο σχολείο για τη δημοτική που απαγορευόταν. Εμένα με αποβάλανε έναν χρόνο από το Γυμνάσιο γιατί έγραφα τις εκθέσεις στη δημοτική. Μια μέρα διαμαρτυρήθηκα στον γυμνασιάρχη. Ήταν ένας προοδευτικός άνθρωπος, που, αν και έγραφα πολύ καλές εκθέσεις, δεν διάβαζε ποτέ την έκθεσή μου στην τάξη. «Δεν τις διαβάζω» μου είπε «γιατί θα υπάρξουν συνέπειες και για σένα, και για μένα». Πήγαινα στο νυχτερινό σχολείο, στο 6ο Γυμνάσιο στο Κουκάκι. Ήταν το σχολείο εκείνο απ’ όπου ξεκινήσαμε τους αγώνες προκειμένου να καταργηθούν τα δίδακτρα που είχαν επιβάλει οι κυβερνήσεις της Δεξιάς στα δημόσια σχολεία.

Αμέσως μετά τον Εμφύλιο, άρχισαν να ξεφυτρώνουν μικρές εκδοτικές μονάδες στηριζόμενες κυρίως σε αριστερούς που απολύονταν από φυλακές και εξορίες. Ήταν πολύ δύσκολο για τους αριστερούς να βρουν δουλειά τότε, υπήρχαν τα πιστοποιητικά φρονημάτων. Πολλοί απ’ αυτούς, επειδή είχαν μια Παιδεία, γνώριζαν ξένες γλώσσες ή είχαν ασχοληθεί παλιότερα με το βιβλίο, προσλαμβάνονταν από τους υπάρχοντες εκδοτικούς οίκους.

Είχε αρχίσει ήδη να αυξάνεται η παραγωγή του βιβλίου. Έτσι ένα μέρος βρήκε δουλειά στους παλιούς εκδότες, οι οποίοι διάλεγαν αριστερούς γιατί ήταν μορφωμένοι και αποτελεσματικοί στη δουλειά τους. Κάποιοι άλλοι έφτιαξαν δικούς τους μικρούς εκδοτικούς οίκους, εκδίδοντας λίγα βιβλία στην αρχή, τα οποία διακινούσαν οι πλασιέ που επισκέπτονταν σπίτια και χώρους δουλειάς, δημόσιους και ιδιωτικούς, δίνοντας τη δυνατότητα στον καθένα να αγοράζει βιβλία που τα πλήρωνε με δεκαπενθήμερες δόσεις. Είναι η εποχή της κάρτας και των δόσεων, που με αυτή τη μορφή κράτησε μέχρι την αρχή του νέου αιώνα.

Αυτή η στροφή στον τρόπο της παραγωγής και της διακίνησης του βιβλίου πολλαπλασιάστηκε σε επίπεδο χιλιάδων αντιτύπων και εκατοντάδων τίτλων βιβλίων με αριστερό πρόσημο. Άρχισαν να βγαίνουν ρωσικά μυθιστορήματα, βιβλία Ιστορίας. Βέβαια, η λογοκρισία υπήρχε. Τότε μπήκε ο κολοφώνας στο βιβλίο, αλλά με πολλές λεπτομέρειες και αναλυτικά στοιχεία παραγωγής, για να γνωρίζει η ασφάλεια όλες τις λεπτομέρειες. Παρ’ όλη την τρομοκρατία που υπήρχε όχι μόνο επέζησε αυτό το καινούργιο που εμφανίστηκε στο βιβλίο, αλλά εμφανίστηκαν και νέοι εκδοτικοί οίκοι.

Μέσα απ’ αυτή την παρέμβαση η Αριστερά μπόρεσε να ξαναπροβάλει τις ιδέες της. Άρχισαν να βγαίνουν και μαρξιστικά βιβλία, ελληνική και ξένη λογοτεχνία με πολιτικά θέματα. Εκείνη την περίοδο δημιουργείται ο Κέδρος της Νανάς και του Νίκου Καλιανέση, η Βιβλιοεκδοτική του Μακρονησιώτη Κίμωνα Καμπούρη, η Μέλισσα του Ραγιά, η Κυψέλη, η Μόρφωση, ο Δωρικός του Αριστείδη Κλάδου, αγωνιστή από το Ηράκλειο, ο Δίφρος του Γιάννη Γουδέλη, ο 20ός Αιώνας του Νίκου Καραγιώργη, που έβγαλε όλα τα έργα του Γιάννη Κορδάτου, ο Ηριδανός του Παπακώστα, ο Φυτράκης. Οι περισσότεροι ασχολήθηκαν με το βιβλίο μετά την απόλυσή τους από τις φυλακές, τη Μακρόνησο και τον Αϊ – Στράτη.

Αυτή είναι μια ολόκληρη διαδρομή. Πολλοί απ’ αυτούς τους εκδοτικούς μεγάλωσαν. Όλοι κατάφεραν και επέζησαν και έγιναν συγκροτημένοι οίκοι, έβγαλαν πολλά βιβλία, έκαναν παρεμβάσεις. Ήταν ένα κίνημα θα μπορούσε να πει κανείς στη δεκαετία του ’50, στα πέτρινα χρόνια.

Μετά τις εκλογές του ’58, με τη θριαμβευτική νίκη της ΕΔΑ, αρχίζει πάλι ένα μεγάλο κύμα τρομοκρατίας, με συλλήψεις, εκτοπίσεις. Όλο το κοινωνικό φάσμα, κατά συνέπεια και το βιβλίο, δέχτηκε την επίθεση μιας νέας πολιτικής από το κράτος και το παρακράτος για να σπάσει η άνοδος της Αριστεράς. Πρέπει να πούμε, όμως, ότι αυτή την περίοδο της άνθισης της εκδοτικής δραστηριότητας άρχισαν να γράφονται βιβλία με μαρτυρίες, μυθιστορήματα, αφηγήματα από τα χρόνια του Εμφυλίου και της Αντίστασης. Από τα πρώτα βιβλία που βγάλαμε στο Θεμέλιο ήταν δύο σημαντικές μαρτυρίες το «Ακούμε τη φωνή σου, πατρίδα» της Έλλης Παπαδημητρίου, με μαρτυρίες θυμάτων και αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης από τα βάσανα και τις διώξεις του Εμφύλιου, και «Το ημερολόγιο της Γιούρας» του Αντρέα Νενεδάκη, που είχε όλη την Ιστορία της μεσαιωνικής Γιούρας, που άνοιξε και «φιλοξένησε» χιλιάδες κρατουμένους. Πολλοί βασανίστηκαν, δολοφονήθηκαν εκεί, στην πιο βάρβαρη και εξοντωτική φυλακή.

Όταν στη δικτατορία από τον Ιππόδρομο μάς πήγαν στη Γυάρο, όλα αυτά που είχαμε ακούσει και διαβάσει δεν μας έκαναν καθόλου αισιόδοξους για τον προορισμό μας. Κοντά στο βιβλίο έχουμε μια σταδιακή ανάπτυξη και των άλλων πολιτιστικών δραστηριοτήτων, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στη μουσική ιδιαίτερα, στα εικαστικά και σε όλες στις πολιτιστικές δράσεις, αλλά και τις πολιτικές και τις κοινωνικές. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα μεγάλων ιδεολογικών και πολιτικών συγκρούσεων, τον Μάιο του 1963 δημιουργήθηκε το Θεμέλιο σαν μια ριζοσπαστική και αριστερή παρέμβαση στον χώρο του βιβλίου και του πολιτισμού γενικότερα.

* Ο Μίμης Δεσποτίδης ήταν ο εμπνευστής της δημιουργίας του Θεμέλιου;

Ναι. Ο Μίμης είχε συνειδητοποιήσει την ανάγκη να ιδρυθεί ένας εκδοτικός οίκος αριστερός, με ανοιχτούς ορίζοντες, ένας εκδοτικός οίκος ανοιχτός στον διάλογο και στα νέα ρεύματα, που θα είχε παιδευτικό χαρακτήρα και παράλληλα θα παρενέβαινε στην πολιτιστική και μορφωτική ζωή του τόπου.

Ήταν μια προσωπικότητα εμβληματική από τα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης. Ήταν επικεφαλής του πολιτισμού στο Κεντρικό Συμβούλιο της ΕΠΟΝ, ενέπνευσε με τις ιδέες και τη δράση του όχι μόνο στη μάχη με τα όπλα, αλλά και στη μάχη για τον πολιτισμό. Ήταν θρυλική φυσιογνωμία στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης, με το ψευδώνυμο ο Πέτρος της ΕΠΟΝ. Είναι ο γνωστός Πέτρος του βιβλίου της Άλκης Ζέη. «Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» είναι ο Πέτρος που συνδέθηκε, που καθοδήγησε, που είχε τη σχέση με τους ανθρώπους του πολιτισμού, της τέχνης και της διανόησης. Ήταν εμβληματική φυσιογνωμία για την Αριστερά και τον πολιτισμό.

Ο Μίμης βασανίστηκε στα χρόνια της μεταδεκεμβριανής τρομοκρατίας στη Μακρόνησο, απ’ όπου απολύθηκε άρρωστος και ξαναβασανίστηκε στις ανακρίσεις πριν οδηγηθεί στο στρατοδικείο, όπου καταδικάστηκε σε θάνατο. Ο Μίμης ήταν από τα πιο ριζοσπαστικά και ανανεωτικά στελέχη της στην ΕΔΑ. Έχαιρε εκτίμησης όχι μόνο από τους αριστερούς. Ανοιχτός, διαλεκτικός, ήταν χαρισματικός, μιλούσε και ενέπνεε, ήταν ενήμερος για τα βιβλία που κυκλοφορούσαν, παλιά και καινούργια, ήταν ευφυής και πολύ μορφωμένος, είχε δε έναν πολύ εκφραστικό λόγο.

Εγώ δεν ξεχνώ το γέλιο του. Ακόμα κι αν θύμωνες μαζί του, αυτό το χαμόγελο καταλάγιαζε την ψυχή σου.

* Εσείς πώς βρεθήκατε στην περιπέτεια του Θεμέλιου;

Εγώ προηγουμένως, είχα έναν μικρό εκδοτικό οίκο, τον Κόσμο του Βιβλίου, που τον ίδρυσα στα χρόνια της παρανομίας, το 1954, και είχα βγάλει τρία βιβλία, μεταξύ των οποίων «Η τέχνη μου και η ζωή μου» της Γκαλίνα Ουλάνοβα που μετέφρασε ο Κώστας Κουλουφάκος και «Η ξεχερσωμένη γη» του Σολόχωφ. Επίσης, βοηθούσα το κόμμα σε εκδοτικές δραστηριότητες. Κάποιες φορές είχα την εκδοτική ευθύνη των ψηφοδελτίων. Μεγάλη υπόθεση εκείνη την εποχή, που με το παραμικρό σου ακύρωναν τα ψηφοδέλτια. Ήξερε ο Μίμης ότι έχω ασχοληθεί με το βιβλίο. Ήμασταν και οι δύο στη Διοικούσα Επιτροπή της ΕΔΑ.

Πολλές φορές κουβεντιάζαμε για το βιβλίο και μου εκμυστηρεύτηκε το όραμά του για τη δημιουργία ενός αριστερού εκδοτικού οίκου. Μου πρότεινε να αναλάβω το εγχείρημα, συμφωνήσαμε στη μορφή και στο περιεχόμενο και προχωρήσαμε. Ξεκινήσαμε εκ του μηδενός.

Νοικιάσαμε ένα γραφείο σε όροφο, δίπλα στα γραφεία της «Επιθεώρησης Τέχνης» στη Σταδίου. Αυτή ήταν καλή γειτνίαση, γιατί είχαμε επικοινωνία με πνευματικούς ανθρώπους, αντλήσαμε ένα δυναμικό συνεργατών, μας βοήθησαν σε υποδείξεις, βρήκαμε ανθρώπους, ιδιαίτερα με τις γνωριμίες του Μίμη, συνδεθήκαμε με συγγραφείς της Αριστεράς οι οποίοι με προθυμία έδωσαν τα βιβλία τους να εκδοθούν όταν τα ζήτησε ο Μίμης, όπως η Έλλη Αλεξίου, η Μέλπω Αξιώτη, ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, η Διδώ Σωτηρίου, ο Νικηφόρος Βρεττάκος, η Άλκη Ζέη κ.ά. Εκδότης ήμουν εγώ, ο πνευματικός ηγέτης όμως του Θεμέλιου ήταν ο Μίμης.

* Ποια ήταν τα πρώτα βιβλία που εκδόθηκαν στο Θεμέλιο;

Ήταν «Τα λουλούδια της Χιροσίμα» της Αμερικανίδας Εντίτα Μόρις, ένα βιβλίο για την καταστροφή της Χιροσίμα, και μετά το «Ένας έρωτας μια ζωή» της Μαρίνα Σερένι, «Οι νύχτες και αυγές» του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, οι «Σκληροί αγώνες για μικρή ζωή» της Έλλης Αλεξίου, «Το σπίτι μου» της Μέλπως Αξιώτη και το «Απαγορεύεται. Ημερολόγιο της Γιούρας» του Αντρέα Νενεδάκη και το «Ακούμε τη φωνή σου, πατρίδα» της Έλλης Παπαδημητρίου.

* Το Θεμέλιο χρηματοδοτούνταν από την ΕΔΑ;

Το Θεμέλιο ήταν αυτόνομη επιχείρηση. Δεν είχε οικονομική σχέση με το κόμμα, δεν ήταν επιχείρηση του κόμματος. Άλλωστε, αυτός ήταν και ο όρος στον οποίο είχαμε συμφωνήσει με τον Μίμη, ότι, δηλαδή, σε καμία περίπτωση δεν θα εξαρτηθεί το εκδοτικό από το κόμμα ούτε στις επιλογές και ούτε τις δράσεις του. Πολιτικά είναι γεγονός ότι ήταν το εκδοτικό του κόμματος, οικονομικά δεν είχε σχέση μαζί του.

* Ποτέ δεν σας βοήθησε οικονομικά το κόμμα;

Ποτέ. Το κεφάλαιο με το οποίο ξεκίνησε το Θεμέλιο ήταν οι 200.000 δραχμές της Μπάμπης Οικονόμου, οι οποίες δόθηκαν τμηματικά. Αριστερή, από πολύ πλούσια οικογένεια, η Μπάμπη μάς στήριξε οικονομικά στα πρώτα μας βήματα. Στόχος μας ήταν να μπορούμε να αυτοχρηματοδοτούμαστε από την εκδοτική μας δραστηριότητα.

* Τι καινούργιο έφερε στον χώρο του βιβλίου το Θεμέλιο;

Άλλαξε το τοπίο. Συνδέθηκε με σημαντικές δραστηριότητες. Καθιέρωσε, κατ’ αρχάς, κάτι που δεν υπήρχε μέχρι τότε. Οι εκδηλώσεις μέσα στο βιβλιοπωλείο, τα αφιερώματα, π.χ., στο βιβλίο για τη γυναίκα, στο βιβλίο για την Αντίσταση, οι εκθέσεις τέχνης, τότε δεν γίνονταν στα βιβλιοπωλεία, το Θεμέλιο τις καθιέρωσε.

Έφερε έναν πλούτο και νέων εκδόσεων, σε νέα αντίληψη και με νέα μορφή. Πρώτα απ’ όλα δημιούργησε συστηματικές εκδοτικές, σειρές τις λεγόμενες «βιβλιοθήκες». Οι εκδόσεις μας εντάσσονται σε σειρές όπως «Συγγραφείς για πάντα», «Ξένη πεζογραφία», «Ελληνική λογοτεχνία», «Μαρτυρίες», «Βιβλιοθήκη δημοκρατικού διαλόγου», «Βιβλιοθήκη Εθνικής Αντίστασης», και βεβαίως η σειρά «Μαρξιστική Σκέψη», πρωτόγνωρη για εκείνη την εποχή, με κλασικά μαρξικά έργα που εκδίδονταν σε μικρό σχήμα και με χαμηλές τιμές, ώστε να είναι προσιτά στους νέους, τους φοιτητές και στα μικρά εισοδήματα.

Έγιναν επιλογές από προοδευτικά λογοτεχνήματα, ευρωπαϊκά, σοβιετικά και αμερικανικά. Είχαμε γαλλική, αμερικανική, σοβιετική, ρωσική, τουρκική, τσεχική λογοτεχνία. Είχαμε τη «Μικρή σειρά» με μικρότερου σχήματος βιβλία, κυρίως ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Αυτές προφτάσαμε μέχρι τη δικτατορία. Η σειρά «Ιστορική βιβλιοθήκη» δημιουργήθηκε μεταδικτατορικά υπό τη διεύθυνση του Νίκου Σβορώνου. Βγάζαμε ωστόσο και προδικτατορικά ιστορικά βιβλία, τα δύο βιβλία του Σπύρου Λιναρδάτου «Πώς φτάσαμε στην 4η Αυγούστου» και «Η 4η Αυγούστου» σε μικρή σειρά κ.ά.

* Πώς υποδέχτηκαν ο πνευματικός, ο εκδοτικός κόσμος και κυρίως οι αναγνώστες το Θεμέλιο;

Το Θεμέλιο το αγκάλιασε το αναγνωστικό κοινό, πρώτα απ’ όλα ο κόσμος της Αριστεράς, με θέρμη. Ο πρώτος χρόνος ήταν δύσκολος, γιατί τα χρήματα ήταν περιορισμένα και ο στόχος ήταν να ανοίξουμε βιβλιοπωλείο. Το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζαμε ήταν ότι ήμασταν κλεισμένοι σε έναν όροφο. Η επιδίωξή μας ήταν να κατέβουμε στο ισόγειο, εκεί που περπατούσε ο κόσμος για να είμαστε σε επαφή μαζί του.

Η στοά της Όπερας, ήταν ένας προνομιακός χώρος. Εκεί στεγάστηκε το πρώτο βιβλιοπωλείο, αμέσως μετά το δεύτερο, το ένα δίπλα στο άλλο. Μετά νοικιάσαμε έναν ελεύθερο χώρο πάνω από τον κινηματογράφο, που ήταν στο ύψος των παταριών των δύο βιβλιοπωλείων, και το ’65 βγήκαμε στην Ακαδημίας με το μεγάλο μαγαζί στην είσοδο της στοάς. Στο πατάρι φιλοξενούνταν τα ξενόγλωσσα βιβλία και η γκαλερί. Το ξενόγλωσσο τμήμα του Θεμέλιου, με διευθύντρια τη Σάσα Τσακίρη, είχε γίνει πολύ γνωστό και αποδείχτηκε αρκετά επικερδές. Σκέψου ότι τα Χριστούγεννα του ’66, τις τελευταίες γιορτές πριν από τη χούντα των συνταγματαρχών, το Θεμέλιο ξεπέρασε σε τζίρο τον Ελευθερουδάκη, που ήταν ο μεγάλος εκδοτικός και βιβλιοπωλικός οίκος της Αθήνας. Είχε σχολιαστεί και στον Τύπο ότι ένα καινούργιο βιβλιοπωλείο έγινε πρώτο σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα.

* Αυτό πού οφειλόταν;

Στην ποιότητα της λειτουργίας του βιβλιοπωλείου, η οποία ήταν ανταγωνιστική όχι στο οικονομικό επίπεδο, αλλά σε θέματα λειτουργίας, ποιότητας και εγκυρότητας. Τότε υπήρχαν οι πάγκοι, τα καρότσια που στήνονταν και ανταγωνιστικά συνήθως έξω από τα βιβλιοπωλεία, που πουλούσαν βιβλία, πολλά από τα οποία ήταν κακής ποιότητας.

Η δική μας πολιτική ήταν να ενημερώνουμε τους πελάτες μας ότι κάποια βιβλία, παρ’ ότι τα είχαμε στο βιβλιοπωλείο, μπορούσαν να τα προμηθευτούν φθηνότερα από τα καρότσια. Έτσι αποκτήσαμε εγκυρότητα και, κυρίως, ο κόσμος μάς εμπιστευόταν.

Το Θεμέλιο έλαμπε στη λειτουργία του. Η δε εξυπηρέτηση ήταν εξαιρετική, οι υπάλληλοί μας ήταν πλήρως ενημερωμένοι. Πολύ σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι αλλεπάλληλες εκδηλώσεις που κάναμε. Γύρω στις 40 πραγματοποιήθηκαν στα τρία χρόνια λειτουργίας του βιβλιοπωλείου.

Ενισχύθηκε ένα κλίμα ποιότητας μέσα στον βιβλιοχώρο, βγάλαμε βιβλία με εξαιρετικές μεταφράσεις, όλοι μας οι μεταφραστές ήταν λογοτέχνες, όπως οι Διδώ Σωτηρίου, Νικηφόρος Βρεττάκος, Στρατής Τσίρκας κ.ά. καινοτομήσαμε στη μορφή των εκδόσεών μας, τα εξώφυλλά μας τα φιλοτεχνούσαν γνωστοί εικαστικοί, όπως ο Γιώργος Βακιρτζής, ο Δήμος Σκουλάκης κ.ά.

* Πόσα βιβλία εκδώσατε τον πρώτο χρόνο;

Ξεκινήσαμε με πέντε. «Τα λουλούδια της Χιροσίμα» της Εντίτα Μόρις, «Ένας έρωτας, μια ζωή» της Σερένι και από πλευράς ελληνικής λογοτεχνίας «Οι νύχτες και αυγές» του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, «Σκληροί αγώνες για μικρή ζωή» της Έλλης Αλεξίου και «Το καπλάνι της Βιτρίνας» της Άλκης Ζέη. Τη δεύτερη χρονιά εκδώσαμε 15 και τα επόμενα τρία χρόνια πλησιάσαμε τους 80 τίτλους.

* Εκείνη την περίοδο πόσα βιβλία κυκλοφορούσαν κατά μέσο όρο τον χρόνο;

Πολύ λίγα σε σχέση με τον καταιγισμό που γίνεται τώρα. Βγάζαμε λίγους τίτλους, αλλά σε 2.000 έως 3.000 αντίτυπα τον καθένα.

* Τι δεν θα ξεχάσετε από αυτή την πρώτη περίοδο του Θεμέλιου;

Είναι πολλά που δεν ξεχνώ. Τη Νανά Καλιανέση του Κέδρου πρώτα απ’ όλα. Πόσο ενθουσιάστηκε για το εγχείρημά μας, με πραγματική ειλικρίνεια. Αριστερή εκδότρια και βιβλιοπώλης η ίδια, αδιαφόρησε για τον κίνδυνο του ανταγωνισμού από το Θεμέλιο, το οποίο είχε μάλιστα και τη στήριξη του κόμματος. Μας έδωσε απλόχερα τα βιβλία της για το βιβλιοπωλείο, με τους καλύτερους όρους και ήταν παρούσα στα εγκαίνιά του. Μας έφερε μάλιστα και λουλούδια.

Η ίδια συμπαράσταση και όταν μετά τη δικτατορία ανοίξαμε ξανά τη Λέσχη του Βιβλίου στην οδό Σόλωνος, που, παρά τις πολλές δυσκολίες και τους ανταγωνισμούς, παραμένει όρθια όπως και οι εκδόσεις μας. Αλλά και άλλοι από τον χώρο του βιβλίου χάρηκαν με το εγχείρημά μας. Εγώ όμως δεν ξεχνάω και τα παιδιά που δούλεψαν στο βιβλιοπωλείο, με πόση αγάπη και αφοσίωση βοήθησαν τα λίγα χρόνια εκείνης της διαδρομής.

Ο Νίκος Τερζάκης, επονίτης της Αντίστασης και φυλακισμένος πολλά χρόνια στη Γιούρα του Εμφύλιου, που εργάστηκε σαν επιμελητής των εκδόσεών μας σε αρκετά βιβλία που εκδώσαμε εκείνη την περίοδο. Με μεγάλη αφοσίωση συνέβαλε στις περίτεχνες και δύσκολες εκδόσεις. Μετά τα δύο πρώτα χρόνια, το 1965 ανοίξαμε το βιβλιοπωλείο της Θεσσαλονίκης, στην οδό Καστριτσίου, το οποίο από κάποια στιγμή κι έπειτα το διηύθυνε ο ποιητής Κώστας Λαχάς, και στα Χανιά, στην αγορά των Χανίων, με τον Σωτήρη και τη Βαγγελιώ Φανουριάκη. Ετοιμάζαμε τέσσερα ακόμα, στην Πάτρα, την Καβάλα, τη Μυτηλίνη και τη Λάρισα, τα είχαμε σχεδιάσει, είχαμε βρει τους ανθρώπους, αλλά μας πρόφτασε η χούντα.

* Το Θεμέλιο είχε και δίσκους;

Από τη στιγμή που εδραιώθηκε το βιβλιοπωλείο, το 1964 που πήραμε το δεύτερο κατάστημα στη Στοά, βάλαμε και δίσκους. Είχαν αρχίσει πια να βγαίνουν οι δίσκοι του Θεοδωράκη. Κάναμε εκδήλωση μάλιστα για τον Μίκη. Στις εκδηλώσεις μας δεν γέμιζαν απλά τα βιβλιοπωλεία, έκλεινε η Στοά. Κάναμε σχεδόν μία εκδήλωση τον μήνα στο βιβλιοπωλείο, μέχρι που πήραμε μέρος στον διαγωνισμό βιτρίνας για το καλοκαίρι. Τη βιτρίνα μας την είχε σχεδιάσει ο Δήμος Σκουλάκης.

Στο δισκογραφικό κομμάτι συνεργαζόμασταν με τον Τάκη Λαμπρόπουλο της Κολούμπια, που έβγαζε και τους περισσότερους δίσκους. Τότε δεύτερος στη δισκογραφία ήταν ο Μίνως Μάτσας και μετά η Λύρα, αλλά οι μεγάλοι βγαίνανε στον Λαμπρόπουλο. Μάλιστα, πριν ακόμα παράξει τους δίσκους, με έπαιρνε τηλέφωνο για να ρωτήσει πόσους θα πάρει το Θεμέλιο για να καθορίσει την παραγωγή του. Δεν θα ξεχάσω όταν τις πρώτες μέρες μετά τη δικτατορία, που εγώ είχα συλληφθεί, η γυναίκα μου πήγε στον Λαμπρόπουλο και τον παρακάλεσε να κρατήσει τις συναλλαγματικές, να μην πάει να τις εισπράξει από την τράπεζα. Τη δέχτηκε με μεγάλη ευγένεια, την άκουσε και φώναξε τον λογιστή του να του φέρει τις συναλλαγματικές. Τις έσκισε μπροστά της.

* Εσάς πώς σας συνέλαβαν;

Κάθε βράδυ, όταν έκλεινε το βιβλιοπωλείο, πήγαινα στα γραφεία των εκδόσεων στην οδό Κιάφας. Εκείνη την περίοδο προετοιμάζαμε μια εκδήλωση για τον Αζίζ Νεσίν. Ο Νεσίν έφτασε στην Ελλάδα την ημέρα του πραξικοπήματος και, όπως μου είχε αφηγηθεί στις μεταδικτατορικές συναντήσεις μας, δεν βγήκε καν από το αεροδρόμιο, με την επόμενη πτήση επέστρεψε στην Τουρκία. Ετοιμάζαμε παράλληλα την πασχαλινή παραγωγή. Ετοίμαζα 12 νέα βιβλία για το Πάσχα, τα οποία καταστράφηκαν όλα. Πολλά απ’ αυτά ήταν σχεδόν έτοιμα, τους έλειπε το εξώφυλλο. Τα βιβλία του Θεμέλιου τα λεηλάτησε η χούντα.

Εκείνη λοιπόν την περίοδο, μετά την Κιάφας πήγαινα στη μπουάτ «Τζάκι», όπου τραγουδούσαν ο Καλογιάννης και η Φαραντούρη. Το βράδυ της 20ής Απριλίου όμως ήμουν τόσο κουρασμένος, που πήγα κατευθείαν σπίτι. Έτσι με συνέλαβαν τα χαράματα. Ήρθαν να με πάρουν δύο αστυνομικοί. Όταν ετοιμάστηκα, έπεσαν και οι δύο κόρες μου στην αγκαλιά μου και δεν με άφηναν. Οι αστυνομικοί έδειξαν ότι συγκινήθηκαν και μου είπαν να περάσουν σε καμιά ώρα να με πάρουν. Αρνήθηκα και τους ακολούθησα.

Η τελευταία μου εικόνα, όταν ανεβήκαμε στο καμιόνι, ήμασταν, θυμάμαι, με τον Γιάννη Νεγρεπόντη, ήταν η γυναίκα μου, η Φωφώ. Είδα ξαφνικά τη φιγούρα της στη μέση της λεωφόρου και στρατιώτες να τη σπρώχνουν για να φύγει από τον δρόμο. Αυτό στριφογύριζε στο μυαλό μου συνέχεια. Έδωσα μια μεγάλη μάχη να ξεχάσω τι αφήνω πίσω μου. Να μη θυμάμαι τη Φωφώ και τα παιδιά, να μην αγωνιώ γι’ αυτούς, να μη σκέφτομαι τίποτα από την προηγούμενη ζωή.

* Σας πήγαν στον Ιππόδρομο;

Ακριβώς. Μείναμε στον Ιππόδρομο 5-6 μέρες. Ήμασταν μία παρέα, ο Ηλίας Ηλιού, ο Άγγελος Διαμαντόπουλος, ο Κώστας Προβελέγγιος, ο Μήτσος Τραχανής, ο Μαραγκουδάκης. Ήταν σούρουπο όταν φωνάξανε τον Ηλία Ηλιού και τον πήρε έξω η φρουρά. Πέρασαν ώρες, είχε σκοτεινιάσει πια, ανησυχούσαμε για τον Ηλία. Κάποια στιγμή εμφανίστηκαν δύο τεθωρακισμένα έξω από την πύλη και ένα μεγάλο φορτηγό που έριχνε τους προβολείς στην είσοδο. Ήταν μια εικόνα προετοιμασίας ενδεχόμενης σύγκρουσης. Ανοίγει ξαφνικά η πόρτα και μπαίνει ο Ηλίας. Το πρόσωπό του είχε εκδορές, δεν μπορούσε να περπατήσει, σημειωτέον ότι είχε μόλις εγχειριστεί στα πόδια στο εξωτερικό. Μόλις τον είδαμε, σηκωθήκαμε όλοι όρθιοι, αναστατωμένοι και τον θυμάμαι εκείνη τη στιγμή, γιατί μου έκανε εντύπωση η δύναμη ψυχής και το σθένος του. Γυρίζει και μας λέει «Καθίστε κάτω και αφήστε τις μαλακίες». Και ήρθε, κάθισε κοντά μας και μας έλεγε ανέκδοτα.

Φοβήθηκε μην αντιδράσουμε, φοβήθηκε την προβοκάτσια. Αυτή η στάση του ανδρός με εντυπωσίασε, χρειάζεται μεγάλη δύναμη. Η πρώτη μέρα στον Ιππόδρομο ήταν εφιαλτική. Ήταν γύρω τεθωρακισμένα, μας φώναζαν, έβριζαν. Εκείνοι που είχαν περάσει από το Μακρονήσι λέγανε ότι τέτοιος τρόμος δεν υπήρχε. Δεν μας χτύπησαν, αλλά ένιωθες ότι ανά πάσα στιγμή θα σε πυροβολήσουν. Φοβερή ψυχολογική βία.

* Μετά τον Ιππόδρομο πού σας μετέφεραν;

Μετά τον Ιππόδρομο μας πήγαν στην Ελευσίνα κι από ‘κεί μας βάλανε σε ένα οχηματαγωγό. Οι παλιοί έμπειροι από μεταγωγές τους στα χρόνια του Εμφυλίου κοιτούσαν από τη χαραμάδα του οχηματαγωγού και μας είπαν ότι πάμε στη Γιούρα. Η Γιούρα του Εμφυλίου ήταν ισοδύναμος τρόμος με το Μακρονήσι. Κοιτούσαν ποιοι θα μας παραλάβουν. Αν ήταν στρατός, θα αντιμετωπίζαμε βίαιες καταστάσεις. Ανακουφιστήκαμε όταν αυτός που κοίταγε τη χαραμάδα μάς είπε ότι ήταν χωροφυλακή στην προβλήτα. Μόλις κατεβήκαμε μας υποδέχτηκαν οι χωροφύλακες, οι δε βαθμοφόροι έτρεξαν να βοηθήσουν τον Ηλία που ήταν χτυπημένος στα πόδια και δεν μπορούσε να περπατήσει. Τα χάσαμε.

«Κύριε πρόεδρε, καλώς ήρθατε» τον υποδέχτηκαν ο διοικητής, οι βαθμοφόροι, οι απλοί χωροφύλακες. Ήταν όλη η μονάδα της χωροφυλακής της Βουλής, που κι αυτούς τους είχαν μεταθέσει δυσμενώς στη Γυάρο, να μας φυλάνε. Δεν ήταν αντικομμουνιστές.

* Πώς ήταν εκεί;

Ήμασταν οι πρώτοι που μπήκαμε στο στρατόπεδο, όπου βέβαια κοιμόμασταν με βάρδιες τα βράδια, διότι οι αρουραίοι ήταν τεράστιοι. Στην αρχή ήταν εκεί ένα σκάφος του ναυτικού, υδροφόρος. Τα ναυτάκια ήταν μια χαρά παιδιά. Ήταν πολύ χαλαρή η κατάσταση μ’ αυτή τη χωροφυλακή που είχαμε, μέχρι που φτιάξαμε ομάδα κρατουμένων όπου παίζαμε βόλεϊ με τα ναυτάκια του πολεμικού σκάφους.

Κάποια στιγμή έγινε γνωστό το γεγονός στην Ασφάλεια και ήρθε εντολή από την Αθήνα να φύγει αμέσως το σκάφος και να μην ξανασυμβεί έξοδος κρατουμένων και ανάμειξή τους με στρατιώτες. Η Γιούρα τότε είχε μαζέψει 6.000 – 7.000 κρατουμένους. Ένα πρωί μας συγκεντρώνουν στο προαύλιο και ο διοικητής μας ανακοινώνει: «Ήρθε αυτή τη στιγμή. Ένα έγγραφο από την κεντρική διοίκηση της χωροφυλακής για να σας διαμηνύσω τα εξής: Θα ήθελα προκαταβολικά να σας πω ότι αυτό είμαι υποχρεωμένος να το κάνω και δεν σας ασκώ καμία πίεση. Όσοι θέλουν να πάνε σπίτια τους και να κάτσουν ήσυχα να περάσουν από ‘δω. Όσοι δεν θέλουν να κάτσουν ήσυχα να περάσουν από εκεί».

Και βεβαίως έγινε κάτι που εμένα με στενοχώρησε πάρα πολύ. Πολλοί πέρασαν από εκεί. Από την επόμενη ημέρα άρχισαν να ζητάνε δηλώσεις, ο διοικητής αποστρατεύτηκε και έφυγε από το νησί.

* Βία σας εξασκούσαν;

Δεν είχαμε επεισόδια βίας εναντίον μας ούτε στο Παρθένι, ούτε στο Λακκί, ούτε στη Γιούρα. Στη Γιούρα ήρθε ο Παττακός, δεν είχε κλείσει ακόμα ο Απρίλιος, με κάποια λίστα των άκρως επικινδύνων. Ήμασταν καμιά 70αριά οι πιο επικίνδυνοι. Μας παρέλαβε ένα μικρό οχηματαγωγό του ναυτικού. Όταν φτάσαμε, αντιμετωπίσαμε μια σκληρή κατάσταση. Μας βάλανε στο στρατόπεδο φωνάζοντας, όπου είχαν χτίσει τα παράθυρα, και μόλις μπήκαμε μέσα σφράγισαν και την πόρτα. Ήταν μαζί μας και ο Μανώλης Γλέζος.

Αρχίσαμε να αντιδρούμε, ήρθε μια επιτροπή της χωροφυλακής, όπου έγιναν διαπραγματεύσεις και μας άνοιξαν την πόρτα, μας υποσχέθηκαν ότι το άλλο πρωί θα ανοίξουν και τα παράθυρα.

* Το Θεμέλιο ήταν ο μόνος εκδοτικός οίκος που έκλεισε η χούντα;

Ναι, ήταν ο μόνος. Κατάσχεσαν τα πάντα. Το Θεμέλιο ήταν ένας επικίνδυνος ιδεολογικός εχθρός για τη δικτατορία. Είναι χαρακτηριστικό για τον ρόλο που είχε το Θεμέλιο ως επικίνδυνη για το καθεστώς δράση της Αριστεράς ότι το χαρτί της εκτόπισής μου δεν με αναφέρει με την ιδιότητα του μέλους της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ, αλλά ως διευθυντή του Θεμέλιου.

* Τώρα που συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από την 21η Απριλίου τι σκέψεις σας έρχονται στον νου;

Ένα χρέος έχουμε, τη δημοκρατία και τα μάτια μας. Να προστατέψουμε τη δημοκρατία και να αποτρέψουμε πολιτικές τέτοιες που θα μας οδηγήσουν σε παρόμοιο αποτέλεσμα. Είχε και τις προσωπικές οδύνες η δικτατορία. Τα παιδιά μου δεν τα είδα που μεγάλωσαν, δεν στάθηκα δίπλα στην Άννα και τη Δέσποινα όσο θα ‘πρεπε εκείνη την περίοδο που με χρειάζονταν περισσότερο.

Κοινωνικό,Πολιτικό,Αυτοδιοικητικό